Bijlage 2. Factsheets

Daarnaast werken we in de regio Eemland (regioplan Samen Sterker Eemland 20242026) samen aan regie bij de inwoner en aan de juiste ondersteuning en zorg op de juiste plek: wijkgericht en zoveel mogelijk generalistisch, met specialistische inzet waar nodig. Onze gezamenlijke ambitie is betere gezondheid en betere kwaliteit van ondersteuning en zorg, met meer werkplezier voor professionals en lagere kosten per inwoner. De focus ligt op goed voorbereid ouder worden, het tijdig en passend ondersteunen van mensen met psychische kwetsbaarheid, het versterken van veerkracht en een gezonde leefstijl bij chronische 77

FACTSHEETS

aandoeningen, het voorkomen van vermijdbare spoedzorg via goede triage en samenwerking, en op preventie door gezondheid te bevorderen en problemen vroeg te signaleren en aan te pakken. Korte en lange termijn activiteiten Met de Wijkaanpakken Sociaal (zie factsheet ‘Wijkplannen en gebiedsgericht werken’) werken we datagedreven aan de opgaven in de verschillende wijken van Amersfoort. De wijkplannen vormen de basis van het preventieprogramma. Kansrijk Liendert heeft daarbij een voorlopersrol en levert waardevolle lessen en inzichten op die we benutten voor de verdere uitrol in andere wijken. Subsidieregelingen, zoals de wijkactiviteiten- en stedelijke regeling, helpen om onze preventiedoelen sneller en concreter te realiseren. Voor inwoners verlagen ze drempels om mee te doen, versterken ze zelfredzaamheid en regie en maken ze laagdrempelige preventieve activiteiten in de wijk mogelijk. Voor organisaties en stichtingen bieden subsidies ruimte om wijkgericht samen te werken, en gerichte preventie in te zetten voor groepen in een kwetsbare situatie. Vroegsignalering en het bereiken van groepen in een kwetsbare positie vraagt om gerichte inzet en samenwerking vanuit verschillende partners waar de gemeente mee samenwerkt. We werken integraal aan deze opgave met externe partners zoals bijvoorbeeld Indebuurt003, SWA en GGDrU.

Indebuurt033 is de welzijnspartner van de gemeente Amersfoort en draagt zorg voor de uitvoering van gemeentelijke plannen. Met de inzet van onder andere jongerenwerkers, sociaalmaatschappelijk werkers, participatiemakelaars en sociaal-juridische dienstverleners in de informatiewinkels worden inwoners laagdrempelig ondersteund en geholpen. Daarnaast stelt de gemeente een kader op voor de inzet van een gemeenschapsopbouwer, zodat we gerichter kunnen investeren in het versterken en opbouwen van gemeenschappen op plekken waar extra aandacht nodig is. Rol en bevoegdheid gemeenteraad De gemeenteraad heeft de kaders vastgesteld in het Beleidskader Inclusieve Stad. Jaarlijks wordt de raad via de Monitor Inclusieve Stad geïnformeerd over de maatschappelijke effecten en de voortgang van de transformatie in het sociaal domein. Daarnaast wordt de raad periodiek over de uitvoering van specifieke thema’s geïnformeerd. Betrokkenheid externen We werken samen met alle relevante partijen binnen het Amersfoortse sociaal domein. Daarbij gaat het om inwoners, de sociale basisinfrastructuur en partners zoals Indebuurt033, Stadsring, SWA, Huisartsen Eemland, GGDrU, onderwijs, ABC, kinderopvang, SRO, veiligheid, Wmopartijen en MetMaya. Regionaal werken wij samen met de (zorg-)partners van Samen Sterker Eemland.

78

FACTSHEETS

Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) • Preventiebeleid kent risico’s doordat kosten direct zichtbaar zijn, terwijl effecten vaak pas later optreden en minder zichtbaar zijn. Dit kan druk geven op continuïteit en financiering. • Daarnaast bestaat het risico dat kwetsbare groepen minder goed worden bereikt of dat gerichte maatregelen stigmatiserend werken. • Er is bovendien vaak sprake van dubbele kosten: investeren in preventie en het doorlopen van bestaande ondersteuning en zorg. Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

79

FACTSHEETS

25.

Gezondheid

Kern dossier Het gezondheidsbeleid is verankerd in het Beleidskader Inclusieve stad en is domeinoverstijgend: gezondheid is leidend in onder meer ruimtelijke inrichting, wonen, economie en duurzaamheid. De focus ligt op een gezonde leefomgeving die beweging, ontmoeting en participatie stimuleert, overlast beperkt en bijdraagt aan inclusie, preventie en een toekomstbestendige stad. De GGD regio Utrecht (GGDrU) voert namens de deelnemende gemeenten de publieke gezondheidstaken uit. Voor Amersfoort voert de GGDrU ook de jeugdgezondheidszorg uit en hebben we aanvullende maatwerkafspraken waarmee zij ons brede gezondheidsbeleid uitvoeren. Belangrijke landelijke kaders zijn de Landelijke nota gezondheidsbeleid VWS en de akkoorden Integraal Zorgakkoord (IZA) (passende zorg) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) (preventie), en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) (samenwerking zorg en welzijn) Doelstelling/ korte omschrijving Uit het gezondheidsbeleid komen, naast de publieke wettelijke taken, een drietal lijnen waaraan we werken: Gezonde leefstijl, Gezonde leefomgeving, Verkleinen van gezondheidsachterstanden Stand van zaken Regulier werk vindt plaats vanuit GGD regio Utrecht, Indebuurt033, de buurtsportcoaches en het hele brede spectrum aan netwerkpartners in sociaal en medisch domein. Gezonde leefstijl: • Ketenaanpak kinderen naar gezond gewicht.

• Uitvoer B-slim; leefstijlprogramma voor kinderen met overgewicht in aandachtswijken. • Ketenaanpak volwassenen op gezond gewicht. Deze aanpak kreeg de afgelopen jaren minder prioriteit dan die voor kinderen, vanuit de gedachte dat de systeemaanpak voor kinderen ook effect heeft op volwassenen. • N.a.v. de aangenomen motie ‘In Rook op’ is in 2025 het plan Amersfoort Rookvrij opgesteld en in uitvoering gebracht. Omdat bij nicotine en andere middelen grotendeels met dezelfde partners wordt gewerkt, is gekozen voor één integrale aanpak middelenpreventie. Onderdeel van de motie was het uitbreiden van rookvrije horecaterrassen via de campagne ‘Rookvrij = Gastvrij’. • De projectgroep Rookvrij Soesterkwartier heeft de afgelopen 3,5 jaar diverse wijkactiviteiten georganiseerd voor een Rookvrije Generatie. • De aanpak van problematisch alcoholgebruik loopt via Jellinek. Komend jaar wordt breder ingezet op verslavingspreventie (alcohol, vapen, gamen, social media e.d.). • De buurtsportcoaches van SRO zorgen voor een breed beweegaanbod in de sociale basis, inclusief individuele begeleiding. • Verhogen vaccinatiegraad. • Aandacht voor zonbescherming via Zonnebrandpalen in de stad in samenwerking met Sundo. We starten een pilot op scholen en sportverenigingen om daar palen te plaatsen. 80

FACTSHEETS •

Extra inzet Aanvullende seksuele gezondheid.

Gezonde leefomgeving: • Op dit moment vooral via Omgevingsvisie en omgevingstafel (concrete casuïstiek). Gemeente oriënteert zich op versterken van inzet hierop vanaf 2026. N.a.v. het Amendement ‘Bonzend Hart’ De Stichting Reanimatie Netwerk Amersfoort realiseert in Amersfoort een dekkend en gecoördineerd AED-netwerk door op strategische locaties AED’s te plaatsen, dekkingstekorten aan te vullen en samen met partners de spreiding en bereikbaarheid in de stad te optimaliseren. Verkleinen van gezondheidsachterstanden: • Inzet van de Persoonlijke Gezondheidscheck bij de Voedselbank. Tot 2025 in uitvoer door de GGD en vanaf 2026 door de SRO. • De Gezonde Wijk-aanpak wordt opgenomen in het Wijkplan (Sociaal), waardoor gezondheid een integraal onderdeel wordt van alle wijkinspanningen. Korte en lange termijn activiteiten Korte termijn • Continueren en versterken gezondheidsbeleid, inclusief inzet van de GGDrU • Integrale aanpak van gezondheid binnen Wijkplan (Sociaal) en gezonde leefomgeving. Lange termijn • Evaluatie van het gezondheidsbeleid 2021-2026 • Continueren en versterken gezondheidsbeleid, waaronder de inzet van de GGDrU • Doorontwikkeling van de GGDrU naar een strategische kennis- en adviespartner. Rol en bevoegdheid gemeenteraad Kaders stellen en keuzes maken bij uitvoering gezondheidsbeleid en toezien op uitvoering en besteding middelen.

De raad heeft jaarlijks twee momenten om invloed uit te oefenen op de GGDrU. Via een zienswijze op de begroting (tweede kwartaal) en via de kaderbrief (december), die het startpunt vormt van de planning- en controlcyclus en de belangrijkste ontwikkelingen in de publieke gezondheid schetst. Betrokkenheid externen GGD is een belangrijke partner in de uitvoering van het gezondheidsbeleid. De GGD is een regionaal werkende partner. Zij kent enerzijds een wettelijke taakstelling, anderzijds zetten we de GGD via maatwerkopdrachten in. Uitvoering beleid in samenwerking met partners in de stad waaronder: IndeBuurt033, SRO, Wijkteams, Werk, Inkomen en Zorg gemeente Amersfoort, Stadsring 51, huisartsen, diëtisten, leefstijlcoaches, Meander MC. En regionaal/landelijk: zorgverzekeraars, regiogemeenten en provincie, ROM, EBU, Health Hub, Pharos, Alles is Gezondheid. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Financieel: Het is nog onduidelijk hoe de specifieke uitkeringen voor GALA, IZA en AZWA vanaf 2027 worden vormgegeven. Dit beïnvloedt de totale begroting voor de uitvoering van het 81

FACTSHEETS

gezondheidsbeleid. Daarom wordt richting 2027 een scherpere focus gelegd op doelmatige besteding van middelen. Maatschappelijk: De samenleving verandert snel. Beleidsvorming vereist een zorgvuldige aanpak en kan soms niet direct inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Tegelijkertijd zorgen we voor een duurzame overgang van interventies naar structurele financiering, waar mogelijk buiten de gemeente om, zodat waardevolle initiatieven behouden blijven Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

82

FACTSHEETS

26.

Diversiteit en inclusie

Kern dossier Samen leven in diversiteit is een thema in het Beleidskader Amersfoort Inclusieve Stad 20212026. Samen met de stad werken we aan een inclusief en divers Amersfoort waarin iedereen op een gelijkwaardige manier mee kan doen. De volgende thema’s vallen onder dit beleidsterrein: 1. Aanpak discriminatie breed (waaronder slavernij- en koloniaal verleden, anti-zwart racisme, moslim-discriminatie, Aziatische racisme, antisemitisme etc.), 2. Inclusie van mensen met een beperking vanuit het VN-verdrag handicap, 3. Inclusie en anti-discriminatie van LHBTQIA+ Amersfoorters via het regenboogbeleid, 4. Preventie radicalisering en preventie polarisatie. We werken aan de opgave om inclusie, sociale stabiliteit en toegankelijkheid in de Amersfoortse samenleving te bevorderen, waarbij diversiteit wordt gevierd en discriminatie en racisme geen plaats heeft. Doelstelling/ korte omschrijving Wij geven uitvoering aan de volgende wet- en regelgeving: 1. Artikel 1 van de Grondwet; 2. Algemene wet gelijke behandeling (AWBG); 3. Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen; 4. VN-verdrag rechten personen met een beperking/ chronische ziekte en 5. Wet Veiligheid op school; Concrete activiteiten zijn opgenomen in de actuele uitvoeringsagenda’s: a. Regenboogstad Amersfoort | Gemeente Amersfoort b. Toegankelijk Amersfoort | Gemeente Amersfoort c.

anti-discriminatie aanpak | Gemeente Amersfoort Stand van zaken De anti-discriminatieagenda In 2021 heeft de gemeente een anti-discriminatieagenda opgesteld. Van de 39 toezeggingen in de anti-discriminatieagenda zijn er inmiddels 36 concreet uitgevoerd of in uitvoering. Daarnaast zijn acht nieuwe projecten gestart die voortbouwen op de antidiscriminatieagenda. Deze nieuwe projecten spelen proactief in op de veranderende wereld. Voor meer informatie zie Raadsinformatiebrief 2025-046. Sinds 2025 is er een specifieke subsidieregeling voor inclusie, diversiteit en toegankelijkheid. Regenboogbeleid Amersfoort is sinds 2008 een Regenboogstad en voert dit beleid uit met het regenboogplatform en partners (zie: Regenboogagenda). In 2025 is onderzoek gedaan naar de fysieke veiligheid van lhbtiqa+ inwoners, dit krijgt een vervolg waar de raad later over wordt geïnformeerd. Na het stoppen van SchoolOut werken we aan een breder Veilig en Inclusief Schoolklimaat. Ook hierover volgt later informatie voor de raad. Roze50+ organiseerde in meerdere zorginstellingen ‘Zijn zoals je bent’-tafels, een programma dat bewustwording stimuleert rond inclusieve en lhbtiqa+-vriendelijke zorg.

83

FACTSHEETS

Preventie radicalisering Om radicalisering tegen te gaan worden professionals in de stad en ambtenaren getraind in het omgaan met extremisme en radicalisering. Preventie polarisatie We proberen polarisatie te voorkomen. Dit doen we onder andere door professionals, ambtenaren en actieve inwoners te trainen. We zetten preventief in op contacten tussen verschillende gemeenschappen. Zoals met het bondgenotenoverleg en het Amersfoorts Platform voor Levensbeschouwingen en religies. Aanpak straatintimidatie Sinds 2024 zijn we aangesloten bij het landelijke programma veilige steden. Voor meer informatie zie: Raadsinformatiebrief over de aanpak van straatintimidatie. Toegankelijkheid We voeren het VN-verdrag handicap uit via onze toegankelijkheidsagenda. Zo werken we aan het verbeteren van de gehandicaptenparkeerplaatsen, de verbeteren inrichting van de openbare ruimte, het realiseren van meer openbare toiletten en het laten keuren van gebouwen op toegankelijkheid. Korte en lange termijn activiteiten De drie uitvoeringsagenda’s lopen eind 2026 af. Movisie evalueert de huidige agenda’s en adviseert over een nieuwe integrale, uitvoeringsagenda. Na het zomerreces start de besluitvorming. Daarnaast verdiepen we ons dit jaar in specifieke thema’s.

Sleutelpersonen uit de samenleving onderzochten vorig jaar anti-zwart racisme in Amersfoort, hun aanbevelingen worden later dit jaar met de raad gedeeld en verwerkt in de nieuwe agenda. Met middelen van het ministerie van SZW werken we ook aan een aanpak tegen moslimdiscriminatie. Daarnaast voeren we verdiepende gesprekken met andere gemeenschappen. Alle inzichten worden meegenomen in de nieuwe uitvoeringsagenda. Rol en bevoegdheid gemeenteraad • Jaarlijks wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang en de resultaten. • De jaarlijkse cijfers van onze anti-discriminatievoorziening verschijnen jaarlijks in april; • Deelname aan de stadsgesprekken over de op te stellen uitvoeringsagenda; • Bewaken uitvoering binnen financiële kaders. Betrokkenheid externen • Uitvoeringsorganisaties, waaronder Indebuurt033, Stadsring, SWA, de politie en Discriminatie.nl, Provincie Utrecht; • Lokale georganiseerde netwerken, zoals het Bondgenotenoverleg, Amersfoorts Platform voor Levensbeschouwingen & Religies, het Regenboogplatform, Onbeperkt Amersfoort, de Zwarte Agenda, diverse wijknetwerken en inwoners van Amersfoort. • Ook werken we samen met (buurt)gemeenten, de provincie Utrecht en ministeries.

84

FACTSHEETS

Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Het niet uitvoeren van beleid op diversiteit, toegankelijkheid, anti-discriminatie en antiradicalisering kan uitsluiting of discriminatie van inwoners en/of bezoekers van Amersfoort tot gevolg hebben. Men kan daarvan een melding doen of rechtszaak starten in het kader van artikel 1 van de grondwet. Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

85

FACTSHEETS

27.

Wet maatschappelijke ondersteuning en vergrijzing

Kern dossier Dit beleidsthema is onderdeel van: Beleidskader Amersfoort Inclusieve Stad 2021-2026. De doelstelling is dat ouderen zo lang mogelijk mee doen en bijdragen aan de samenleving. Wij willen dat ouderen zelfstandig kunnen blijven wonen als ze dat willen én dat ze daarbij zoveel mogelijk zelf de regie hebben over hun leven en het zorgproces. Wonen en zorg aandachtsgroepen Er zullen steeds meer inwoners met ondersteuning of zorg zelfstandig gaan of blijven wonen. Dit leidt tot een verschuiving in het woon- en zorglandschap en er zal een toenemende vraag zijn naar zelfstandige woonvormen. Dit brengt een opgave met zich mee op het snijvlak van wonen en zorg. Er is echter een groot te kort aan betaalbare huurwoningen. En in combinatie met de opgave voor de statushouders vraagt dit om keuzes te maken over de verdeling van de sociale huurwoningen onder urgent woningzoekenden. Daarnaast lopen ook diverse tijdelijke woonconcepten en voorzieningen af en brengen de aanbestedingen met wisseling van zorgpartijen “vastgoeduitdagingen” mee. Daarbij moeten randvoorwaarden op het gebied van leefbaarheid, zorg en ondersteuning in de nabijheid, eenzaamheid etc. ingevuld worden. Vergrijzing In Amersfoort groeit het aantal ouderen de komende jaren snel en zij worden ook steeds ouder. Deze vergrijzing heeft grote gevolgen voor zorg, welzijn, wonen en financiën.

De vraag naar ondersteuning stijgt, terwijl het aantal professionals dat deze ondersteuning kan bieden afneemt. Bij het voorzetten van de huidige inzet wordt de zorg onbetaalbaar. Er is een brede maatschappelijke beweging gaande naar meer zelf- en samenredzaamheid, en van zorg naar welzijn. Steeds meer ouderen zijn mondiger, digitaal vaardiger en meer zelfredzaam met hogere verwachtingen van kwaliteit, maatwerk en inspraak in hun zorg en woonomgeving. Via verschillende programma’s als Samenvatting Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) , Samen Sterker Eemland, Omgevingsprogramma Volkshuisvesting, Wonen en Zorg in Amersfoort wordt ingezet op het voorkomen van zorgbehoefte (preventie), versterken van de eigen regie, zelf- en samenredzaamheid, het ondersteunen van zelfstandig thuis wonen en het verplaatsen van de zorg naar de wijk. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo): toegankelijke zorg en ondersteuning In Amersfoort vinden we het belangrijk dat iedereen, met of zonder beperking, mee kan doen in onze stad. Samen met partnerorganisaties zorgen we voor laagdrempelige hulp en ondersteuning, voor wie dat nodig heeft, bij voorkeur in de wijk.

Een team ervaringsdeskundigen voorziet de gemeente gevraagd en ongevraagd van advies op verschillende thema’s, waaronder de toegankelijkheid van zorg Doelstelling/ korte omschrijving Amersfoort biedt een thuis aan mensen die zorg of ondersteuning nodig hebben. Met voldoende passende woningen, de juiste ondersteuning en zorg en een inclusieve wijk.

86

FACTSHEETS

Stand van zaken De uitvoering van het beleidskader Inclusieve stad staat beschreven in het: Uitvoeringsprogramma Samen aan de slag voor een inclusieve stad 2025-2026. Het Transformatieplan Een gezonde toekomst - Het plan van Samen Sterker Eemland is in 2025 ondertekend door partners uit het sociale domein, huisartsen en geestelijke gezondheidszorg (ggz) binnen regio Eemland. Er zijn/worden projecten binnen diverse themalijnen, waaronder Preventie en (Kwetsbare) Ouderen gestart in 2025/2026. Veel van de activiteiten op het gebied van wonen en zorg staan beschreven in hoofdstuk 6 in Omgevingsprogramma Volkshuisvesting. De Wmo vormt samen met beschermd wonen, maatschappelijke opvang en wijkteams een belangrijk onderdeel van het sociaal beleid in Amersfoort. De nadruk ligt op zelfstandig blijven wonen, ambulante begeleiding en inzet van het eigen netwerken. Wijkteams zijn de centrale toegang voor inwoners naar Wmo-ondersteuning. De gemeente biedt o.a. help en ondersteuning in de vorm van dagbesteding, hulp in de huishouden vervoer en woningaanpassingen. De regio Amersfoort werkt aan nieuwe langdurige contracten voor Wmobegeleiding en beschermd wonen, met partnerschap en minder administratie als uitgangspunt. de huidige contracten liepen eind 2024 af. Er zijn tijdelijke contracten afgesloten als overbrugging.

Er wordt toegewerkt naar een ambulante, wijkgerichte aanpak met betere samenwerking tussen gemeenten, zorgaanbieders en partners zoals woningcorporaties en GGZ. Na een eerdere mislukte aanbesteding is besloten om te werken met minimaal twee percelen en een taakgerichte bekostiging met langdurige contracten. Marktconsultaties met aanbieders en een cliëntenpanel zijn afgerond. De voorbereiding kost meer tijd dan verwacht. Een deel van de nieuwe aanbesteding is gestart. Vanaf 1 januari 2027 worden nieuwe contracten afgesloten. Indebuurt033 biedt sinds 1 januari 2022 laagdrempelige dagactiviteiten voor ouderen. Aandachtpunt voor komend jaar is laagdrempelig vervoer en (aanvullende) ggz-expertise Korte en lange termijn activiteiten Een voorbeeld van activiteiten binnen het Uitvoeringsprogramma Inclusieve Stad zijn o.a. het organiseren van de dementievriendelijke wijk Kattenbroek. De meeste projecten uit het IZAZorgakkoord, thema (Kwetsbare) Ouderen, richten zich op de samenwerking binnen het medische domein, zoals tussen ziekenhuis en verpleeghuiszorg. Daarnaast is er een project dat zich richt op domein overstijgende samenwerking met het sociaal domein, waarbij de inwoner centraal staat en waarbij we met een pilot de schotten tussen de diverse wetten en bekostiging willen doorbreken.

Contractering dagactiviteiten en respijtverblijf Wmo Indebuurt033 biedt sinds 1 januari 2022 laagdrempelige dagactiviteiten voor ouderen binnen in de sociale basis infrastructuur (SBI). Aandachtpunt voor komend jaar is laagdrempelig vervoer en het inwinnen (aanvullende) ggz-expertise. Daarnaast zijn er contracten voor dagactiviteiten Plus en respijtverblijf (ter ontlasting van mantelzorgers) gesloten.

Rol en bevoegdheid gemeenteraad 87

FACTSHEETS

De raad wordt jaarlijks via de monitor Inclusieve stad geïnformeerd over de maatschappelijke effecten en de transformatie van het sociaal domein, en periodiek over de uitvoering van specifieke thema's. Daarnaast heeft de raad het beleidskader Inclusieve stad, de regiovisies en het woonbeleid vastgesteld. Ook stelt de raad de budgetten beschikbaar via de begroting. Betrokkenheid externen Er zijn diverse samenwerkingsverbanden, zoals Samen Sterker Eemland en het Netwerk Wonen en Zorg. Voor de uitvoering is nauwe samenwerking nodig met vertegenwoordigers van de doelgroepen, waaronder zorgaanbieders, zorgkantoor, zorgverzekeraar, Indebuurt033, SWA, Netwerk Dementie D2 Regio Eemland, Alzheimer NL, SRO, Stichting Galm, NOOM, de Klankbordgroep Ouder worden (inwoners), buurtraden, vrijwilligersorganisaties, wijkverpleegkundigen, aanbieders verpleging en verzorging/thuiszorg, woningcorporaties, Meander MC en Huisartsen Eemland, en daarnaast ontwikkelaars, beleggers en andere betrokkenen in de stad.

Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) • Het achterblijven van de omslag om de zorg te ontlasten kan een “zorginfarct” met onrust en afnemend vertrouwen tot gevolg hebben; • Veel kwetsbare mensen in de wijk met te weinig zorg of ondersteuning nabij kan de leefbaarheid onder druk zetten; • Een toenemende druk op sociale huurwoningen vraagt om verdeling maar kan maatschappelijke onrust veroorzaken; • Tekorten aan woningen/ voorzieningen zorgt voor extra druk op zorg of maatschappelijke opvang; • Onvoldoende geschikte woningen voor ouderen kan zorgen voor extra zorgvraag of onveilige situaties. • Autonome groei van vraag naar Wmo-ondersteuning is een financieel risico. De groei is structureel en beperkt beïnvloedbaar. Betrokken afdelingen: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar Wonen & Werken. Afdelingsmanager: Nadia Crietee - van der Leeden

88

FACTSHEETS

28.

Overzicht uitvoering sociaal domein

Kern dossier De uitvoering van het sociaal domein door de gemeente Amersfoort omvat een veelheid aan wettelijke taken gericht op zorg, ondersteuning, participatie en welzijn van onze inwoners (Sociaal Domein infographic algemeen). Met het beleidskader Inclusieve Stad en de verschillende uitvoeringsprogramma’s geven we o.a. invulling aan de plichten uit: • Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO 2015) • Jeugdwet • Participatiewet • Wet Publieke Gezondheid • Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) • Wet inburgering 2021 • Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen • Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) Samen met onze partners voeren we deze taken uit (overzicht p 107 Beleidskader Inclusieve stad). In het beleidskader is ook beschreven dat inwoners deze ondersteuning en hulp moeten kunnen ervaren als onderdeel van hun omgeving. Daarom organiseren we advies, ondersteuning en zorg dichtbij inwoners. De eerste kring van inwoners bestaat uit familie, vrienden, buren, collega’s. Daaromheen hebben zij de organisaties of netwerken zoals consultatiebureau, school, werk en verenigingen. Ondersteuning en zorg in de wijken of stad sluiten daarbij aan: sociaal werk, huisarts, wijkteams, schuldhulpverlening, vrijwilligers en gemeente. Maar ook bijvoorbeeld ziekenhuis, zorgaanbieders, veiligheidspartners en Artikel 1 MiddenNederland.

Bij een aantal uitvoerende organisatie die het eerste aanspreekpunt zijn voor inwoners (Indebuurt033, Stadsring, Werk, Inkomen en Zorg en Stichting Wijkteams Amersfoort) komt een groot deel van de vragen over ondersteuning en zorg binnen. Zij voeren waar nodig samen de triage uit en staan in verbinding met netwerken in de stad. Zo zorgen we ervoor dat niemand van het kastje naar de muur wordt gestuurd, en dat iedereen snel en adequaat het passende antwoord krijgt op de (hulp)vraag. De toegang tot individuele hulp- en ondersteuning Wmo en Jeugdhulp is belegd bij een beperkt aantal organisaties met verwijzingsbevoegdheid. Dit zijn de Stichting Wijkteams Amersfoort (Jeugd en Wmo), de huisartsen in Amersfoort, de jeugdgezondheidszorg GGDrU en medisch specialisten (alleen jeugd). Doelstelling/ korte omschrijving Om hulp en ondersteuning duurzaam betaalbaar te houden, organiseren we deze zoveel mogelijk dichtbij in de wijk. We zetten in op minder specialistische hulp en versterken de sociale basisinfrastructuur. Om dit te realiseren hebben we o.a. verschillende samenwerkingen met grote partners in de stad, zoals Indebuurt033, SWA, MetMaya, Stadsring, SRO, Stichting ABC en de GGDrU.

89

FACTSHEETS

Indebuurt0033: is de welzijnspartner van de gemeente Amersfoort. Met de inzet van onder andere jongerenwerkers, sociaal-maatschappelijk werkers, participatiemakelaars en sociaaljuridische dienstverleners in de informatiewinkels worden inwoners laagdrempelig ondersteund en geholpen. Stichting Wijkteams Amersfoort (SWA): in 9 wijkteams in Amersfoort wordt hulp en ondersteuning geboden op o.a. de opvoeding, echtscheiding, huiselijk geweld, psychische problemen, werkloosheid, geld, eenzaamheid of overlast. MetMaya: biedt (tijdelijk) aanvullende specialistische jeugdhulp in de regio Amersfoort wanneer de eigen omgeving of het lokale (wijk)team niet voldoende hulp kan bieden. Ze ondersteunen kinderen, jongeren en gezinnen in moeilijke situaties, zodat zij weer stappen vooruit kunnen zetten. GGD regio Utrecht (GGDrU): richt zich op het voorkomen van ziekte, het beschermen, bewaken en bevorderen van publieke gezondheid in Amersfoort. Ook voert de GGDrU de jeugdgezondheidszorg uit. SRO: doet het beheer, onderhoud en exploitatie van gemeentelijk (sport)vastgoed en zet sportstimulering in als middel om bewegen en vitaliteit in Amersfoort toegankelijk te maken. Stadsring; biedt inwoners gratis hulp bij schulden en vragen over geld, en biedt mensen grip op hun financien zodat ze mee kunnen blijven doen in de samenleving.

Amersfoortse Brede Combinatie (ABC): is een samenwerkingsverband van kinderopvang, onderwijs en welzijn. En biedt in wijken activiteiten aan waarbij de ontwikkeling van kinderen en jongeren centraal staan. Stand van zaken In de verschillende factsheets, zoals Transformatie jeugdhulp, Preventie en gezondheid, Meedoen en rondkomen worden de samenwerkingen met partners op thema’s beschreven. Opdrachten aan verbonden organisaties De kernpartners voeren taken uit in opdracht van de gemeente, in lijn met de doelen en de uitganspunten uit het beleidskader. Met deze organisaties maken wij langjarige afspraken voor de uitvoering van taken met een bijbehorend financieel kader. De ondersteuning en activiteiten die door deze organisaties worden geboden, hebben het karakter van een algemene voorziening en zijn daarmee voorliggend op de zogenaamde maatwerkvoorzieningen. De organisaties kennen een preventieve werkwijze, zijn laagdrempelig toegankelijk en zijn erop gericht om te voorkomen dat problemen van (groepen) inwoners verergeren. Voor alle partners geldt dat zij professionals in dienst hebben met een diverse achtergrond en die cultuursensitief werken, waardoor de dienstverlening aansluit op de specifieke behoeften van inwoners. Korte en lange termijn activiteiten • Herziening contractvorm van o.a.

Stichting Wijkteams Amersfoort en Stichting ABC • Rechtmatigheid vergroten van huidige begrotingssubsidies met partners

90

FACTSHEETS

Rol en bevoegdheid gemeenteraad De raad wordt jaarlijks via de monitor Inclusieve stad geïnformeerd over de maatschappelijke effecten en de transformatie van het sociaal domein, en periodiek over de uitvoering van specifieke thema's. Daarnaast stelt de raad beleidskaders, regiovisies en grote contracten met partners vast. Ook stelt de raad de budgetten beschikbaar via de begroting. Betrokkenheid externen We werken samen met alle relevante partijen die het Amersfoortse sociaal domein kent. Te denken valt aan inwoners, vrijwilligers, de sociale basisinfrastructuur, Indebuurt033, Stadsring51, Sociale Wijkteams Amersfoort, huisartsen, MetMaya, GGDrU, onderwijs, kinderopvang, SRO en ABC. Per factsheet over thema’s in het sociaal domein worden deze benoemd. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) • Het lukt onvoldoende om de transformaties binnen wijkgerichte aanpak en jeugdzorg te realiseren. Het met veel partners een grote verandering realiseren waar veel belangen een rol spelen, is uitdagend. Ondanks alle goede ambities, plannen en inspanningen kan het zo zijn dat we de gewenste veranderingen niet georganiseerd krijgen. Bijv. door personeelskrapte. Daarom is het blijvend investeren in relaties en innovatie essentieel. • Integraal werken in de wijk vraagt om intensieve samenwerking met veel interne en externe partners.

Het risico is dat deze gezamenlijke aanpak onder druk komt te staan doordat iedere organisatie en afdeling eigen beleid, planning en strategische doelen hanteren. Duidelijke afspraken en wijkorganisatie zijn nodig. • Financieel; vanuit het aanbestedingsrecht zijn we verplicht om periodiek aanbestedingen te doen voor grote contracten in het sociaal domein. Dit geeft een risico op discontinuïteit in ondersteuning en zorg aan inwoners, en heeft mogelijk financiële consequenties. Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

91

FACTSHEETS

29.

Centrumregeling Uitvoering Sociaal Domein

Kern dossier Vanaf 1 januari 2026 werken we in regio Amersfoort samen via de Centrumregeling Uitvoering Sociaal Domein Regio Amersfoort. Dit is een voortzetting van de samenwerking in het sociaal domein van de gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Nijkerk, Soest en Woudenberg. De Centrumregeling betreft de volgende taken: • Regionale inkooptrajecten • Account-/contractmanagement • Data & monitoring • Deelname aan bovenregionale inkoop (SAVE/Veilig Thuis) en ontwikkelingen (Hervormingsagenda Jeugd) • Toezicht kwaliteit en rechtmatigheid bij aanbieders • Transformatiemanagement • Verstrekken subsidies/financiële bijdragen • Ontvangen rijksbijdragen • Zorgadministratie jeugdhulp / Wmo (enkele gemeenten) Een groot deel van deze taken voeren we uit vanuit het Regionaal Inkoop en Subsidie Bureau (RISB). Ook de werkzaamheden vanuit de regionale transformatie specialistische jeugdhulp en de coördinatie van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) vallen onder de centrumregeling. Voor meer info over het RISB zie link Inkoop hulp en ondersteuning sociaal domein | Gemeente Amersfoort Doelstelling/ korte omschrijving De Centrumregeling maakt de regionale samenwerking tussen gemeenten in regio Amersfoort meer solide en toekomst-bestendiger.

De continuïteit van de samenwerking is beter geborgd en de verantwoordelijkheid en mandatering beter geregeld. Zo is het voor gemeenten duidelijk wat de rollen en taken zijn van zowel de Centrumgemeente als deelnemende gemeenten. Een goed werkende regionale samenwerking komt uiteindelijk ten goede aan inwoners; het biedt zorgcontinuïteit en een solide basis voor beschikbare jeugdhulp en Wmo ondersteuning. Regiovisie jeugdhulp en Wmo De regionale regiovisies specialistische jeugdhulp en Wmo zijn uitgangspunt voor de uitvoering van de werkzaamheden van de Centrumregeling. Hierin geven de gemeenten de beleidskaders mee voor de jeugdhulp en de Wmo. Met de uitvoering van hun opdracht sluiten ze aan op de gezamenlijke beweging die gemeenten willen maken in het sociaal domein. Sinds 1 januari 2024 is met de start van één aanbieder voor de specialistische jeugdhulp een nieuwe samenwerking binnen de jeugdhulp in de regio Amersfoort van kracht. Deze beweging wordt voortgezet richting hulp en ondersteuning vanuit de Wmo. Daarmee werken we aan de ambities die de gemeenteraden hebben vastgelegd in de Samen Werken aan de specialistische jeugdhulp - Regiovisie specialistische jeugdhulp regio Amersfoort 2021-2026 en regiovisie Samen in de wijk. De voorbereidingen voor de herijking en aanscherping van de regiovisies vinden nu plaats.

Samen Sterker Eemland Onze gezondheidszorg staat al langere tijd onder grote druk, door vergrijzing en personeelstekorten in de zorg en ondersteuning. Gemeente Amersfoort maakt samen met andere gemeenten in de regio, zorgorganisaties en Zilveren Kruis deel uit van het netwerk 92

FACTSHEETS

Samen Sterker Eemland. Het netwerk heeft tot doel om zorg en ondersteuning in Eemland beter te organiseren door intensiever samen te werken. Met de afspraken in de Centrumregeling zorgen we ervoor dat gemeenten goed vertegenwoordigd zijn binnen Samen Sterker Eemland.

Stand van zaken De Centrumregeling is gerealiseerd met ingang van 1 januari 2026. Zie Sociaal betrokken – Regio Amersfoort, praatplaat centrumregeling uitvoering sociaal domein Korte en lange termijn activiteiten Belangrijke dossiers in de komende jaren zijn: - De uitvoering en doorontwikkeling van de transformatie op de jeugdhulp en de opdracht van en samenwerking met MetMaya voor de specialistische jeugdhulp. Voor meer info zie Transformatie Jeugdhulp regio Amersfoort | Gemeente Amersfoort - De lopende aanbesteding voor Wmo begeleiding en beschermd wonen. Voor meer info zie Inkoop Wmo begeleiding & beschermd wonen 2026 | Gemeente Amersfoort - Uitvoering Aanvullend Zorg- en Welzijns Akkoord (AZWA). We doen dit via een regionale werkagenda voor de landelijk verplichte basisfunctionaliteiten: Kansrijke start, Herstelnetwerk psychische kwetsbaarheid, Valpreventie, Mentaal gezondheidsnetwerk, Overgewicht bij volwassenen en bij kinderen, Dementie en sociaal verwijzen. De regionale werkagenda moet in september 2026 worden vastgesteld en ingediend bij het Ministerie van VWS. Rol en bevoegdheid gemeenteraad De gemeenteraden moeten instemmen met eventuele wijzigingen in de Centrumregeling. Deze instemming geldt bijvoorbeeld als een andere gemeente wil toetreden tot de regeling of als gemeenten met de Centrumregeling willen stoppen.

Jaarlijks vindt een regionale informatiebijeenkomst plaats voor gemeenteraadsleden (regionaal radencontact). Dan komt onder meer de financiële verantwoording aan bod. Indien gewenst, zijn er extra bijeenkomsten. Betrokkenheid externen De centrumgemeente werkt samen met de gemeenten in de regio op de jeugdhulp en Wmo nauw samen met alle partijen en samenwerkingspartners die van belang zijn bij de uitvoering van de opdracht. Denk hierbij aan lokale teams en sociale basis, gecontracteerde aanbieders, huisartsen en medische sector, veiligheidsketen, onderwijs, wonen, werk en inkomen. Bij nieuwe inkooptrajecten zorgen we voor deelname van een onafhankelijke cliëntenpanel(s) om meelezen met inkoopdocumenten en inschrijvingen van aanbieders. Voor de specialistische jeugdhulp werken we ook intensief samen met de Utrechtse regio’s, te weten regio Lekstroom, Zuid Oost Utrecht, Utrecht West, Utrecht stad en Foodvalley. Zoals op jeugdbescherming, jeugdreclassering en Veilig Thuis. Eind 2025 zijn de nieuwe overeenkomsten ondertekend. Regio Amersfoort werkt hierin samen met de partners SAVE, William Schrikker, Leger des Heils, Nidos, Veilig Thuis, MetMaya, Raad voor de Kinderbescherming en lokale (wijk)teams.

Voor de uitvoering van IZA/AZWA werken we samen met regionaal georganiseerde partners in het medisch domein, zoals Huisartsen Eemland, Meander MC, GGz Centraal, organisaties in de wijkverpleging en Zilveren Kruis. Dit zijn de partners binnen de regionale samenwerking Samen Sterker Eemland (SSE). 93

FACTSHEETS

Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Met de Centrumregeling zijn er afspraken gemaakt over besluitvorming en verantwoordelijkheden tussen de centrumgemeente en de deelnemende gemeenten. Hiermee is er duidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheid. De werkwijze in de regio blijft open, transparant en gebaseerd op vertrouwen en consensus. Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

94

FACTSHEETS

Bedrijvigheid 30.

Defensie

Kern dossier Defensie gaat groeien naar een grotere, sterkere en slimmere krijgsmacht. Deze groei geldt voor het aantal mensen, nieuw materieel en technologische ontwikkelingen. Hiervoor heeft Defensie meer ruimte nodig. Voor gemeente Amersfoort betekent dit concreet de revitalisering en ontwikkeling van de Bernhardkazerne en strategische vraagstukken bij bredere Defensieontwikkelingen in de regio, zoals de komst van een centrale kazerne in Zeewolde, diverse ontwikkelingen in Soesterberg, de Gebiedssamenwerking A tot Z, de pre-verkenning BRT Amersfoort Centraal-USP en economische kansen gekoppeld aan Defensie. Doelstelling/ korte omschrijving De ontwikkelingen bij Defensie hebben directe invloed op de regio en onze gemeente en daarmee ook op ons werk. Er wordt dan ook veel in regionaal en landelijk verband samengewerkt. Daarom is het noodzakelijk dat wij als organisatie voorbereid zijn op wat Defensie gaat doen. Dit geldt zowel voor het faciliteren van de ontwikkelingen (zoals het uitwerken van de intensivering, het wijzigen van het omgevingsplan en het verlenen van vergunningen) als voor het verzilveren van kansen op het gebied van economie, bereikbaarheid, onderwijs en arbeidsmarkt. Dit vraagt in de volgende collegeperiode sturing en ambtelijke capaciteit.

Stand van zaken Gebiedssamenwerking Amersfoort tot Zeist (A tot Z) De gebiedssamenwerking is gestart met Green & Social Deal in 2021. Deze intentieverklaring vormde de basis voor de verkenning van mogelijkheden van verdere samenwerking met Defensie op de volgende thema’s: duurzaamheid, werkgelegenheid, onderwijs en cultureel erfgoed. Dit is opgevolgd door de Alliantieverklaring uit 2023 en het Bestuurlijk Akkoord Gebiedssamenwerking A-Z in 2024. Binnen deze samenwerking is een ontwerpend onderzoek uitgevoerd met als resultaat een Gebiedsperspectief, met de belangrijkste opgaven voor het gebied. De partijen hebben op 13 februari 2026 een nieuw Bestuurlijk Akkoord (2.0) ondertekend, waarin afspraken staan over de verdere samenwerking en de uitvoering van het Gebiedsperspectief. Gemeente Amersfoort ondertekende daarnaast clusterovereenkomsten voor de deelgebieden Midden en Oost, met daarin verdere uitwerkingen van de samenwerking. Revitalisering en verdere groei Bernhardkazerne De revitalisering van de Bernhardkazerne richt zich op het creëren van een toekomstbestendige kazerne. Het huidige vastgoed is sterk verouderd. Het revitaliseringsplan voorziet in een herstructurering van het terrein, waarbij zowel bestaande bebouwing wordt aangepast als nieuwe voorzieningen worden gerealiseerd. Hiervoor is een wijziging van het omgevingsplan noodzakelijk.

Daarnaast heeft Defensie aanvullende groeiambities voor de Bernhardkazerne. In het Bestuurlijk Akkoord 2.0 zijn afspraken gemaakt om dit gezamenlijk verder uit te werken. Verplaatsing 45e pantserinfanteriebataljon op de legerplaats Soesterberg Voor de verplaatsing van het 45e geldt dat deze eenheid wordt ondergebracht op de legerplaats Soesterberg. Een deel van dit terrein ligt op Amersfoorts grondgebied, maar het betreft volledig 95

FACTSHEETS

Defensieterrein. Omdat de ontwikkeling mogelijk zelfs volledig in Soest landt en anders maar een klein stuk in Amersfoort, wordt hierbij de lijn van de gemeente Soest gevolgd. Gebiedsonderzoek Spoorzone Amersfoort en Heuvelrugzone Tijdens het BO MIRT 2025 werden door Rijk en regio de uitkomsten van het Gebiedsonderzoek Spoorzone Amersfoort en Heuvelrugzone onderschreven, uitgevoerd onder de vlag van U Ned. Het college onderschrijft de vervolgagenda met acht acties, waarin Amersfoort soms trekkend, soms ondersteunend optreedt. De defensie-ontwikkelingen in de Heuvelrugzone en de BRT Amersfoort Centraal- USP hebben ook een plek in dit onderzoek. Nationaal Programma voor Defensie (NPRD) Op 19 december 2025 is het NPRD vastgesteld. Zie ook dit collegebericht. In het NPRD staat hoe Defensie meer ruimte krijgt voor groei en versterking van de krijgsmacht. De definitieve locaties die de gemeente Amersfoort direct raken zijn de intensivering van helikopterlandingsplaatsen op de Vlaskakkers en de Leusderheide en uitbreiding van het raccordement Vlasakkers. De effecten van het NPRD door directe activiteiten zijn gering. De ontwikkelingen worden volledig binnen het defensieterrein opgepakt, leiden niet tot extra arbeidsplaatsen in Amersfoort en zijn uitgebreid onderzocht in een MER-procedure parallel aan het NPRD. Naast het NPRD werkt Defensie aan de Wet op de defensiegereedheid (WODG).

Tijdens de periode van terinzagelegging van het NPRD, hebben we onze zorgen rondom het WODG gedeeld via een zienswijze. Defensie heeft aangegeven dit mee te nemen in de verdere uitwerking. Economische kansen Het Ministerie van Defensie heeft expliciete doelstellingen om meer te gaan samenwerken met lokale bedrijven en het MKB. Defensie heeft in lijn daarmee o.a. samen met de ROM's en Provincies een Letter of Intent ondertekend om dual use technologieën sneller te ontwikkelen en toe te passen. Ook in Amersfoort en de bredere regio bevinden zich bedrijven die op dit moment al relevant zijn voor Defensie of zich deze kant op (kunnen) ontwikkelen. Er liggen kansen voor samenwerking met Defensie op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt die verdere verkenning vragen om concreet te worden gemaakt. Korte en lange termijn activiteiten We starten met de volgende acties zoals afgesproken in het Bestuurlijk Akkoord 2.0. Het Bestuurlijk Akkoord zelf is hier te vinden. Revitalisering Bernhardkazerne • Nota van Uitgangspunten voor wijziging omgevingsplan (april/mei 2026 vaststelling door college) • Ontwerpwijzigingsbesluit omgevingsplan (najaar 2026) Rol en bevoegdheid gemeenteraad Voor de ontwikkelingen van de Bernhardkazerne en de aanpassingen op de legerplaats Soesterberg (AtotZ) zijn aanpassingen nodig van het omgevingsplan.

Het vaststellen van een omgevingsplan is een raadsbevoegdheid. Overige gemaakte afspraken in de U Ned- en A tot Z-

96

FACTSHEETS

samenwerking worden verder opgepakt, waarbij wij in gesprek blijven met de Raad over onze gemeentelijke inzet, de inhoudelijke keuzes en financiering. Betrokkenheid externen In de Gebiedssamenwerking A tot Z werken we samen de volgende partijen: provincie Utrecht, Waterschap Vallei en Veluwe, Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden, de gemeenten, Leusden, Soest en Zeist en Defensie. In het project Revitalisering Bernhardkazerne werken we samen met de volgende partijen: Defensie, Rijksvastgoedbedrijf, Provincie Utrecht, RVO. Het Gebiedsonderzoek Spoorzone Amersfoort en Heuvelrugzone en pre-verkenning BRT Amersfoort –USP vinden plaats binnen U Ned. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Maatschappelijk: • Toename van zorgen en weerstand bij inwoners door meer militaire activiteiten en verkeersbewegingen, veranderingen in het gebruik van oefenterreinen en de ingrijpende vernieuwing van de Bernhardkazerne, die langdurige bouw- en omgevingsimpact met zich meebrengt. Politiek: • Onvoorspelbaarheid in de samenwerking met Defensie, gezien eerdere abrupte beleidswijzigingen zoals het plots stopzetten van eerdere regionale afspraken (windmolens A28), kan leiden tot bestuurlijke spanningen en verlies van vertrouwen tussen gemeenten, provincie en het Rijk.

• Daarnaast kunnen grote ruimtelijke ingrepen (zoals kazernevernieuwing en intensiever gebruik van oefenterreinen) politieke discussies oproepen over leefomgeving, bereikbaarheid en gebiedsontwikkeling. Financieel: • Gemeenten lopen risico op extra kosten door noodzakelijke herplanning, aanvullende onderzoeken en het aanpassen van infrastructuur en omgevingsplannen als gevolg van defensieactiviteiten. • Onverwachte koerswijzigingen van Defensie kunnen bovendien leiden tot vertragingen in lokale plannen, met financiële gevolgen voor zowel projecten als capaciteit. Betrokken afdelingen: Stad & Ontwikkeling: Johan Boelhouwers Programma’s & Projecten. Afdelingsmanager: Remco Limburg

97

FACTSHEETS

31.

Energietransitie

Kern dossier Regionale Energiestrategie De Regio Amersfoort heeft in de Regionale Energiestrategie (RES) aan het Rijk een aanbod gedaan om in 2030 0,5 tera-wattuur duurzame elektriciteit op te wekken via zonne- en windenergie. De provincie heeft gemeenten in 2023 opgeroepen om voortgang te houden in de realisatie van de Regionale Energiestrategie, zie raadsinformatiebrief van 11 januari 2024. De realisatie van de RES-ambitie, met name op windenergie, stagneert zowel op provincieniveau als op niveau van de RES Amersfoort. De provincie Utrecht heeft daarom een planMER naar kansrijke locaties voor windenergie uitgevoerd. In dit traject zijn voorkeurslocaties voor windenergie aangewezen. In juni 2024 heeft de raad ingestemd met het versturen van de brief van de regio met het regionale bod. Doordat eind 2024 bleek dat Defensie geen ruimte ziet voor windturbines op haar terreinen Leusderheide en Vlasakkers, is er sprake van planuitval. De provincie heeft aan de Regio Amersfoort gevraagd om voor de zomer van 2026 duidelijkheid te geven hoe deze planuitval wordt opgevangen. In raadsinformatiebrief 2025-061 staat hoe de regio hiermee om wil gaan. In november 2025 hebben de bestuurders van de RES-regio deze brief gestuurd aan de provincie hierover.

In haar reactie aan de regio laat de provincie weten dat wanneer niet wordt voldaan aan het RES-bod van 0,5 TWh de provincie medio 2026 zal besluiten in een of meer aanvullende gebied(en) projectbesluiten te nemen. Een totaaloverzicht is te vinden in de presentatie voor de Commissie Omgeving van 25 november 2025. Wind op Isselt Een van de projecten om grootschalig duurzame energie op te wekken is Wind op Isselt. Dit plan is gericht op het plaatsen van twee windturbines te plaatsen op industrieterrein Isselt. Het project is gestart als een burgerinitiatief door de projectgroep Soesterwijkwiek van Duurzaam Soesterkwartier, ondertussen bekend als (coöperatie) Samen Energie Amersfoort. In oktober 2023 heeft de gemeenteraad besloten een Omgevingsadviesraad in te stellen, om omwonenden invloed te geven op onder andere het functioneren van de windmolens en de verdeling van de opbrengsten. In mei 2024 heeft de gemeenteraad het uitwerkingsvoorstel Wind op Isselt vastgesteld. De gemeente maakte begin 2025 bekend dat zij via een openbare inschrijvingsprocedure een ontwikkelaar heeft geselecteerd, Renewable Energy Factory (REF). In januari 2026 is het omgevingsconvenant van de Omgevingsadviesraad afgerond en heeft de ontwikkelaar samen met de lokale energiecoöperatie Samen Energie Amersfoort een omgevingsvergunningaanvraag BOPA ingediend.

Doelstelling/ korte omschrijving Om klimaatverandering tegen te gaan en onze stad leefbaar en duurzaam te houden voor deze én volgende generaties moeten we anders omgaan met energie. Dit betekent dat we onze CO2-uitstoot drastisch beperken door energie te besparen en over te stappen op duurzame energiebronnen. Het landelijke doel is 55% CO2 emissiereductie per 2030 (vergeleken met 1990), en klimaatneutraal in 2050. 98

FACTSHEETS

Stand van zaken Regionale Energiestrategie De afgelopen jaren zijn er in Amersfoort twee zonnevelden gerealiseerd, bij de Hoevelaakse beek (0,012 TWh) en de Maatweg (0,01 TWh). De bestuurders van de RES-regio maakten een overdrachtsdocument (link wordt toegevoegd medio maart) voor de nieuwe colleges en gemeenteraden. Met het overdrachtsdocument wordt getracht de nieuwe raden te voorzien van feitelijke en technische analyses. Hierbij is op objectieve wijze gekeken de opties om de planuitval te compenseren. Naast dit document zal een bestuurlijke oplegger inzicht geven in de bestuurlijke kaders en besluitvormingsruimte en processen die nodig zijn om richting zomerreces 2026 tot besluitvorming te komen. Wind op Isselt De gemeenteraad stemde op 24 februari 2026 in met de moties Juridisch advies borging bindend advies windmolens Isselt, Zezam open u en Tegen de wind in. De raad wint nu eerst juridisch advies in. Korte en lange termijn activiteiten Regionale Energiestrategie Dit wordt aangevuld op basis van het overdrachtsdocument dat medio maart beschikbaar is.

Wind op Isselt Februari/maart Inwinnen juridisch advies door gemeenteraad Vervolgstappen, onder voorbehoud uitkomst juridisch advies Besluit Ontwerpvergunning ter inzage door college Ontwerpvergunning ter inzage (6 weken) = zienswijzentermijn Besluit college over zienswijzennota en delen ontwerpvergunning met raad Ontwerpvergunning en zienswijzen in commissie Omgeving Bindend advies over Ontwerpvergunning door raad (Het Besluit) Definitief besluit collegebesluit over vergunning Rol en bevoegdheid gemeenteraad • Gemeenteraad besluit over het RES-bod van regio Amersfoort en de bijdrage van Amersfoort. • Gemeenteraad geeft bindend advies op de omgevingsvergunning voor Wind op Isselt. Betrokkenheid externen • RES: regiogemeenten Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest, Woudenberg, provincie Utrecht, Waterschap Vallei en Veluwe, Stedin • Wind op Isselt: Samen Energie Amersfoort, REF, Omgevingsadviesraad, gemeente Soest, provincie Utrecht Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) • Veel zorgen bij omwonenden over de komst van windturbines. • Provincie neemt mogelijk rol van bevoegd gezag over voor Wind op isselt 99

FACTSHEETS •

•

Provincie besluit om een inpassingsplan te maken voor een of meerdere locaties in onze gemeente, indien Wind op Isselt niet doorgaat en/of er onvoldoende plannen voor wind worden opgenomen in het regionale RES-bod. Het ontbreken van een goede wind-zon balans heeft een groot negatief effect op het elektriciteitsnet dat gezien de netcongestie al erg onder druk staat.

Betrokken afdeling: Programma’s & Projecten. Afdelingsmanager: Remco Limburg

100