Bijlage Factsheets
Tekst van het document
Factsheets
FACTSHEETS
Inhoud Leeswijzer ...............................................................................................................................3 Algemeen ................................................................................................................................4 1.
Beleid in Amersfoort ....................................................................................................4
Omgeving................................................................................................................................7 2.
Langs Eem en Spoor ....................................................................................................7
3.
Hoefkwartier.............................................................................................................. 13
4.
Gebiedsontwikkeling Bovenduist ................................................................................ 16
5.
Buitengebied van Amersfoort ......................................................................................... 20 6.
Wonen....................................................................................................................... 24
7.
Mobiliteitstransitie ..................................................................................................... 29
8.
Parkeren .................................................................................................................... 32
9.
Publieke Mobiliteit ..................................................................................................... 34
10.
Omgevingsprogramma Maatschappelijke Voorzieningen ......................................... 38
11.
Vastgoed ............................................................................................................... 40
12.
Grondzaken ........................................................................................................... 43
13.
Ruimtelijke Investeringsagenda Amersfoort ............................................................ 46
Sociaal.................................................................................................................................. 48 14.
Wijkplannen en gebiedsgericht werken ................................................................... 48
15.
Asiel ...................................................................................................................... 51
16.
Opvang bieden aan Oekraïense Ontheemden ......................................................... 55
17.
Inburgering ............................................................................................................ 57
18.
Transformatie Jeugdhulp ........................................................................................ 60
19.
Meedoen en rondkomen......................................................................................... 63
20.
Re-integratie en arbeidsmarkt ................................................................................ 66
21.
Jeugd & Onderwijs en onderwijshuisvesting ............................................................ 69
22.
Psychische Kwetsbaarheid ..................................................................................... 72
23.
Maatschappelijke opvang ....................................................................................... 75
24.
Preventie ............................................................................................................... 77
25.
Gezondheid ........................................................................................................... 80
26.
Diversiteit en inclusie ............................................................................................. 83
27.
Wet maatschappelijke ondersteuning en vergrijzing................................................. 86
28.
Overzicht uitvoering sociaal domein ....................................................................... 89
29.
Centrumregeling Uitvoering Sociaal Domein ........................................................... 92
Bedrijvigheid ......................................................................................................................... 95 30.
Defensie ................................................................................................................ 95 2
FACTSHEETS
31.
Energietransitie ...................................................................................................... 98
32.
Netcongestie ....................................................................................................... 101
33.
Warmtetransitie ................................................................................................... 103
34.
Geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid, bodem, (drink)water en dierenwelzijn ..... 106
35.
Beheer en versnelling aanpak openbare ruimte, groen-blauw, biodiversiteit ........... 109
36.
Programma Circulaire Stad................................................................................... 114
37.
Afval en diftar....................................................................................................... 117
38.
Citymarketing en Toerisme ................................................................................... 120
39.
Kunst, Cultuur en evenementen ........................................................................... 123
40.
Ontwikkeling Podiumkunsten – 2026..................................................................... 127
41.
Sport & Bewegen .................................................................................................. 130
42.
Integraal veiligheidsplan ....................................................................................... 133
43.
Veiligheidsregio Utrecht, maatschappelijke weerbaarheid en crisismanagement ... 135
44.
Handhaving ......................................................................................................... 138
45.
Economie & Arbeidsmarkt .................................................................................... 140
Bestuur ............................................................................................................................... 143 46.
Public affairs en regionale samenwerking.............................................................. 143
47.
Verbonden Partijen............................................................................................... 146
48. Samenspel met de stad: communicatie, participatie, right to challenge en bestuurlijke vernieuwing ..................................................................................................................... 148 49.
Informatiebeveiliging, Privacy en Informatie- en archiefbeheer .............................. 152
50.
Dienstverlening en klachten ................................................................................. 155
51.
Open Overheid..................................................................................................... 158
52.
Lokale heffingen en belastingen............................................................................ 160
Leeswijzer In deze bijlage vindt u de factsheets. De factsheets gaan over een breed scala aan onderwerpen met feitelijke informatie over de stand van zaken van thema's die met enige regelmaat onderwerp van gesprek zijn in de gemeenteraad. De factsheets zijn ingedeeld op basis van de nieuwe indeling van de raadscommissies. Op deze manier heeft u als raadslid alles snel en overzichtelijk bij de hand per commissie.
3
FACTSHEETS
Algemeen 1. Beleid in Amersfoort Kern dossier In Amersfoort wordt beleid gemaakt voor bewoners, organisaties en ondernemers van onze stad. Hieronder volgt een overzicht van de beleidsdomeinen fysiek en sociaal en de beleidsstukken die eronder vallen. Dit is nadrukkelijk geen totaaloverzicht van het gemeentelijk beleid. Daarnaast is er ook wet- en regelgeving die bepalend is voor de uitvoering en gemeentelijke dienstverlening. Doelstelling/ korte omschrijving In het fysieke domein werken we met de instrumenten en beleidscyclus van de Omgevingswet en de Omgevingsvisie Amersfoort 2030-2040. Beleid binnen het sociaal domein valt onder het Beleidskader Inclusieve Stad 2021-2026 met bijbehorend Uitvoeringsprogramma 2025-2026. Daarnaast is er een gebiedsgericht omgevingsprogramma waarin het sociaal domein en fysiek domein bij elkaar komen. Dit is het Omgevingsprogramma Liendert. Stand van zaken Fysiek domein Vastgestelde omgevingsprogramma’s (OP) (Deel)omgevingsprogramma’s in en deelomgevingsprogramma’s (DOP) ontwikkeling • • • • • • • • • • • •
OP Groen Blauw DOP 1 Parkeren DOP Dierenwelzijn OP Wij Liendert OP Werklocaties OP Hoogland West OP Mobiliteit DOP biodiversiteit OP Vermindering omgevingslawaai Actieplan geluid 2024-2028 OP Horeca en terrassen OP Volkshuisvesting OP Circulaire Stad
• • • • •
•
•
Startnotitie OP Energie + RIB Startnotitie DOP Stadswarmte + RIB Startnotitie DOP Geluid, Luchtkwaliteit en omgevingsveiligheid + RIB Startnotitie OP Langs Eem en Spoor + RIB + RIB DOP Op weg naar minder huishoudelijk Afval in 2040, peiling oktober 2023. OP Erfgoed gemeente Amersfoort 2026-2040, wensen en bedenkingenprocedure in commissie Omgeving 15-04-2026. Startnotitie OP Maatschappelijke voorzieningen
4
FACTSHEETS
Sociaal domein Uitvoeringsprogramma’s en beleid Monitoring • Samen aan de slag voor een inclusieve stad, uitvoeringsprogramma 2023• Amersfoort in cijfers 2024(link is extern) • Monitor Inclusieve Stad 2025 • Samen aan de slag voor een inclusieve • Clientervaringsonderzoeken stad, uitvoeringsprogramma 2025• Klantreizen 2026 • VNG waarstaatjegemeente.nl • Wonen en zorg in Amersfoort • Gezondheidsatlas GGD • Uitvoeringsprogramma Jeugd & Onderwijs • Toegankelijk Amersfoort • Amersfoortse anti-discriminatie aanpak • Diversiteitskristal • Regenboogstad Amersfoort • Vluchtelingen in Amersfoort • Inkoop hulp en ondersteuning sociaal domein • Uitvoeringsprogramma Meedoen en Rondkomen • Regiovisie specialistische jeugdhulp regio Amersfoort • Regiovisie ‘Samen in de wijk’ (beschermd wonen) • Regioplan Samen Sterker Eemland 2024-2026 • Transformatie Jeugd • Wijkplannen Sociaal
Korte en lange termijn activiteiten • De werkwijze en rol van de raad bij omgevingsprogramma’s is recent in de commissie Omgeving van 18-11-25 geëvalueerd. • In 2026 zal een bestuursopdracht voor actualisatie van de Omgevingsvisie worden voorbereid. Ook de omgevingsprogramma's worden periodiek geactualiseerd. • In 2026-2027 vindt er een herziening van het beleidskader Inclusieve Stad plaats. • De regiovisie voor specialistische jeugdhulp wordt ook in 2026 herijkt. Rol en bevoegdheid gemeenteraad Onder de Omgevingswet is de raad bevoegd om de Omgevingsvisie vast te stellen. Daarnaast stelt de gemeenteraad het Omgevingsplan vast. Omgevingsprogramma’s worden vastgesteld door het college na een wensen en bedenkingenprocedure in de raad. Op p. 94-95 van de Omgevingsvisie staat beschreven welke werkwijze wordt gehanteerd bij het opstellen of herijken van beleid onder de Omgevingsvisie. Binnen het sociaal domein wordt er invulling gegeven aan verschillende wettelijke taken. Deze wettelijke kaders worden beschreven op p.196 e.v. van het Beleidskader Inclusieve Stad 2021-2026. 5
FACTSHEETS
Betrokkenheid externen In hoofdstuk 4 van de Omgevingsvisie staat beschreven welke participatie er plaatsvindt bij het vaststellen of herijken van de omgevingsvisie, (deel)omgevingsprogramma’s en het Omgevingsplan. De gemeente werkt samen met een veelheid aan partners, professionals, vrijwilligers en inwoners aan gelijke kansen, preventie en ondersteuning en zorg in de wijken. Voor een beknopt overzicht van een aantal van onze contractpartners, zie factsheet 'Overzicht uitvoering sociaal domein.' Ervaringen van inwoners zijn belangrijk om het beleid en de uitvoering daarvan te verbeteren. In de Denktank Inclusieve Stad zitten betrokken stadsgenoten. Zij delen hun kennis en ervaringen en geven advies aan de gemeente over sociale thema's. De Denktank Inclusieve Stad wordt in 2026 geëvalueerd. Ook werken we met ervaringsdeskundigen. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Beleid wordt al snel gesplitst in sociaal en fysiek, ook in deze factsheet. Terwijl de gemeente beleid moet maken voor alle inwoners van de stad. De uitdaging ligt in het realiseren van meer samenhang tussen de verschillende domeinen en beleid dat aansluit op ervaringen van bewoners van de gemeente. Ook de monitoring en het digitaal toegankelijk maken van het beleid vraagt de komende jaren nog extra inzet. Betrokken afdelingen: Bestuur, Strategie & Veiligheid.
Afdelingsmanager: Christel Kohlmann SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar Stad & Ontwikkeling. Afdelingsmanager: Johan Boelhouwers
6
FACTSHEETS
Omgeving 2. Langs Eem en Spoor Kern dossier Aan de westkant van de binnenstad komt een nieuw stadsdeel: Langs Eem en Spoor. Het stadsdeel bestaat uit de 5 deelgebieden Wagenwerkplaats, Trapezium, Eemplein, De Nieuwe Stad en Kop van Isselt. Ze liggen rondom het Soesterkwartier. In Langs Eem en Spoor komen ruim 5.000 nieuwe woningen in verschillende typen, groottes en prijsklassen. Daarbij komt een kleiner deel nieuwe kantoren en (zorg)voorzieningen in combinatie met sterke levensaders: goede verbindingen met de bestaande scholen, winkels en andere voorzieningen in het Soesterkwartier en de rest van Amersfoort. We werken aan verbindingen voor fietsers en voetgangers tussen de nieuwe gebieden en haar omgeving, zoals Soesterkwartier, Station Amersfoort Centraal, Jericho/Jeruzalem en de binnenstad (samenbindend raamwerk). We richten de Amsterdamseweg opnieuw in en maken deze prettig om over te steken. We verbinden het Soesterkwartier met de Eem, met de toekomstige parkzones op Kop van Isselt en met de voorzieningen op de Wagenwerkplaats. Kaart Langs Eem en Spoor Doelstelling/ korte omschrijving Langs Eem en Spoor maakt onderdeel uit van de ‘grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Spoorzone en A1-zone Amersfoort’ (Nationale Omgevingsvisie Extra). Amersfoort heeft met het Rijk en de provincie Utrecht afspraken gemaakt over grootschalige woningbouw in de Spoorzone/A1-zone.
Door binnenstedelijk én aan de rand van de stad te bouwen benut Amersfoort de binnenstedelijke ruimte optimaal nabij voorzieningen en openbaar vervoer en wordt tegelijkertijd ook voorzien in de behoefte aan eengezinswoningen in groen-stedelijke woonmilieus aan de rand van de stad. Op deze manier tasten we het groene buitengebied niet onnodig aan. In Langs Eem en Spoor komen ongeveer 5.500 nieuwe woningen van uiteenlopende grootte en prijsklasse. Ook zorgen we voor diverse soorten van werkruimtes, ateliers, werkplaatsen, en kantoorruimte. En uiteraard dienen ook voorzieningen met het aantal bewoners mee te groeien, zowel in de omliggende gebieden als in de gebiedsontwikkelingen. We geven veel aandacht aan de openbare ruimte en aan goede verbindingen. Waar je elkaar kunt ontmoeten bij pleinen en op het water. Zo wordt het een hoog stedelijk levendig gebied. In het concept omgevingsprogramma Langs Eem en Spoor, “gezond samenleven in de compacte stad” in wording geven we aan welke doelen en ambities we nastreven voor de verdere ontwikkeling van de gebieden en de verbindingen tussen de gebieden in Langs Eem en Spoor. Die doelen komen voor het grootste deel uit de omgevingsvisie en de thematische omgevingsprogramma's. Voor Langs Eem en Spoor werken we de keuzes die in de Omgevingsvisie zijn gemaakt, zoals voor verdichting en een lage parkeernorm, verder uit.
Stand van zaken Hieronder volgt per deelgebied/project de stand van zaken: Wagenwerkplaats • Vanaf 2014 zijn de gemeente en de grondeigenaren van de Wagenwerkplaats, de NS en De Rijtuigenloods BV, gezamenlijk bezig om plannen te maken om het voormalige 7
FACTSHEETS
•
•
•
onderhoudsterrein van de NS te transformeren naar een gebied waar gewoond, gewerkt en gerecreëerd kan worden. Op 9 juli 2019 heeft de gemeenteraad het Masterplan Wagenwerkplaats vastgesteld. Een uitkomst was dat het terrein van de Wagenwerkplaats in drie deelgebieden werd verdeeld: West, Midden en Oost. De raad heeft besloten dat voor deelgebied West en Midden het bestemmingsplan uitgewerkt kon worden. Het Bestemmingsplan West en Midden is op 9 juli 2024 door de raad vastgesteld en onherroepelijk geworden op 30 augustus 2024. Daarna heeft NS een tender georganiseerd om een ontwikkelaar te selecteren die de grond gaat kopen en het programma (ca. 500 woningen) gaat realiseren. In maart 2026 is de winnende ontwikkelaar bekend. Wat betreft het deelgebied Oost heeft de raad aangegeven dat het programma intensiever mocht worden met meer wonen en werken. Voor deelgebied Oost is de kaderstellende notitie op 23 maart 2021 vastgesteld door de gemeenteraad en op 9 juli 2024 het Uitwerkingsvoorstel/Stedenbouwkundig Plan. Dit plan wordt de komende jaren vertaald in een omgevingsplan. De herontwikkeling van de Wagenwerkplaats vindt in principe in z’n geheel plaats voor rekening en risico van de twee grondeigenaren, vooralsnog is dat de NS en De Rijtuigenloods BV. Over de kosten van de gemeente zijn al afspraken gemaakt met de NS in een anterieure overeenkomst.
Het proces met De Rijtuigenloods BV loopt nog.
Trapezium woningbouw • In december 2021 heeft de gemeenteraad het besluit afronding schetsontwerpfase en kredietaanvraag genomen om krediet beschikbaar te stellen voor de grondaankoop en de verdere ontwikkeling en realisatie van het Huis voor de Stad op de Trapezium-locatie. Ook heeft de raad het besluit genomen om de scope van de grondexploitatie Puntenburg-Eemkwartier aan te passen zodat de herontwikkeling van de rest van deze locatie naar woningbouw en de aanleg van openbare voorzieningen (Geertje Arendslaan) en inrichting openbaar gebied (financieel) mogelijk wordt. • December 2022 is de anterieure overeenkomst gesloten met grondeigenaar Heilijgers voor de woningbouw. Begin 2023 is in een gezamenlijk traject met initiatiefnemers Heilijgers en NEOO gestart met opstellen van een stedenbouwkundig ontwerp en concept kaders voor de ontwikkeling. Hierover is (meermaals) geparticipeerd met omwonenden. De participatie heeft geleid tot meerdere aanpassingen, waarvan de belangrijkste is dat de hoogte van het hoogteaccent is verlaagd van maximaal 17 naar 13 lagen hoog. Op 11 November 2025 heeft de gemeenteraad de kaders voor de ontwikkeling vastgesteld. • Inmiddels is gestart met de uitwerking van de plannen richting uitwerkingsvoorstel. Amsterdamseweg 122 • Begin 2021 is gestart met het verkennen van de mogelijkheden voor ontwikkeling van het kavel aan de Amsterdamseweg 122.
Initiatiefnemer is Rovase. Januari 2022 heeft de gemeenteraad de kaders voor de ontwikkeling vastgesteld. Er is een concept uitwerkingsvoorstel opgesteld waarover op 8 juli 2024 participatie is georganiseerd. Over het voorstel moet nog een besluit genomen worden. Soesterweg 342 (Van Rijnsoeverlocatie) • Op 8 april 2022 is de gemeenteraad met een collegebericht geïnformeerd over de start van de ontwikkeling aan de Soesterweg 324. Initiatiefnemers zijn Schoonderbeek en Jongerius Invest. • Op 27 februari is de kaderstellende notitie door de raad vastgesteld. Het uitwerkingsvoorstel is op 10 juni 2025 vastgesteld door het college. Hierover is de 8
FACTSHEETS
raad met een RIB geïnformeerd. Eind 2025 is de anterieure overeenkomst afgesloten. De omgevingsvergunning (BuitenplanseOmgevingsPlanActiviteit) is aangevraagd en in behandeling. Soesterweg 552-556 • Op 8 april 2022 is de gemeenteraad met een collegebericht geïnformeerd over de start van de ontwikkeling aan de Soesterweg 552-556. Initiatiefnemers zijn OME (een samenwerking van LATEI en Schoonderbeek) en SRO. Op 4 juli 2023 is de kaderstellende notitie vastgesteld. • Tijdens de uitwerkingsfase is mede door gewijzigde inzichten bij initiatiefnemers het project vastgelopen. Dit heeft geleid tot een scopewijziging en het uitstappen van SRO als initiatiefnemer. Vanwege de scopewijziging zijn op 16 december 2025 hernieuwde kaders vastgesteld door de raad. Inmiddels is gestart met de uitwerking van de plannen richting uitwerkingsvoorstel. De Nieuwe Stad • In 2013 is gestart met het ontwikkelen van ideeën voor De Nieuwe Stad. Het doel is om een fabrieksterrein te transformeren naar een gebied met een mix van functies zoals wonen, werken, evenementen, cultuur (Fluor), horeca (Zandfoort aan de Eem), parkeren en prettige openbare ruimte. • Dat heeft geleid tot het Ambitiedocument 1.0 dat april 2025 is vastgesteld door de gemeenteraad.
Bij het voorleggen van plannen op basis van dit ambitiedocument ontstonden zowel bij omwonenden als in de gemeenteraad zorgen over de plek van hoogteaccenten in het gebied. Daarop is een Actualisatie van de kaders van het Ambitiedocument 1.0 gemaakt. Dat is op 18 januari 2018 besproken met belanghebbenden uit de omgeving. • Op 6 maart 2018 is de Actualisatie van het Ambitiedocument 2.0 vastgesteld door de gemeenteraad. In 2019 is daarop besloten om één integraal Stedenbouwkundig plan te maken, uitgaande van de participatiegids, om alle functies zoals het woon- en werkprogramma, de ontsluiting en parkeren goed op elkaar af te stemmen en op te lossen en voor te leggen aan de omgevingen de raad. • Op 25 januari 2022 is de Kaderstellende notitie door de raad vastgesteld. In februari 2022 heeft de eerste participatie ronde plaatsgevonden in de vorm van een “Stadssafari” om de eerste reacties op te halen op het Stedenbouwkundig Plan. Het Uitwerkingsvoorstel/ Stedenbouwkundig Plan is 4 oktober 2022 door de raad vastgesteld . • Het uitwerkingsvoorstel is s vertaald in een Gewijzigde vaststelling chw Bestemmingsplan De Nieuwe Stad dat op 17 september 2024 door de raad is vastgesteld. Daarna is er één beroep ingediend. Voor het bestemmingsplan heeft de raad op 24 februari 2026 een reparatiebesluit genomen zodat het voldoet aan de nieuwe beleidsregels.
Het is nu wachten op een uitspraak van de Raad van State. Afhankelijk van de uitspraak kunnen vervolgens de gronden van kamer 3 en 4 (Zandfoort aan de Eem) van De Nieuwe Stad door de gemeente verkocht worden om ontwikkeld te worden. • Voor kamer 10 en 2 zijn 2 aparte procedures gevolgd. Die vergunningen zijn onherroepelijk. Start bouw van Kamer 2 is in april 2026 en voor Kamer 10 begin 2027. Kop van Isselt • Op 22 februari 2022 heeft de raad het Ontwikkelkader Kop van Isselt vastgesteld (Ontwikkelkader Kop van Isselt). • Daarmee kan Kop van Isselt de komende jaren worden ontwikkeld tot een vitaal stadsdeel met ruimte voor werken, wonen en verblijven. Een stadsdeel dat profiteert van 9
FACTSHEETS
•
•
de nabijheid van de binnenstad, de ligging aan de Eem en de nabijheid van het buitengebied. Ook bij de uitwerking van het Ontwikkelkader wordt volop gelegenheid gegeven om te participeren door belanghebbenden. In de afgelopen 2 jaar is de gemeente met de marktpartijen in Kop van Isselt gekomen tot nieuwe afspraken over de ontwikkeling van het gebied. Hierover is de raad geïnformeerd met (Collegebericht 2024-236). Op 24 februari 2026 heeft de raad geen wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt ten aanzien van het aangaan van de Head of Terms overeenkomst door het college.
Vervolgstappen zijn: o Raadsbesluit over openen grondexploitatie Kop van Isselt (medio 2026) o Het opstellen uitwerkingsvoorstel inclusief participatie en bijbehorende overeenkomsten met marktpartijen over de realisatie. Start Q1 2026: o Besluitvorming college en raad over uitwerkingsvoorstel en overeenkomsten (voorzien: Q3 2027). Samenbindend Raamwerk • In december 2023 heeft de raad het samenbindend raamwerk voor bovenwijkse voorzieningen en verbindingen Langs Eem en Spoor en Soesterkwartier vastgesteld. Dit zijn vooral ingrepen in de openbare ruimtestructuur tussen de diverse deelgebieden. Denk hierbij aan routes langs en over de Eem, de Amsterdamseweg en de aansluiting op de noordzijde van Amersfoort Centraal. • Momenteel wordt gewerkt aan de uitwerking van varianten voor de oversteek van de Amsterdamseweg ter hoogte van de Puntenburgerlaan. De uitkomst hiervan is bepalend voor het verdere ontwerp van de Amsterdamseweg en de fietsroute over de Puntenburgerlaan van Kop van Isselt en Station Amersfoort Centraal. • Daarnaast wordt het ontwerptraject opgestart voor het Mondriaanplein en de Mondriaanlaan tot aan De Nieuwe Poort. Wijkperspectief en Uitvoeringsagenda Soesterkwartier • In 2020 is de Samenwerkingsovereenkomst Vitale Wijkaanpak Soesterkwartier met provincie Utrecht ondertekend, waarmee Amersfoort kon aanhaken bij het provinciebrede programma Vitale Wijken.
Vanaf 2021 tot begin 2022 zijn in coproductie met de wijk het Wijkperspectief en de Uitvoeringsagenda Soesterkwartier opgesteld. • Dankzij de provinciale subsidie zijn bijna veertig projecten met en voor de wijk in uitvoering gebracht. • In 2024 is een nieuwe aanvraag Regiodeal voorbereid door de vier betrokken Utrechtse gemeenten en de provincie. Het college van Amersfoort heeft besloten om de wijkaanpak van Liendert voor te dragen. • De Uitvoeringsagenda van het Soesterkwartier wordt dit jaar afgerond, zoals overeengekomen met de provincie. De doelen uit het Wijkperspectief reiken verder dan dit jaar. De noodzaak voor extra aandacht voor het Soesterkwartier vraagt om voortzetting van de samenwerking met en in de wijk. De gemeente staat nu voor de belangrijke keuze of er vervolg kan worden gegeven aan deze samenwerking of dat de inzet terugvalt naar de situatie voor het Wijkperspectief Soesterkwartier.
10
FACTSHEETS
Korte en lange termijn activiteiten Korte termijn (2026): 1. Omgevingsprogramma: in het najaar volgt besluitvorming met wensen en bedenkingen vanuit de raad en besluitvorming. 2. Nadere uitwerking van de plannen voor de deelgebieden en projecten. 3. Concretisering en uitvoering van de diverse maatregelen uit het samenbindend raamwerk. Lange termijn: 1. Nadere uitwerking van de plannen voor de deelgebieden en projecten. 2. Concretisering en uitvoering van de diverse maatregelen uit het samenbindend raamwerk. Rol en bevoegdheid gemeenteraad De raad heeft diverse bestuurlijke producten van de deelgebieden en projecten vastgesteld. Alle raadsbesluiten over Langs Eem en Spoor zijn terug te vinden in het Dossier Langs Eem en Spoor in raadsinformatie. Een aantal belangrijke besluiten op een rij: • In juli 2019 heeft de raad de ontwikkeling Langs Eem en Spoor vastgesteld. • In 2022 is het samenhangend verhaal Langs Eem en Spoor besproken. • In 2023 is de Omgeving Impact Analyse behandeld (RIB2023-072), bijlage 1 en bijlage 2. • In 2023 heeft de raad het samenbindend raamwerk voor bovenwijkse voorzieningen en verbindingen Langs Eem en Spoor en Soesterkwartier vastgesteld. • Februari 2025 heeft het college de startnotitie Omgevingsprogramma Langs Eem en Spoor vastgesteld.
Voor wat betreft Langs Eem en Spoor leggen wij u geregeld ter besluitvorming ‘tussenproducten’ vanuit de deelgebieden en projecten voor. Betrokkenheid externen Bij de uitwerking van de planontwikkeling van Langs Eem en Spoor is een groot aantal partijen betrokken naast de gemeente. Denk aan de bewoners uit de omliggende wijken, de ondernemers, projectontwikkelaars, woningcorporaties, provincie, rijk, stedelijke belangengroeperingen, etc. In 2025 is een kwaliteitsteam opgericht. Dit team bestaat uit een aantal externe deskundigen op het gebied van groen, leefbaarheid, hoog stedelijkheid, wonen, werken, voorzieningen, geluid, mobiliteit etc. In 2025 heeft het kwaliteitsteam het college geadviseerd over het concept omgevingsprogramma Langs Eem en Spoor. Voor de jaren 2026 en 2027 vragen wij hen te reflecteren op de kwaliteit van de projecten en planproducten voor de hoogstedelijke ontwikkeling van Langs Eem en Spoor in relatie tot het omgevingsprogramma. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Er zijn verschillende afhankelijkheden zoals netcongestie, bereikbaarheid en stikstof. Er sprake van een complexe opgave met verschillende ambities, verwachtingen en langjarige afspraken (rijk, provincie) en contracten. Financieel: 1: ontoereikende dekking. De ambities voor het gebied Langs Eem en Spoor en de verankering en verbinding met de omliggende wijken zijn groot.
Voor een aantal fysieke ingrepen is nog geen volledige financiële dekking aanwezig. Het niet tijdig beschikbaar hebben 11
FACTSHEETS
van de dekking kan tot vertraging in aanleg leiden (en eventueel voor vertraging in de projecten als het rand voorwaardelijke ingrepen betreft). Financieel 2: door de status ‘grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Spoorzone en A1-zone Amersfoort’ heeft Amersfoort forse bijdragen ontvangen van het Rijk en ook de provincie heeft 22 miljoen toegezegd. Daar hoort bij dat de prestaties, zoals de bouw van voldoende (betaalbare) woningen en binnen afgesproken termijnen, worden geleverd. Spant de gemeente zich onvoldoende in, bestaat het risico op (gedeeltelijke) terugbetaling. Gebiedsontwikkeling op deze schaal zijn lange processen. Gedurende dit soort langdurige ontwikkelingen krijgen we te maken met macro-economische ontwikkelingen die lastig lokaal te beïnvloeden zijn (zoals bouwkostenstijging, veranderende vastgoedmarkt etc.). Ook stikstof, geluid en met name netcongestie zijn ontwikkelingen die invloed krijgen op de projecten (vertraging, aanpassing programma ed.). Betrokken afdeling: Projecten & Programma’s. Afdelingsmanager: Remco Limburg
12
FACTSHEETS
3. Hoefkwartier Kern dossier Hoefkwartier is een kantoorgebied met een aantal grote onderwijsinstellingen (ROC, MBO, SOMT). Het gebied verandert naar een wijk waar het fijn is om te wonen, werken, leren en ontspannen. Het gaat om transformatie van bestaande panden, om sloop/ nieuwbouw en de herinrichting van het openbaar gebied. Streven is 5.000 arbeidsplaatsen te behouden en 3.5004.000 woningen toe te voegen. Grond is, naast het openbaar gebied en het P&R terrein, in privaat eigendom. In onderstaand plaatje is het plangebied Hoefkwartier aangegeven.
Voor het gebied aangeduid met ‘plangrens ontwikkelkader’ zijn spelregels opgesteld voor de ontwikkelingen van private partijen en is een schets opgenomen voor de herinrichting van het openbaar gebied door de gemeente. Plannen binnen dit gebied worden getoetst aan het ontwikkelkader (15 oktober 2024 geactualiseerd vastgesteld). De ambities uit het ontwikkelkader worden bewaakt via een monitoringsrapportage die jaarlijks aan de raad wordt gestuurd. Binnen het gebied aangeduid met ‘plangrens campus’ is de structuurvisie de Hoef West van januari 2017 van toepassing. Hierin is de ambitie opgenomen een campus te realiseren. Daarvoor moet nog een plan worden opgesteld alvorens initiatieven in dit gebied zelfstandig tot ontwikkeling kunnen komen. Zie Hoefkwartier | Gemeente Amersfoort voor meer informatie. Hier is ook een link opgenomen naar de: • structuurvisie van januari 2017 • het geactualiseerde ontwikkelkader van 15 oktober 2024 • het vastgestelde Voorlopig Ontwerp (VO) voor het openbaar gebied • de laatste monitoringsrapportage van januari 2025 Doelstelling/ korte omschrijving Hoefkwartier te transformeren naar een duurzaam, levendig en gemengd stuk stad.
De ambitie is de werkgelegenheid (5.000 arbeidsplaatsen) in Hoefkwartier te behouden, het onderwijs uit te breiden en circa 3.500 tot maximaal 4.000 woningen toe te voegen met de benodigde bijbehorende voorzieningen (voor zover niet aanwezig in de omgeving) en een kwalitatief goede openbare ruimte die past bij het gemengde woon/werkgebied.
13
FACTSHEETS
Stand van zaken Er zijn de afgelopen jaren 351 woningen in Hoefkwartier gerealiseerd, waarvan 83 in het campus gebied. Er zijn 456 woningen in aanbouw. Daarnaast zijn er tijdelijke woningen in 3 panden en heeft de gemeente twee panden aangekocht en hierin tijdelijke opvang voor Oekraïense vluchtelingen gerealiseerd. De ontwikkelvelden van het Hoefkwartier worden parallel aan elkaar ontwikkeld, waardoor de projecten in verschillende fasen verkeren. De gemeente kan zeer beperkt sturen op de planning van deze projecten, omdat het om privaat eigendom gaat, dus afhankelijk is van wanneer de eigenaar tot ontwikkeling wil komen. In onderstaande afbeelding staat weergegeven in welke fasen de verschillende ontwikkelingen zich bevinden.
Het openbaar gebied rondom de Lichtpenweg 6 is ingericht. Er wordt gewerkt aan het Definitief Ontwerp (DO) voor de herinrichting van de Netwerklaan en de realisatie van het Hoefpark. En aan het DO voor de Printerweg. Korte en lange termijn activiteiten Korte termijn (voor de zomer 2026): • Monitoringsrapportage over het jaar 2025 afronden; • Hoefcafé 28 mei; • Vaststelling omgevingsplan Plotterweg 38; • Vaststelling DO voor de herinrichting van de Netwerklaan en Hoefpark; Lange termijn: • Voor de bouwplannen: uitwerkingsvoorstellen maken en Ruimtelijke Ordenings- procedures doorlopen, realisatie woningen; • Openbaar gebied: gefaseerd DO maken van het gehele projectgebied en herinrichten; • Afweging scope: project gestart met een faciliterende rol voor de gemeente, gedurende het project al meer regierol gekregen (gebiedsbijdrage, Hoefkwartiermakerstafel, ontwikkelkader/ Milieueffectrapportage (MER), woonprogramma).
14
FACTSHEETS
Onderdelen als slim verkeer- en mobiliteitssysteem, het collectief parkeren, collectieve energievoorzieningen en een visie voor de SOMT-campus komen zonder regie van de gemeente tot nu toe niet tot stand. De vraag is of de gemeente daar een grotere rol in moeten gaan spelen. Rol en bevoegdheid gemeenteraad De raad heeft inhoudelijke en financiële kaders vastgesteld. Inhoudelijke kaders met het Ontwikkelkader en de financiële kaders in de gebiedsexploitatie (31 januari 2023). De rol van de raad bij de uitwerking is het vaststellen van wijzigingen van het omgevingsplan of een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (bopa) procedure voor de verschillende deelplannen. De raad wordt middels raadsinformatiebrieven geïnformeerd over uitwerkingsvoorstellen en de monitoringsrapportage. Betrokkenheid externen Met initiatiefnemers zijn er bijeenkomsten over centrale thema’s. Daarnaast wordt met iedere initiatiefnemer apart over de planvorming van het betreffende deelplan gesproken. Overige belanghebbenden worden betrokken door de organisatie van Hoefcafe’s. Voor de ‘placemaking en positionering’ is een Hoefkwartiermakerstafel opgericht. Vanuit iedere groep belanghebbenden zit hier iemand aan tafel, er is een onafhankelijke trekker.
Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Financieel: • Kostenverhaal risico: er moet voldoende waardecreatie zijn per kavel om de benodigde investeringen met het kostenverhaal te kunnen dekken. De stapeling van opgaven legt een druk op de waardecreatie. Daarnaast is niet zeker of en wanneer iedere kavel tot ontwikkeling komt, terwijl er voor dekking van alle gemeentelijke kosten van wordt uitgegaan dat nagenoeg iedere kavel tot ontwikkeling komt; • Grondopbrengsten: macro-economische ontwikkelingen hebben invloed op bouwkosten en vastgoedwaarde waardoor grondopbrengsten lager kunnen uitvallen; • Subsidies; in de gebiedsexploitatie wordt uitgegaan van het verkrijgen van Woningbouwimpuls(SBI)-subsidie, daar zijn voorwaarden qua planning en woningaantallen aan gekoppeld. Kwaliteit: • Onvoldoende differentiatie bij de invulling van het woonprogramma; • Onvoldoende realisatie van werkmeters; • Door de stapeling van opgaven ontstaat er druk op alle kwaliteitsaspecten. Maatschappelijk: • In het gebied werken en wonen al mensen. Tegelijk vinden er grote bouwprojecten plaats. Daardoor ontstaat overlast. Dat gaat meerdere jaren duren; • De openbare ruimte is nog niet ingericht als woongebied, terwijl er steeds meer mensen komen te wonen; • De balans in de verhouding tussen tijdelijke doelgroepen en permanente bewoning voor een leefbare wijk.
Betrokken afdeling: Projecten & Programma’s. Afdelingsmanager: Remco Limburg
15
FACTSHEETS
4. Gebiedsontwikkeling Bovenduist Kern dossier De gebiedsontwikkeling (en doorbraaklocatie) Bovenduist vormt een belangrijk onderdeel van de woningbouwopgave voor Amersfoort en is opgenomen in de Omgevingsvisie Amersfoort 2030-40. De gemeenteraad heeft in juli 2021 en oktober 2023 de hoofdlijnen vastgesteld voor de ontwikkeling van de nieuwe wijk Bovenduist. Deze kaders zijn vertaald naar een Ontwikkelkader dat 16 december 2025 is vastgesteld. Dit vormt het kader voor de verdere planuitwerking. Uit onderzoek is gebleken dat het verkeer in Vathorst op sommige punten niet goed doorstroomt. Er is in 2016 door de gemeenteraad besloten een aantal aanpassingen te doen in Vathorst, waaronder de realisatie van een nieuwe ontsluitingsweg voor Vathorst. In 2023 is hierover een bestuursovereenkomst gesloten tussen Amersfoort en de gemeente Bunschoten en in oktober 2025 is de gemeenteraad geïnformeerd over de stand van zaken. Deze nieuwe wegverbinding is randvoorwaardelijk voor het kunnen realiseren van de wijk Bovenduist. In samenhang met de afronding van Vathorst en de nieuwe gebiedsontwikkeling Bovenduist is er een groeiende behoefte aan meer groene ruimte om te recreëren. Met de ontwikkeling van drie gebieden in Over de Laak (Waterrijk, ’t Hammetje en Speelpolder) is hierin een stap gezet.
Voor Bovenduist geldt daarbij dat het op grond van de provinciale verordening een verplichting is om groen/recreatief gebied mee te laten groeien met nieuwe uitbreidingslocaties (Groen Groeit Mee). Hiertoe zetten we in op het verkrijgen van meer grondposities in het gebied Over de Laak om zodoende steeds meer ruimte voor recreatie en groen te creëren. Ook werken we aan een toekomstperspectief op de stortlocatie van Renewi, aan de Lindeboomseweg. Daarin verkennen we wat de mogelijkheden zijn om deze locatie – na afronding van de stortactiviteiten (huidige prognose: 2038 – 2040) – te kunnen benutten voor groen, recreatie en mogelijk ook (deels) duurzame energieopwekking.
Doelstelling/ korte omschrijving 1. De realisatie van een nieuwe wijk volgens vastgesteld ontwikkelkader: woningbouw (3.000-3.300), bedrijventerrein (11 hectare), bijbehorende (maatschappelijke) voorzieningen (7,5 hectare), wijkeconomie en openbaar gebied met ruimte voor vervoer, beweging, ontmoeting en ecologie. Met de ontwikkeling van Bovenduist wordt bijgedragen aan de ambitie om voldoende passende en betaalbare woningen in een gevarieerd aanbod en ruimte voor bedrijven te realiseren in de periode tot 2040. 2. De aanleg van een nieuwe ontsluitingsweg die de Laan van Bovenduist in Vathorst verbindt met de A1/N199, inclusief onderdoorgang onder de Zevenhuizerstraat. 3. Uitbreiding van het groen/recreatieve gebied rond Vathorst en Bovenduist door verdere (door)ontwikkeling van Over de Laak en – op termijn – de stortlocatie van Renewi. Stand van zaken Naast de vaststelling van het ontwikkelkader voor Bovenduist is op 4 september 2025 de Hoofdlijnenovereenkomst gesloten tussen de gemeente Amersfoort en Vathorst Beheer. Vathorst Beheer vormt de ontwikkelcombinatie (bestaande uit Heijmans, BPD, AM, Dura Vermeer en De Alliantie) die samen met de gemeente Amersfoort ieder voor 50 % aandeelhouder is van Ontwikkelingsbedrijf Vathorst (OBV). In de Hoofdlijnenovereenkomst is het uitgangspunt vastgelegd om Bovenduist - in het verlengde van 16
FACTSHEETS
Vathorst - te ontwikkelen via de publiek private samenwerking (PPS) Ontwikkelingsbedrijf Vathorst. Deze afspraken worden nader uitgewerkt in een samenwerkingsovereenkomst en parallel daaraan start OBV met de voorbereidende werkzaamheden c.q. de uitwerking van het ontwikkelkader Bovenduist. In de aanloop naar het sluiten van de Hoofdlijnenovereenkomst is de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld hierover haar wensen en bedenkingen te uiten middels een peiling in oktober 2024. Als onderdeel van de Hoofdlijnenovereenkomst zijn ook afspraken gemaakt over de beoogde bijdrage vanuit de gebiedsontwikkeling Bovenduist aan de nieuwe ontsluitingsweg, evenals afspraken over de grondposities van Vathorst Beheer in het gebied Over de Laak. Doel is dat deze door de gemeente worden overgenomen met het oog op de gewenste groen/recreatieve ontwikkeling in dit gebied. Daartoe is een nieuw project opgestart in Over de Laak, gericht op het maken van een actueel gebiedsplan c.q. ontwikkelkader voor dit gebied. Daarnaast is een eerste onderzoek gestart naar de mogelijkheden voor de stortlocatie op de lange termijn. Ten aanzien van de nieuwe ontsluitingsweg geldt dat eind 2025 de aanbesteding voor een tweefasen-contract is gestart (eerste fase is ontwerp, tweede fase is realisatie).
Voorzien is dat deze aanbesteding in het najaar van 2026 wordt afgerond, waarna het Voorontwerp (VO) en vervolgens Definitief Ontwerp (DO) kan worden opgesteld. Parallel daaraan vinden grondverwervingen plaats en wordt een samenwerkingsovereenkomst opgesteld tussen Rijkswaterstaat, provincie Utrecht, gemeente Bunschoten en gemeente Amersfoort.
Korte en lange termijn activiteiten In aanvulling op hetgeen genoemd onder ‘stand van zaken’: • De ontwikkeling van Bovenduist, de aanleg van de nieuwe ontsluitingsweg en het nieuwe project Over de Laak hangen zeer nauw met elkaar samen. Daarom wordt gewerkt aan een overkoepelend financieel kader voor deze ontwikkelingen in de vorm van een gebiedsexploitatie. • Voor de ontwikkeling van Bovenduist wordt gewerkt aan een strategie voor het planologisch-juridisch kader, waarin onder meer afwegingen gemaakt worden over het opstellen van één (wijziging van het) omgevingsplan voor het gehele gebied of een (wijziging van het) omgevingsplan per deelplan. Daarnaast wordt een beeldkwaliteitsplan opgesteld voor Bovenduist. • Voor het nieuwe project Over de Laak is gestart met een beleidsinventarisatie en – onder de noemer ‘starten voor de start’ – met gesprekken met belanghebbenden in het plangebied. • Perspectief voor Bovenduist is dat omstreeks 2029/2030 gestart kan worden met de bouw van de eerste woningen (na de reeds in aanbouw zijnde verplaatsbare woningen). Voorzien is dat de nieuwe ontsluitingsweg Vathorst gereed is begin 2030, ervan uitgaande dat geen beroep wordt ingesteld tegen de hiervoor benodigde wijzigingen van het omgevingsplan (zowel op Amersfoorts als op Bunschotens grondgebied) en dat geen onteigeningen nodig zijn.
17
FACTSHEETS
Rol en bevoegdheid gemeenteraad De kaderstellende rol van de gemeenteraad wordt ingevuld door: • Het vastgestelde ontwikkelkader Bovenduist; • De gemeenteraad wordt geïnformeerd over de totstandkoming van de samenwerkingsovereenkomst met Vathorst Beheer en in de gelegenheid gesteld haar wensen en bedenkingen hierover kenbaar te maken (verwacht in mei/juni 2026); • De vast te stellen gebiedsexploitatie (financieel kader, verwacht in juni/juli 2026). De gebiedsexploitatie bevat ook de volledige businesscase voor de nieuwe ontsluitingsweg; • Het nog op te stellen beeldkwaliteitsplan Bovenduist (verwacht eind 2026/begin 2027) • De bespreking van de uitgangspunten voor het nieuwe project Over de Laak (verwacht vanaf medio 2026) en – uiteindelijk – de vaststelling van het ontwikkelkader/gebiedsplan voor dit gebied. De controlerende rol wordt bij de uitwerking ingevuld door: • Jaarlijkse actualisatie gebiedsexploitatie Bovenduist/nieuwe ontsluitingsweg/Over de Laak; • Raadsinformatiebrieven over uitwerkingsvoorstellen en over de grondexploitatie van OBV; • Besluitvorming over (wijzigingen van het) omgevingsplan voor zowel Bovenduist als de nieuwe ontsluitingsweg.
Betrokkenheid externen • Vathorst Beheer • Ontwikkelingsbedrijf Vathorst • Rijkswaterstaat • Provincie Utrecht • Gemeenten Bunschoten en Nijkerk • Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) • Renewi Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) 1. Planning nieuwe ontsluitingsweg – subsidie: het behalen van de beoogde planning voor de weg is randvoorwaardelijk voor de woningbouwontwikkeling van Bovenduist en essentieel om te voldoen aan de voorwaarden van de verkregen BO MIRT subsidie (ter dekking van een deel van de aanlegkosten van de nieuwe ontsluitingsweg). Een van de voorwaarden is dat in Bovenduist uiterlijk in 2030 is gestart met de bouw van 1.250 woningen. 2. De financiële haalbaarheid van de totale ontwikkeling Bovenduist is een risico vanwege het woningbouwprogramma (2/3e betaalbaar) enerzijds en de beoogde ambities anderzijds. 3. Er zijn een aantal aspecten die een risico vormen voor de planning van Bovenduist: netcongestie en de nieuwe uitruklocatie voor de brandweer. Bovenduist kan pas (‘regulier’) aangesloten worden op het elektriciteitsnet als de netuitbreiding Amersfoort Noord gereed is (actuele planning: 2033). Er wordt samen met Stedin gezocht naar tijdelijke oplossingen om toch in 2029 te kunnen starten. Om de
18
FACTSHEETS
benodigde aanrijtijden voor de nieuwe woningen te halen moet de nieuwe uitruklocatie (beoogd op de Olympus, in Vathorst) van de brandweer gereed zijn. 4. Extra nieuwe ruimtevragers gaan ten koste van reeds gestelde ambities. Omdat Bovenduist een grootschalige, nog aan te vangen, uitbreidingslocatie betreft, wordt Bovenduist soms voor diverse functies bezien als potentiële locatie. In het ontwikkelkader en de grondexploitatie is geen rekening gehouden met functies die nu niet voorzien zijn. Later een bepaalde functie inpassen kan consequenties hebben voor andere ambities. Als dit aan de orde is zal hierover afgewogen besluitvorming moeten plaatsvinden, waarbij consequenties in beeld worden gebracht. 5. Vanuit de bewoners van de Zevenhuizerstraat bestaat weerstand tegen de aanleg van de nieuwe ontsluitingsweg. Betrokken afdeling: Projecten & Programma’s. Afdelingsmanager: Remco Limburg
19
FACTSHEETS
5. Buitengebied van Amersfoort Kern dossier Het buitengebied van Amersfoort (Heuvelrugzone, Hoogland West, Bovenduist, Laakzone/ Over de Laak, Hoevenlakense bos/Nijkerkerstraat, Stoutenburg) gaat veranderen. Op verschillende thema’s en op verschillende schaalniveaus zijn er opgaven, knelpunten en ambities voor het buitengebied gesignaleerd: • Er is een al een flinke recreatieve druk vanuit de stad. Met de toename van het aantal inwoners, wordt de druk steeds groter. • De agrarische sector staat voor grote opgaven vanwege de problematiek rondom stikstof en bodemdaling. • De zoektocht naar locaties voor natuur en bos, grootschalige energieopwekking, zwemwater en bekende en onbekende ruimtevragers vanuit de stad (sportvelden, volkstuinen, begraafplaatsen) gaat onverminderd door. • Hoe gaan we om met (het overstromingsrisico van) onze Eem in relatie tot het veranderende klimaat? De ruimtevragers voor het buitengebied zijn talrijk. Dit vraagt om keuzes, het benutten van koppelkansen en intensieve samenwerking met de regio. Doelstelling/ korte omschrijving Verschillende transities en ontwikkelingen zoals hierboven benoemd, maken dat het buitengebied van Amersfoort verandert.
Met een duidelijke visie op Groen en Landschap en een actieve gemeentelijke rol, houden we grip op de verandering, kunnen we tijdig handelen waar dat nodig is en kunnen we onze eigen richting voor het buitengebied stevig neerzetten binnen de regio, provincie en het Rijk. Stand van zaken We willen als stad groeien met behoud van onze kwaliteiten. We kiezen er daarom voor om slim te verstedelijken volgens het principe van nabijheid. Werk, school, winkels, gezondheidszorg, sport, recreatie, natuur, landschap: alles is vanuit huis zoveel mogelijk te voet of per fiets of met het ov goed bereikbaar. Daarom concentreren we wonen en werken rondom de Ov Knopen, maar creëren we ook juist aantrekkelijke en toegankelijke landschappen rondom de stad, met een hoogwaardig groen en blauw raamwerk voor recreatie, natuur, klimaatadaptatie en een natuur inclusieve kringlooplandbouw, ook voor de lokale voedselvoorziening. Heuvelrug Voor de Amersfoortse Heuvelrugzone is begin 2022 de visie Gezond Groen vastgesteld. Voor dit gebied zetten we primair in op vergroening en versterking van de robuustheid, de bosbeleving en het beter naar voren halen van de cultuurhistorische waarden. Door een grillig internationaal politiek klimaat moet Defensie echter groeien, ook op de Heuvelrug (zie factsheet Defensie). De prioriteiten voor dit gebied verschuiven.
Binnen de Gebiedssamenwerking Amersfoort tot Zeist (A-Z) is een ontwerpend onderzoek uitgevoerd met als resultaat een Gebiedsperspectief, met de belangrijkste opgaven voor het gebied. De partijen (provincie Utrecht, Waterschap Vallei en Veluwe, Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden, de gemeenten Amersfoort, Leusden, Soest en Zeist en het ministerie van
20
FACTSHEETS
Defensie) hebben een nieuw Bestuurlijk Akkoord (2.0) ondertekend, waarin afspraken staan over de verdere samenwerking en de uitvoering van het Gebiedsperspectief. Hoogland West Het Omgevingsprogramma Hoogland-West 2025-2030 vormt de basis voor de samenwerking binnen de Zuidelijke Eemvallei beter in balans in 2050 | provincie Utrecht. Voor het gebied gelegen tussen de drie kernen Soest, Baarn en Amersfoort werken we met de provincie vanuit het programma Groen Groeit Mee aan een ontwikkelperspectief voor 2050. Zodat er handen en voeten gegeven kan worden aan de transitie van dit gebied. Ondertussen wordt er met cofinanciering vanuit het Rijk en provincie (UPLG en GGM) al gewerkt aan (de totstandkoming van) verschillende projecten als een Grebbelinie Speelbos met kunst, ecologische verbinding met wandelpad langs de Malewetering, ecologische en recreatieve verbinding tussen stadpark Schothorst en landgoed Coelhorst en verkenningen voor Zwemwater, Motie Rustgebied voor mens en dier en Motie Ommetjes. Bovenduist De ontwikkeling van de nieuwe wijk Bovenduist geeft aanleiding om verbetering van de groenrecreatieve kwaliteiten en kansen in de nabije omgeving te onderzoeken en concretiseren. De invulling van deze ‘Groen Groeit Mee opgave’ wordt in de nabije omgeving onderzocht.
De focus ligt hierbij op bereikbaarheid, toegankelijkheid en de best mogelijke balans tussen ontwikkeling van groene- en recreatieve waarde. Voor de specifieke invulling van deze opgave wordt gewerkt aan een nadere uitwerking bij het (deel)omgevingsplan voor Bovenduist. Laakzone/ Over de Laak Het Recreatiegebied Over de Laak | Gemeente Amersfoort ten noorden van Vathorst, boven het riviertje de Laak is drie prachtige plekken rijker, met ruimte voor natuur, ontspanning en ontmoeting. Waterrijk, Speelpolder en ’t Hammetje zijn inmiddels allemaal opgeleverd. De gemeente ontwikkelt samen met inwoners en ondernemers de rest van Over de Laak de komende jaren tot een plek waar omwonenden en ook de inwoners van de nieuwe woonwijk Bovenduist, kunnen ontspannen en genieten van de natuur. Hoevenlakense bos/ Nijkerkerstraat Vanwege de onduidelijkheid met betrekking tot de ontwikkeling van Knooppunt Hoevelaken, is de ontwikkeling van het Hoevenlakens bos/ visie Nijkerkerstraat stil komen te liggen. Stoutenburg Vanuit het Ontwerp-Utrechts Programma Landelijk Gebied 2026 - 2035 van provincie Utrecht wordt er ingezet op beekherstel. Dit kan ingrijpende gevolgen hebben voor agrarisch ondernemers, die gronden hebben in de directe nabijheid van de beken.
Dit vraagt bijvoorbeeld planologische flexibiliteit van de gemeente om mee te kunnen bewegen met aangepaste landbouw en toestaan van nevenactiviteiten. Tegelijkertijd zijn er kansen om naast ruimte voor de beken en natuurherstel, ook in te zetten op vormen van recreatie, zoals wandelpaden of vaarrecreatie (suppen, kanoën). Handelingsperspectief Buitengebied regio Amersfoort In regionaal verband is als uitwerking van het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort een Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort (2024) opgesteld. 21
FACTSHEETS
Groen Groeit Mee Amersfoort heeft samen met ruim veertig partijen het Pact Groen Groeit Mee ondertekend. Met het Pact tillen we regionaal groen naar een hoger niveau en het wordt een volwaardig onderdeel van de ruimtelijke programmering. Ook wordt er ingezet op een gezamenlijke inspanning voor externe financiering en lobby bij het Rijk om meer groen te creëren, groengebieden uit te breiden en toegankelijk te maken. Hierdoor zorgen we voor een gezonde leefomgeving. Korte en lange termijn activiteiten Korte termijn: Er wordt uitvoering gegeven aan de gebiedsgerichte visies en omgevingsprogramma's in samenhang met het Programma Groen Groeit Mee en het Utrechts Programma Landelijk Gebied. Zo worden er alvast stappen gezet om het buitengebied aantrekkelijker te maken voor bewoners (mens en dier), bezoekers en ondernemers en te zoeken naar een goede mix van gebruiksfuncties. Lange termijn: Het handelingsperspectief voor het buitengebied voor Regio Amersfoort krijgt een vertaalslag naar het buitengebied van de stad Amersfoort. Er komt een duidelijk samenhangend verhaal voor het buitengebied als partner van de stad en vice versa. 1. Er wordt ingezet op een groen recreatief netwerk, groene verbindingen en groene zones; 2.
Een reeks groene scheggen of robuuste groenstructuren doorzetten richting en in de stad (verbinden binnenstedelijk groen met de robuuste structuren buiten de stad); 3. Een buitengebied met een nieuwe mix van gebruiksfuncties zoals natuur inclusieve kringlooplandbouw, energiewinning, recreatie, natuur, zwemwater, waterberging enz. 4. Toekomstbestendige landbouwgebieden, gebieden waar de verhouding tussen voedselproductie en biobased materialen en de leefomgeving voor (stads)bewoners wordt geoptimaliseerd. Nieuwe verdienmodellen met een verbinding tussen thema’s als natuur (stikstof), energieopwekking, bodemdaling, recreatie en biodiversiteit. Rol en bevoegdheid gemeenteraad Aan de raad worden keuzes voorgelegd over de invulling van de visie (omgevingsprogramma) voor Groen en Landschap. Er worden ontwikkelkaders opgesteld voor Over de Laak 2.0 en voor Weerhorst. Het is aan de raad om hierover te besluiten. Daarnaast stuurt de raad met inzet van middelen en capaciteit op inhoud en het tempo van de transitie van het buitengebied. Bijvoorbeeld voor de realisatie van ommetjes en rustgebieden voor mens en dier (aangenomen moties) is nu nog geen budget beschikbaar gesteld.
Betrokkenheid externen Rijk, Provincie, Waterschap, Regio Amersfoort, bewoners en ondernemers in het buitengebied, terreinbeherende organisaties, belangenverenigingen Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Maatschappelijk risico: het risico bestaat dat als we geen regie pakken, er een sluipende transitie van het buitengebied plaatsvindt in een mogelijk ongewenste richting.
22
FACTSHEETS
Financieel risico: er is op dit beperkt budget en capaciteit beschikbaar voor het buitengebied. Het is geen prioritaire opgave. Voor een actieve inmenging van de gemeente in de transitie, is een startbudget of cofinanciering nodig om verschillende vliegwielen aan te zwengelen Bekostigings- en financieringsstrategie Groen Groeit Mee . Betrokken afdeling: Stad & Ontwikkeling. Afdelingsmanager: Johan Boelhouwers
23
FACTSHEETS
6. Wonen Kern dossier Er is grote woningnood. Vooral betaalbare woonruimte voor mensen met een laag en middeninkomen en passende woon(zorg)ruimte voor urgent woningzoekenden (zoals mensen die uitstromen uit zorg en vergunninghouders) staat onder druk. Naast dit huidige woningtekort, groeit de bevolking gestaag door en ook daarvoor moeten er veel extra woningen worden bijgebouwd. Ruimte is schaars en dit vraagt om moeilijke keuzes; niet alles past (zomaar) in de bestaande stad. Naast een grote bouw- en groeiopgave, zijn er ook woonopgaven rond vergrijzing, leefbare wijken, eerlijke woonruimteverdeling en het goed benutten van de bestaande woningvoorraad. Wat staat er op het spel? Amersfoort als inclusieve, aantrekkelijke stad om in te wonen staat onder druk: toegang tot betaalbare en passende woonruimte is voor steeds meer mensen te onzeker (en dit gaat om basiskwaliteit van woonruimte, niet om dromen of luxe woonwensen), leefbaarheid van sommige buurten staat onder druk en bepaalde doelgroepen dreigen te worden verdrongen uit de stad (op basis van inkomen, maar bijvoorbeeld ook gezinnen). Aanhoudende woningnood versterkt tweedeling tussen zelfredzame en kwetsbare inwoners en tussen vitale en kwetsbare buurten. Ook de keuze voor inbreiding boven uitbreiding kan tweedeling versterken.
Bijvoorbeeld de beschikbaarheid van appartementen neemt volop toe terwijl de schaarste en daarmee prijsdruk van eengezinswoningen verergert. Ook kan groei verschillend worden beleefd: bestaande buurten in de stad kunnen drukker worden of veel nieuwe bewoners erbij krijgen en de een zal dat fijn vinden en de ander voelt vervreemding. De doelen en aanpak van de woonopgaven zijn beschreven in het in januari 2026 vastgestelde Omgevingsprogramma Volkshuisvesting, waarin het zowel gaat over de meest urgente opgaven voor de komende jaren (t/m 2030) als de opgaven voor de lange termijn (t/m 2040). Doelstelling/ korte omschrijving De belangrijkste doelen van het Omgevingsprogramma Volkshuisvesting: 1. Toevoegen van gemiddeld 1.000 woningen per jaar tot 2040, waarvan tweederde betaalbare woningen (35% sociale huur, ca 10% middenhuur, ca 20% betaalbare koop). 2. Afspraken met corporaties over voorraadontwikkeling van sociale huur (en ook middenhuur en betaalbare koop), waarbij we integraal kijken naar (sloop-) nieuwbouw, verkoop en gebiedsgerichte opgaven met het oog op doelgroepen en leefbaarheid. 3. Grote gebiedsontwikkelingen worden inclusieve, gemengde buurten. 4. Toevoegen van geschikte huisvesting voor ouderen en zorgdoelgroepen (o.a. geclusterde woningen en zorgwoningen), zowel in de nieuwbouw als in de bestaande voorraad. 5.
Nieuwe locaties met tijdelijke woningen voor onder andere jongeren en spoedzoekers. 6. 30% van de vrijkomende sociale huurwoningen toewijzen aan mensen met een urgentieverklaring en vergunninghouders. 7. Bestaande woningen beter benutten met als speerpunten: doorstroming, woningdelen (waaronder ook zacht splitsen), familiewonen en leegstandbestrijding; terughoudend
24
FACTSHEETS
blijven met hard (kadastraal) splitsen van grote woningen naar meerdere kleine woningen. 8. Uitbreiden aantal standplaatsen voor woonwagenbewoners. 9. Toekomstbestendig bouwen; zie verder de factsheets over energie- en warmtetransitie, groen / biodiversiteit, circulaire stad en duurzame mobiliteit. Stand van zaken De aanpak van de woonopgaven is beschreven in het Omgevingsprogramma Volkshuisvesting aan de hand van vijf uitvoeringslijnen: 1. Betaalbaar wonen, vitale wijken en samenwerking met corporaties: voor ontwikkelende partijen gelden regels voor betaalbare woningen bij nieuwbouw en die zijn in 2025 aangepast op basis van de betaalbaarheidsgrenzen van het Rijk. Met corporaties en huurdersorganisaties zijn in februari 2026 meerjarige Samenwerkingsafspraken gemaakt over o.a. voorraadontwikkeling en verkoop van corporatiewoningen, huisvesting van doelgroepen en gebiedsgericht werken aan leefbaarheid. De inzet van koopinstrumenten is onderzocht, zie onze bevindingen, Svn en de Alliantie met wie we in Hoefkwartier een pilot zijn gestart. 2. Gebiedsontwikkelingen en woningbouw in bestaande wijken: we werken aan planvorming van ongeveer 15.000 woningen tot 2040. Zie RIB Voortgang Woningbouw en ook de factsheets over Langs Eem en Spoor en andere grootschalige gebiedsontwikkelingen. 3.
Bestaande woningvoorraad en woonruimteverdeling: in 2025 hebben we uitgewerkt hoe we familiewonen / wonen in de achtertuin mogelijk willen maken en de aanpak voor beter benutten is beschreven in het omgevingsprogramma volkshuisvesting zoals stimuleren doorstroming, woningdelen en regels voor kamerverhuur en woningsplitsing. De regels voor woonruimteverdeling staan in de Huisvestingsverordening die in juni 2025 is geactualiseerd. De mogelijkheden voor startersleningen zijn verruimd. De opkoopbescherming is lokaal geëvalueerd en wordt landelijk geëvalueerd. 4. Geschikte ouderenhuisvesting: we zetten in op bouwen voor ouderen, er zijn in 2025 regionale afspraken gemaakt over ouderenhuisvesting, we stimuleren doorstroming en werken aan bewustwording onder ouderen over wat het betekent om langer thuis te (moeten) wonen. 5. Wonen en Zorg en overige aandachtsgroepen: we werken aan verschillende vormen van (zorg)woonruimte en hebben in 2025 het Actieplan Urgent Woningzoekenden vastgesteld, ook in relatie tot regionale afspraken (zie ook videopresentatie), het Verdeelbesluit urgent woningzoekenden en het Verbeterplan huisvesting vergunninghouders. We hebben ook samenwerkingsafspraken met corporaties gemaakt over het aftoppen van huurprijzen. We zijn gestart met het zoeken van locaties voor het realiseren van ongeveer 20 standplaatsen voor woonwagens tot 2030.