CConstaterende datAmeland
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030, Gemeente Ameland 13-10

Raad 20 oktober 2026, gemeente AmelandBij agendapunt: Voorstel inzake de Programmabegroting 2027-2030 gemeente Ameland (zaaknummer 573820)36.759 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 2 Programmabegroting 2027-2030 3 Inhoudsopgave Inleiding Programmabegroting ......................................................................................................................... 5 Inleiding ............................................................................................................................................................. 6 Programma 1 Bestuur ...................................................................................................................................... 8 Bestuur .............................................................................................................................................................. 9 Openbare orde en veiligheid ........................................................................................................................... 12 Programma 2 Sociaal Domein ........................................................................................................................ 14 Algemene voorzieningen ................................................................................................................................. 15 Maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ........................................................................................................

18 Jeugdwet ......................................................................................................................................................... 20 Participatiewet ................................................................................................................................................ 21 Sportevenementen .......................................................................................................................................... 23 Musea en culturele voorzieningen .................................................................................................................. 24 Programma 3 Onderwijs................................................................................................................................. 26 Openbaar primair en voortgezet onderwijs .................................................................................................... 27 Lokaal onderwijsbeleid .................................................................................................................................... 30 Programma 4 Fysieke Leefomgeving ..............................................................................................................

33 Infrastructuur .................................................................................................................................................. 34 Openbare ruimte ............................................................................................................................................. 36 Afval en milieu ................................................................................................................................................. 38 Ruimtelijke ordening ....................................................................................................................................... 40 Programma 5 Economie ................................................................................................................................. 43 Toerisme .......................................................................................................................................................... 44 Overige sectoren ............................................................................................................................................. 45 Programma 6 Duurzaamheid ..........................................................................................................................

46 Energietransitie ............................................................................................................................................... 47 Programma 7 Volkshuisvesting ...................................................................................................................... 49 Gemeentelijk Woningbedrijf Ameland ............................................................................................................ 50 Volkshuisvestingbeleid .................................................................................................................................... 52 Overhead ....................................................................................................................................................... 53 Dekkingsmiddelen .......................................................................................................................................... 55 Gemeentefonds ............................................................................................................................................... 56 Belastingen ......................................................................................................................................................

57 Retributies ....................................................................................................................................................... 59 Huren en pachten ............................................................................................................................................ 61 Programmabegroting 2027-2030 4 Overige inkomsten en uitgaven ....................................................................................................................... 62 Paragrafen ..................................................................................................................................................... 63 Paragraaf 1 Lokale heffingen ........................................................................................................................... 64 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................. 72 Paragraaf 3 Grondbeleid ................................................................................................................................. 80 Paragraaf 4 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................

83 Paragraaf 5 Financiering .................................................................................................................................. 90 Paragraaf 6 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 94 Paragraaf 7 Verbonden partijen ...................................................................................................................... 98 Paragraaf 8 Wet open overheid (Woo) ......................................................................................................... 114 Financiële begroting ..................................................................................................................................... 115 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..................................................................................... 116 Financieel overzicht baten en lasten ............................................................................................................. 120 Balans ............................................................................................................................................................ 121 Overzicht van structurele en incidentele baten en lasten.............................................................................

123 EMU-Saldo ..................................................................................................................................................... 128 Bijlagen ........................................................................................................................................................ 129 Recapitulatie per taakveld ............................................................................................................................. 130 Staat van activa (samengevat) ....................................................................................................................... 132 (Vervangings)investeringen ........................................................................................................................... 134 Staat van reserves en voorzieningen ............................................................................................................. 139 Staat van langlopende geldleningen ............................................................................................................. 142 Staat van salariskosten ..................................................................................................................................

143 Liquiditeitsplanning ....................................................................................................................................... 144 Nieuw beleid uit Kadernota 2026 .................................................................................................................. 145 Beleidsindicatoren per programma ............................................................................................................... 146 Programmabegroting 2027-2030 5 Inleiding Programmabegroting Programmabegroting 2027-2030 6 Inleiding Indeling begroting en begrotingssystematiek Bestuursprogramma 2026-2030 Op 14 september 2026 is het bestuursprogramma 2026-2030 "Wat ons bindt, brengt ons verder" aangeboden aan de voorzitter van de gemeenteraad en is het nieuwe college geïnstalleerd. De kaders voor deze begroting zijn eveneens op 14 september 2026 vastgesteld door de gemeenteraad. De programmabegroting bevat een heel aantal dekkingsposten voor toekomstige investeringen die voortvloeien uit een eerder beleid en die ook worden benoemd in het bestuursakkoord. Daarmee is er sprake van consequente en doorlopende lijnen die raadsperiode overstijgend zijn, wat goed is voor de continuïteit in de uitvoerig. Bij de volgende Kadernota worden de nieuwe beleidsvoornemens waar nodig financieel vertaald.

Mocht blijken dat het wenselijk is om zaken eerder in uitvoering te nemen, dan zal het college de gemeenteraad hiervoor tussentijds een voorstel doen toekomen. Besluit begroting en verantwoording (BBV) In het BBV zijn de verslaggevingsvoorschriften opgenomen voor provincies en gemeenten. Het gaat hier om regels voor de indeling van begrotingsdocumenten (en voor jaarverslaggeving), voor waardering, activering en afschrijven, voor het gebruik van hoofdstukken en taakvelden, hoe moet worden omgegaan met rente en overhead en dergelijke. De voorliggende programmabegroting 2027 – 2030 is opgesteld met inachtneming van deze voorschriften. Overhead Om de raad meer inzicht te geven in de totale kosten van overhead voor de gehele organisatie en ook meer zeggenschap te geven over die kosten, wordt voorgeschreven dat in het programmaplan een apart overzicht wordt opgenomen van de kosten van overhead. In de programma’s zelf worden alleen de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. De definitie van overheadkosten is in het BBV aangegeven en in een notitie Overhead van de Commissie BBV is nog eens verduidelijkt welke kosten wel en niet tot overhead worden gerekend. De overheadkosten worden uitgedrukt in een percentage van alle overige kosten, wat leidt tot een opslagpercentage van 28,66% op alle gemaakte kosten (jaarrekening 2025: 26,98%, begroting 2026: 28,91%).

Een uitzondering op deze systematiek vormt het Gemeentelijk Woningbedrijf, waaraan vanuit bedrijfseconomische overwegingen een genormeerd bedrag wordt toegerekend. Relatie met activiteitenbegroting en autorisatieniveau programmabegroting De gemeenteraad stelt deze programmabegroting vast, waarbij de vaststelling geldt op het niveau van ‘activiteitengroepen’. De raad stelt, met andere woorden, financiële middelen beschikbaar voor bijvoorbeeld de activiteitengroep Infrastructuur (als onderdeel van het programma Fysieke leefomgeving). Het college krijgt van de raad de financiële middelen om de doelstellingen voor de activiteitengroep ‘Infrastructuur’ te realiseren. In de activiteitenbegroting verdeelt het college deze middelen over de onderliggende activiteiten zoals wegen, bermen, gladheidsbestrijding, etc. Het college stelt een “Activiteitenbegroting” vast, ingedeeld in voorgeschreven hoofdstukken, taakvelden, activiteiten en grootboekrekeningen. Binnen het totaalbudget, zoals dat geldt voor bijvoorbeeld de genoemde activiteitengroep Infrastructuur, kan het collegemiddelen op een alternatieve wijze besteden, wanneer dat noodzakelijk is voor de realisatie van de door de raad aangegeven doelen en maatschappelijke effecten. Uitgangspunten financiële begroting De Programmabegroting 2027 – 2030 volgt de uitgangspunten van de vastgestelde Kadernota 2026.

Het nieuwe beleid dat hierin is verwerkt, is als bijlage opgenomen bij deze begroting. Vaststelling van deze begroting betekent dat er budgetten beschikbaar zijn voor deze nieuwe beleidsvoornemens. Indien plannen nog nadere inhoudelijke uitwerking en beraadslaging vragen, komen deze plannen, met bijbehorende kredietaanvraag, nog specifiek in de raad aan de orde. Na verwerking van het bovenstaande zijn de begrotingssaldi van de meerjarenbegroting 2027 – 2030 als volgt: Saldi meerjarenbegroting 2027 - 2030 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | v Meerjarenbegroting 2027 - 2030 | 575.199 | -325.765 | -806.294 | -1.376.790 Totaal | 575.199 | -325.765 | -806.294 | -1.376.790 7 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 8 Programma 1 Bestuur Bereikbaarheid, duurzaam ondernemen en goed wonen. Een slagvaardig en stabiel bestuur dat samenwerkt en verantwoordelijkheid neemt. Om te zorgen dat de inwoners zich gezien en gehoord voelen, willen we zorgen voor zoveel mogelijk draagvlak en betrokkenheid. De activiteitengroepen die bij dit programma horen: • Bestuur • Openbare orde en veiligheid Programmabegroting 2027-2030 9 Bestuur Wat willen we bereiken? Willen we als bestuur in complexe omstandigheden stappen voorwaarts blijven zetten, dan helpt het om naast de gebruikelijke ‘wat?’ en ‘hoe?’ vraag ook vaker de ‘waarom?’ vraag met elkaar – en met betrokkenen – scherp te krijgen.

Openheid over de keuzes die we maken en de afwegingen die daaraan ten grondslag liggen, vinden we daarbij belangrijk. Het is belangrijk gaandeweg te proberen het onderscheid te zien tussen enerzijds korte termijn crises, incidenten en problemen en anderzijds wat we voor ons eiland willen bereiken op de lange termijn. Daarbij nemen we als bestuur verantwoordelijkheid voor de keuzes die nodig zijn en willen we een betrouwbare partner zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We hopen de opgebouwde open en constructieve houding tussen raad, college en organisatie voort te zetten. Ook de samenwerking met de Amelander gemeenschap en het betrekken van inwoners en andere belanghebbenden bij ontwikkelingen die hen raken, blijft daarbij belangrijk. In ons handelen en ons beleid staat het belang van de Amelander gemeenschap centraal. We bekijken branche breed per vraagstuk of er een rol voor de gemeente is weggelegd en op welke manier de gemeente dit projectmatig met specialisme en capaciteit kan ondersteunen. Daarnaast is de bestuurlijke zelfstandigheid van het eiland een cruciaal uitgangspunt. Samenwerking blijft belangrijk, zowel met andere Waddengemeenten als op nationaal en internationaal niveau. We zoeken samenwerking met andere gemeenten of regio’s wanneer dat effectief en/of efficiënt is.

Daarbij zetten we in op duurzame samenwerkingsrelaties, met oog voor wederzijdse belangen en duidelijke verantwoordelijkheden. Wat gaan we daarvoor doen? • Het college en de raad bespreken periodiek de belangrijke dossiers; • In Waddenverband werken we blijvend samen, met als belangrijk doel behoud en versterking van de leefbaarheid op de eilanden; • We voeren het gesprek over het eilander beleid, waar de uitgangspunten simpel en doeltreffend en belangrijk rol spelen; • We investeren blijvend in onze organisatie. Door opleiding en training van medewerkers, trainees en raadsleden, investering in werkplek, software en informatiebeveiliging en investering in goede arbeidsomstandigheden blijft de organisatie voortdurend in ontwikkeling; • De gemeente investeert in mensen en goed werkgeverschap. Door goed management (en een goede gesprekkencyclus), goede arbeidsvoorwaarden en inhoudelijk interessant werk is de gemeente een aantrekkelijke werkgever; • Uitvoering geven aan participatie, waaronder het vaststellen van een participatieleidraad; • We investeren in mensen. Dat doen we door opleiding en training van werknemers, trainees en raadsleden. We voeren goed management, we hebben goede arbeidsvoorwaarden en onderhouden deze. Bij onze gemeente is er sprake van inhoudelijk interessant werk en we zijn een aantrekkelijke werkgever; • | We investeren in goed werkgeverschap.

Door het opleiden van trainees, uitwisselingen met andere organisaties, gerichte arbeidsmarktbenadering en een goede gesprekkencyclus met alle werknemers positioneren we ons als een aantrekkelijke werkgever; • | We werken de nieuwe raadsleden, de nieuwe wethouder en de nieuwe burgemeester in; • | Per 1 januari 2028 zullen de pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers, voor onze gemeente specifiek: wethouders en ex-wethouders, worden overgedragen aan het ABP. De huidige APPA-pensioenregeling verdwijnt en de huidige opgebouwde aanspraken zullen via een kapitaalstorting door de gemeente aan ABP worden overgedragen.

Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 600100 Raad en | 240.935 | 260.763 | 253.950 | 260.715 | 267.683 | 274.860 raadscommissies 600105 Burgermeester | 562.697 | 564.369 | 595.141 | 611.903 | 628.110 | 644.772 en wethouders 600106 Burgemeester | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (administratief) 600107 Voormalig | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 politiek ambtsdragers (administratief) 600110 Ambtswoning | 112.799 | 58.943 | 56.256 | 59.662 | 55.068 | 54.474 burgemeester 600115 Commissie | 6.342 | 6.250 | 6.250 | 6.250 | 6.250 | 6.250 bezwaar 600120 | 30.854 | 1.002.950 | 1.002.950 | 34.200 | 34.200 | 34.200 Samenwerkings | - en belangenorganisaties 600125 De | 199.078 | 272.220 | 325.778 | 338.814 | 348.436 | 374.026 Waddeneilanden 600126 De | 129.592 | 150.875 | 131.849 | 131.849 | 131.849 | 131.849 Waddeneilanden, dienstverlening 600129 Regiokassier | 0 | 0 | 22.481 | 22.481 | 22.481 | 22.481 600130 (Inter)nationale | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 samenwerking 600135 Raadsgriffier | 139.603 | 144.975 | 150.940 | 155.067 | 159.319 | 163.691 600140 Rekenkamer | 10.554 | 10.500 | 10.500 | 10.500 | 10.500 | 10.500 gemeenteraad 600145 | 65.645 | 42.500 | 42.500 | 42.500 | 42.500 | 42.500 Programbegroting en jaarverslag 600151

Auditcommissie | 660 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 600200 Burgerlijke | 58.960 | 58.586 | 65.323 | 65.323 | 65.323 | 65.323 stand 600205 | 69.363 | 64.959 | 77.768 | 77.768 | 77.768 | 77.768 Bevolkingsadministratie 600210 Rij- en | 74.303 | 64.525 | 70.309 | 70.309 | 70.309 | 70.309 reisdocumenten 600211 Burgerzaken, | 4.693 | 0 | 6.805 | 6.805 | 6.805 | 6.805 algemeen 600215 Verkiezingen | 7.832 | 25.800 | 9.800 | 9.800 | 9.800 | 9.800 600230 Leges rij- en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 reisdocumenten 10 | Programmabegroting 2027-2030 Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) 653005 Bijzondere | 6.006 | 7.498 | 7.723 | 7.955 | 7.955 | 7.955 subsidies: Ontwikkelingshulp, etc 654015 | 33.924 | 35.000 | 52.000 | 22.000 | 22.000 | 22.000 Archiefbewaarplaatsen Totaal Lasten | 1.753.840 | 2.771.714 | 2.889.324 | 1.934.901 | 1.967.356 | 2.020.564 Baten 600105 Burgermeester | 122.547 | 65.515 | 68.183 | 66.849 | 66.849 | 66.849 en wethouders 600106 Burgemeester | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (administratief) 600110 Ambtswoning | 13.719 | 18.200 | 18.200 | 18.200 | 18.200 | 18.200 burgemeester 600125 De | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Waddeneilanden 600126 De | 173.565 | 166.035 | 179.048 | 179.048 | 179.048 | 179.048 Waddeneilanden, dienstverlening

600130 (Inter)nationale | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 samenwerking 600230 Leges rij- en | 76.509 | 35.000 | 36.050 | 36.951 | 36.951 | 36.951 reisdocumenten 600231 Leges | 7.235 | 4.000 | 4.120 | 4.223 | 4.223 | 4.223 bevolkingsadministratie 600232 Leges | 22.070 | 19.000 | 19.570 | 20.059 | 20.059 | 20.059 burgerlijke stand Totaal Baten | 415.645 | 307.750 | 325.171 | 325.331 | 325.331 | 325.331 Gerealiseerd resultaat | -1.338.194 | -2.463.964 | -2.564.153 | -1.609.571 | -1.642.026 | -1.695.233 Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen | Bestuur • | Participatievisie (2023); • | Inspraak- en participatieverordening Ameland (2023); • | Verordening Adviescommissie bezwaarschriften (2021); • | Organisatiestatuut Gemeente Ameland (2021). 11 | Programmabegroting 2027-2030 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Ameland is een gemeente waar iedereen zich prettig, veilig en beschermd voelt. Toezicht en handhaving is nodig voor een veilige en leefbare gemeente. Op een toeristisch eiland als Ameland komen regelmatig veel mensen bij elkaar. Er zijn dan ook afspraken nodig over onder meer het gebruik van de soms beperkte ruimtes, het houden van evenementen, openingstijden, het gebruik van voorzieningen en het terugdringen van (geluids)overlast.

Ook op het gebied van een aantal specifieke kwesties, bijvoorbeeld scheepvaart ten noorden van Ameland, ontwikkelingen rondom opvang vluchtelingen en de oorlog in Oekraïne blijft aandacht noodzakelijk. Gelet op de eilandsituatie is het belangrijk dat de verschillende hulpdiensten in noodsituaties snel en gecoördineerd worden ingezet. Iedereen moet immers kunnen vertrouwen op adequate hulp bij ongelukken en calamiteiten. Wat gaan we daarvoor doen? • | Uitvoering geven aan de betreffende jaarschijf van het Integraal Veiligheidsplan 2025-2028; • | Opstellen jaarplan voor de volgende jaarschijf van het Integraal Veiligheidsplan 2025–2028; • | Uitvoering geven aan de betreffende jaarschijf van het VTH-beleid 2025 - 2028; • | Opstellen jaarplan voor de volgende jaarschijf van het VTH-Beleid 2025 - 2028; • | Contacten onderhouden met de Veiligheidsregio Fryslân (inclusief het reageren op begroting en jaarrekening), Politie, Ambulance, SIGMA, RIEC en andere partijen.

12 | Programmabegroting 2027-2030 Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 611000 | 41.695 | 58.704 | 62.086 | 62.036 | 61.984 | 61.932 Crisisbeheersing en brandweer 611005 Huisvesting | 92.435 | 70.548 | 53.926 | 50.165 | 50.416 | 50.168 brandweer 611010 | 763.216 | 834.693 | 840.689 | 885.240 | 862.308 | 889.117 Brandpreventie 611015 | 42.190 | 30.424 | 30.736 | 33.935 | 32.684 | 34.752 Crisisbeheersing 611020 Sigma-team | 28.441 | 22.450 | 22.450 | 22.450 | 22.450 | 22.450 (crisisbeheersing) 612000 Vergunningen | 192.756 | 189.191 | 189.019 | 189.019 | 189.019 | 189.019 horeca, APV en kansspelen (lasten) 612010 Overige | 4.591 | 18.300 | 4.550 | 4.550 | 4.550 | 4.550 beschermende maatregelen/openbare orde Totaal Lasten | 1.165.324 | 1.224.311 | 1.203.455 | 1.247.394 | 1.223.411 | 1.251.987 Baten 611005 Huisvesting | 60.429 | 58.100 | 58.100 | 58.100 | 58.100 | 58.100 brandweer Totaal Baten | 60.429 | 58.100 | 58.100 | 58.100 | 58.100 | 58.100 Gerealiseerd resultaat | -1.104.895 | -1.166.211 | -1.145.355 | -1.189.294 | -1.165.311 | -1.193.887 Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen • | Integraal Veiligheidsplan Ameland 2025-2028 (2025); • | Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Ameland (2024); •

| Preventie en handhavingsplan alcohol Gemeente Ameland 2022-2026 (2022); • | VTH-Beleid 2025-2028 (2025). 13 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 14 Programma 2 Sociaal Domein Iedereen doet mee. Binnen het sociaal domein heeft de gemeente brede verantwoordelijkheden in de zorg en ondersteuning aan inwoners (op gebied van zorg, gezondheid, ontwikkeling, participatie, zelfredzaamheid, werk & inkomen en jeugdhulp). De taken en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd in de wetten: Wet maatschappelijke ondersteuning, Participatiewet, Jeugdwet, Wet publieke gezondheid, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en Wet inburgering. In de ruime, integrale zin van het woord vallen onder ‘sociaal domein’ ook alle aanverwante taken. Zoals handhaving bij leerplicht, het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten, leerlingenvervoer, asielopvang & inburgering, de reguliere en bijzondere bijstand, (jeugd)gezondheidzorg, sport, cultuur, kinderopvang en welzijnswerk. De gemeente wil deze taken zo doeltreffend mogelijk uitvoeren en zorgen voor meer samenhang en maatwerk in het aanbod van zorg en ondersteuning voor de inwoners.

De activiteitengroepen die bij dit programma horen: • Algemene voorzieningen • Maatschappelijke ondersteuning (Wmo) • Jeugdwet • Participatiewet • Sportevenementen • Musea en culturele evenementen Programmabegroting 2027-2030 15 Algemene voorzieningen Wat willen we bereiken? Met basis-, of algemene voorzieningen wil de gemeente bereiken dat (groepen) inwoners vanuit de eigen vraag/behoefte laagdrempelig (en soms tegen een gereduceerde vergoeding) kunnen deelnemen aan en gebruik maken van gemeenschappelijke voorzieningen die ondersteunen bij maatschappelijke deelname, ontwikkeling, zelfredzaamheid en participatie op Ameland. Het gaat om 'gesubsidieerde' voorzieningen zoals sociaal werk (inclusief gebiedsteam), dorpshuisfunctie, bibliotheekwerk, voorschoolse educatie in kinderopvang, (jeugd)gezondheidszorg, sportvoorzieningen, schuldhulpverlening, museaal werk, etc. De inzet van algemene voorzieningen kenmerkt zich door een samenwerking tussen professionals en vrijwilligers en kan de inwoners ondersteuning bieden bij een hulpvraag en/of het meedoen in de samenleving. De inzet heeft een preventieve werking en is voorliggend aan de inzet van individuele, geïndiceerde, hulp/ondersteuning/zorg (in de tweede lijn).

Verder worden geplande acties uit het Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein (thema's Veilig en kansrijk opgroeien & ontwikkelen, Gezondheid & vitaliteit, Maatschappelijke ondersteuning & participatie, Werk & zekerheid), dat door het college wordt vastgesteld en met de raad gedeeld, ingezet. Wat gaan we daarvoor doen? • Gericht verlenen van subsidie aan diverse maatschappelijke organisaties (zoals Sociaal Werk Ameland, Bibliotheek, Amelander Musea, sportverenigingen en -voorzieningen, dorpshuizen, voorschoolse educatie); • Inrichten en uitvoeren van de extra wettelijke taken voor de openbare Bibliotheek (eilander bibliotheekvoorziening, samenwerking tussen bibliotheek, onderwijs en sociaal werk) aan de hand van het plan dat gezamenlijk wordt opgesteld door de Stichting Bibliotheken Noord Friesland in samenwerking met de betrokken gemeenten. Via het gemeentefonds wordt er in 2027 nog een decentralisatie-uitkering uitgekeerd van € 105.000 voor subsidie; • Starten met de uitwerking van het Plan van aanpak voor het voorzieningencluster Hollum (sociaal werk, dorpshuisfunctie, basisonderwijs en kinderopvang (IKC), sport (inclusief omgeving buitensport) en zorg).

Hierbij is nadrukkelijk aandacht voor hoe maatschappelijke functies elkaar kunnen versterken en gezamenlijk (via samenwerking) kunnen bijdragen aan een vitale eiland- en dorpsgemeenschap; • In het verlengde van de 10 gemeentelijke uitgangspunten voor toekomstbestendige maatschappelijke voorzieningen en de resultaten van het participatieproces maatschappelijke voorzieningen in Nes en Buren, de richting bepalen voor de toekomstige locaties, inclusief samenwerkingsmogelijkheden, van de betreffende maatschappelijke voorzieningen (sociaal werk, dorpshuisfunctie, basisonderwijs en kinderopvang (IKC), sport (inclusief omgeving buitensport) en zorg).

Dit als opmaat voor het opstellen van het plan van aanpak voor realisatie/uitvoering; • De evaluatie van het subsidieproces afronden en de benoemde aanpassingen uitwerken/uitvoeren (inhoudelijke en procesmatige onderdelen van de algemene subsidieverordening); • Vooruitlopend op de evaluatie van de aanpak preventie/toezicht en handhaving middelengebruik onder jongeren is het voornemen de aanpak te continueren; • | De inzet van een preventief medewerker middelengebruik door Sociaal Werk Ameland structureel organiseren en uitvoeren; • | Via opdrachten aan samenwerkingspartners (zoals Sociaal Werk Ameland, GGD, projectleiding middelengebruik jongeren) de beschikbare middelen (SPUK) vanuit het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) gericht inzetten (Friese preventieaanpak en ketenaanpakken kansrijke start, gezonde leefstijl, aanpak middelengebruik). AZWA bouwt voort op het Integraal Zorg Akkoord (IZA); • | Het opstellen van een nieuwe integrale beleidsnotitie voor het Sociaal Domein op Ameland.

Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 643045 | 92.650 | 90.000 | 90.000 | 90.000 | 90.000 | 90.000 Peuterspeelzalen 651000 Sportbeleid en | 6.869 | 10.404 | 10.055 | 10.280 | 10.280 | 10.280 activering algemeen 651010 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Buurtsportcoaches 652000 | 297.391 | 415.439 | 275.388 | 904.372 | 277.917 | 277.427 Accommodaties sport (kosten) 652010 Groene | 205.451 | 198.935 | 191.393 | 194.719 | 193.440 | 190.650 sportvelden en terreinen (kosten) 653010 Vormings- en | 250 | 536 | 552 | 568 | 568 | 568 ontwikkelingswerk 656000 | 261.463 | 261.470 | 263.549 | 163.306 | 163.306 | 163.306 Bibliotheekvoorziening 656005 Lokale omroep | 820 | 3.336 | 1.715 | 1.715 | 1.715 | 1.715 661000 Samenkracht | 249.948 | 274.562 | 238.387 | 238.967 | 238.646 | 238.325 en burgerparticipatie 661015 Sociaal- | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 cultureel werk 661016 Administratie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Sociaal Cultureel Werk 661017 Sociaal Werk | 908.861 | 900.400 | 1.001.895 | 997.065 | 967.065 | 967.065 661020 Buurt- en | 41.384 | 29.845 | 67.911 | 35.640 | 34.640 | 34.640 Clubhuizen 661025 Jeugdbeleid | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 661040 Mantelzorg / | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 vrijwilligersbeleid 661045 WMO

overig | 10.256.564 | 8.998 | 9.268 | 9.546 | 9.546 | 9.546 661050 Noodopvang | 52.089 | 9.000 | 11.430 | 11.430 | 11.430 | 11.430 vluchtelingen Totaal Lasten | 12.378.741 | 2.207.924 | 2.166.543 | 2.662.608 | 2.003.553 | 1.999.952 Baten 643045 | 64.000 | 65.000 | 65.000 | 65.000 | 65.000 | 65.000 Peuterspeelzalen 651000 Sportbeleid en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 activering algemeen 651010 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Buurtsportcoaches 16 | Programmabegroting 2027-2030 Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) 652000 | 192.487 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Accommodaties sport (kosten) 656000 | 12.039 | 7.539 | 0 | 0 | 0 | 0 Bibliotheekvoorziening 661015 Sociaal- | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 cultureel werk 661016 Administratie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Sociaal Cultureel Werk 661017 Sociaal Werk | 20.000 | 21.168 | 0 | 0 | 0 | 0 661025 Jeugdbeleid | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 661045 WMO overig | 2.710.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 661050 Noodopvang | 58.191 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 vluchtelingen Totaal Baten | 3.056.717 | 93.707 | 65.000 | 65.000 | 65.000 | 65.000 Gerealiseerd resultaat | -9.322.024 | -2.114.217 | -2.101.543 | -2.597.608 | -1.938.553 | -1.934.952 Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen • | Beleidskader Sociaal Domein Regio Noordoost-Friesland (2023); • | Nota

Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2026 (2022); • | Nota Schuldhulpverlening gemeente Ameland (2019); • | Visie Toekomstbestendig Welzijnswerk Ameland (2021); • | Algemene Subsidieverordening gemeente Ameland (2019); • | Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Ameland (2026); • | Verordening Toelage uitwonende studerenden gemeente Ameland (2016); • | Verordening Aanvullende vergoeding OV chip kaart studenten Ameland (2016). 17 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 18 Maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Wat willen we bereiken? Inwoners van Ameland, ook inwoners met beperkingen, zijn zo veel mogelijk zelfredzaam, kunnen zo lang mogelijk zelfstandig wonen en deelnemen aan de samenleving en sociale activiteiten. Wanneer inwoners in hun dagelijks functioneren problemen ervaren, biedt de gemeente via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) hulp in de vorm van bijvoorbeeld woningaanpassingen, hulpmiddelen, vervoersvoorzieningen, begeleiding/dagopvang en huishoudelijke hulp. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is zelfredzaamheid, de inzet van het eigen sociale netwerk en het gebruik van algemene voorzieningen. Op het moment dat dit onvoldoende is, kunnen aanvullend individuele voorzieningen worden ingezet.

Verder worden geplande acties uit het Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein, dat door het college wordt vastgesteld en met de raad gedeeld, ingezet. Wat gaan we daarvoor doen? • Afronden van de realisatiefase van het project begeleid wonen (realisatiefase wordt uitgevoerd op basis van de adviezen zoals opgenomen in het eindrapport van de ontwerpfase); • Inzetten van individuele voorzieningen maatschappelijke ondersteuning (op basis van een beschikking) indien lichte, preventieve ondersteuning niet volstaat; • Uitvoeren van de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met de gemeente Noardeast-Fryslân. Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 662010 Eerstelijns WMO | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 en Jeugd (tm 2022) 662100 Toegang en | 1.267 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 eerstelijnsvoorzieningen Wmo 666001 Hulpmiddelen en | 260.487 | 390.360 | 346.932 | 346.932 | 346.932 | 346.932 diensten (Wmo) 667111 Huishoudelijke | 326.659 | 300.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 hulp (Wmo) 667121 Begeleiding Wmo | 77.167 | 75.000 | 75.000 | 75.000 | 75.000 | 75.000 667130 Dagbesteding | 35.063 | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 (Wmo) 667140 Overige | -12.508 | 11.000 | 11.000 | 11.000 | 11.000 | 11.000

maatwerkarrangementen (Wmo) 668110 Beschermd | -27.047 | -22.021 | 0 | 0 | 0 | 0 wonen (WMO) 668120 | 5.589 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) 669100 Coördinatie en | 48.696 | 19.839 | 31.631 | 31.873 | 31.893 | 31.877 beleid Wmo 671000 Openbare | 90.888 | 29.000 | 29.000 | 29.000 | 29.000 | 29.000 gezondheidszorg 671010 | 227.181 | 220.198 | 220.967 | 232.846 | 226.337 | 234.111 Jeugdgezondheidszorg Totaal Lasten | 1.033.443 | 1.083.376 | 1.074.530 | 1.086.651 | 1.080.163 | 1.087.921 Baten 667111 Huishoudelijke | 27.862 | 22.000 | 22.000 | 22.000 | 22.000 | 22.000 hulp (Wmo) 671000 Openbare | 177.943 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 gezondheidszorg Totaal Baten | 205.806 | 22.000 | 22.000 | 22.000 | 22.000 | 22.000 Onttrekkingen 671000 Openbare | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 gezondheidszorg Totaal Onttrekkingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | -827.637 | -1.061.376 | -1.052.530 | -1.064.651 | -1.058.163 | -1.065.921 Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen Verordening Wet maatschappelijke ondersteuning gemeente Ameland 2024. 19 | Programmabegroting 2027-2030 Jeugdwet Wat willen we bereiken? Jongeren op Ameland groeien veilig en gezond op tot volwassenen. Voor het opgroeien en ontwikkelen van jongeren is een sterke samenleving nodig. De opvoeding vindt plaats binnen de gezinnen, het onderwijs, het verenigingsleven en in de buurt.

Wanneer door omstandigheden onvoldoende sprake is van een gezonde en veilige ontwikkeling, kan basishulp worden geboden via huisarts, jeugdgezondheidszorg, maatschappelijk werk, welzijnswerk, of het gebiedsteam. Wanneer deze lichte, preventieve ondersteuning niet volstaat, wordt gespecialiseerde jeugdhulp ingezet. Verder worden geplande acties uit het Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein, dat door het college wordt vastgesteld en met de raad gedeeld, ingezet. Wat gaan we daarvoor doen? • | Uitwerken en uitvoeren van een integrale aanpak voor de inzet van jeugdhulp in het basisonderwijs (samenwerking/afstemming passend onderwijs en jeugdhulp); • | Inzetten van individuele voorzieningen jeugdhulp (op basis van een beschikking) indien lichte, preventieve ondersteuning niet volstaat.

Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 662200 Toegang en | 18.355 | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 eerstelijnsvoorzieningen jeugd 667510 Jeugdhulp | 20.926 | 94.525 | 68.836 | 68.836 | 68.836 | 68.836 ambulant lokaal 667520 Jeugdhulp | 325.922 | 227.500 | 227.500 | 227.500 | 227.500 | 227.500 ambulant regionaal 667620 Jeugdhulp met | 16.647 | 17.500 | 17.500 | 17.500 | 17.500 | 17.500 verblijf regionaal 667630 Jeugdhulp met | 10.876 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verblijf landelijk 667910 PGB Wmo | 41.709 | 45.000 | 45.000 | 45.000 | 45.000 | 45.000 667920 PGB Jeugd | 13.931 | 35.000 | 35.000 | 35.000 | 35.000 | 35.000 668210 | 30.936 | 105.000 | 105.000 | 105.000 | 105.000 | 105.000 Jeugdbescherming 668220 | 0 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 Jeugdreclassering 669200 Coördinatie en | 15.715 | 18.831 | 28.253 | 28.253 | 28.253 | 28.253 beleid jeugd Totaal Lasten | 495.016 | 573.356 | 557.089 | 557.089 | 557.089 | 557.089 Gerealiseerd resultaat | -495.016 | -573.356 | -557.089 | -557.089 | -557.089 | -557.089 Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen • | Friese Regiovisie Jeugdhulp 2023-2026 (2023); • | Verordening Jeugdhulp Ameland 2026 (2025).

20 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 21 Participatiewet Wat willen we bereiken? Inwoners nemen naar hun mogelijkheden deel aan het arbeidsproces. Wanneer mensen niet zelfstandig in staat zijn om het wettelijk minimumloon te verdienen, biedt de gemeente via de Participatiewet ondersteuning. Bij voorkeur wordt getracht om mensen regulier werk, inclusief begeleiding en loonkostensubsidie, te bieden. Wanneer dit niet lukt, worden extra instrumenten ingezet. Inwoners die moeten rondkomen van een laag inkomen en niet in eigen onderhoud kunnen voorzien, kunnen financiële steun ontvangen in de vorm van bijvoorbeeld bijzondere bijstand of kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Ter voorkoming van en begeleiding bij financiële problemen wordt financieel advies gegeven. Verder worden geplande acties uit het Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein, dat door het college wordt vastgesteld en met de raad gedeeld, ingezet. Wat gaan we daarvoor doen? • Starten met de uitvoering van nieuwe (geactualiseerde) minimaregelingen; • Inzetten van individuele voorzieningen 'werk en inkomen' (op basis van een beschikking) indien lichte, preventieve ondersteuning niet volstaat.

Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 663000 | 39.672 | 46.868 | 48.886 | 48.886 | 48.886 | 48.886 Inkomensvoorzieningen 663010 | 86.282 | 75.000 | 75.000 | 75.000 | 75.000 | 75.000 Inkomensvoorziening participatiewet 663020 Besluit bijstand | 1.737 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 zelfstandigen 663025 | 157.985 | 195.000 | 195.000 | 195.000 | 195.000 | 195.000 Loonkostensubsidies op grond van participatiewet 663030 Bijzondere | 4.319 | 6.000 | 6.000 | 6.000 | 6.000 | 6.000 bijstand 663035 Gemeentelijk | 2.266 | 23.000 | 23.000 | 23.000 | 23.000 | 23.000 minimabeleid 663040 Overige | 3.150 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 voorzieningen 663046 | 26.128 | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 Schuldhulpverlening 663060 Kwijtschelding | 1.600 | 2.800 | 2.800 | 2.800 | 2.800 | 2.800 afvalstoffen- en rioolheffing 664000 Begeleide | 955 | 3.403 | 0 | 0 | 0 | 0 participatie 664005 Sociale | 225.137 | 274.874 | 282.965 | 291.302 | 298.185 | 307.065 werkvoorziening 665000 | 16.584 | 7.941 | 13.367 | 13.367 | 13.367 | 13.367 Arbeidsparticipatie 665010 | 46.289 | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 Participatiebudget Totaal Lasten | 612.105 | 719.886 | 732.019 | 740.356 | 747.238 | 756.118 Baten 663010 |

293.100 | 300.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 Inkomensvoorziening participatiewet 663020 Besluit bijstand | 27.669 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 zelfstandigen Totaal Baten | 320.769 | 300.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 Gerealiseerd resultaat | -291.336 | -419.886 | -432.019 | -440.356 | -447.238 | -456.118 Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen • | Re-integratieverordening gemeente Ameland 2024; • | Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Ameland 2024; • | Verordening Tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Ameland 2024; • | Verordening Individuele Inkomenstoeslag gemeente Ameland 2024; • | Beleidsregels inkomstenvrijlating Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Ameland 2024. 22 | Programmabegroting 2027-2030 Sportevenementen Wat willen we bereiken? Uitvoering van sportevenementen die passen bij Ameland wat betreft de beleving van het eiland, de economie en de betrokkenheid van eilanders. Wat gaan we daarvoor doen? • | Verlenen van subsidie aan sportevenementen die passen bij Ameland (beleving eiland, betrokkenheid/deelname eilanders, economische waarde).

Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 651005 | 11.191 | 14.997 | 15.447 | 15.910 | 15.910 | 15.910 Ondersteuning sportevenementen Totaal Lasten | 11.191 | 14.997 | 15.447 | 15.910 | 15.910 | 15.910 Gerealiseerd | -11.191 | -14.997 | -15.447 | -15.910 | -15.910 | -15.910 resultaat Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen • | Algemene Subsidieverordening gemeente Ameland; • | Uitvoeringsregeling subsidie Sport- en culturele evenementen gemeente Ameland 2019. 23 | Programmabegroting 2027-2030 Musea en culturele voorzieningen Wat willen we bereiken? Streven is het behoud en expositie van het specifieke eilander cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke waarden, beleving via excursies en activiteiten en verbinding met scholen. Stichting Amelander Musea (STAM) exploiteert een aantal musea in gebouwen die in erfpacht door de gemeente zijn overgedragen. Via de musea worden exposities gehouden, excursies en activiteiten georganiseerd en worden (eilander) scholen betrokken. De Musea vormen een belangrijk onderdeel van het toeristische aanbod op het eiland. Onder het cultuurhistorisch erfgoed vallen ook historische kerken, begraafplaatsen en dergelijke.

Ook biedt de STAM werkmogelijkheden aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt, en mogelijkheden om hen ‘mee te laten doen’. Wat gaan we daarvoor doen? • | Verlenen van subsidie aan de STAM voor de uitvoering van exposities en excursies, de samenwerking met scholen, de begeleiding van medewerkers met afstand tot arbeidsmarkt en het onderhoud aan gebouwen; • | Afronden en in uitvoering nemen van de geactualiseerde meerjarenonderhoudsplannen voor de museale gebouwen die in erfpacht aan de STAM zijn overgedragen; • | Verlenen van subsidie aan culturele evenementen die passen bij Ameland (betrokkenheid/deelname eilanders, economische waarde). Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 653000 | 71.113 | 56.708 | 51.898 | 53.371 | 53.371 | 53.371 Culturele voorzieningen 654005 | 414.951 | 407.370 | 446.057 | 492.377 | 412.013 | 410.649 Musea (incl. molens en vuurtoren) 683020 | 7.665 | 32.302 | 18.315 | 19.915 | 22.215 | 22.215 Torens Totaal Lasten | 493.730 | 496.379 | 516.271 | 565.663 | 487.599 | 486.236 Baten 653000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Culturele voorzieningen 654005 | 0 | 5.000 | 9.999 | 9.999 | 9.999 | 9.999 Musea (incl.

molens en vuurtoren) 683020 | 5.325 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Torens Totaal Baten | 5.325 | 5.000 | 9.999 | 9.999 | 9.999 | 9.999 Gerealiseerd | -488.405 | -491.380 | -506.272 | -555.664 | -477.600 | -476.237 resultaat 24 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 25 Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen • Algemene Subsidieverordening gemeente Ameland; • Uitvoeringsregeling subsidie Museaal Werk en Cultureel en Natuurlijk erfgoed gemeente Ameland 2019. Programmabegroting 2027-2030 26 Programma 3 Onderwijs De Amelander jeugd kennis en vaardigheden aanreiken en laten vergaren om zich te ontwikkelen en voor te bereiden op hun deelname aan de samenleving De gemeente wil zoveel mogelijk leerlingen op het eiland onderwijs aan kunnen bieden, afgestemd op hun niveau. Dit geldt zowel voor het primair als het voortgezet onderwijs. Het voortgezet onderwijs wordt op vmbo-niveau aangeboden. De eerste drie leerjaren kunnen ook op havo en vwo niveau worden gevolgd. De activiteitengroepen die bij dit programma horen: • Openbaar primair en voortgezet onderwijs • Lokaal onderwijsbeleid Programmabegroting 2027-2030 27 Openbaar primair en voortgezet onderwijs Wat willen we bereiken? We willen het openbaar primair - en het openbaar voortgezet onderwijs faciliteren. Voor het voortgezet onderwijs betekent dat het bieden van administratieve en beleidsmatige ondersteuning.

Voor het openbaar basisonderwijs betekent dat uitvoering gaan geven aan de besluitvorming van de gemeenteraad met betrekking tot de nieuwe rol na de bestuurlijke fusie en de bestuurlijke verzelfstandiging van het openbaar basisonderwijs. De kwaliteit van het onderwijs heeft grote invloed op de toekomst van onze jeugd. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt op basis van de wettelijke taak bij de ouders, de leerlingen, de schoolbesturen en de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Wat gaan we daarvoor doen? • Uitvoering geven aan het door de gemeenteraad genomen besluit over de bestuurlijke fusie van het basisonderwijs op West Ameland en de verzelfstandiging van het openbaar basisonderwijs; • Het openbaar onderwijs ontvlechten uit de gemeentelijke organisatie. Wij zijn gestopt met de ambtelijke ondersteuning op het gebied van financiën, personeel en organisatie en onderhoudsbeheer. Deze lijn trekken we door naar 2027; • We gaan en blijven in overleg met het schoolbestuur PO West Ameland over het leerlingenaantal van OBS 't Ienster. We volgen de activiteiten die het schoolbestuur op dit gebied onderneemt; • Administratieve en beleidsmatige ondersteuning bieden aan het voortgezet onderwijs; • Het intern toezicht op het voortgezet onderwijs uitvoeren, uitbreiden en verbeteren. Na de verkiezingen is de commissie intern toezicht opnieuw bemenst.

We gaan de ondersteuning van de commissie verbeteren en professionaliseren en de leden van de commissie inwerken en waar gewenst professionaliseren. De door de gemeenteraad vastgestelde documenten, het kwaliteitskader, het toezichtkader en het reglement, zijn hierbij de leidraad; • We gaan het onderzoek naar de toekomstige Governance van het voortgezet onderwijs op Ameland afronden, er besluiten over nemen en deze opvolgen. De werkzaamheden zijn gegund aan een externe partij en het advies wordt na de zomer 2026 verwacht. We betrekken bij het besluitvormingsproces de medezeggenschapsraad en de directeur van de school; • Na fors nadelige exploitatiesaldi over 2024 en 2025 en naar verwachting ook in 2026 gaan we een goede, realistische en zo mogelijk (op termijn) sluitende meerjarenbegroting voor het voortgezet onderwijs maken. Het voornemen is een begroting waarbij mogelijk bovenmatig eigen vermogen wordt/is afgebouwd en waarbij een solide financiële basis wordt behouden; • In de loop van het kalenderjaar zal de vacature voor directeur vacant worden. We gaan in overleg met betrokkenen tijdig een proces in voor het opnieuw invullen van deze vacature.

Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 641000 Exploitatie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 basisonderwijs 641003 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Bestuurscommissie OPO 641005 Gem. | 15.470 | 16.742 | 17.429 | 17.429 | 17.429 | 17.429 ondersteuning openbaar basisonderwijs 641006 | 12.699 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Administratie openbaar basisonderwijs 641010 Gem. | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ondersteuning bijzonder basisonderwijs 643000 Exploitatie | 2.425.559 | 1.988.300 | 2.500.358 | 2.522.530 | 2.522.530 | 2.522.530 voortgezet onderwijs 643005 | 9.845 | 9.642 | 10.329 | 10.329 | 10.329 | 10.329 Gemeentelijke ondersteuning voortgezet onderwijs 643006 | 25.571 | 31.139 | 33.357 | 33.357 | 33.357 | 33.357 Administratie voortgezet onderwijs Totaal Lasten | 2.489.144 | 2.045.824 | 2.561.474 | 2.583.646 | 2.583.646 | 2.583.646 Baten 641000 Exploitatie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 basisonderwijs 641005 Gem.

| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ondersteuning openbaar basisonderwijs 641006 | 11.601 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Administratie openbaar basisonderwijs 643000 Exploitatie | 2.425.559 | 1.988.300 | 2.500.358 | 2.522.530 | 2.522.530 | 2.522.530 voortgezet onderwijs 643005 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gemeentelijke ondersteuning voortgezet onderwijs 643006 | 14.169 | 14.038 | 14.038 | 14.038 | 14.038 | 14.038 Administratie voortgezet onderwijs Totaal Baten | 2.451.329 | 2.002.338 | 2.514.396 | 2.536.568 | 2.536.568 | 2.536.568 Gerealiseerd | -37.815 | -43.486 | -47.078 | -47.078 | -47.078 | -47.078 resultaat 28 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 29 Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen • Verordening commissie intern toezicht openbaar onderwijs (2022); • Reglement intern toezicht BWS (2023); • Kwaliteitszorg BWS (2023); • Toezichtkader BWS (2023). Programmabegroting 2027-2030 30 Lokaal onderwijsbeleid Wat willen we bereiken? De eilander jeugd mogelijkheden bieden zich te ontplooien tot zelfstandige burgers, zodat ze in sociaaleconomisch en maatschappelijk opzicht op een goede wijze in de samenleving kunnen functioneren. Wat gaan we daarvoor doen? • We voeren de leerplichtwet uit. We leveren een bijdrage om absoluut en relatief verzuim te voorkomen. Als dit zich dan toch voordoet, proberen we een zo goed en passend mogelijk vervolg voor de leerling te vinden.

We implementeren de meerjarige overeenkomst die we met de gemeente Leeuwarden voor de functie van leerplichtambtenaar hebben afgesloten om de kwaliteit en de continuïteit zo goed mogelijk te waarborgen; • We stimuleren de samenwerking tussen besturen en directies van de scholen voor primair en voortgezet onderwijs. We faciliteren dat onder andere via het lokaal onderwijs overleg; • We ondersteunen en adviseren directies, schoolbesturen en gemeenten van de andere Friese Waddeneilanden. Dat doen we onder andere door de DVO lokaal onderwijs beleid "de Friese Waddeneilanden" uit te voeren; • We hebben in 2025-2026 voor alle Friese Waddeneilanden een nieuwe verordening leerlingenvervoer gemaakt en geadviseerd deze vast te stellen. Vanaf 2026 implementeren we de vastgestelde verordeningen; • We voeren financiële regelingen uit voor studenten die reizen of uitwonend zijn. Dat doen we voor alle vier de Friese Waddeneilanden. We gaan de verordening toelage uitwonende studerenden voor alle eilanden actualiseren en voor besluitvorming aanbieden; • We voeren het onderwijsachterstandbeleid en de subsidieregeling peuteropvang uit. We zijn en blijven in gesprek met de inspectie van het onderwijs en nemen aanbevelingen over.

We leggen jaarlijks verantwoording af aan het rijk over het onderwijsachterstandenbeleid, voor- en vroegschoolse educatie en het onderwijs aan nieuwkomers en we voeren regelmatig overleg met de vertegenwoordigers van scholen en kinder- en peuteropvang instellingen; • Medio 2026 is het convenant over het verdubbelen van de middelen voor school- en leerlingenbegeleiding met Cedin geëindigd. Hiermee is de aanvullende subsidie van de Friese Waddeneilanden aan de scholen voor primair onderwijs gestopt. Vanwege gewijzigde omstandigheden denken de schoolbesturen nu na of ze hiervoor opnieuw een subsidieverzoek bij de gemeenten zullen indienen of dat ze voor een andere constructie gaan kiezen, al of niet met financiële ondersteuning van de gemeenten; • OBS 't Ienster bevindt zich op 1 februari 2026 qua leerlingenaantal voor het eerst onder de opheffingsnorm van het rijk. Als de vastgestelde leerlingenprognoses werkelijkheid worden, zal de rijksbekostiging van deze school per 1 augustus 2028 worden stopgezet. We volgen de acties die het schoolbestuur onderneemt; • | Eind 2025 is het accommodatiebeleid vastgesteld. Voor het voorzieningencluster Hollum is het perspectief voor het onderwijs en de peuter- en kinderopvang duidelijk. Ook voor het voortgezet onderwijs is het perspectief duidelijk.

Onder andere voor het basisonderwijs, de peuter- en de kinderopvang in Nes-Buren is een visie- en participatieproces doorlopen. Het eindrapport hiervan is opgeleverd. Het eindrapport is nog niet op het abstractieniveau van het vastgestelde accommodatiebeleid. De specifieke clustering, de specifieke locatie(s), de fasering, de kosten en een planning ontbreken nog. Nu binnenkort de Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting in werking zal treden, krijgen gemeenten de wettelijke plicht in overleg met de schoolbesturen een integraal huisvestingsplan onderwijs te maken en vast te stellen. We gaan opnieuw in overleg met het schoolbestuur van de Bisschop Möller Stichting over de toekomst van het huidige schoolgebouw met als uiteindelijke doel een in alle opzichten kwalitatief hoogwaardig onderwijsgebouw. Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 642000 | 9.816 | 19.503 | 4.949 | 5.037 | 5.037 | 5.031 Onderwijshuisvest. openbaar basisonderwijs Hollum 642005 | 11.187 | 20.469 | 13.658 | 13.620 | 13.495 | 13.362 Onderwijshuisvest. openbaar basisonderwijs Ballum 642010 | 15.363 | 20.233 | 10.926 | 10.888 | 10.762 | 10.630 Onderwijshuisvest.

bijzonder basisonderwijs Hollum 642015 | 37.589 | 39.640 | 38.646 | 38.058 | 19.898 | 7.830 Onderwijshuisvesting bijzonder basisonderwijs NES 642020 | 230.164 | 233.681 | 229.289 | 226.769 | 224.162 | 220.593 Onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs 643008 Gem. | 16.158 | 12.100 | 12.100 | 12.100 | 12.100 | 12.100 ondersteuning bijzonder basisonderwijs 643009 Lokaal | 12.423 | 101.045 | 54.258 | 54.258 | 54.258 | 54.258 onderwijsbeleid 643010 | 50.166 | 49.900 | 49.900 | 49.900 | 49.900 | 49.900 Onderwijsbegeleiding 643015 | 0 | 0 | 608 | 608 | 608 | 608 Samenwerking Waddenscholen Primair onderwijs 643025 Toelage | 21.253 | 26.269 | 24.608 | 24.608 | 24.608 | 24.608 uitwonende studerenden 643027 Uitvoering | 62.454 | 67.478 | 68.367 | 68.367 | 68.367 | 68.367 verordening leerlingenvervoer 31 | Programmabegroting 2027-2030 Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) 643030 Overige | 15.489 | 15.500 | 15.500 | 15.500 | 15.500 | 15.500 voorzieningen t.b.v.

onderwijs Totaal Lasten | 482.062 | 605.816 | 522.809 | 519.711 | 498.695 | 482.787 Baten 642020 | 43.323 | 41.200 | 41.200 | 41.200 | 41.200 | 41.200 Onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs 643009 Lokaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 onderwijsbeleid 643010 | 21.729 | 18.800 | 18.800 | 18.800 | 18.800 | 18.800 Onderwijsbegeleiding 643015 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Samenwerking Waddenscholen Primair onderwijs 643030 Overige | 589 | 400 | 400 | 400 | 400 | 400 voorzieningen t.b.v. onderwijs Totaal Baten | 65.640 | 60.400 | 60.400 | 60.400 | 60.400 | 60.400 Gerealiseerd | -416.423 | -545.416 | -462.409 | -459.311 | -438.295 | -422.387 resultaat Vastgestelde beleidsnotities en verordeningen • | Verordening bekostiging leerlingenvervoer (2026); • | Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (2021); • | Verordening aanvullende vergoeding OV-chipkaart studenten (2016); • | Verordening toelage uitwonende studerenden (2016); • | Verordening overleg lokaal onderwijsbeleid (2009). 32 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 33 Programma 4 Fysieke Leefomgeving Ameland in fysiek opzicht netjes, schoon, heel en veilig houden. Op Ameland is het goed wonen, werken en recreëren. Met inachtneming van de belangen van onze inwoners en bezoekers wil gemeente Ameland de bijzondere leefomgeving in stand houden en verder ontwikkelen.

De activiteitengroepen die bij dit programma horen: • Infrastructuur • Openbare ruimte • Afval en milieu • Ruimtelijke ordening Programmabegroting 2027-2030 34 Infrastructuur Wat willen we bereiken? Gemeente Ameland is als eigenaar of (mede)beheerder verantwoordelijk voor de kwaliteit en staat van onderhoud van de infrastructurele voorzieningen. Voor de gemeentelijke infrastructuur streven we naar een behoud van het kwaliteitsniveau. Werkzaamheden zijn gebaseerd op actuele beheer- en onderhoudsplannen. Het nieuwe beheersplan voor zowel havens als wegen is in 2024 door de raad vastgesteld, om zo veel mogelijk koppelkansen te benutten met de revitalisatie en reconstructie 2.0 van dorpen en wijken. Hiervoor wordt een jaarlijkse planning opgesteld en uitgevoerd. Naast de werkzaamheden die voortvloeien uit deze plannen, zijn er incidentele ontwikkelingen die extra planvorming vragen. De vervoersvisie is opgesteld nadat het toeristisch beleid is vastgesteld. Tevens wordt ingezet op goede oplossingen voor de veerverbinding, zowel op de korte als de lange termijn om een betrouwbare veerverbinding te blijven nastreven. Wij blijven in gesprek met het Rijk en de regio over een lange termijn oplossingsrichting gericht op 2029, het jaar waarin de nieuwe concessieperiode start.

Wat gaan we daarvoor doen? • Wij zetten ons ambtelijk en bestuurlijk in voor een goede verbinding met het vaste land op korte en lange termijn. Wij blijven in gesprek met de regio en het Rijk over de huidige en toekomstige veerdienst gericht op het jaar 2029 wanneer de nieuwe concessieperiode start; • Er wordt gewerkt aan het verbeteren van de verkeersveiligheid van eerder vastgestelde knelpunten; • Uitvoering geven aan het jaarplan van het beheersplan Wegen; • Uitvoering geven aan het jaarplan van het beheersplan Havens; • Uitvoeren van werkzaamheden volgend uit het Gemeentelijk Rioleringsplan, onder andere het verder afkoppelen en infiltreren van regenwater om het riool klimaatbestendig te maken; • Opstellen van een nieuw programma Water en Riolering.

Wat mag het kosten Exploitatie | Jaarrekening 2025 | Prognose 2026 | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting | Primaire begroting 2027 (2027) | 2027 (2028) | 2027 (2029) | 2027 (2030) Lasten 621000 Wegen, | 1.462.468 | 2.714.553 | 904.800 | 1.053.356 | 1.836.168 | 2.354.949 straten, pleinen en (fiets)paden 621005 Bermen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 621010 | 9.452 | 15.000 | 15.000 | 15.000 | 15.000 | 15.000 Gladheidsbestrijding 621015 Openbare | 86.495 | 153.617 | 136.770 | 135.951 | 135.132 | 134.312 verlichting 621020 Abri's | 0 | 400 | 400 | 400 | 400 | 400 621025 | 59.079 | 59.914 | 39.740 | 39.714 | 39.689 | 39.664 Verkeersmaatregelen 621035 Vliegveld | 226.960 | 307.333 | 240.288 | 240.598 | 239.810 | 237.190 (lasten) 621045 Watergangen | 85.424 | 85.100 | 85.100 | 85.100 | 85.100 | 85.100 622000 | 14.690 | 33.642 | 39.522 | 34.963 | 34.431 | 33.899 Parkeerterreinen 623000 | 233.429 | 247.709 | 433.176 | 234.639 | 271.365 | 252.797 Passantenhaven (lasten) 624000 Veerdam | 181.610 | 184.256 | 242.687 | 187.709 | 186.495 | 192.026 (lasten) 633000 | 254.895 | 454.871 | 56.131 | 86.984 | 143.503 | 412.003 Eigendommen (lasten) 633010 Exploitatie | 46.967 | 53.711 | 53.711 | 53.711 | 53.711 | 53.711 landerijen/gronden (lasten) 672000 Riolering | 848.578 | 607.108 | 626.188 | 618.455 | 615.129 | 610.906 Totaal Lasten | 3.510.047 | 4.917.213 | 2.873.512 |

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ameland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e0dc9d68-feb5-4f1f-8955-6652fdeb6eee?agendaItemId=2066951e-16ec-4515-b192-a93aa8a77036