Bijlage 2. Factsheets

Voor de eerste drie wijken (Nieuwland Calveen, het Vermeer-, Berg-, Leusderkwartier én Bosgebieden en Schothorst, Zielhorst en Hoefkwartier) zijn de wijkplannen in een afrondende fase. Samen met inwoners en professionals zijn ‘kernaanpakken’ geformuleerd, die de komende vier jaar centraal staan in deze wijken. In alle drie de wijken heeft nauwe afstemming plaatsgevonden met de doelen en plannen vanuit team gebiedsgericht werken. Sinds 2021 is ervaring opgedaan in het Soesterkwartier met het Wijkperspectief en de Uitvoeringsagenda Soesterkwartier, een integrale wijkaanpak. Deze Uitvoeringsagenda wordt dit jaar afgerond. De gemeente staat voor de keuze of er vervolg kan worden gegeven aan de extra inzet voor het Soesterkwartier. Het Wijkperspectief Soesterkwartier was onderdeel van de regiodeal Vitale wijken I. Voor de wijk Liendert is in voor de wijk Liendert is in 2024 een gebiedsgericht omgevingsprogramma Wij Liendert vastgesteld. De aanpak omvat 4 sporen; leven, wonen, buiten, werken/voorzieningen. Liendert is één van de wijken die meedoet binnen de regiodeal Vitale wijken II.

49

FACTSHEETS

Een andere belangrijke ontwikkeling is de aanpak leefbaarheid (buurtaanpakken) in gebieden waar de leefbaarheid onder druk staat. Samen met woningcorporaties en welzijnsorganisatie Indebuurt033 zijn prioritaire gebieden bepaald waar de leefbaarheid onder druk staat. Het gaat bijvoorbeeld om De Plaatsen, Juliana van Stolbergbuurt, De Meridiaan en de Ariaweg. De resultaten van deze aanpak in 2024 staan beschreven in de raadsinformatiebrief (2025017) en de resultaten over 2025 staan beschreven in de raadsinformatiebrief 2026 (2026018). Korte en lange termijn activiteiten We werken gebiedsgericht in alle negen gebieden in Amersfoort, we kijken per gebied wat nodig is: een wijkplan leefbaarheid en/of een buurtaanpak of geen van beiden, zie: Mijn wijk | Gemeente Amersfoort. We werken dit kalenderjaar aan samenhang in het proces tussen het wijkplan leefbaarheid en wijkplan sociaal voor Vathorst en Hooglanderveen. Daarnaast starten we met de uitvoering van de wijkplannen sociaal voor de wijken waar deze al voor is opgesteld en stellen we wijkplannen op voor de overige wijken. Ook starten we met de Familieschool in Liendert en Liendert Academy. Op de lange termijn werken we aan de (verdere) gebiedsgerichte samenwerking in wijken en de aansluiting tussen gebiedsgerichte plannen, wijkplan leefbaarheid, buurtaanpak en de samenhang met wijkplan sociaal.

Rol en bevoegdheid gemeenteraad De gemeenteraad wordt geïnformeerd over de voortgang en de resultaten. De gemeenteraad bewaakt de uitgangspunten voor het slagen van een integrale, wijkgerichte benadering en neemt beslissingen over toekomstige inzet van middelen. Betrokkenheid externen We werken samen met alle relevante partijen zoals inwoners, de sociale basisinfrastructuur, Indebuurt033, Stadsring51, Sociale Wijkteams Amersfoort, huisartsen, GGDrU, onderwijs, kinderopvang, SRO en ABC. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Ambtelijk: De wijkaanpak sociaal vraagt een andere werkwijze en heeft consequenties voor de inzet van capaciteit en benodigde competenties. Dit is nu georganiseerd in een programma maar de ambitie is om dit structureel te maken. Duidelijke afspraken zijn nodig om te voorkomen dat beleid, planning en doelen van afzonderlijke beleidsvelden en/of partners conflicterend blijken te zijn. Bestuurlijk: gebiedsgericht vraagstukken oppakken kan op gespannen voet staan met sectorale opgaven. Maatschappelijk: het onvoldoende integraal aanpakken van vraagstukken kan een negatieve invloed hebben op het vertrouwen van bewoners in de gemeentelijke organisatie. En minder kansen voor inwoners, waardoor ongelijkheid blijft bestaan. Betrokken afdelingen: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar Leefomgeving. Afdelingsmanager: Tom van Nijen 50

FACTSHEETS

15.

Asiel

Kern dossier Als gevolg van oorlogen en machtssituaties in landen vluchten mensen naar en in Europa. Naar verwachting blijft dit de komende jaren zo. Dit is een forse opgave. Deze opgave vullen wij in Amersfoort barmhartig, doel- en rechtmatig, en beheersbaar in, zie RIB Stand van zaken programma vluchtelingen. Hiermee willen wij voldoen aan onze wettelijke en morele plicht. Dat betekent naast het realiseren van plekken, ook zorgen voor aansluitende voorzieningen en zorgen dat mensen zich thuis kunnen voelen in onze stad. Ter illustratie zie het recentelijke Collegebericht Rapport Samen leren, samen leven - Onderwijs en participatie van amv’ers in de gemeente Amersfoort. De gemeente Amersfoort voldoet niet aan de taakstelling opvang asielzoekers in het kader van de Spreidingswet en zoekt daarom naar nieuwe locaties om asielzoekers en vluchtelingen op een duurzame manier op te vangen. ▪ 1 oktober 2024: het college heeft de zoekopdracht asielopvang vastgesteld, zie Collegebericht zoekopdracht asielopvang. ▪ 9 september 2025: RIB Voorstel twee nieuwe locaties asielopvang vastgesteld met daarin de opbrengst van die zoekopdracht. Het college stelde twee locaties voor waar asielopvang ontwikkeld zou kunnen worden. Dit voorstel heeft veel los gemaakt in de omliggende wijken Vathorst en Schothorst en is vervolgens door het college teruggetrokken.

▪ 11 november 2025: De gemeenteraad heeft het nieuwe Procesvoorstel realisatie nieuwe azc-locaties vastgesteld. Hierin is vastgesteld dat het college eerst in gesprek gaat met inwoners, stakeholders en ondernemers uit Amersfoort, Hoogland en Hooglanderveen over hoe we als gemeente asielopvang op een goede manier organiseren, waar locaties aan moeten voldoen en hoe belanghebbenden in dat proces betrokken moeten worden. En dat gewerkt wordt aan herstel van vertrouwen. De bijbehorende stukken bij dit besluit: ▪ Raadsvoorstel en besluit ▪ Het Procesvoorstel realisatie nieuwe azc-locaties ▪ Aangenomen Motie Onbekend maakt onbemind ▪ Aangenomen Motie Tijdlijn biedt houvast ▪ Aangenomen Motie Verdiepend gesprek ▪ Aangenomen Motie Leren van anderen ▪ Aangenomen Motie Amersfoort doet haar eerlijke deel ▪ Aangenomen Motie Respecteer het participatieproces De gesprekken en een online onderzoek hebben plaatsgevonden tot en met medio februari ‘26. Meer informatie over de opbrengst staat op de gemeentelijke website. Op basis van de opgehaalde perspectieven wordt een nieuw raadsvoorstel geschreven met locatiecriteria voor nieuwe opvanglocaties en een procesvoorstel voor de fasen van het beoordelen van locaties, het uitwerken van locaties en het bijbehorende participatieproces. Dit raadsvoorstel zal naar verwachting voor de zomer ter besluitvorming worden voorgelegd aan de raad.

Na dit besluit wordt opnieuw beoordeeld welke locaties geschikt zijn. Als dat klaar is doet het college een voorstel hoe en waar de opvang te realiseren en heeft de gemeenteraad de laatste beslissing.

51

FACTSHEETS

Doelstelling/ korte omschrijving Doelstelling: Realiseren van voldoende plekken voor asielopvang en daarmee te voldoen aan de taakstelling van de Spreidingswet. Het college en de raad hebben eerder uitgesproken dit ook als een morele plicht te zien. De huidige taakstelling voor Amersfoort is vastgesteld op 941 plekken. Huidige opvangplekken in Amersfoort Permanent Tijdelijk Barchman Wuytierslaan 220 (regulier) 300 (regulier, vooralsnog tot juli ‘26) 80 (AMV) Campanile hotel 154 (regulier, vooralsnog tot juli ‘26) Totaal 300 454 Reeds voorzien: Uitbreiding BW-laan met 100 reguliere permanente plekken. Resterende opgave: 541 reguliere permanente plekken. Stand van zaken Participatieproces: De participatiefase over deze fase van het proces is afgerond. De opgehaalde perspectieven worden nu verwerkt in een raadsvoorstel. Opbrengsten van het participatieproces en informatie over de voortgang zijn te vinden op de projectwebsite: Nieuwe opvanglocaties voor asielzoekers | Gemeente Amersfoort WOO: Naar aanleiding van de berichtgeving in september 2025 zijn meerdere woo-verzoeken ingediend. Het college heeft in februari het volledige dossier tot en met december 2025 actief openbaar gemaakt. De stukken zijn te vinden via bovengenoemde website. Motie Tijdlijn biedt houvast: in december is het collegebericht Voortgang taakstelling opvang asielzoekers per 1-1-2026 verstuurd.

Spreidingswet: ▪ De nieuwe indicatieve verdeling hebben we inmiddels ontvangen. In het raadsvoorstel nieuwe opvanglocaties leggen we aan de raad voor hoe de indicatieve verdeling en de toekomstige definitieve taakstelling wordt meegenomen in de zoektocht naar nieuwe duurzame opvanglocaties. ▪ Het nieuwe formele verdeelbesluit volgt uiterlijk 21 december 2026 Korte en lange termijn activiteiten Korte termijn: • Publiceren van het participatieverslag met de opbrengst van alle bijeenkomsten en gesprekken (april 2026) • Werkbezoek raad langs een aantal azc-locaties in Amersfoort en de regio (nog te plannen) • Presentatie aan de raad van de opbrengst van het online onderzoek en de verschillende participatiegesprekken van de afgelopen tijd (nog te plannen) • Raadsvoorstel met nieuwe locatiecriteria en een procesvoorstel voor het vervolg (voor zomer 2026) • Indien zich tussentijds kansen voordoen voor nieuwe tijdelijke locaties, informeren we de raad daarover en doorlopen we de stappen zoals door de raad vastgesteld in november 2025 het Raadsvoorstel en besluit Lange termijn: • Actualiseren van locatielijst (rond zomer 2026) • Beoordelen van locaties (na zomer 2026) 52

FACTSHEETS • •

Voorstel van uit te werken locaties door het college en bijbehorende participatie met de omgeving van de voorgestelde locaties Raadsbesluit over welke locaties uitgewerkt kunnen gaan worden als nieuwe locaties voor asielopvang.

Rol en bevoegdheid gemeenteraad • Beoordelen of het college de opgehaalde perspectieven goed heeft meegenomen in het raadsvoorstel voor locatiecriteria en het vervolgproces. • Vaststellen van het raadsvoorstel en daarmee kaders meegeven aan het college om de opgave voor asielopvang uit te werken en uit te voeren. De kaders bestaan onder andere uit locatiecriteria, een visie over hoe Amersfoort asielzoekers wil opvangen en wil laten integreren en een procesvoorstel over hoe inwoners, stakeholders en ondernemers daarbij betrokken worden. • Controleren of het college de opdracht conform de gestelde kaders uitvoert en of het perspectief van inwoners, stakeholders en ondernemers in de verschillende fasen van het proces daarin voldoende wordt meegenomen. Betrokkenheid externen • COA: verantwoordelijk voor de opvang, begeleiding en het beheer van locaties voor asielzoekers tijdens hun procedure. • Inwoners, belangenverenigingen, stakeholders en ondernemers: belanghebbenden bij het ontwikkelen van nieuwe opvanglocaties en in de beheerfase van bestaande en nieuwe opvanglocaties • Integratiewerk, Vluchtelingenwerk, Vrijwilligersnetwerk: partners in het opvangen en laten integreren van nieuwkomers in Amersfoort. • Provinciale Regietafel (PRT): is het bestuurlijke overlegorgaan in de provincie Utrecht dat de opvang van Oekraïense ontheemden en asielzoekers coördineert.

Sinds 1 januari 2024 regisseert de PRT de regionale spreiding, knelpuntenoplossing en samenwerking tussen gemeenten, het COA en de provincie. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) •

• • •

•

•

Risico op verder verlies van vertrouwen in college en gemeenteraad op het moment dat de opbrengst van het participatieproces onvoldoende is meegenomen in de locatiecriteria en het vervolgproces. Onjuiste of onvolledige informatievoorziening kan leiden tot vertroebeling in het maatschappelijk debat en tot verlies van vertrouwen in het proces. De azc-opgave is een opgave waar uiteenlopende standpunten over zijn. Dit kan zorgen voor verdeeldheid onderling op allerlei plekken in de gemeente. Nieuwe locatiecriteria kunnen beperkend zijn voor het aantal locaties dat daaraan voldoet. Risico dat er onvoldoende locaties te vinden zijn om de totale opgave in te vullen. Onvoldoende draagvlak in wijken en buurten voor het ontwikkelen van nieuwe opvanglocaties, waardoor het langer duurt of niet lukt om aan de taakstelling van de Spreidingswet te voldoen. Door het ontwikkelen van opvanglocaties kunnen andere maatschappelijke opgaven op die plek (bijvoorbeeld wonen of sport of groen) niet ingevuld worden op die locatie(s).

53

FACTSHEETS •

Financieel risico op het moment dat de gemeente zelf meer regie neemt in de organisatie van de opvang of aanvullende eisen aan opvang stelt, zonder de financiële consequenties volledig in beeld te hebben.

Betrokken afdeling: Projecten & Programma’s. Afdelingsmanager: Remco Limburg

54

FACTSHEETS

16.

Opvang bieden aan Oekraïense Ontheemden

Kern dossier Gemeente Amersfoort heeft op grond van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) de wettelijke taak om 649 Oekraïense Ontheemden op te vangen (inspanningsverplichting). In Amersfoort doen wij dat in de gemeentelijke opvanglocaties (GOO) aan de Hellestraat (tot 3103-2028), Utrechtseweg (tot 30-06-2027), Hardwareweg (tot 01-012034) en Paulinapolder. Deze opgave wordt bekostigd met een SPUK subsidie van het rijk. In tegenstelling tot de andere groepen vluchtelingen is gemeente zelf verantwoordelijk voor deze taak (en niet het COA). De RTB loop af per maart 2027. Tegelijkertijd is nog onzeker hoe lang de oorlog zal voortduren. Daarom heeft het kabinet een lange termijnplan opgesteld voor de periode na het aflopen van de RTB. Na beëindiging van de RTB komen vluchtelingen uit Oekraïne in aanmerking voor een tijdelijk transitiedocument dat 3 jaar geldig is. De eerste hoofdlijnen van dit beleid zijn opgenomen in de verzamelbrief Opvang Oekraïne van 4 juli 2025 en zijn nu verder uitgewerkt in de verzamelbrief van 28 november 2025. Hoewel nog veel moet worden uitgewerkt zal de gemeente zich in dit korte tijdsbestek moeten voorbereiden op de implementatie. Doelstelling/ korte omschrijving 1. Zolang de Richtlijn Tijdelijke Bescherming geldt en gedurende de transitieperiode is het doel om de huidige opvanglocaties te continueren 2.

Het voorbereiden op de periode na afloop RTB. Bij het transitiedocument horen op termijn rechten, plichten en voorzieningen die vergelijkbaar zijn met andere inwoners van Nederland. Dit brengt een opgave met zich mee onder andere op het gebied van: a. Bieden van (tijdelijke) woonruimte, waar mogelijk gebruik maken van de huidige opvanglocaties b. ‘het sociaal domein’ (verwachte druk op financiering en uitvoering zoals participatiewet, Wmo, Onderwijs) c. Zorg d. Communicatie Stand van zaken Wij vangen deze groep op in getransformeerde kantoorpanden die tijdelijk voor dit doel geschikt gemaakt zijn. Deze tijdelijkheid begint te knellen naarmate de opvangtaak langer duurt. Concreet zullen in 2027 en 2028 de eerste locaties weer ontmanteld moeten worden; in totaal verblijven hier circa 292 mensen. Daarnaast zal vanaf 4 maart 2027 de huidige verblijfsstatus (RTB) voor deze groep vervangen worden door een nieuwe tijdelijke verblijfsstatus voor Oekraïense ontheemden van drie jaar. De feitelijke rechten en plichten zijn door het rijk nog niet vastgesteld, maar het rijk is voornemens vanaf 2030: • aan te sturen op vrijwillige terugkeer • de GOO’s af te bouwen • deze groep door te leiden naar (sociale huur-) woningen en huur te innen voor verblijf in Nederland

55

FACTSHEETS

Korte en lange termijn activiteiten Er is op landelijk niveau nog veel onduidelijkheid over hoe precies invulling gegeven gaat worden aan deze transitie. Tegelijkertijd zitten wij nu in de fase waarin we ons op de nieuwe situatie moeten voorbereiden. Dit betekent onder andere dat we mogelijkheden in beeld moeten gaan brengen of/hoe we huidige opvanglocaties kunnen verlengen en/of deze om kunnen zetten naar (tijdelijke) woonruimte. Rol en bevoegdheid gemeenteraad Vaststellen van de gemeentebegroting, waaronder middelen ten behoeve van de Oekraïneopgave. Voor de bekostiging van (incidentele) uitgaven is de reserve Vluchtelingen beschikbaar. Onttrekkingen uit deze reserve is een collegebevoegdheid. Betrokkenheid externen In deze opgave werken we in regioverband samen met de Veiligheidsregio Utrecht en de provincie Utrecht. Er is een beheerpartij voor de opvang op locaties. IdB033 en Vluchtelingenwerk Nederland leveren sociale ondersteuning. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) • te weinig opvang plekken in de noodopvang • mede in het licht van de tijdelijkheid van de huidige opvanglocaties, een groot woon- vraagstuk voor de groep die niet vrijwillig terugkeert na afloop RTB. • Financiële onzekerheid na afloop van de RTB Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

56

FACTSHEETS

17.

Inburgering

Kern dossier Uitvoering van de Wet inburgering 2021 (WI2021) door de gemeente Amersfoort. Sinds 1 januari 2022 heeft Amersfoort de regie op inburgering van statushouders en (beperkt) gezins- en overige migranten onder de WI2021. De gemeente is verantwoordelijk voor Brede Intake, Plan Inburgering en Participatie (PIP). Maatschappelijke begeleiding, (inkoop van) inburgeringstrajecten en monitoring richting taal en participatie. Via onderstaande links is meer te lezen over de historie en invoering van de wet in Amersfoort. • kamerbrief 'Hoofdlijnen veranderopgave inburgering' • sheets Veranderopgave Inburgering Amersfoort • Raadsinformatiebrief start nieuwe wet Inburgering per 1-1-2022 • Raadsinformatiebrief mbt 'De terugblik op het beleid en de uitvoering WI 2021 in 2022 en ontwikkelingen 2023 Doelstelling/ korte omschrijving Uitvoering geven aan de Nieuwe Wet Inburgering waarbij we eigen accenten hebben gelegd in de Amersfoortse Aanpak, die gericht is op vier hoofddoelen: 1. Iedere inburgeraar doet mee en vindt een plek in de Amersfoortse samenleving. 2. Het inburgeringstraject is integraal en passend bij de situatie van de inburgeraar. 3. Inburgering draagt bij aan bredere maatschappelijke effecten zoals vitaliteit, kansrijk ontwikkelen en meedoen. 4.

Verschillen tussen asielmigranten en gezinsmigranten worden geminimaliseerd Uitvoering via brede intake, Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP), trajectbegeleiding, financiële ontzorging en voortgangsmonitoring. Stand van zaken Stand van zaken (2025) • WI2021 structureel ingericht binnen het sociaal domein. • Instroom afhankelijk van landelijke taakstelling statushouders. • Drie leerroutes actief: B1-route (grootste groep), Onderwijsroute en Z-route. • Monitoring via P&C-cyclus en periodieke rapportages aan de raad. Samenwerking: Er wordt intensief samengewerkt met Stichting Integratiewerk voor: • Taalonderwijs • Maatschappelijke begeleiding • Participatieverklaringstraject (PVT) • Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) Samenwerking vindt tevens plaats met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) in de opvangfase. Aandachtspunten: • Woningmarkt beïnvloedt realisatie taakstelling en snelheid van doorstroom. • Arbeidsmarktkrapte biedt kansen voor duale trajecten.

57

FACTSHEETS •

• • • • •

Meest recente raadsinformatiebrief (10 februari 2026): Raadsinformatiebrief ‘Stand van zaken inburgering, Monitor Inburgering 2022-2024, Evaluatierapport Vroege Start Inburgering en Actiepunten Inburgering Amersfoort 2026-2027’ Monitor Inburgering 2022-2024 Bijlage I Monitor Inburgering 2022-2024 Bijlage 2 Monitor Inburgering 2022-2024 Evaluatie Vroege Start Inburgering Raadsinformatiebrief 'Stand van zaken uitvoering wet inburgering 2024'

Korte en lange termijn activiteiten 2026 • Implementatie Vroege Start Inburgering (VSI): starten met (voorbereidende) inburgering vanuit de opvang, in samenwerking met COA en Stichting Integratiewerk. Doel: verkorten doorlooptijd tussen opvang en formele start WI2021 en versnellen taalen participatieontwikkeling. • Versterken aansluiting taal–werk. • Monitoring budgetten en rijksbijdrage. • Actualisatie beleidskader Inburgering. 2026 e.v. • Doorontwikkeling duale trajecten. Rol en bevoegdheid gemeenteraad Kaderstellend • Vaststellen beleidskader en financiële kaders. • Bepalen ambities rond participatie en integratie. Controlerend • Toetsing via P&C-cyclus. • Kennisnemen (en eventueel bespreken) van raadsinformatiebrieven en voortgangsrapportages. De uitvoering ligt bij het college van B&W. Betrokkenheid externen • Stichting Integratiewerk • COA • Indebuurt033 • Stichting Wijkteams Amersfoort • Werkgevers en WSP (werkgeversservicepunt) • Onderwijsinstellingen • DUO • Ministerie van SZW Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Politiek: Achterblijvende uitstroom naar werk. Capaciteitsdruk bij opvang of huisvesting. Maatschappelijk: Beperkte maatschappelijke participatie. Financieel onvoldoende rijksvergoeding bij hogere instroom. Extra kosten bij intensivering vroege start. Beheersing via monitoring, contractmanagement en bijsturing via begroting. 58

FACTSHEETS

Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

59

FACTSHEETS

18.

Transformatie Jeugdhulp

Kern dossier In lijn met de ambities die we hebben vastgelegd in zowel de regiovisie Samen Werken aan specialistische jeugdhulp en het Uitvoeringsprogramma Jeugd en Onderwijs 2025-2026, en die benadrukt worden in de landelijke Hervormingsagenda Jeugd, werken we aan de transformatie jeugdhulp. We willen een omgeving realiseren waarin alle kinderen en jongeren zich gezond, veilig en kansrijk kunnen ontwikkelen. Waar ouders en professionals in staat zijn deze omgeving steeds zodanig te organiseren, dat het kind gedijt en zoveel mogelijk dichtbij huis krijgt wat het nodig heeft. Doelstelling/ korte omschrijving Om deze visie te realiseren is het nodig om ondersteuning en hulp dichtbij te organiseren: thuis, in hun wijk, op de kinderopvang of op school. We willen dat kinderen en jongeren zich gesteund weten in hun eigen omgeving (het gezin, eigen netwerk, buren, leerkrachten, jongerenwerkers, sportcoaches enz.). Dit betekent in eerste instantie ondersteuning vanuit een sterke pedagogische en sociale basis en begeleiding door het wijkteam. En als het nodig is, is er aanvullend specialistische jeugdhulp beschikbaar (sinds 2024 via MetMaya). Daarnaast zetten we voor lichte hulpvragen niet langer specialistische jeugdhulp in: goed is goed genoeg. En individuele hulp wordt waar mogelijk collectief (in groepsverband) aangeboden.

Dit draagt eraan bij dat jeugdhulp ook in de toekomst beschikbaar en betaalbaar is voor die kinderen, jongeren en gezinnen die de hulp het meest nodig hebben. Stand van zaken • Meest recente informatie: Raadsinformatiebrief Stand van zaken aanpak wachttijden en transformatie jeugdhulp die 10 maart 2026 is vastgesteld in het college. • Twee jaar geleden begonnen we met deze nieuwe werkwijze. MetMaya biedt sinds 2024 aanvullende specialistische jeugdhulp in de regio Amersfoort. De regiogemeenten kozen ervoor om intensief samen te werken met één aanbieder die werkt vanuit een vooraf vastgesteld financieel kader. We zijn een langdurige samenwerking aangegaan met MetMaya van drie keer drie jaar. Eind 2025 heeft het college ingestemd met de verlenging van de tweede termijn (2026 tot 2030). • Sinds de start in 2024 zijn er stappen gezet in de transformatie. Zie Raadsinformatiebrief Voortgang ontwikkelingen jeugdhulp en wachtlijsten (1 juli 2025) en het infoblad Transformatie van de jeugdhulp in regio Amersfoort: Stand van zaken medio 2025. De nieuwe werkwijze vraagt iets anders van gezinnen, scholen, wijkteams, partners in de sociale basisinfrastructuur, huisartsen, praktijkondersteuners én jeugdhulpverleners dan zij gewend zijn.

We zien intussen dat partners elkaar steeds beter weten te vinden zoals te lezen in dit artikel Samen verder komen: Amersfoort vernieuwt jeugdhulp | voor Jeugd & Gezin. • In de regio Amersfoort is een taskforce aanpak wachttijden gestart om knelpunten in de hulpverlening op te lossen en om de ontwikkeling waarin we zitten, te versterken en versnellen. Hierbij zijn de verschillende samenwerkende partners rondom jeugd vertegenwoordigd. De aanpak van wachttijden is echter geen ‘quick fix’. De wachttijden zijn een symptoom van een vastgelopen ‘systeem’. Om dit systeem aan te passen is het nodig om aan veel knoppen tegelijk te draaien. Het plan van aanpak van de taskforce is eind maart 2026 klaar.

60

FACTSHEETS •

•

Ondertussen nam MetMaya samen met partners verschillende acties om de wachttijden terug te dringen. Met Maya ziet op dit moment een dalende trend in het aantal aanmeldingen per maand en een stabilisatie van het aantal wachtenden en de gemiddelde wachttijd. Bij de wachttijd lijkt een (voorzichtige) daling ingezet. Tegelijkertijd gebeurt er in Amersfoort ook veel om de pedagogische basis te versterken. Om koers te houden op concrete doelen die we voor ogen hebben en om meer samenhang te brengen in alles wat er gebeurt, is in Amersfoort eind 2025 het Programma Transformatie Jeugdhulp gestart. In dat programma werken we onder andere toe naar een databedreven manier van werken, samen met onze partners. Daarnaast treffen we voorbereidingen voor de maatschappelijke dialoog over opvoeden en opgroeien (Raadsinformatiebrief Maatschappelijke dialoog over opvoeden en opgroeien en Plan van aanpak Maatschappelijk dialoog over opvoeden en opgroeien).

Korte en lange termijn activiteiten • In april delen we het plan van aanpak voor de regionale aanpak wachttijden (taskforce) met de raad. We gaan daarna (april/mei) graag met de raad in gesprek over dit plan en de brede ontwikkelingen in het kader van de transformatie. • We betrekken de raad dit voorjaar bij de voorbereidingen voor de maatschappelijke dialoog over opvoeden en opgroeien. • De regiovisie Samen Werken aan specialistische jeugdhulp wordt komend jaar herijkt en aangescherpt. Naar verwachting is de nieuwe regionale jeugdvisie voor de zomer van 2027 klaar. • Als het gaat om jeugdbescherming, jeugdreclassering en Veilig Thuis werken we intensief samen met de regio’s Lekstroom, Zuid Oost Utrecht, Utrecht West, Eemland, Utrecht stad en de Utrechtse gemeenten van Foodvalley. Eind 2025 zijn de nieuwe overeenkomsten voor de diensten Veilig Thuis, Jeugdbescherming en Jeugdreclassering ondertekend. Bij de start van de contracten, kijken we zowel in de bovenregionale samenwerking als in de regio Amersfoort opnieuw naar de samenwerkingsafspraken. In onze regio gebeurt dit samen met de partners SAVE, William Schrikker, Leger des Heils, Nidos, Veilig Thuis, MetMaya, Raad voor de Kinderbescherming en lokale (wijk)teams. In de tweede helft van 2026 worden die duidelijk. Rol en bevoegdheid gemeenteraad • • •

• •

Vaststellen regiovisie specialistische jeugdhulp regio Amersfoort; de regiovisie wordt op dit moment herijkt en aangescherpt. Vaststellen verordeningen jeugdhulp Amersfoort Bespreken plan van aanpak voor de regionale aanpak wachttijden (taskforce); in april/ mei 2026 met de raad in gesprek over het plan van aanpak en de brede ontwikkelingen in het kader van de transformatie. Maatschappelijke dialoog opvoeden en opgroeien: raad wordt dit voorjaar betrokken bij de voorbereidingen voor de maatschappelijke dialoog over opvoeden en opgroeien. Zie ook ‘activiteiten’.

Betrokkenheid externen • Bestuurders, beleidsmakers en uitvoerende professionals van zowel gemeenten in de regio als alle samenwerkende partners (onderwijs, welzijnspartners, GGD, lokale

61

FACTSHEETS

•

•

•

(wijk)teams, huisartsen, MetMaya, SAVE) zijn op verschillende manieren en in verschillende overleggen nauw betrokken bij het realiseren van de transformatie. Gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest en Woudenberg werken o.a. samen bij de inkoop en het accountmanagement van specialistische jeugdhulp. Het Regionaal Inkoop en Subsidie Bureau van de gemeente Amersfoort voert de taken vanuit de centrumregeling uit. Voor de specialistische jeugdhulp werken we ook intensief samen met de Utrechtse regio’s, te weten regio Lekstroom, Zuid Oost Utrecht, Utrecht West, Utrecht stad en Foodvalley. Zoals op jeugdbescherming, jeugdreclassering en Veilig Thuis. Eind 2025 zijn de nieuwe overeenkomsten ondertekend. Regio Amersfoort werkt hierin samen met de partners SAVE, William Schrikker, Leger des Heils, Nidos, Veilig Thuis, MetMaya, Raad voor de Kinderbescherming en lokale (wijk)teams. Daarnaast biedt de maatschappelijke dialoog over opvoeden en opgroeien de kans om de Amersfoortse samenleving als geheel betrekken. Amersfoort in gesprek over opvoeden en opgroeien | Gemeente Amersfoort.

Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) • Het lukt onvoldoende om de transformatie te realiseren. Het met veel partners een grote verandering realiseren waar veel belangen een rol spelen, is uitdagend. Ondanks alle goede ambities, plannen en inspanningen kan het zo zijn dat we de gewenste veranderingen niet georganiseerd krijgen. Bijv. door personeelskrapte. Daarom is het blijvend investeren in relaties en innovatie essentieel. • De transformatie heeft niet het gewenste effect Onze ambitie en inspanningen zijn erop gericht dat kinderen en jongeren zich gezond, veilig en kansrijk kunnen ontwikkelen. Daar hebben we slechts ten dele invloed op. We zien de laatste jaren bijvoorbeeld de negatieve invloed van corona en social media op de mentale gezondheid van jongeren. Deze en andere maatschappelijke ontwikkelingen kunnen ertoe leiden dat de hulpvraag onverminderd hoog blijft. Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

62

FACTSHEETS

19.

Meedoen en rondkomen

Kern dossier Meedoen en rondkomen is het programma om bestaansonzekerheid te verminderen door regelingen te vereenvoudigen, ondersteuning dichter bij inwoners te organiseren en vanuit vertrouwen te werken. We helpen meer inwoners en we helpen hen sneller en effectiever met stress-sensitieve ondersteuning, begeleiding naar duurzaam werk, meer keuzevrijheid en betere samenwerking in de stad. Samen met partners en ervaringsdeskundigen bouwen we aan een Amersfoort waar iedereen kan meedoen en voldoende middelen heeft om rond te komen. Achtergrondinformatie: • Bestaansonzekerheid in beeld en uitgangspunten De uitgangspunten voor Meedoen en Rondkomen zijn een nadere uitwerking van de uitgangspunten van het Uitvoeringsprogramma Inclusieve Stad 2025-2026 • Schuldhulpverlening in Amersfoort • Informatie over regelingen voor inwoners die moeite hebben met rondkomen: Geldcheck033 Doelstelling/ korte omschrijving De bestaansonzekerheid in Amersfoort verminderen door inwoners sneller, eenvoudiger en mensgerichter te ondersteunen. We versterken de sociale basis door regelingen te vereenvoudigen, ondersteuning dichterbij te organiseren en duurzaam perspectief te bieden via onderwijs, werk en maatwerk. Samen met partners en ervaringsdeskundigen bouwen we zo aan een stad waar iedereen kan meedoen en voldoende middelen heeft om rond te komen.

Stand van zaken De raad nam op 17 december 2024 het Uitvoeringsprogramma Meedoen en rondkomen unaniem aan. In de raadsinformatiebrief van 10 maart 2026 is de voortgang van het uitvoeringsprogramma te lezen. Het programma Meedoen en Rondkomen is de Amersfoortse aanpak om bestaansonzekerheid te voorkomen, te verminderen en waar nodig te verhelpen. We richten ons daarbij niet alleen op financiële ondersteuning, maar op kansen, perspectief en passende hulp die aansluit bij het dagelijks leven van inwoners. In dit programma staat de inwoner centraal: we werken stresssensitief, met vertrouwen en met ondersteuning die dichter bij mensen in de wijk wordt georganiseerd. Alle regelingen en initiatieven worden gebundeld en eenvoudiger gemaakt, zodat inwoners sneller en makkelijker de juiste hulp vinden. We herzien regelingen, vergroten het bereik van voorzieningen zoals Geldcheck033 en ontwikkelen nieuwe vormen van ondersteuning zoals huiswerkbegeleiding op school. Daarnaast werken we aan duurzame reintegratie, met praktijkleren, ontwikkelpaden en ondersteuning voor jongeren via het programma Werk maken van je toekomst. Samen met partners, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen bouwen we aan een sterke sociale basis waarin iedereen kan meedoen.

Tot slot sluit Meedoen en Rondkomen nauw aan op de invoering van de Participatiewet in balans, waarin vertrouwen, vereenvoudiging en de menselijke maat centraal staan. Zo werken we meerjarig aan een Amersfoort waarin iedereen voldoende middelen heeft om rond te komen en volwaardig kan deelnemen.

63

FACTSHEETS

Op 9 december 2025 was in de Commissie Sociaal een Peiling over de uitgangpunten voor de herziening van de regelingen Meedoen, een van de belangrijke actielijnen uit het uitvoeringsprogramma. We werken de uitgangspunten momenteel uit in een concreet voorstel. In maart 2026 verschijnt een Raadsinformatiebrief over de voortgang van het uitvoeringsprogramma en in Q2 2026 de monitor met kwantitatieve onderbouwing. Korte en lange termijn activiteiten • Grondslag voor nieuwe regeling: verder uitwerken van het nieuwe juridische kader en de subsidieverordening Meedoen, Q1–Q2 2026. • Q2 2026: afhandeling motie 2024-124M Incidentele inzet meten, structureel vertrouwen weten • Juridisch borgen van maatwerk in beleidsregels en werkinstructies. • Verdere uitwerking van spoor 1 van de Participatiewet in balans met daarbij blijvend aandacht voor cultuuromslag en vakmanschap (spoor 3). • Doorlopend: samenwerking met partners, monitoring voortgang en uitvoering van acties binnen de vier actielijnen. Rol en bevoegdheid gemeenteraad De gemeente heeft onder de Participatiewet de opdracht om inwoners te helpen om mee te doen via werk waar dat kan, én een vangnet bieden via bijstand waar dat nodig is. Gemeenten bepalen het beleid, voeren het uit, handhaven, en hebben ruimte voor maatwerk zodat regels aansluiten op de situatie van mensen.

De gemeente is financieel verantwoordelijk: we ontvangen middelen van het Rijk maar moeten eventuele tekorten zelf opvangen. De gemeenteraad bepaalt de beleidskaders voor de uitvoering van de Participatiewet via verplichte verordeningen (bijv. de re-integratieverordening), controleert het college op uitvoering en vertegenwoordigt de inwoners door te bewaken dat regels en ondersteuning passend, mensgericht en rechtvaardig zijn. De raad: o Stelt de kaders en regels vast voor het armoedebeleid, zoals regelingen, bijzondere bijstand en uitgangspunten als menselijke maat, vertrouwen en toegankelijkheid; o Bepaalt de budgetten en beslist over uitbreiding, prioritering of aanpassing van financiële middelen; o Controleert het college op de uitvoering, het bereik en de effectiviteit van het beleid, en bewaakt als volksvertegenwoordiger dat het aansluit bij de leefwereld van inwoners. Betrokkenheid externen • Ervaringsdeskundigen: bij de totstandkoming en monitoring van ons beleid maken we gebruik van de expertise en perspectieven van ervaringsdeskundigen. • Stadring: voert namens de gemeente schuldhulpverlening uit. • Samen tegen armoede: netwerk van professionele partners (o.a. wijkteam, Indebuurt033, Integratiewerk), kerken en vrijwilligersorganisaties (zoals Sociale banken: voedsel-, kleding en speelgoedbank) en fondsen (bijv.

Burgerweeshuis) • Integratiewerk, Sociale Wijkteams Amersfoort, Indebuurt033

64

FACTSHEETS

Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Politiek: bestrijding van bestaansonzekerheid is complex, resultaten laten zich niet altijd op korte termijn zien. Maatschappelijk: veranderingen doorvoeren kost tijd en veranderingen pakken niet voor iedereen direct positief uit. Daardoor zullen altijd ook ontevreden geluiden blijven bestaan. Financieel: groter bereik of toegenomen gebruik van regelingen kan budgetdruk veroorzaken, terwijl onderuitputting juist betekent dat inwoners onvoldoende worden geholpen. Betrokken afdelingen: Werk, Inkomen & Zorg. Afdelingsmanager: Martine Berendsen SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

65

FACTSHEETS

20.

Re-integratie en arbeidsmarkt

Kern dossier De arbeidsmarktregio Amersfoort bestaat uit de gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Leusden, Nijkerk, Soest en Woudenberg. Met circa 183.000 werknemersbanen en 50.100 zelfstandigen vormt de regio een belangrijke economische motor, mede dankzij haar centrale ligging in Nederland. Onze gemeente staat voor drie onderling samenhangende regionale uitdagingen op het gebied van werk en participatie: • De impuls sociale infrastructuur, inclusief een toekomstplan voor het sociaal ontwikkelbedrijf; 1 Vergadering Raadzaal 27-01-2026 Gemeente Amersfoort en • De hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur; Raadsinformatiebrief en • De wet van school naar duurzaam werk voor jongeren. Raadsinformatiebrief Deze opgaven raken aan onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om iedereen een eerlijke kans te geven op volwaardige deelname aan de arbeidsmarkt. Technologische ontwikkelingen, demografische veranderingen en maatschappelijke transities vragen om een wendbare en inclusieve arbeidsmarkt. De regio kent een sterke economische basis, maar wordt tegelijkertijd geconfronteerd met personeelstekorten, vergrijzing, een kwalitatieve mismatch en een groeiende diversiteit aan loopbaanvragen.

Doelstelling/ korte omschrijving De arbeidsmarktregio Amersfoort streeft naar een toekomstbestendige arbeidsmarkt. De arbeidsmarktregio Amersfoort bestaat uit een samenwerking van genoemde gemeenten, UWV, vakbonden en werkgeversverenigingen, beroepsonderwijs en Stichting Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB). In het zogenaamde Regionaal Beraad worden bestuurlijk afspraken gemaakt. Het Werkcentrum regio Amersfoort is de uitvoeringsorganisatie. Samen wordt gestreefd naar een arbeidsmarkt die inclusief is, bestaanszekerheid biedt en ontwikkeling centraal stelt. Inclusief, zodat iedereen naar vermogen duurzaam kan werken. Met bestaanszekerheid voor zowel inwoners (voldoende inkomen) als ondernemers (voldoende personeel en ruimte om te groeien naar een groene, duurzame en circulaire economie). Met de ontwikkeling van inwoners voorop, voor een weerbare en wendbare beroepsbevolking die is toegerust op huidige en toekomstige arbeidsmarktvraagstukken.

Met de Meerjarenagenda 2026-2030 zetten de samenwerkende partners zich gezamenlijk in voor drie centrale opgaven: • Toegankelijke dienstverlening via het Werkcentrum: één herkenbaar, laagdrempelig loket voor werk, scholing en loopbaan; • Inclusieve arbeidsmarkt: gerichte aandacht voor doelgroepen in een kwetsbare arbeidsmarktpositie met focus op prioritaire sectoren: onderwijs en kinderopvang, techniek, duurzaamheid, zorg en welzijn; • Lerende regio: bevorderen van sterke leercultuur en skills-gerichte arbeidsmarkt.

66

FACTSHEETS

Stand van zaken Eind 2025/begin 2026 is de politieke besluitvorming afgerond in de regiogemeenten van de drie regionale opgaven: • De impuls sociale infrastructuur, inclusief een toekomstplan voor het sociaal ontwikkelbedrijf; • De hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur; • De wet van school naar duurzaam werk voor jongeren. De bijbehorende besluitvorming in Amersfoort is te vinden boven in deze factsheet. Hiermee start de implementatie fase. Korte en lange termijn activiteiten Korte termijn: • Toekomst sociaal ontwikkelbedrijf: vaststellen van de implementatie agenda in het regionaal bestuurlijk overleg werk en inkomen. • We gaan op grond van de 3 opgaven (zie boven) projecten starten die vormgeven aan de ambities. Een belangrijk onderwerp is de dienstverlening aan werkgevers, omdat dat een randvoorwaarde is voor alle projecten. Daarnaast maken we een plan voor de doorontwikkeling van het werkcentrum. Ook geven we vorm aan het onderwerp Leven Lang Ontwikkelen, mede omdat hier ook landelijke aandacht voor is. Rol en bevoegdheid gemeenteraad Regionale budgetten lopen via Amersfoort als centrumgemeente en de bestedingen en verantwoordingen van deze middelen lopen mee in de begrotingen en jaarrekeningen van gemeente Amersfoort die worden vastgesteld door de gemeenteraad.

De impuls sociale infrastructuur, inclusief een toekomstplan voor het sociaal ontwikkelbedrijf; Het uitgangspunt is dat de dekking plaats vindt binnen de bestaande budgetten, zoals deze beschikbaar zijn gesteld door het Rijk. Deze budgetten zijn onderdeel van de participatiemiddelen in programma 2.2. Werk en Inkomen van de begroting. Met het vaststellen van het toekomstplan zullen er meer inwoners met het advies Beschut Werk en de indicatie Banenafspraak aan het werk gaan bij RWA/Amfors. Dit betekent een verschuiving binnen de beschikbare middelen. Mocht er ondanks deze herschikking sprake zijn van structurele financiële tekorten bij RWA/Amfors, dan wordt dit via het college voorgelegd aan de gemeenteraad, waarbij de raad besluit over eventuele aanvullende middelen. Betrokkenheid externen • De impuls sociale infrastructuur, inclusief een toekomstplan voor het sociaal ontwikkelbedrijf; regiogemeenten, Amfors; • De hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur; gemeenten, UWV, SBB, beroepsonderwijs, werkgevers- en werknemersorganisaties, sociaal ontwikkelbedrijven, GGZ-instellingen en kennispartners; • De wet van school naar duurzaam werk voor jongeren: samenwerking tussen gemeenten, scholen (voortgezet (speciaal) onderwijs, praktijkonderwijs en de mbo’s) en Doorstroompunt.

67

FACTSHEETS

Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) De middelen die voor de hervorming arbeidsmarktinfrastructuur door het Rijk aan de regio beschikbaar zijn gesteld kennen voor het grootste deel een incidenteel karakter. Bij de meicirculaire 2025 zijn de incidentele middelen slechts tot en met 2028 vastgelegd, terwijl er eerder toezeggingen waren tot 2034. Zowel landelijk als regionaal vindt in 2027 een tussenevaluatie plaats van de hervorming en samenwerking in de arbeidsmarktregio. Wijzigingen in de beschikbare middelen op de middellange termijn kunnen nopen tot een actualisatie van de meerjarenagenda van het Regionaal Beraad. Betrokken afdelingen: Werk, Inkomen & Zorg. Afdelingsmanager: Martine Berendsen SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

68

FACTSHEETS

21.

Jeugd & Onderwijs en onderwijshuisvesting

Kern dossier Het onderwijs zelf is autonoom en wordt door het Rijk gefinancierd. Aanvullend heeft de gemeente veel taken op onderwijsgebied: • Algemene zorg voor voldoende aanbod en spreiding van onderwijs in de gemeente; • Zorg voor de onderwijshuisvesting; • Het bevorderen van onderwijskansen en het bestrijden van onderwijsachterstanden; • Zorg voor de voorschoolse educatie en de doorgaande lijn naar de basisschool (VVE); • Overleg met scholen over het bevorderen van integratie en het tegengaan van segregatie; • Samen met de scholen zorgen voor het onderwijs aan nieuwkomers; • Uitvoeren van de Leerplichtwet; • Het vormgeven van de aansluiting (passend) onderwijs – jeugdhulp; • Zorg voor het leerlingenvervoer; • Samen met scholen het voortijdig schoolverlaten (vsv) voorkomen; • Zorg voor de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt; • Zorg voor voldoende ruimte voor bewegingsonderwijs; Doelstelling/ korte omschrijving Ons onderwijsbeleid is gericht op het gezond, veilig en kansrijk opgroeien van de Amersfoortse jeugd. Het Amersfoorts onderwijsbeleid is onderdeel van de opgave Ontwikkelen & Opgroeien uit het beleidskader Inclusieve Stad en uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Jeugd en Onderwijs 2022-2024 (UPJO). Om echt verschil te maken voor de Amersfoortse jeugd, is een duurzame aanpak vereist. Daarom bleven de ambities uit het UPJO 2022–2024 de basis.

In het Uitvoeringsprogramma Jeugd en Onderwijs 2025-2026 hebben we aanvullend op deze ambities aandacht voor drie onderwerpen: 1. Een sterke pedagogische basis in alle wijken; 2. Extra hulp en ondersteuning is snel en dichtbij beschikbaar; 3. Een samenhangende aanpak voor 16-27-jarigen die op meerdere leefgebieden ondersteuning nodig hebben. Voor de onderwijshuisvesting heeft de gemeenteraad in 2019 besloten tot een bijzondere samenwerking met de schoolbesturen in Amersfoort door de zorgplicht voor onderwijshuisvesting door te decentraliseren. Sindsdien zijn de schoolbesturen zelf verantwoordelijk voor de bouw van nieuwe schoolgebouwen. Hiervoor zijn twee coöperaties opgericht: Samenfoort Primair Onderwijs (PO) en Samenfoort Voortgezet Onderwijs (VO). Tussen de gemeente en de schoolbesturen is een 40-jarige raamovereenkomst gesloten waarin is afgesproken dat: • Schoolbesturen samen de verantwoordelijkheid hebben overgenomen voor de uitvoering van de gemeentelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting; • De samenwerkende schoolbesturen de komende 40 jaar ongeveer 100 gebouwen (huidig bestand) met een gemiddelde leeftijd van 50 jaar vernieuwen; • De samenwerkende schoolbesturen hier in de komende 40 jaar van de gemeente de benodigde middelen voor ontvangen: in totaal € 310 miljoen voor de (ver)nieuwbouw van de scholen en € 108 miljoen als exploitatiebijdrage (prijspeil 2015);

69

FACTSHEETS • •

De schoolbesturen zelf in totaal € 50 miljoen bijdragen (prijspeil 2015) om de extra ambitie op duurzaamheid bovenop de wettelijke eisen te realiseren. De rol van de gemeente verandert van uitvoerder van de wettelijke zorgplicht naar kadersteller, facilitator en toezichthouder op de uitvoering van deze zorgplicht door schoolbesturen en coöperaties. De gemeente houdt wel haar rol in het kader van o.a. het ruimtelijk ordeningsbeleid (vaststellen bestemmingsplan en verlenen bouwvergunningen).

Stand van zaken Voor het realiseren van de opgave voor onderwijshuisvesting wordt gewerkt met investeringsplanningen van vier jaar. De gemaakte afspraken worden iedere vier jaar herijkt. In de herijking worden o.a. de voortgang van de bouw van scholen, de investeringsplannen en businesscase en de uitvoering van de zorgplicht voor de onderwijshuisvesting behandeld. Samenfoort heeft in 2023 het eerste herijkingsrapport opgeleverd. In deze herijking zijn een aantal beleidswensen en technische correcties opgenomen. In samenwerking met Samenfoort PO en VO is er een addendum op de raamovereenkomst opgesteld. Hierin zijn de beleidswensen en technische correcties verwerkt. Het college heeft op 22 april 2025 ingestemd met de afspraken in dit addendum. De raad is geïnformeerd over dit besluit met een raadsinformatiebrief. Eén van de uitgewerkte beleidswensen in het addendum is dat schoolbesturen bij de bouw van een nieuw schoolgebouw ook andere kindgerichte functies mogen toevoegen in het gebouw, zoals kinderopvang of zorg. Zo komen onderwijs en andere voorzieningen samen in één gebouw. Sinds de doordecentralisatie zijn er nieuwe, duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen gerealiseerd. In het primair onderwijs zijn o.a. Kindcentrum de Kei, Kindcentrum Talentum, Kindcentrum Het Park en CKC de Regenboog opgeleverd.

In het voortgezet onderwijs zijn het Element, Trivium College, GSG Guido, Axia College en de Amersfoortse Berg opgeleverd. Korte en lange termijn activiteiten De herijking van de investeringsperiode 2023-2026 wordt in 2026 opgeleverd. Hierin staat de nieuwe investeringsplanning 2027-2030 opgenomen. De inhoud van de herijking 2023-2026 vormt de inhoudelijke agenda voor besluitvorming door college en/of raad. Rol en bevoegdheid gemeenteraad De gemeenteraad heeft in een aangenomen amendement besloten om de doordecentralisatie elke vier jaar te evalueren. Dit omvat de onderdelen: 1. Kennisnemen van de voortgangsrapportage over de afgelopen periode. 2. Instemmen met de investeringsplanning voor de volgende periode. Wanneer er geen wijziging is in de investeringsplanning ten opzichte van de 40-jaarsplanning zoals afgesproken in 2019, wordt de investeringsplanning ter kennisname aan de raad aangeboden. 3. Bespreken van de herijking (evaluatie) van de afgelopen periode (waaruit mogelijk bijstelling van afspraken in de raamovereenkomst of nieuw te maken afspraken volgen). 70

FACTSHEETS

Betrokkenheid externen • De coöperaties Samenfoort PO en VO, waarin alle schoolbesturen vertegenwoordigd zijn. • De schoolbesturen waar het gaat om ruimtelijke ordening. • Bij het realiseren van integrale kindvoorzieningen, waarin bijvoorbeeld jeugdhulp, voorschoolse educatie, kinderopvang, sportvoorzieningen of buurtfuncties nauw samenwerken met onderwijs, kunnen ook deze partijen partner zijn. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) In het raadsbesluit van 21 november 2017 zijn in de risicoparagraaf de risico’s van de doordecentralisatie uitgebreid besproken. Door netcongestie heeft Samenfoort extra kosten gemaakt voor het aanschaffen van o.a. accupakketten. Deze kosten waren tot nu toe op te vangen binnen de businesscase. In de toekomst kunnen deze kosten mogelijk niet meer op te vangen zijn binnen de businesscase.

Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

71

FACTSHEETS

22.

Psychische Kwetsbaarheid

Kern dossier Inwoners met psychische kwetsbaarheid maken volwaardig deel uit van de samenleving. Onze ambitie is om de ondersteuning voor deze inwoners sluitend te organiseren: een goed functionerende keten waarin partijen effectief samenwerken, zodat er geen gaten vallen in de ondersteuning. Dit doen we in samenhang met de domeinen wonen, leefomgeving en de veiligheid. Herstelgericht werken en het uitgaan van positieve gezondheid zijn daarbij essentieel. Uitgangspunt is dat inwoners zoveel mogelijk in de eigen omgeving ondersteunt worden: in de eigen woning, wijk en buurt. Door de samenhang tussen wettelijke kaders (Wmo, Jeugdwet, Zvw en Wlz) is het belangrijk deze als één geheel te organiseren. Dit vraagt om domein overstijgende samenwerking tussen gemeenten, zorgverzekeraar, zorgkantoor en forensische zorg Doelstelling/ korte omschrijving De hoofdlijnen van onze inzet zijn als volgt: 1. Passende ondersteuning: We versterken het ambulant aanbod en zorgen voor 24/7 bereik- en beschikbaarheid, zodat minder inwoners aangewezen zijn op een voorziening als beschermd wonen. Voor inwoners zonder tijdelijk onderdak bieden we laagdrempelige dag- en nachtopvang, gericht op snelle doorstroom naar passende huisvestiging. 2.

Continuïteit op alle levensgebieden bij overgangen: Bij de overgang tussen vormen van ondersteuning, bijvoorbeeld verschillende wettelijke kaders, gedwongen/vrijwillig kader, jeugdzorg en verblijfszorg, zorgen we voor een warme overdracht en duidelijke afspraken tussen de betrokken partijen, zodat inwoners zo min mogelijk hinder ervaren. 3. Inzet op preventie: Preventie ondersteund herstel en voorkomt terugval. Zoals bijvoorbeeld de samenwerking met een GGZ-aanbieder, gemeente Amersfoort en UWV werken samen om te zorgen voor doorlopende trajecten naar (betaald of onbetaald) werk. 4. Met de inzet van Team Bemoeizorg Amersfoort Stad (BAS) en het JeugdInterventieTeam (JIT) zorgen we voor dat inwoners passende ondersteuning krijgen. 5. Ondersteuning van naasten: Omdat mantelzorg voor inwoners met psychische kwetsbaarheid vaak zwaar is, versterken we via indebuurt033 de ondersteuning aan mantelzorgers om overbelasting te voorkomen. 6. Ondersteuning van de omgeving: Met meer wonen in de wijk en participatie richten we ons op het vergroten van acceptatie, begrip en het tegengaan van negatieve beeldvorming. Het Meld- en Adviespunt Bezorgd biedt een ingang voor inwoners om problemen te bespreken. 7.

Voorkomen huisuitzetting: We continueren samenwerkingsafspraken met woningcorporatie(s), lokale (wijk)teams, schuldhulpverlening en de GGD om huurachterstanden vroegtijdig te signaleren en om huisuitzetting te voorkomen. 8. Verslaving: We zetten in op brede preventie, voorlichting en deskundigheidsbevordering en consultatie om tijdige verwijzing te verbeteren.

72

FACTSHEETS

Stand van zaken We werken regionaal samen op basis van de Regiovisie Samen in de wijk , die in 2026 wordt geactualiseerd. Belangrijke ontwikkelingen zijn: • Regionale inkoop Wmo begeleiding en Beschermd wonen lopende aanbesteding, start per 2027, met de focus op langdurig partnerschap, kwaliteit, betaalbaarheid en transformatie. • HerstelnetwerkEemland: hersteltrainingen, inloopmogelijkheden op meerdere laagdre mpelige locaties verzorgd door ervaringsdeskundigen. Naast dit aanbod organiseren zij uiteenlopende activiteiten en deskundigheidsbevordering voor zowel inwoners als voor professionals. • Mentaal gezonheidsnetwerk, onderdeel Integraal zorg akkoord (IZA): van 2025 tot 2027 werken we aan een stevig mentaal gezondheidsnetwerk waarin de ggz, huisartsenzorg en het sociaal domein de krachten bundelen om inwoners beter te ondersteunen. • Aansluiting 18- 18+: afspraken tussen betrokken partners om de ondersteuning van jeugdzorg (18-) naar Wmo (18+) te verbeteren. Onder andere door vanaf 16,5 jaar te werken aan het perspectiefplan, zodat de overgang beter verloopt en terugval wordt voorkomen. • Regiovisie Voor een veilig thuis. In de regio Utrecht (26 samenwerkende gemeenten) werken we met de uitvoerende partners aan zorg en veiligheid voor inwoners die te maken hebben met huiselijk geweld en kindermishandeling.

Het betreft de organisatie van een doorlopende lijn van preventie tot nazorg. Onlangs is een nieuw contract gesloten voor de uitvoering van jeugdbescherming, jeugdreclassering en Veilig Thuis voor de periode 2026-2030. Daarnaast bieden wij opvang voor slachtoffers van huiselijk geweld en mensenhandel. Korte en lange termijn activiteiten • De aanbestedingen Wmo begeleiding en Beschermd wonen worden dit jaar afgerond. Per 1-1-2027 worden nieuwe contracten gesloten. • De regiovisies worden in de loop van 2026 geactualiseerd. • Samen met veiligheid en ketenpartners (GGZ, politie, Huisartsen GGD, Verslavingszorg, Meander spoedeisende hulp) ontwikkelen van preventieve ondersteuning buiten kantoortijden voor inwoners met onbegrepen gedrag. Rol en bevoegdheid gemeenteraad De kaders voor het beleid zijn door de gemeenteraad vastgelegd in het Beleidskader Inclusieve Stad (op basis van de Regiovisies). Jaarlijks wordt de raad via de Monitor Inclusieve stad geïnformeerd over de maatschappelijke effecten en de transformatie van het sociaal domein. Periodiek wordt de raad over de uitvoering van een specifiek thema geïnformeerd. Betrokkenheid externen Belangrijke externen zijn onder andere gecontracteerde aanbieders van specialistische ondersteuning, partners vanuit de sociale basis, lokale teams, bemoeizorg, regiogemeenten, huisartsen, ggz, veiligheidsdomein, en het zorgkantoor.

73

FACTSHEETS

Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) • De aanbestedingen vormen een risico voor de continuïteit van ondersteuning. • Het tekort aan betaalbare woningen/woonruimte is een risico voor de in-doorstroom van de maatschappelijke opvang en begeleid- en beschermd wonen. • De verwachte tekorten van zorgpersoneel zet de kwaliteit en continuïteit van de ondersteuning onder druk • Dat beschikbare financiën onvoldoende zijn voor de benodigde ondersteuning.

Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

74

FACTSHEETS

23.

Maatschappelijke opvang

Kern dossier De gemeente moet zorgen voor voldoende opvangplekken en begeleiding voor dak- en thuisloze mensen in de regio Amersfoort. Dat noemen we Maatschappelijke Opvang en dat valt onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Amersfoort is als centrumgemeente verantwoordelijk voor het organiseren van de maatschappelijke opvang. De gemeente Amersfoort heeft, samen met de regiogemeenten, deze opvang en begeleiding via een inkoopopdracht ingekocht . Zorgaanbieder De Tussenvoorziening gaat de dienstverlening in de opdracht uitvoeren. De opvang wordt vernieuwd met nadruk op herstel, 24-uursopvang op eenpersoonskamers, laagdrempelige inloop en versnelling van door- en uitstroom. Aan de Bergstraat 17 komt een nieuwe locatie voor opvang van dak- en thuisloze mensen. Door de sluiting van de IJsselberch per 1 juni 2026 zijn er tijdelijke maatregelen nog om mensen die nog niet kunnen uitstromen naar een woning op te vangen. Doelstelling/ korte omschrijving • Voorkomen dat mensen dakloos worden en dakloosheid zo kort mogelijk laten duren. • Bieden van op herstelgerichte activering en ondersteuning, 24‑uurs opvang, inloop en begeleide woonvormen (doorstroomwoningen en housing first), met versnelde uitstroom naar passende woonplekken (zelfstandig, begeleid of beschermd wonen). • Uitvoering van het Nationaal Actieplan Dakloosheid – Eerst een Thuis: wonen als uitgangspunt i.p.v.

eindpunt. • Opdracht aan De Tussenvoorziening: 24-uurs opvang in eenpersoonskamers en inloop (Bergstraat 17), nachtopvang op meerpersoonskamers (Smallepad), begeleiding in doorstroomwoningen en Housing First voor mensen met langdurige, complexe problematiek. Stand van zaken • Implementatie aanbesteding: De Tussenvoorziening start per 1 juli 2026. Overdracht vanuit Kwintes en inrichting van ketensamenwerking in voorbereiding. • Locaties: Bergstraat 17 wordt de nieuwe 24‑uurs locatie (inloop + 29 eenpersoonskamers). Smallepad blijft nachtopvang op meerpersoonskamers (incl. winteropvang). Tijdelijke alternatieve locatie noodzakelijk per 1 juli 2026 (inloop/dagopvang) tot opening van locatie Bergstraat. Huidige situatie: door- en uitstroom stagneert door woningtekort; mensen verblijven langer dan gewenst in opvangvoorzieningen; sterke stijging instroom (361 meldingen in 2024); sluiting IJsselberch in 2026 vergroot urgentie. Korte en lange termijn activiteiten - Korte termijn (2026–2027) o Tijdelijke opvang- en inlooplocatie realiseren. o Continueren nachtopvang Smallepad en organiseren winteropvang/noodbedden jongeren. o Overdracht personeel/cliënten en implementatie afspraken participatietraject Bergstraat.

75

FACTSHEETS

-

Middellange en lange termijn (2027–2036) o Verdere uitrol Wonen Eerst (start jongeren, verbreding naar bredere doelgroep). o Structurele verbetering van keten en verkorten verblijfsduur in opvangvoorzieningen. o Doorontwikkeling woonzorgconcepten (Housing First). o Verbeteren doorstroom naar sociale huur en regiogemeenten (fair‑share).

Rol en bevoegdheid gemeenteraad - Kaderstellend (beleid en participatiekaders) - Budgetrecht (middelen binnen programma Sociaal/Wmo/MO) - Controlerend (uitvoering opdracht, locaties, resultaten, financiën) - Regionaal (besluitvorming met regiogemeenten). Betrokkenheid externen - Stichting De Tussenvoorziening (uitvoerder); - Regiogemeenten (Baarn, Bunschoten, Leusden, Nijkerk, Soest, Woudenberg); Woningcorporaties (rol bij doorstroming) - Kwintes (overdracht) en andere zorgaanbieders (zoals Leger des Heils, Ahra); - GGZ Centraal (i.v.m. sluiting IJsselberch); - Buurtbewoners en ondernemers Bergstraat; - Wijkagenten en BOA’s. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) - Politiek-bestuurlijk: kwetsbare samenwerking met omwonenden; vertraging opening Bergstraat. - Maatschappelijk: onvoldoende opvangcapaciteit door woningnood en stagnerende uitstroom; sluiting IJsselberch (±80 bewoners) vraagt snelle oplossingen, toename complexe problematiek - Financieel: hogere kosten door tijdelijke locaties/noodoplossingen en financiële druk sociaal domein (Wmo/MO). Betrokken afdeling: SamenLeven. Afdelingsmanager: Mirjam Molenaar

76

FACTSHEETS

24.

Preventie

Kern dossier Preventie is een belangrijk speerpunt binnen het Beleidskader Inclusieve Stad. We zetten in op het versterken van de kwaliteit van leven en het verkleinen van problemen, door de beweging te maken van denken in termen van ‘ziekte, zorg en afhankelijkheid’ naar ‘gezondheid, preventie en regie’ (Positieve Gezondheid). Daarbij werken we volgens het principe Health in All Policies: gezondheid en kansenongelijkheid nemen we mee in beleid en besluiten binnen alle domeinen, van wonen en onderwijs tot werk, veiligheid en leefomgeving. We willen zoveel mogelijk voorkomen dat ondersteuning en zorg nodig zijn. Als dat toch het geval is, signaleren we de behoefte tijdig, zoeken we oplossingen die zo dichtbij en collectief mogelijk zijn. Daarbij hebben we extra aandacht voor het tegengaan van kansenongelijkheid en het versterken van de positie van kwetsbare inwoners, zodat iedereen naar vermogen kan meedoen, zich kan ontwikkelen en zich thuis voelt in onze stad. Doelstelling/ korte omschrijving Onze ambitie is dat kinderen veilig en gezond opgroeien en gelijke kansen krijgen om hun talenten te ontwikkelen, zodat zij daar hun hele leven profijt van hebben. Volwassen Amersfoorters gaan vitaal hun pensioen in en ouderen hebben veel gezonde levensjaren, waarbij zij zo lang mogelijk kunnen meedoen in de Amersfoortse samenleving.

We willen inwoners alle kansen bieden om zich te ontwikkelen, voor zichzelf en hun naasten te kunnen zorgen, gezond te blijven en een betekenisvolle invulling aan hun leven te geven. Bij het bieden van ondersteuning en zorg is het uitgangspunt dat mensen zoveel mogelijk zelf regie houden of terugkrijgen, met passende hulp wanneer dat nodig is. Stand van zaken • We stimuleren samenwerking in de wijk; • We werken impactgedreven en passen data en kennis toe en zetten in op beschermende factoren; • We investeren in universele preventie waarbij we een stevige basis en een gezonde omgeving creëren voor alle inwoners in Amersfoort; • We zetten gericht in op groepen in een kwetsbare situatie door middel van selectieve en geïndiceerde preventieve maatregelen. We streven naar integrale en domeinoverstijgende samenwerking. Een wijkgerichte aanpak biedt niet alleen samenhang in ondersteuning en zorg, maar combineert deze met (vroeg)signalering van achterliggende problematiek en passende opvolging daarvan. Ook versterkt de wijkgerichte aanpak de samenwerking tussen het sociale domein, onderwijs, sport, het medisch domein en het fysieke en veiligheidsdomein.