1. Beleidsplan schuldhulpverlening 2025 - 2028 - "Van stress naar kracht: integrale schuldhulp in Amstelveen"
Tekst van het document
Vrijwilligers nemen thuis met de inwoner de post door,
Dit is nodig om financiële problemen te voorkomen.
zetten inkomsten en uitgaven op een rij, gaan na of alle inkomensondersteunende regelingen worden gebruikt
Via ons preventieve aanbod versterken wij de financiële
en maken een overzichtelijk huishoudboekje met de
redzaamheid van inwoners op de volgende manier:
inwoner. De inwoner blijft zelf verantwoordelijk, de
Preventief aanbod Humanitas
vrijwilligers ondersteunen daarbij. Thuisadministratie is voor inwoners die hulp nodig hebben om overzicht
Humanitas ondersteunt huishoudens en ondernemers
te krijgen over hun financiële administratie en bij het
in Amstelveen met hun financiële administratie. Ook
wegwerken van schulden.
verzorgen zij, samen met Participe, het Financieel Café op diverse plekken in Amstelveen.
Dienstverlening Humanitas aan ondernemers
Inwoners kunnen laagdrempelig hulp krijgen en de inzet
Humanitas helpt ondernemers en ZZP-ers met schulden
werkt daarom preventief. De dienstverlening wordt
die zelf geen administratie kunnen voeren en ook geen
uitgevoerd door getrainde vrijwilligers. De subsidie
netwerk of betaalde boekhouder hebben om dit te
wordt ingezet voor twee betaalde coördinatoren, 1 voor
doen. Zij krijgen hulp bij het op orde brengen van de
de thuisadministratie/Financieel café en 1 specifiek
administratie en leren hoe ze de administratie moeten
voor ondersteuning aan jongeren en ondernemers en
bijhouden. In het geval van ondernemers vraagt dit
de samenwerking met Participe in het Financieel café.
om specifieke kennis en vaardigheden van zowel de
Ook is meer ruimte voor kennisbevordering door de
coördinator als van de vrijwilligers. Vaak gaat het om
subsidie van de gemeente. Het aantal deelnemers dat
verwijzingen door het team schuldhulpverlening,
door Humanitas wordt ondersteund groeit elk jaar.
want een complete geordende administratie is een
Hieronder gaan we in op de verschillende activiteiten van
randvoorwaarde om het schuldhulpverleningstraject
Humanitas.
uit te kunnen voeren. Een commerciële boekhouder inschakelen is meestal geen optie vanwege de schuldenproblematiek.
18 h ttps://nos.nl/artikel/2547299-miljoenen-nederlanders-kunnen-niet-al-hun-bankzaken-zelf-regelen en https://www.dnb.nl/media/th1g0qms/toegankelijkheidsmonitor-consumenten-en-ondernemers-2024.pdf 19 https://www.humanitas.nl/amstelland/fc
27
Get a Grip en Moneytalks voor jongeren
Budgetlessen Moneyways VO/MBO
Vanaf je 18e ben je verantwoordelijk voor je eigen
Het belang van financiële educatie voor jongeren
geldzaken en moet je van alles zelf regelen. Denk aan
blijft groot, want het taboe op geld(problemen) blijkt
toeslagen, bankzaken, DigiD, en tegemoetkoming
hardnekkig. Jongeren praten weinig over geld of
scholieren. Het is veel en ingewikkeld. Lang niet alle
pas als het veel te laat is. De lessen van Moneyways
jongeren leren dit thuis. Er kunnen dan makkelijk
worden daarom gegeven door peer educators: jonge
financiële problemen ontstaan. Sinds 2021 koppelt
ervaringsdeskundige rolmodellen. Zij kunnen helpen om
Humanitas getrainde vrijwilligers aan jongeren die hulp
financiële problemen bespreekbaar te maken.
nodig hebben bij hun financiele administratie. Er worden vrijwilligers ingezet die aansluiten bij de leefwereld van de
We continueren daarom de budgetlessen in het
jongeren. Jongeren Amstelveen Schuldenvrij is één van de
voortgezet onderwijs en het MBO. Het MBO maakt goed
verwijzers naar Get a Grip.
gebruik van de lessen. We blijven inzetten op meer bereik in het voortgezet onderwijs, met name op de scholen die
Aan jongeren die 18 worden kan op school een (verplicht)
kwetsbare jongeren bereiken. Financiële vaardigheden
budgetgesprek aangeboden worden met een vrijwilliger
worden vaak niet aangeleerd. Dit kan leiden tot een
van Humanitas (18+ check). Dit project heet Money
combinatie van:
Talks en is een samenwerking tussen MBO-scholen en
•
Gebrek aan feitelijke, financiële kennis;
Humanitas. Dit wordt waar mogelijk gecombineerd met
•
Beperkt bewustzijn over financiële keuzes, inzicht in
budgetlessen van Money Ways (Diversion).
uitgavepatroon en financiële risico’s; •
Schaamte om over geld(problemen) in gesprek te gaan en hulp te vragen.
28
10. Indicatoren en KPI’s In de Nota Sociaal Domein 2023-2026 zijn de volgende
De komende periode willen we KPI’s ontwikkelen die
indicatoren voor schuldhulpverlening opgenomen:
meer zicht geven op de voortijdige uitval van inwoners. We beogen hiermee meer inzicht te krijgen in oorzaken
1.
Het aantal succesvolle contacten naar aanleiding van
voor uitval en factoren die bevorderen dat inwoners het
meldingen in een gegeven jaar volgt ten minste het
traject afmaken.
landelijk gemiddelde (18% in 2022 van de meldingen Van de succesvol uitgestroomde inwoners
Tweejaarlijkse voortgangsrapportage aan de gemeenteraad
meldt 75% zich binnen 5 jaar niet opnieuw voor
We rapporteren om de twee jaar over de resultaten aan
schuldhulpverlening.
de gemeenteraad. Dit wordt gecombineerd met het
vroegsignalering). 2.
Kritische prestatie indicatoren (KPI’s) Op basis van de fases in het schuldhulpverleningstraject
cliëntervaringsonderzoek dat we tweejaarlijks laten doen door een extern bureau.
inzichtelijk maken. Om de vergelijking met eerdere jaren
‘Data delen Armoede en Schulden (DDAS)
mogelijk te maken continueren we de huidige KPI’s.
We onderzoeken de mogelijkheid om aan te sluiten bij
Een volledig overzicht is te vinden in het bijgevoegde
DDAS. Het doel van DDAS is beter en eenduidig zicht
jaarverslag 2023.
krijgen op de schuldenproblematiek in Nederland, vanuit
zijn er KPI’s ontwikkeld die de resultaten per onderdeel
het perspectief van de schuldhulpverlening. DDAS wordt De KPI’s gaan o.a. over aantallen aanmeldingen,
voorbereid op initiatief van NVVK, VNG, SZW en Divosa.
schuldenregelingen en meldingen vroegsignalering. We
Het verzamelen van schuldhulpverleningsdata van
volgen ook de mate waarin we voldoen aan de wettelijke
gemeenten wordt efficiënter en uniformer georganiseerd
termijn om binnen vier weken na aanmelding het eerste
en zal verlopen via het CBS. Gemeenten kunnen in
gesprek te voeren met de inwoner. Bij crisissituaties, zoals
de toekomst het effect van hun beleid beter en
aangezegde woningontruiming of afsluiting van energie,
gedetailleerder evalueren. Het voordeel is dat het CBS
kijken we of aan de wetttelijke eis van een gesprek
een overheidsorganisatie is, met een eigen wet waarin de
binnen drie werkdagen wordt voldaan. We volgen ook
gegevensuitwisseling goed beschermd en geregeld is.
het bereik van preventie en aanbod voor jongeren en ondernemers.
29
11. Meerjarenraming Meerjarenraming Beschikbaar budget
2025
2026
2027
2028
€ 1.216.000
€ 1.216.000
€ 1.216.000
€ 1.216.000
€ 124.500
€ 124.500
Programmabegroting 1
programmabegroting t.b.v. formatie dienstverlening en ICT
2
Verhoging programmabegroting vroegsignalering
3
Humanitas Financieel Café en thuisadministratie
€ 51.800
€ 51.800
€ 51.800
€ 51.800
4
Preventief aanbod scholen Budgetlessen VO/MBO
€ 34.600
€ 34.600
€ 34.600
€ 34.600
Eigen middelden gemeente structureel in programmabegroting
€1.302.400
€1.302.400
€1.426.900
€1.426.900
Rijksbijdrage aanpak armoede en schulden is structureel toegevoegd aan programmabegroting
€ 118.000
€ 118.000
€ 118.000
€ 118.000
€ 1.420.400
€ 1.402.400
€ 1544.900
€ 1.544.900
€1.544.900
€1.544.900
5
Totaal structureel in programmabegroting CUP Middelen 6
CUP middelen schuldhulpverlening
€ 500.000
€ 500.000
7
CUP middelen samenwerkingsagenda GGZ (budgethouder is afdeling SoSa)
€ 65.000
€ 65.000
8
Pilot jongeren overgeheveld van 2024
€ 45.000
Incidentele middelen gemeente
9
Eenmalig budget verkorten schuldenregelingen (dekking opgenomen in de notitie meicirculaire, bij de perspectiefnota 2024 vastgesteld door gemeenteraad).
€ 105.000
Totaal
€2.135.400
€1.985.400
30
Meerjarenraming uitgaven:
2025
2026
2027
2028
€ 1.154.400
€1.154.400
€1.154.400
€1.154.400
Structureel in Programmabegroting 1
Reguliere dienstverlening schuldhulpverlening
2
Software pakketten
€ 61.600
€ 61.600
€ 61.600
€ 61.600
3
Humanitas Financieel Café en thuisadministratie
€51.800
€ 51.800
€ 51.800
€ 51.800
4
Preventief aanbod scholen Budgetlessen VO / MBO
€ 34.600
€ 34.600
€ 34.600
€ 34.600
5
Schuldhulpverlening aan ondernemers
€ 118.000
€ 118.000
€ 118.000
€ 118.000
Structureel in programma begroting
CUP Middelen 6
Vroegsignalering schulden
€ 124.500
€ 124.500
€ 124.500
€ 124.500
Beslissing over voortzetting na verkiezingen 2026 door gemeenteraad op voorstel van het college 7
JAS jongerenwerker
€ 116.000
€ 116.000
PM
PM
8
JAS SHV capaciteit
€ 58.000
€ 58.000
PM
PM
€ 65.000
€ 65.000
PM
PM
€ 23.496
€ 23.496
PM
PM
€ 47.704
€ 47.704
PM
PM
€ 10.000
€ 10.000
SHV GGZ (onderdeel 9
samenwerkingsagenda GGZ, budget bij SoSa)
10 11 12
Humanitas dienstverlening aan ondernemers Preventie jongeren Humanitas (get a grip / Money talks) Communicatie campagne
Incidentele middelen gemeente 13
verkorten schuldenregelingen
€ 105.000
Totale kosten
€ 1.970.100
€ 1.865.100
€ 1.544.900
€ 1.544.900
Nog te bestemmen
€ 165.300
€ 120.300
€0
€0
31
Toelichting budgetten Het totale budget voor schuldhulpverlening bestaat uit de
Criteria waarmee we bepalen wat doorgaat en wat stopt:
volgende onderdelen:
a.
1.
voor verschillende doelgroepen en borgen van de
programmabegroting voor schuldhulpverlening is
continuïteit hierin;
in 2025 en 2026 € 1.302.400. Vanaf 2027 wordt dit
2.
Bieden van voldoende hulp op maat en expertise
Het structurele bedrag aan eigen middelen in de b.
Doelmatigheid en doeltreffendheid: welke inzet het
verhoogd naar € 1.426.900 om de vroegsignalering te
meest bijdraagt aan het beoogde maatschappelijk
continueren.
effect;
Het rijk stelt via de meicirculaire 2024 voor
c.
de invoering van basisdienstverlening schuldhulpverlening structureel jaarlijks € 118.000
Verhouding tussen preventie en curatieve inzet is in balans;
d.
beschikbaar aan onze gemeente. Het doel is het
structurele verplichtingen met structureel geld financieren.
aantal schuldenregelingen te verhogen zodat het aantal huishoudens met problematische schulden
Op grond van deze criteria komen we tot de volgende
vermindert. Deze rijksbijdrage aanpak armoede en
financiële koers voor de middellange termijn:
schulden is inmiddels structureel verwerkt in de
3.
4.
programmabegroting. Het totale structurele budget
1. Vroegsignalering
komt dan in 2025 en 2026 uit op € 1.420.400 en in
De kosten voor vroegsignalering worden tot en met 2026
2027 en in 2028 op € 1.544.900.
uit de CUP-middelen betaald. Vroegsignalering is een
Uit de CUP-middelen is € 500.000 per jaar
structurele, wettelijke verplichting. Daarom is het budget
beschikbaar gesteld t/m 2026. Hiermee worden
voor schuldhulpverlening in de programmabegroting
vroegsignalering, preventie aanbod van Humanitas
vanaf 2027 structureel met € 124.500 verhoogd. Dit is
en het JAS gefinancierd.
vastgesteld door de gemeenteraad bij de behandeling
Uit de CUP-middelen voor de samenwerkingsagenda
van de Perspectiefnota 2025.
GGZ is er € 65.000 beschikbaar t/m 2026. Dit is voor
5.
het ontwikkelen en inzetten van dienstverlening
2. Preventie
op maat voor de GGZ-doelgroep. Deze middelen
In de programmabegroting is een structurele subsidie
vallen onder de afdeling Sociale Samenleving en zijn
voor het Financieel Café van € 51.800 opgenomen.
onderdeel van een geheel aan herstel bevorderende
Daarnaast worden de preventie-activiteiten van
activiteiten en preventie.
Humanitas voor jongeren en ondernemers t/m 2026
Er is een eenmalige budgetoverheveling van
gefinancierd uit de CUP middelen. Het betreft € 23.500
€ 150.000 doorgevoerd van 2024 naar 2025. Hiervan
voor jongeren en € 47.700 voor ondernemers. De totale
is € 105.000 voor de overgangsregeling verkorten
inzet uit de CUP-middelen bedraagt € 71.200 (prijspeil
schuldenregelingen. € 45.000 wordt toegevoegd aan
2025). Na de gevmeenteraadsverkiezingen in 2026 zal de
het budget voor het JAS.
gemeenteraad op voorstel van het college een beslissing nemen over het al dan niet continueren van deze inzet.
Het kabinet trekt in 2025 € 24 miljoen extra uit, oplopend naar € 100 miljoen in de periode 2028 tot en met 2030
3. Schuldhulpverlening voor doelgroepen
en structureel € 75 miljoen vanaf 2031. Dit is voor een
A.
De schuldhulpverlening voor ondernemers wordt t/m
samenhangend pakket aan maatregelen dat voortbouwt
2026 gefinancierd uit de CUP-middelen. Deze taak is
op het IBO. Het is nu nog niet bekend welk bedrag hiervan
onderdeel van de landelijke afspraken voor
naar gemeenten zal gaan.
basisdienstverlening schuldhulpverlening, namelijk het hulpaanbod van de gemeente moet toegespitst
In de Beleidsnota schuldhulpverlening 2021 - 2024
zijn op specifieke groepen met problematische
zijn tijdelijke extra middelen ingezet. Met de inzet van
schulden, waaronder ondernemers. De
de CUP-middelen kan dit niveau van dienstverlening
dienstverlening voorziet in een behoefte.
gecontinueerd worden tot en met 2026. Daarna moet een keuze gemaakt worden over al dan niet continueren en borgen van dienstverlening. 32
B.
Met de rijksbijdrage voor de aanpak armoede en
Schuldhulpverlening GGZ doelgroep
schulden die structureel is verwerkt in de begroting
Het budget wordt ingezet voor versneld aflossen van
dekken we de structurele kosten van € 118.000.
schulden, ontwikkelen en uitvoeren van dienstverlening
Het JAS-project wordt t/m 2026 gefinancierd uit de
op maat voor de doelgroep. We betrekken o.a. het sociaal
CUP-middelen. Als de aanpak hetzelfde blijft, zijn de
team hierbij.
kosten € 174.000 op jaarbasis. Na de
C.
gemeenteraadsverkiezingen in 2026 zal de
Vroegsignalering
gemeenteraad op voorstel van het college een
Het budget is bedoeld voor 1,5 fte. De omvang van de
beslissing nemen over het al dan niet continueren
formatie is gebaseerd op het huidige aantal meldingen
van deze inzet.
van schuldeisers. Als het aantal meldingen toeneemt
Het budget bij afdeling SoSa van de samenwerkings
zal er nader geprioriteerd worden m.b.t. het afleggen
agenda GGZ vervalt na 2026. Na de gemeenteraads
van huisbezoeken. Een tweede optie is extra personeel
verkiezingen in 2026 zal de gemeenteraad op
inzetten indien daar toereikende financiering voor
voorspraak van het college een beslissing nemen over
beschikbaar is.
het al dan niet continueren van deze inzet.
Toelichting uitgaven
Preventie Humanitas Het budget wordt ingezet als bijdrage in de kosten
Personeelsformatie in relatie tot verkorting trajecten.
voor twee vrijwilligerscoördinatoren en scholing van
De afgelopen jaren is het werkproces met de inwoners
vrijwilligers. Dit is noodzakelijk omdat vrijwilligers bij
doorontwikkeld en efficiënter georganiseerd. We
inwoners thuis hun werkzaamheden verrichten en fouten
hanteren nu een caseload van gemiddeld 40 inwoners
nare gevolgen kunnen hebben. Goede begeleiding van
met een lopend traject per fte. De schuldenregelingen
de vrijwilligers is daarom noodzakelijk. Sinds 2018 wordt
zijn sinds 2023 verkort van 36 naar 18 maanden. Dit
voor de coördinatie van vrijwilligers subsidie verleend.
betekent dat het aantal begeleidingsgesprekken dat
Sinds 2021 geldt dit ook voor de onderdelen Get a Grip
eerst in een periode van 36 maanden werd gedaan nu
(gericht op jongeren) en de aanpak voor ZZP’ers.
binnen 18 maanden moet worden gerealiseerd. Hierdoor is het traject intensiever. Het is daarom niet haalbaar
Preventief aanbod scholen (budgetlessen)
om het aantal lopende trajecten per fte te verhogen. We
Dit budget zit al in de programmabegroting en wordt
onderzoeken komende beleidsperiode in hoeverre de
ongewijzigd voortgezet. Het budget is afgestemd op de
caseloadnorm aansluit bij de manier van werken.
huidige vraag vanuit de scholen.
Schuldhulpverlening ondernemers
Communicatie
Het budget wordt ingezet voor een extra formatieplaats.
In 2024 is er een campagne gedaan. We stellen voor
De taak vergt aparte expertise, die nu is verdeeld binnen
om in 2025 en 2026 een opvolging te doen. Hiervoor
het team. Daarnaast trekt de dienstverlening een
is € 10.000 per jaar beschikbaar. Voor de volgende
doelgroep ondernemers aan die we eerder niet bereikten.
collegeperiode bezien we opnieuw wat er noodzakelijk is
Jongeren Amstelveen Schuldenvrij
aan communicatie.
Er wordt 1 formatieplaats jongerenwerk ingezet voor
Post nog in te vullen 2025
de begeleiding op de overige leefgebieden en 0,5 fte
In de Eerste tijdvakrapportage 2025 / Perspectiefnota
schuldhulpverlening. De schuldhulpverleningstrajecten
2026 geeft het college aan waarvoor dit bedrag wordt
voor deze doelgroep zijn intensiever en worden minder
aangewend.
snel afgesloten dan voor volwassenen.
33
Bijlage A
Samenvatting Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) problematische schulden, ‘Naar een beter werkende schuldenketen‘ Het IBO problematische schulden is uitgevoerd door
Er is ook een inschatting gemaakt van de maatschappelijke
een interdepartementale werkgroep met de ministeries
kosten van de schuldenproblematiek. Die kosten worden
van Sociale Zaken, Justitie en Veiligheid en Financiën. De
ingeschat op tenminste 8,5 miljard euro per jaar, oftewel
onderzoeksvraag is: “Hoe kunnen we het hardnekkige
bijna 1% van het bruto binnenlands product (bbp) .
maatschappelijke vraagstuk van (problematische) schulden
Het overgrote deel van deze kosten wordt niet door de
beter aanpakken?” Er is een integrale analyse gemaakt
verschillende partijen in de schuldenketen opgebracht,
die schuldhulpverlening, invordering en preventie met
maar afgewenteld op de samenleving.
elkaar verbindt.In bijlage 1 staat een overzicht met de Naast de directe kosten voor schuldhulpverlening en
belangrijkste voorgestelde maatregelen.
incasso bij schuldeisers zijn er indirecte kosten, zoals meer Uit dit IBO-onderzoek blijkt dat in 2023 8,8% van
verzuim, productiviteitsverlies en extra zorguitgaven. Er
de Nederlandse huishoudens een geregistreerde
zijn ook nog derde-orde-effecten, zoals minder goede
problematische schuld had (726.210 huishoudens). Dit
schoolprestaties en ontwikkelmogelijkheden van kinderen
percentage is vrijwel ongewijzigd sinds de eerste meting
uit huishoudens met problematische schulden.
in 2015, ondanks een forse daling van armoede en alle beleidsinspanningen die er landelijk en lokaal zijn gepleegd.
6 essentiële maatregelen
Incidenteel (I) of structureel (S) of ander beleid (A)
1. 2. 3. 4. 5.
1.
Betaal- en ontvangstmomenten op elkaar afstemmen
2.
Ondergrens BKR-registratie verlagen
3.
Leeftijdsverificatie bij “Buy Now Pay Later” (BNPL)
4.
Financiële educatie voor kinderen en jongeren
5.
Verlagen verificatiegrens bij kredietwaardigheidstoets
6.
Integraal schuldenoverzicht Eén loket voor overheidsincasso Zorgplicht gerechtsdeurwaarders. Collectief afbetalingsplan Aanscherpen wettelijke (kwaliteits)eisen voor schuldhulpverlening Eén helder schuldentraject
consumptief krediet 6.
Begeleiding tijdens een Wsnp-traject
7.
Verlagen aanmaningskosten verkeersboetes
8.
Discretionaire ruimte om kostenoploop boetes ongedaan te maken en kosteloze betalingsherinnering
9.
Verdienen aan kosten bij (door)verkoop van (executie)dossiers verbieden
10. Alle kosten rondom invordering herijken (inclusief sociaal tarief) 11. Pauzeknop voor incassoactiviteiten (bij het collectief afbetalingsplan) 12. Verjaringsmogelijkheden beperken 13. Aanpassen preferente positie van publieke schuldeisers 14. Betere vroegsignalering met structurele financiering Daarnaast presenteerde het IBO bredere hervormingen en specifieke aanbevelingen voor een betere schuldenaanpak.
20 In opdracht van dit IBO hebben Panteia, de Hogeschool Utrecht en het Nibud de maatschappelijke kosten zo goed mogelijk in beeld gebracht.
34
Bijlage B
De stappen in het ondersteuningsproces nader toegelicht
Intake In de Wgs is vastgelegd dat de gemeente binnen vier
Er wordt ook besproken hoe de uitgaven verminderd
weken het eerste gesprek heeft met de inwoner. Over het
kunnen worden, b.v. door abonnementen op te zeggen.
algemeen lukt dat binnen twee weken. Als dat niet lukt
Doel is dat alle vaste lasten betaald kunnen worden en
omdat de agenda’s van de inwoner en de consulent niet op
er geen nieuwe schulden ontstaan. Daarnaast wordt
elkaar aansluiten hebben we een telefoongesprek om de
geprobeerd een zo volledig mogelijk beeld van de schulden
grootste zorgen weg te nemen.
te verkrijgen.
Bij het intakegesprek voor schuldhulpverlening besteden
De stabilisatiefase duurt in principe 3 maanden en kan
wij speciale aandacht aan informele schulden. We maken
met 3 maanden verlengd worden. Maatwerk blijft hierin
dit onderwerp in een vroeg stadium bespreekbaar om
mogelijk mits er uitzicht is op een schuldenregeling binnen
problemen later in het traject te voorkomen. Informele
een redelijke termijn.
schulden kunnen veel impact hebben op het zelfbeeld schulden kunnen ook impact hebben op de familie
Totstandkoming gemeentelijke schuldenregeling (minnelijk traject)
of gemeenschap. Informele schulden kunnen alleen
Vervolgens wordt er een inventarisatie gemaakt van
meegenomen worden in een schuldentraject als deze
de schulden en er wordt een uitvraag gedaan bij de
formeel zijn vastgelegd bijvoorbeeld met een notarisakte.
schuldeisers. De schuldeisers krijgen drie weken de tijd om
Meestal is dat niet het geval. Vaak is het aflospercentage
te reageren. Na een rappel krijgen ze nog twee weken. Als
in een schuldentraject zo laag, dat het ook niet wenselijk
er dan nog geen reactie is worden ze telefonisch benaderd.
is om informele schulden op te nemen in een traject.
Als de inventarisatie compleet is, worden er
De vriend of het familielid krijgt dan immers maar een
afbetalingsvoorstellen tegen finale kwijting gedaan. Dit
klein deel van zijn geld terug. Dit kan ten koste gaan
houdt in dat de schuldeiser een (vaak klein) deel van de
van de relatie. We bevorderen daarom dat er een
vordering krijgt. In ruil daarvoor ziet de schuldeiser af van
aparte terugbetaalafspraak wordt gemaakt met degene
de rest van de vordering. Als alle schuldeisers akkoord zijn
die het geld heeft uitgeleend. We letten erop dat de
gegaan is er een minnelijke regeling tot stand gekomen. De
bestaanszekerheid van de cliënt geborgd blijft. Dan kan
reactietermijnen voor de schuldeisers zijn hetzelfde als in
een afspraak dat de terugbetaling wordt opgeschort tot na
de inventarisatiefase.
en autonomie van individuen. De gevolgen van informele
het schuldhulpverleningstraject een goede manier zijn om aan alle belangen recht te doen.
Stabilisatie
Samenwerking met de schuldeisers Zolang een reactietermijn nog niet wettelijk is verankerd blijft het voorkomen dat schuldeisers niet of zeer laat
Na de intake volgt een periode van stabilisatie. De
reageren. Het kan soms ook financieel aantrekkelijk zijn
inkomsten en uitgaven worden in balans gebracht.
voor schuldeisers om het traject zo lang mogelijk tegen te
Er wordt voor gezorgd dat de inwoner gebruik maakt
houden. We zien gelukkig wel een tendens waarbij sociale
van alle beschikbare inkomensregelingen. Ook wordt
incasso steeds meer gemeengoed wordt.
besproken of het inkomen verhoogd kan worden, bijvoorbeeld door (meer) te gaan werken.
35
Dwangakkoord Vaak gaan alle schuldeisers akkoord, maar niet altijd. In
gekeken of de inwoner geen verwijtbare schulden heeft
sommige situaties is het een passende vervolgstap om
gemaakt, zoals boetes vanwege een verkeersovertreding
via de insolventierechter af te dwingen dat de weigerende
of onverantwoorde leningen. En er mogen geen schulden
schuldeisers alsnog meewerken. De rechter kan de
zijn die voortkomen uit misdrijven.22 Sinds de verkorting
betrokken schuldeiser opleggen om akkoord gaan met het
van 36 naar 18 maanden lijkt er een trend dat de rechtbank
betalingsvoorstel tegen finale kwijting. Als dit het geval is,
strenger toetst op deze criteria.
21
komt er alsnog een schuldenregeling tot stand.
WSNP (Wet Sanering Natuurlijke Personen)
Als de Wsnp wordt toegekend geldt ook hier meestal een aflosperiode van 18 maanden. De spaarmogelijkheden van de inwoner worden meegenomen bij de bepaling
Als al deze gemeentelijke trajecten niet succesvol zijn, kan
van het af te lossen bedrag. De rechter wijst een Wsnp-
een inwoner bij de insolventierechter een beroep doen op
bewindvoerder aan. Deze ziet er op toe dat de inwoner er
de wettelijke schuldregeling (Wsnp). Hiervoor gelden extra
alles aan doet om zoveel mogelijk schulden af te betalen.
voorwaarden. Inwoners moeten o.a. aantonen dat ze de
Na de aflosperiode beëindigt de rechter het traject en
afgelopen 3 jaar ‘te goeder trouw’ geweest ten aanzien van
worden de resterende schulden kwijtgescholden.
het ontstaan en onbetaald laten van schulden. Er wordt
21 De rechter beoordeelt o.a. of het aanbod aan de schuldeiser het maximaal haalbare bod is en of de inwoner zich maximaal inspant om zich aan de afspraken in het traject te houden. Schuldeisers die niet inhoudelijk reageren of extra voorwaarden stellen worden door de rechtbank gezien als weigerende schuldeisers. 22 Aanvragen wettelijke schuldsanering (Wsnp) | Rechtspraak
36
Bijlage C
Basishulpverlening schuldhulpverlening in Amstelveen Hieronder geven we weer wat de maatregelen van het plan basishulpverlening schuldhulpverlening op hoofdlijnen inhouden en in hoeverre Amstelveen hier al mee werkt. Fase Schuldhulp verlening
Element basishulpverlening
In beeld
Het gebruiken van een registratiesysteem Nog niet beschikbaar. Dit is een ontwikkeltaak. om samenwerking tussen verschillende Wel aangesloten bij Data Delen Armoede en hulpverleners te versterken en om doorgeleiding Schulden van Divosa. 23 naar professionele schuldhulpverlening te bevorderen.
In contact
De aanmelding voor schuldhulpverlening voor mensen met problematische schulden faciliteren zonder drempels (zonder veel papierwerk).
Inwoners kunnen mondeling een aanvraag indienen. Ze hoeven het eerste gesprek geen papieren mee te nemen of formulieren in te vullen.
Een bewezen instrument gebruiken voor systematische intake en triage bij problematische schulden, zodat het individuele verhaal in beeld komt en er op maat van de inwoner gewerkt kan worden.
Vaardigheden van inwoners worden geanalyseerd o.b.v. het Nibud competentiemodel. Medewerkers zijn geschoold om hulpverleningsgesprekken te voeren.
Het hulpaanbod is toegespitst op specifieke groepen met problematische schulden (bijv. ondernemers, jongeren, huizenbezitters, andere culturele achtergrond), zodat op maat op bepaalde kenmerken wordt ingespeeld.
Er is hulpaanbod voor ondernemers en jongeren beschikbaar.
Hanteren van maximale doorlooptijden (ook schuldeisers) per processtap.
We hanteren normen voor doorlooptijden per stap in het schuldhulpverleningsproces.
Het starten van begeleiding vanaf het eerste gesprek.
Dit is de reguliere werkwijze.
Het afgeven van een beschikking met een plan van aanpak op basis van triage via bewezen aanpak voor alle hulpvragers waarvoor na eerste gesprek meer dan enkel advies nodig is, zodat inwoner vanuit rust het proces in kan stappen. • Incl. begeleiding en nazorgplan o.b.v. intrinsieke doelstelling en breed toekomstperspectief hulpvrager, vanaf start hulptraject en indien noodzakelijk inzet budgetcoaching, budgetbeheer of schuldenbewind door professionals. • Procesoverzicht met volgende contactmomenten aangepast op hulpvrager
We werken met vaste fases in het hulpverleningsproces. Om een stabiele leefsituatie te bevorderen kijken we naar het brede toekomstperspectief van de inwoner. Waar nodig schakelen we hulp in van het sociaal team, team minimaregelingen en afdeling Werk en Inkomen. Zonodig wordt een multi disciplinair overleg georganiseerd voor een client om tot een compleet en afgestemd begeleidingsplan te komen. We maken gebruik van het competentiemodel van het Nibud. De komende beleidsperiode ligt de nadruk op doorontwikkeling van het begeleidingsplan. Het proces wordt voor de hulpvrager in beeld gebracht door middel van praatplaten.
Aansluiten op VISH (deurwaarders doorgeven dat iemand schuldhulpverlening krijgt) en landelijk schuldenpauzeknop.
Amstelveen gaat zich aansluiten bij VISH. De schuldenpauzeknop is nog niet beschikbaar, hiervoor is wetgeving van het rijk nodig.
Rust en overzicht
Stand van zaken in Amstelveen
Huidige werkwijze: als een inwoner veel stress ervaart van een schuldeiser nemen we contact op en verzoeken de schuldeiser om de invordering te pauzeren.
23 Data Delen Armoede en Schulden | Divosa
37
Fase Schuldhulp verlening
Plaatje compleet & perspectief
Met vertrouwen toekomst tegemoet
Algemeen
Element basishulpverlening
Stand van zaken in Amstelveen
Het bieden van een begeleidingstraject. Onderdeel hiervan is financiële begeleiding op maat (coaching, training, ondersteuning, budgetbeheer, bewind) waarbij wordt gekeken naar wat iemand nodig heeft.
Dit is al reguliere werkwijze. We bieden budgetbeheer, Participe biedt een training, Humanitas heeft maatjes en thuisadministratie voor coaching. Er is een convenant met beschermingsbewindvoerders.
Aansluiten op het Schuldenknooppunt (platform voor gegevensuitwisseling in de schuldhulpverlening), zodat de ontzorgingsplicht wordt vervuld en zo snel mogelijk naar een schuldenovereenkomst gewerkt kan worden.
In 2023 is dit onderzocht en het was toen nog niet een effectieve oplossing. Dit nemen we mee als ontwikkelpunt.
Het bieden van een standaard sanerings krediet met aflostermijn van 18 maanden en waarbij de afloscapaciteit wordt berekend op basis van het vrij te laten bedrag (vtlb).
We zijn de afgelopen vier jaar sanerings kredieten in gaan zetten op basis van een afwegingskader. We maken ook nog steeds gebruik van schuldbemiddelingen. De afloscapaciteit wordt berekend op basis van het vrij te laten bedrag (vtlb). Soms is het inkomen lager dan het vtlb. Dat betekent dat er ook voorstellen aan schuldeisers worden gedaan waarbij het aanbod 0 is. De schuld wordt dan feitelijk volledig kwijtgescholden door de schuldeisers. De wettelijke basis hiervoor is de faillissementswet.
Plan van aanpak evalueren en herzien met evt. Dit is de reguliere werkwijze. Nazorg is aangepast aanbod begeleiding en nazorg aan onderdeel van het aanbod. de hand van een meetinstrument. Altijd persoonlijk contact opnemen met de hulpvrager wanneer sprake is van een terugval.
Dit is de reguliere werkwijze.
Het toetsen van vroegsignalen op afgeronde schuldtrajecten in de eerste zes maanden na afronding traject.
Wij checken of er vorderingen in dezelfde maand zijn. Het registratiesysteem kan nog niet 6 maanden terug kijken.
Het bieden van begeleiding aan inwoners die een Wsnp-traject (gaan) volgen.
We bieden begeleiding totdat inwoner, Wsnp bewindvoerder en gemeente er volledig vertrouwen in hebben dat de inwoner het zelfstandig aan kan. Ook als een Wsnp bewindvoerder bij ons meldt dat een traject stagneert zetten we begeleiding in, maar dit komt weinig voor.
Het verbeteren van de samenwerking binnen gemeenten door de inzet van Convenant Lokale Overheid.
In voorbereiding
38
Bijlage D
Realisatie actiepunten Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 Actiepunt
Wat is er gerealiseerd
Implementatie nieuw klantvolgsysteem (stratech)
Het klantvolgsysteem is volledig operationeel sinds 2020.
Start noodfonds Balans
De resterende middelen van het noodfonds zijn beschikbaar gebleven om maatwerk te bieden, bijvoorbeeld om uitval uit regelingen te voorkomen.
Start schuldhulpverlening ondernemers
Hier is behoefte aan en daarom is dit onderdeel van de reguliere dienstverlening geworden. Dit is meerjarig incidenteel gefinancierd uit de CUP middelen t/m 2026.
Communicatiecampage ondernemers
Het aanbod is via lokale media en ketenpartners bekend gemaakt.
Pilot GGZ en schulden
De pilot en het onderzoek van de HvA zijn afgerond eind 2021. Dit thema is meegenomen in de samenwerkingsagenda GGZ. Het project was een samenwerking tussen het team schuldhulpverlening en het FACTteam van GGZ InGeest. In de pilot zijn de schulden van de betrokken inwoners versneld gesaneerd, zodat dit geen stress-factor meer was die herstel in de weg staat. De Hogeschool van Amsterdam (HvA) heeft een evaluatieonderzoek uitgevoerd, met als belangrijkste conclusies dat het snel wegnemen van schulden een positieve invloed had op de psychische gezondheid van de deelnemers. De invloed van het wegnemen van schulden op de behandeling van psychiatrische aandoeningen kon niet goed worden vastgesteld. Verder bleek dat inwoners die in zorg zijn bij een FACT-team voor mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) de inzet van een beschermingsbewindvoerder vaak een eerste noodzakelijke stap is. Het saneren van de schulden kan daarna pas gestart worden. Er zijn vaste contactpersonen aangewezen bij de poliklinieken van GGZ InGeest en Prezens. Bij het team schuldhulpverlening is de kwaliteitsadviseur de vaste contactpersoon voor GGZ InGeest voor vragen over schuldenregelingen.
Er is een regulier overleg vier keer per jaar ingesteld waar men elkaar informeert over nieuwe ontwikkelingen De informatie over schuldhulpverlening is verspreid onder de behandelaren van de GGZ poli’s en basis GGZ. Er is bij behandelaren ook behoefte aan praktische financiële hulp voor patiënten die hun budgetplaatje niet rond krijgen. In het overleg geven we daarom ook informatie over de minimaregelingen.
Herijking beleidsregels schuldhulpverlening
De beleidsregels zijn in mei 2021 aangepast. Hierdoor is meer persoonlijk maatwerk mogelijk omdat “zal” bepalingen zijn aangepast naar “kan” bepalingen. In juni 2023 zijn de beleidsregels schuldhulpverlening opnieuw aangepast vanwege de landelijke verkorting van schuldenregelingen en WSNP van 36 naar 18 maanden.
Communicatieplan schuldhulpverlening In 2023 is er een campagne gedaan via krant, digiborden en bushokjes.
39
Actiepunt
Wat is er gerealiseerd
Afwegingskader saneringskredieten en oprichting Amstelveens waarborgfonds
Er is een afwegingskader gemaakt. Een schuldregeling wordt in beginsel met een krediet afgehandeld. Tenzij er duidelijke argumenten zijn om een schuldenregeling in te zetten. In 2020 is er 50.000 euro beschikbaar gekomen als lokaal fonds. Aangezien middelen beperkt overgeheveld kunnen worden naar volgende jaren is dit bedrag vrijgevallen. De praktijkervaring is dat het zelden voorkomt dat de Kredietbank Amsterdam gebruik maakt van onze borgstelling omdat inwoners hun krediet niet afbetalen. Wij hebben in 2022 / 2023 ons niet aangesloten bij het landelijke waarborgfonds omdat dit toen geen effectieve verbetering van de mogelijkheden opleverde. In 2024 is de Kredietbank Amsterdam aangesloten bij het landelijke waarborgfonds, waardoor Amstelveen nu niet meer zelf garant hoeft te staan als een inwoner het krediet niet aflost.
Implementatie digitale begeleiding
De online schuldencoach is beschikbaar voor alle inwoners. Inwoners ontvangen elke week een e-mail met een video en een werkboek waar ze mee aan de slag gaan. De link staat op de website van Amstelveen.nl. Verder is in het Beleidsplan Armoedebeleid vastgelegd dat de tool “Bereken uw recht” beschikbaar wordt gesteld voor inwoners in 2025.
Wijziging WGS t.a.v. vroegsignalering invoeren.
Er waren in 2023 4158 signalen van vastelastenleveranciers. Er wordt nu 1,5 fte ingezet om persoonlijk contact te leggen met inwoners, Dit is meerjarig incidenteel gefinancierd uit de CUP-middelen t/m 2026 en vanaf 2027 structureel gefinancierd via de programmabegroting.
Onderzoek naar uitbreiding HBO en WO m.b.t. Moneyways
Deze inzet was niet meer nodig omdat onderwijsinstellingen hier zelf op in zijn gaan zetten. Bij de VU en de UvA kunnen studenten met financiële problemen terecht bij de studentendecaan. Bij studievertraging door overmacht kunnen zij gebruikmaken van het Profileringsfonds. Bij de HvA en Hogeschool InHolland zijn er budgetcoaches die studenten helpen. De afgelopen jaren heeft het MBO college Amstelland veel gebruik gemaakt van Money Ways. Studenten bereiken tijdens hun opleiding de 18-jarige leeftijd. Dan verandert er veel voor hen op financieel gebied. Financiële problemen zijn op het MBO ook een oorzaak van voortijdig schoolverlaten. Hierdoor krijgt financiële educatie meer aandacht op het MBO. In Uilenstede worden huurachterstanden van studenten gemeld door DUWO. Het bereik van de vroegsignalering was daar laag. In 2024 is daarom een pilot gestart om te onderzoeken of het bereik verhoogd kon worden met een spreekuur. Aansluitend op de reguliere inzet op dit soort meldingen, heeft een medewerker van de gemeente op het servicepunt van DUWO spreekuren gedaan. Na 3 maanden is geëvalueerd en besloten dit niet voort te zetten vanwege zeer beperkte toeloop.
Convenant Bewindvoering
Het convenant is ondertekend in maart 2023.
Start project JAS nav motie “Perspectief op kansrijk leven”
Het project is in Q1 van 2023 gestart en loopt tot eind 2026.
Integrale werkwijze jongeren evalueren
De evaluatie van het JAS vindt plaats in 2026.
Uitvoering Cliënt ervaringsonderzoek
In 2021 en 2024 is er een cliëntervaringsonderzoek afgerond.
Vanaf 2021 jaarlijkse rapportage met de resultaten schuldhulpverlening
De raad heeft jaarlijks een rapportage ontvangen.
40
Gemeente Amstelveen, februari 2025 Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend.