CConstaterende datAmeland
Koppel je AI →
Document · PDF

Kadernota 2026

Raad 14 september 2026, gemeente AmelandBij agendapunt: Voorstel inzake de Kadernota 2026 gemeente Ameland (inclusief begrotingswijzigingen) (zaaknummer 568513)18.408 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Ameland werkt op verschillende speelvelden aan de energietransitie. Daarbij werkt de gemeente veel en intensief met partijen samen. Het doel is een integraal, betaalbaar, toekomstbestendig en slim energiesysteem voor Ameland. Wat zijn we aan het doen? Algemeen Gemeenten zijn in het Klimaatakkoord verantwoordelijk gemaakt voor verschillende stappen in de energietransitie, met een nadrukkelijke rol in de gebouwde omgeving. Omdat iedere (woning)eigenaar of huurder zich in een ander stadium van de energie- en warmtetransitie bevindt, is het belangrijk om iedereen hierin mee te nemen. De financiering van gemeenten gebeurt vanuit het Rijk met tijdelijk geld, wat deze opgave extra uitdagend maakt. Energierotonde Ballumerbocht Enkele jaren geleden is Ameland begonnen met het ontwikkelen van een toekomstbestendig energiesysteem voor het eiland. De te ontwikkelen ‘Energierotonde’ in de Ballumerbocht is daar een belangrijk onderdeel van en bestaat uit verschillende technieken van opwek, opslag en omzetting van energie. Vanuit de Regio Deal is een bedrag van € 700.000 toegekend voor het inpassen, aanleggen en afstemmen van de benodigde infrastructuur voor het realiseren van deze hele energieketen in de Ballumerbocht, in combinatie met de gemeentelijke gebouwen en opslagterreinen.

Nog dit jaar worden de voorbereidende werkzaamheden voor het realiseren van een snellaadhaven voor elektrische voertuigen uitgevoerd. In 2022 hebben de AEC, Wetterskip Fryslân en gemeente Ameland samen Energiepark Ballumerbocht BV opgericht. Inmiddels is het (tweede) zonnepark gerealiseerd. Dit jaar wordt een businesscase voor een aan te schaffen batterij-opstelling ontwikkeld. Naar verwachting wordt hierover vervolgens een investeringsbeslissing genomen door de aandeelhouders van Energiepark Ballumerbocht BV. Formatie duurzaamheid Voor de meeste ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie stelt de rijksoverheid budgetten per gemeente beschikbaar. Deze zijn zeker gesteld door het rijk tot en met 2030. De formatie van één van de medewerkers van het programma duurzaamheid wordt hieruit bekostigd zonder beslag te leggen op de algemene middelen van de gemeente. We verwachten voor het op te stellen Programma Duurzaamheid en het verplicht op te leveren Warmteprogramma geen extra middelen, naast de rijksmiddelen, nodig te hebben. Kadernota 2026 29 Netcongestie Ameland kampt in toenemende mate met netcongestie, evenals heel Nederland. Voor oplossingen is de gemeente afhankelijk van netbeheerder Liander, die voortgang en prioritering bepaalt en ook zelf daarover communiceert.

Het probleem zal naar verwachting niet binnen enkele jaren worden opgelost, waardoor de gemeentelijke ambitie om in 2035 energieneutraal te zijn onder druk staat. We laten als college de doelstelling echter (nog) niet los, maar we gaan wel realistisch plannen maken. We zetten in, bij voorkeur Waddenbreed, op een lobby richting rijk om de netcongestie te verzachten. Onderzoek zelfvoorzienend in water In het kader van het Deltaprogramma Waddengebied werken de vijf Waddeneilanden samen op de thema’s Waterveiligheid, Zoetwater en Ruimtelijke Adaptatie. Voor elk van deze thema’s is een ambtelijk team samengesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van de betrokken eilandgemeenten. Waar nodig sluit ook het Wetterskip Fryslân aan. Op Schiermonnikoog is het onderzoek naar een zelfvoorzienende zoetwatervoorziening in 2025 afgerond. Eenzelfde onderzoeksopzet lijkt voor Ameland ook toepasbaar. Dit is inmiddels opgestart. Kennis en inzicht in het bestaande zoetwatersysteem op Ameland laat zien dat volledig zelfvoorzienend op gebied van zoetwater niet gaat lukken. Met gerichte maatregelen zoals besparen, langer vasthouden en hergebruik van (regen)water kunnen we zuiniger met zoetwater omgaan op het eiland.

OVEF/verbonden partij Provincie Friesland, Wetterskip Fryslân en alle Friese gemeenten nemen samen deel in de uitvoeringsorganisatie OVEF (Coöperatie Openbare Verlichting en Energie Fryslân U.A.). Zij is de leverancier van energie (ook aan gemeente Ameland) en beheert de openbare verlichting (dit laatste niet op Ameland) en laadpalen voor de deelnemende partijen. Onderzocht wordt of OVEF een rol kan spelen in het vormen van een provinciaal warmtebedrijf. Verduurzaming gebouwde omgeving Eind 2022 is het warmteproces met inwoners gestart door informatieavonden per dorp, waarbij verschillende opties werden gepresenteerd. De gemeenteraad stelde vervolgens de (voorgeschreven) Transitievisie Warmte vast. Na onderzoek zijn diepe geothermie en waterstof als warmteroutes afgevallen. De huidige focus van onderzoek ligt op minder diepe geothermie (500-800 meter) en ondiepe geothermie (maximaal 500 meter) in combinatie met warmtenetten en diverse warmtebronnen. Centraal staat realisatie van een toekomstbestendige warmtevoorziening die aansluit bij de specifieke eilandsituatie. Uiteindelijk moet de gemeenteraad een besluit nemen over de definitieve route van de warmtetransitie op Ameland. Dit besluit zal worden opgenomen in het door het Rijk verplichte Warmteprogramma dat uiterlijk in december 2027 moet zijn vastgesteld.

Het op te stellen gemeentelijk Warmteprogramma vormt de wettelijke opvolger van de bestaande Transitievisie Warmte. Kadernota 2026 30 Wat gaan we aanvullend doen? Installatie van Energie Management Systeem (EMS) bij de sporthal BWS en Ambla Voor het meten en installeren van een EMS met de daarbij horende meetapparatuur bij de sporthal/BWS in Nes en Ambla in Hollum is een budget van € 40.000 per locatie nodig. In totaal dus € 80.000. Hierbij is het ook wenselijk een standpunt in te nemen hoe de EMS'sen ingesteld worden (maximaal voorkomen netcongestie, besparen op energie, besparen op structurele onderhoud etc.). Om de verschillende opties op een rij te zetten met daarbij de motivering en data-analyse zal externe deskundigheid ingezet worden. IKW-subsidieaanvraag Slim Energiesysteem Ameland (looptijd 4 jaar) Elektrificatie is het grootste onderdeel van de energietransitie. Om die een passende vorm te geven, is een slim systeem nodig. In de in juni 2026 ingediende IKW-aanvraag bij het Waddenfonds staat de toekomstige elektrificatie, met het beperken van netcongestie, centraal. In dit programma worden nieuwe contractvormen en slimme koppelingen tussen energie-, opslag, -opwek en -verbruik ontwikkeld om netcongestie te verminderen in combinatie met het investeren in energieopslagsystemen.

De omvang van de IKW-aanvraag voor Slim Energiesysteem Ameland gaat over € 7.000.000 aan investering, waarvan € 4.000.000 ingebracht wordt door de partners in de subsidietermijn. Bij het Waddenfonds en provincie Friesland wordt een subsidiebijdrage van € 2.000.000 gevraagd. Als cofinanciering van gemeente Ameland vragen wij € 1.000.000 uit de Reserve Projecten. De definitieve omvang van de gemeentelijke bijdrage wordt bepaald op basis van de uitgewerkte businesscase en de definitieve subsidiebeschikking. PIOENNIERS subsidieaanvraag - Onderzoek warmte en inhuur deskundige (looptijd 3 jaar) Samen met een aantal koplopergemeenten en bedrijven wordt onder coördinatie van de provincie Drenthe een EFRO-subsidieaanvraag ingediend bij SNN (uitvoeringsorganisatie van drie noordelijke provincies voor subsidieaanvragen) waarin koplopers in de energietransitie onderzoek op gebied van energiehubs en warmteoplossingen kunnen laten uitvoeren. Voor Ameland gaat het om het verder onderzoeken van ons warmteproces waardoor we inzicht in de mogelijke systeemintegratie van elektriciteit en warmte met gebruikmaking van lokale bronnen, opwek en opslag krijgen. In het PRIOENNIERS-project wordt € 500.000 subsidie voor gemeente Ameland gereserveerd waarvan de helft aan cofinanciering door gemeente Ameland ingebracht wordt via te besteden uren.

Deze uren zouden we anders binnen onze reguliere werkzaamheden ook aan onderzoeken en het warmteproces op Ameland besteden. Voor dit project hoeft buiten de gemeentelijke uren, geen budget ingezet worden. PAWOZ middelen (Tranche 2) Voor de mogelijke aanlanding van waterstofleidingen vanuit toekomstige energieopwekking met wind en omzetting naar waterstof op zee ten noorden van de Waddeneilanden, stelt het rijk financiële middelen beschikbaar. De oostkant van Ameland valt onder de onderzoeksgebieden waar mogelijk waterstofleidingen in de toekomst gelegd worden. Voor elke gemeente die dit betreft is een gebiedsbudget van 5 miljoen euro in het vooruitzicht gesteld. Daarvoor worden plannen ingediend die gaande het proces van toekenning van de budgetten nog aangepast kunnen worden. Kadernota 2026 31 2.7 Programma 7 Volkshuisvesting De volgende activiteitengroepen vallen onder het programma Volkshuisvesting: • Gemeentelijk Woningbedrijf Ameland • Volkshuisvestingsbeleid Gemeentelijk Woningbedrijf Ameland Wat willen we bereiken? In de afgelopen jaren zijn ongeveer 40 woningen en 44 zorgappartementen (Ambla) toegevoegd aan het woonbestand van het Gemeentelijk Woonbedrijf Ameland (GWA).

Daarnaast zijn de Huisvestingsverordening van gemeente Ameland en het Huurbeleid van het GWA geactualiseerd, met name om woningzoekenden met een langdurig maatschappelijke binding dezelfde voorrang te verlenen als woningzoekenden met een economische binding. Dit heeft geresulteerd in een verkorting van de gemiddelde wachttijd voor een gemeentelijke huurwoning tot ongeveer 1,5 jaar. Wat zijn we aan het doen? Complexbeheerplan opstellen Het GWA heeft inmiddels het totale woningbezit doorgenomen en maakt toekomstplannen voor de exploitatie en het beheer van de woningen. Hieruit zullen diverse projecten voortvloeien, waaronder verduurzaming en sloop/nieuwbouw, die zowel financiële middelen als formatie vergen. In het resulterende strategisch complexbeheerplan zullen ook de uitgangspunten voor het onderhoudsniveau worden benoemd. Het ontwerp van het strategisch complexbeheerplan is gereed. Het complexbeheerplan zal naar verwachting in oktober 2026 aan college en gemeenteraad worden voorgelegd. Benodigde investeringen voor verduurzaming en nieuwbouw zullen via afzonderlijke projectvoorstellen worden aangevraagd, waarbij de raad per project een besluit neemt over de beschikbaarstelling van de benodigde kredieten en (eventuele) onrendabele top. In 2024 is een budget van € 24.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van het strategisch complexbeheerplan.

Het opstellen van het plan blijkt meer te kosten dan vooraf verwacht, waardoor een aanvullend bedrag van € 25.000 gevraagd wordt. Huurdersorganisatie De gemeente vindt huurdersparticipatie voor het GWA van groot belang. Op verschillende manieren is geprobeerd dit van de grond te krijgen, waarbij uit de vorige beoordeling bleek dat de gemeente het al goed doet en dat het op Ameland vooral ook 'pragmatisch' kan. In 2024 is een afspraak gemaakt over aansluiting bij de onafhankelijke partij Huurdersbelang Fryslân (voorheen de Bewonersraad). Het college heeft besloten om een samenwerking van één jaar aan te gaan (opstart 2024, deelname 2025), deze is in 2026 verlengd en bij blijvend succes zal de samenwerking structureel worden voortgezet vanaf 2027. In 2026 heeft de visitatie van het GWA plaatsgevonden, uitgevoerd door Pentascope. Het college heeft het visitatierapport inmiddels ter kennisgeving aan de raad aangeboden. Kadernota 2026 32 Meerjarenonderhoudsplan Het huidige meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voor GWA-woningen heeft een looptijd van 2017 t/m 2025. Inmiddels is een nieuw MJOP, inclusief de recent nieuw gebouwde woningen en Ambla, opgesteld. Dit moet nog worden vastgesteld, in combinatie met het complexbeheerplan voor de komende jaren. De financiële effecten zijn al wel in deze Kadernota meegenomen (binnen de exploitatie van het GWA).

De opgenomen budgetbedragen zijn berekend op basis van gemiddelden over de totale looptijd van 25 jaar. De bedragen dienen daarom als een genormaliseerde inschatting en niet als verwachte kasstromen per individueel jaar. Onrendabele top Paasduinweg Naar aanleiding van een brand bij de woning Paasduinweg 22 in Buren en de te verwachten hoge vervangings- en onderhoudskosten, is besloten om vier woningen aan de Paasduinweg te slopen en het gebied te herstructureren. De raad is hierover geïnformeerd bij raadsinformatiebrief van 18 juli 2023. De zeven nieuwe huurwoningen, verdeeld over twee blokken van respectievelijk drie en vier woningen, worden in 2026 gerealiseerd. De onrendabele top van dit bouwproject wordt als eenmalige kosten verantwoord, waarbij dekking plaats vindt via de Reserve Projecten. Een bijdrage van € 100.000 vanuit de versnellingsgelden van de Quick Wins (voorloper Regio Deal De Waddeneilanden) en de vergoeding van de brandverzekering komen hierop in mindering. Besluitvorming van de raad heeft al plaatsgevonden via een apart kredietbesluit in de raad van oktober 2025. De woningen worden naar verwachting eind 2026 opgeleverd. Wat gaan we aanvullend doen? Woonbehoefteonderzoek In 2026 zullen partijen geselecteerd worden voor de uitvoering van een woonbehoefte onderzoek ter onderbouwing van de cijfermatige uitgangspunten van het volkshuisvestingsprogramma.

Het daadwerkelijke woonbehoefteonderzoek vindt in Q1 2027 plaats. Budget benodigd € 25.000. Saldo startersleningen ophogen Sinds 2020 heeft de gemeente Ameland een deelnemersovereenkomst met de Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). De afgelopen jaren heeft de gemeente in totaal € 1.250.000 beschikbaar gesteld voor Startersleningen. Van deze leningen wordt volop gebruik gemaakt. Op basis van een liquiditeitsprognose met daarin enkele aannames over in de toekomst te verstrekken geldleningen, is het voorstel om voor 2026 een aanvullend krediet van € 450.000 beschikbaar te stellen voor de Startersleningen. De verwachting is dat hierna het fonds revolverend zal zijn. De te betalen aflossingen en rente zullen dan voldoende zijn om nieuwe leningen mee te verstrekken. In de praktijk zullen we dit monitoren. Kadernota 2026 33 Volkshuisvestingsbeleid Wat willen we bereiken? Het behouden en waar nodig extra realiseren van voldoende en betaalbare koop- en huurwoningen voor doelgroepen met een binding aan Ameland nu en in de verre toekomst. Wat zijn we aan het doen? Personeelshuisvesting De kaders voor beleid personeelshuisvesting zijn opgenomen in de Woonvisie. In het uitvoeringsprogramma is uitwerking van deze kaders voorzien. Momenteel wordt gewerkt aan het beleid voor personeelshuisvesting. Het ontwerp daarvan is gereed.

Daarnaast loopt er een Waddenbreed onderzoek naar piekhuisvesting vanuit de regio deal. Verordeningen De herziene Huisvestingsverordening (incl. urgentieverordening) en nieuwe Leegstandsverordening worden naar verwachting eind 2026 aan de raad voorgelegd. Het college heeft eerder de ontwerp Urgentieverordening ter visie gelegd en de gemeenteraad heeft geen zienswijze gegeven op de ontwerp Centrumregeling ‘uitvoering Urgentieverordening'. De wet versterking regie op de volkshuisvesting is per 1 juli 2026 aangenomen. Door de aangenomen novelles zullen er aanpassingen nodig zijn in de urgentieverordening en dient op provinciaal niveau afstemming plaats te vinden. Wat gaan we aanvullend doen? Volkshuisvestingprogramma Vanuit de aangenomen wet versterking regie op de volkshuisvesting dient ter vervanging van de woonvisie een volkshuisvestingsprogramma opgesteld te worden in 2027. Budget benodigd € 25.000,- voor het laten uitvoeren van verdere benodigde onderzoeken en vervolgens opstellen van het daadwerkelijke volkshuisvestingsprogramma. Scootmobiel stalling 't Noorderlicht In verband met toename van het gebruik van scootmobielen en gebrek aan stallingsruimte, wordt een inpandige stallingsruimte gerealiseerd. Daarvoor wordt krediet gevraagd van € 40.000,- .

2.8 Overhead Op grond van artikel 8 BBV wordt in begroting en jaarrekening een apart overzicht opgenomen van de kosten van overhead. In de programma’s worden alleen de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. In de jaarlijkse begrotingen en jaarrekeningen van gemeente Ameland wordt een tabel opgenomen waarin de kosten van overhead en toerekenmethodiek worden uiteengezet. Het overheadpercentage blijkt te schommelen rond de 25%. Wat zijn we aan het doen? Aanbesteding herinrichting gemeentewerf en energierotonde Ballumerbocht Zoals nader toegelicht in de raadsinformatiebrief d.d. 8 juli 2026 over de aanbesteding van de herinrichting van de gemeentewerf en de energierotonde Ballumerbocht, is de aanbesteding inmiddels afgerond. De laagste geldige inschrijving ligt € 230.000 boven de geraamde uitvoeringskosten. Daarnaast zijn de kosten voor aanvullende stikstofberekeningen, vergunningprocedures en het aanbestedingsproces circa € 25.000 hoger uitgevallen dan geraamd. Hierdoor is een aanvullend investeringskrediet van € 255.000 noodzakelijk. Tijdens de mededelingen in de raadscommissie van 6 juli 2026 is uw raad reeds geïnformeerd over deze kostenoverschrijding en de financiële consequenties.

Gezien de uiterste datum voor definitieve gunning op 30 juli 2026 en het ontbreken van een raadsvergadering vóór het zomerreces, heeft het college het voornemen de opdracht na afloop van de bezwaartermijn definitief te gunnen, onder voorbehoud dat de bezwarenprocedure daartoe geen aanleiding geeft. Via deze Kadernota wordt voorgesteld het investeringskrediet met € 255.000 te verhogen. Accommodatiebeleid In december 2025 zijn het accommodatiebeleid en het bijbehorende faseringsplan vastgesteld, met uitzondering van de uitwerking voor de dorpen Nes en Buren. Voor deze dorpen is een aanvullend participatietraject doorlopen. De uitkomsten hiervan worden nader uitgewerkt tot een gedragen voorstel. Besluitvorming hierover wordt in het eerste kwartaal van 2027 verwacht. Ten tijde van de Kadernota 2025 was nog niet exact duidelijk welke maatregelen in het accommodatiebeleid zouden worden opgenomen en op welke wijze deze zouden worden gefaseerd en geprioriteerd. Dit was mede afhankelijk van de besluitvorming door de gemeenteraad over de beleidsnota in december 2025. Wel is bij de Kadernota besloten om hiervoor financiële ruimte te reserveren. In de begroting 2026 en verder zijn daarom stelposten opgenomen voor zowel de structurele kapitaallasten van de benodigde investeringen als voor eenmalige kosten.

De eenmalige kosten, waaronder kosten die reeds in 2025 zijn gemaakt, kunnen worden gedekt uit de Reserve Projecten. Inmiddels is gebleken dat de oorspronkelijk voorziene investeringsplanning te ambitieus was. Daarom is de fasering van de investeringen bijgesteld en meer over de jaren verspreid. Voor de jaren 2027 tot en met 2030 wordt uitgegaan van de volgende verdeling van de investeringen: 2027 € | 0, 2028 € 2 miljoen, 2029 € | 1 miljoen en 2030 € 10 miljoen. 34 | Kadernota 2026 Kadernota 2026 35 Bestuursondersteuning college De uitdaging voor de komende jaren is om, in een veranderende samenleving en onder toenemende druk op de uitvoering, goed te blijven presteren en tegelijkertijd te investeren in nieuwe manieren van werken en organiseren. Door de invoering van de Omgevingswet, voortgaande digitalisering, veranderende wet- en regelgeving en ambities op het gebied van dienstverlening, blijft structurele investering in de gemeentelijke organisatie noodzakelijk. WOO Burgers hebben recht op informatie van de overheid. Dat staat in de Wet open overheid (de Woo). De gemeente moet daarom steeds meer informatie beschikbaar stellen. Op eigen initiatief (actief) én op verzoek (passief). Zo kunnen bedrijven, organisaties, onderzoekers, volksvertegenwoordigers, journalisten en burgers beter volgen en nagaan hoe de overheid besluiten neemt.

Iedereen kan bij de overheid informatie opvragen via een Woo-verzoek. De gemeente ziet de afgelopen jaren een toename in het aantal Woo-verzoeken. Door deze toename en met name door twee (zeer) omvangrijke Woo-verzoeken is besloten een samenwerking aan te gaan met de Woo-desk van EIFFEL. Deze Woo-desk ontlast onze medewerkers bij piekbelasting in Woo-verzoeken, is sparringpartner, zorgt voor kennisoverdracht, beschikt over een slim softwaresysteem en geeft advies over de implementatie van onze plicht tot actieve openbaarmaking. De Woo-desk werkt met vaste uurtarieven op basis van nacalculatie. Capaciteitsanalyse GWA Door allerlei omstandigheden is de hoeveelheid taken voor de collega’s van het GWA de afgelopen jaren gegroeid. Hoewel externe inhuur tijdelijk de werkdruk kan opvangen, biedt een structurele uitbreiding van de formatie een betere oplossing om de diverse werkzaamheden vanuit verhuur, onderhoud en verduurzaming te kunnen opvangen en de doorstroming op de woningmarkt soepel te laten verlopen. Dit onderwerp is de afgelopen periode onderzocht en overwogen. Vooralsnog wordt geen voorstel gedaan voor structurele uitbreiding voor verhuur. Wel is de samenwerking op administratief gebied met het KCC versterkt en wordt onderzocht of een formatie- uitbreiding bij het KCC helpend is.

Daarnaast is de formatie verhoogd door de Strategisch Adviseur GWA vast aan te stellen, waarmee het woonbedrijf structureel is versterkt. Formatie en inhuur De in de begroting 2026 opgenomen formatie is 91 fte. Er zijn geen WSW medewerkers meer werkzaam in de gemeentelijke organisatie, wel 4 garantiebanen. Er zijn wel 7 WSW'ers via de gemeente gedetacheerd. De bezetting is feitelijk iets lager vanwege enkele openstaande vacatures. Geprobeerd wordt om de vacatures zo snel mogelijk in te vullen; zo zijn in 2026 inmiddels 2 vacatures ingevuld en voor 2 andere vacatures wordt nog een wervings- en selectieprocedure gevoerd. Ook op Ameland lukt het niet altijd om vacatures via een eerste werving- en selectieprocedure in te vullen. De krapte op de arbeidsmarkt is ook voor onze gemeente merkbaar. In die gevallen wordt geprobeerd creatief te zijn in de arbeidsmarktbenadering en -communicatie. Wanneer het invullen van vacatures ondanks alle inspanningen niet mogelijk blijkt, wordt tijdelijk personeel ingehuurd. Zo nodig wordt bij langdurige ziekte eveneens tijdelijk personeel ingehuurd om noodzakelijke werkzaamheden uit te kunnen blijven voeren. Ten slotte worden externe deskundigen ingehuurd wanneer specialistische kennis in onze organisatie niet aanwezig is.

Kadernota 2026 36 Om de continuïteit in de uitvoering van gemeentelijke taken te waarborgen werken we daarnaast incidenteel en structureel op basis van dienstverleningsovereenkomsten samen binnen het samenwerkingsverband GR de Waddeneilanden en met gemeenten aan de vaste wal. De omvang van externe inhuur schommelt al enige jaren rond het streven van 20%. In 2025 is dit uitgekomen op 21,9%. Voor Ameland wordt de som van alle transacties bijeen genomen, waaronder externe deskundigen, externe deskundigen sociaal domein en personeel derden. De omvang van de inzet van externe inhuur blijft een aandachtspunt. Loonsom Voor het berekenen van de loonsom in de meerjarenbegroting 2026–2029 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. De salarisaanpassingen van het Cao-akkoord 2025 -2027, dat loopt van 1 april 2025 tot 1 april 2027 zijn verwerkt. In 24 maanden krijgen de hogere salarisschalen ongeveer 7% erbij en de lagere schalen tot ongeveer 8,5%; 2. Er wordt gerekend met de maximale schaalsalarissen, maar zonder garanties; 3. In de meerjarenbegroting wordt rekening gehouden met een loonsomstijging van 3% per jaar vanaf 31 maart 2027. 4. Extra bestuurs/raadkosten door 0,4 fte wethouder en extra commissieleden. Huisvesting In 2024 zijn belangrijke stappen gezet in het verbeteren van de werkomgeving.

De kantines op beide locaties zijn vernieuwd, alle kantoren zijn voorzien van nieuwe bureaus en vergaderruimtes kregen nieuwe tafels. Daarnaast zijn de bestaande stoelen opnieuw gestoffeerd, wat heeft bijgedragen aan een frisse en comfortabele werkomgeving. In 2026 zijn de raadszaal, de kamers van de burgemeester en wethouders en het entreegebied vernieuwd. Daarnaast worden in 2026 nog enkele kleinere bouwkundige aanpassingen uitgevoerd, zoals het verbeteren van de spreekkamers met een burgerfunctie, het optimaliseren van de flexplekken en het inrichten en vernieuwen van de derde wethouderskamer. Er volgt nog een derde fase. Deze fase sluit aan op bouwkundige ingrepen en richt zich op verduurzaming van de schil van het gemeentehuis en op de meer cosmetische aspecten van de werkomgeving, zoals raambekleding, schilderwerk in kleur en afbeeldingen op de muren. Hiermee wordt de uitstraling van de werkomgeving verder versterkt. ICT en informatiebeveiliging De gemeente Ameland werkt binnen de centrumregeling Shared Service Centrum (SSC) samen met meerdere Friese gemeenten. In dit verband verzorgt de gemeente Leeuwarden de ICT-voorzieningen voor Ameland. Via ambtelijke werkgroepen wordt actief deelgenomen aan de beleidsvorming en uitvoering van gezamenlijke ICT-projecten.

Door strengere overheidsnormen op het gebied van informatiebeveiliging en privacy zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk waarvoor de gemeente Leeuwarden ondersteuning levert aan de Wadeneilanden. De kosten voor ICT nemen toe door het groeiende aantal accounts en apparaten, stijgende werkplektarieven en grote projecten zoals de vernieuwing van de Office-werkplek. Het tegenvallende jaarresultaat van de ICT-kosten over 2025 van € 40.000 heeft een structurele doorwerking naar de Kadernota 2026 37 ICT-kosten van 2026 en 2027. Om de ontwikkeling verder op te vangen, wordt vanaf 2026 de ICT- bijdrage met 4,5% geïndexeerd en vanaf 2027 met 3,5%. Kunstcollectie gemeente Ameland In 2025 en begin 2026 is door een onafhankelijke expert in samenwerking met de STAM een gedetailleerde inventarisatie opgesteld van alle gemeentelijke kunstwerken (in het gemeentehuis). Deze inventarisatie geeft een goed inzicht in de toestand van de werken en het (toekomstige) beheer/onderhoud ervan. In het verlengde van de inventarisatie wordt een voorstel voorbereid over de te behouden kunstwerken, de via de STAM tentoon te stellen kunstwerken en de te ontzamelen kunstwerken. Voor het uitvoeren van het proces van de laatstgenoemde categorie is expertise nodig. De kosten hiervan kunnen gedekt worden uit eerder beschikbaar gesteld budget voor dit proces.

Er wordt mogelijk een niet geraamde inkomst gerealiseerd via de verkoop van de kunstwerken en er blijft waarschijnlijk een deel van het budget over nu de bruikleenwerken niet op korte termijn grote restauratie nodig hebben. Deze twee schilderijen van de Cammingha’s, die de gemeente in bruikleen heeft van het Fries Museum, worden op advies van het Fries Museum in 2026 volgens een verbeterd concept in het gemeentehuis opgehangen/geëxposeerd. Wat gaan we aanvullend doen? Nieuwe Digitale Werkplek Omgeving (DWO) (€ 72.000) Verdere vernieuwing van de digitale werkplek is noodzakelijk. Door te investeren in werken in de Cloud en tegelijkertijd de Citrix-servers af te bouwen, is de digitale werkplek voor de komende jaren weer toekomstbestendig. Dit leidt tot eenmalige projectkosten. Het project wordt regionaal via SSC Leeuwarden ingezet. Overbrengen oud archief (1997-2026) en GWA-Woningdossiers (€ 30.000) In het kader van de Archiefwet moet archiefblok 1997 t/m 2026 uit het actieve archief overgebracht worden naar het statisch archief. Deze werkzaamheden worden door nieuwe afspraken met de archivaris (van NoardEast Fryslan) niet door de archivaris zelf uitgevoerd, die behoort toezicht te houden op het werk. Voor deze werkzaamheden zal daarom tijdelijk extern worden ingehuurd.

Bij GWA is het nodig een efficiëncyslag te maken door de GWA-dossiers te digitaliseren en de applicatie te vernieuwen. De digitaliseringsslag van de GWA-dossiers zal met inzet van de archivaris worden opgepakt. Doordat de huidige leverancier de applicatie niet meer onderhoudt, zal een vervangende applicatie worden geïmplementeerd in 2027. Uitbreiding dienstauto's (€ 6.500 structureel) Op dit moment staan er twee dienstauto’s ter beschikking voor dienstreizen binnen de gemeente vanaf het gemeentehuis. De huidige bezetting van deze twee beschikbare voertuigen is tijdens kantooruren hoog. Werknemers worden regelmatig beperkt in hun mobiliteit voor afspraken, inspecties en werkzaamheden buiten het gemeentehuis. Daarnaast is de wens uitgesproken om de capaciteit voor toezicht en handhaving uit te breiden, zodat toezichthouders meer aanwezig kunnen zijn in de openbare ruimte. Deze uitbreiding zal leiden tot een verdere toename van het gebruik van de beschikbare voertuigen. Om de continuïteit van de werkzaamheden te waarborgen en knelpunten in de planning te voorkomen, is uitbreiding van het wagenpark noodzakelijk. Voorgesteld wordt één extra auto toe te voegen. Kadernota 2026 38 Voor het laden van dit extra voertuig kan gebruik worden gemaakt van de bestaande laadinfrastructuur. De huidige twee laadpalen bieden voldoende capaciteit voor drie elektrische voertuigen.

De lease kosten van een extra en vergelijkbaar voertuig worden geraamd op een bedrag van € 6.500 per jaar. Voor de toekomst wordt onderzocht of de leaseconstructies worden gecontinueerd. Externe inhuur bij afdeling Financiën voor uitvoering prioriteiten bedrijfsvoering (€ 15.000 structureel + eenmalig € 20.000 in 2027) Begin dit jaar heeft de Rekenkamercommissie het rapport 'Hoeveel geld is er eigenlijk' uitgebracht over de financiën van de Waddengemeenten en de sturing van de raden daarop. In dit rapport zijn conclusies en aanbevelingen gedeeld met de gemeenteraad. Daarnaast is onlangs de jaarrekening 2025 door de gemeenteraad vastgesteld en is het accountantsrapport gedeeld. In dit rapport worden ook enkele aanbevelingen gegeven met betrekking tot de bedrijfsvoering. De auditcommissie heeft in haar advies bij de jaarrekening 2025 punten ter prioritering aangegeven. Voor het uitbesteden van de Verbijzonderde Interne Controles (VIC) is € 15.000 structureel budget nodig. Daarnaast wordt eenmalig budget van € 20.000 gevraagd om aan de slag te kunnen met het actualiseren van een risico-analyse (weerstandsvermogen) en de Nota Reserves en Voorzieningen. Het college komt nog met een prioriteitenplanning te bespreken in de auditcommissie.

Kadernota 2026 39 2.9 Dekkingsmiddelen Algemeen Voor de uitvoering van de programma’s die de gemeenteraad heeft bepaald, zijn financiële middelen nodig. Deze dekkingsmiddelen worden gevormd door rijksbijdragen, eigen gemeentelijke belastingen en retributies, huren, pachten en dergelijke. Voor rijksmiddelen als de zogenaamde algemene uitkering uit het gemeentefonds en gemeentelijke belastingen gelden geen specifieke bestedingsdoelen. Voor retributies (leges en dergelijke heffingen) geldt dat opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de bijbehorende kosten. Gemeentefonds Het gemeentefonds bestaat uit de algemene uitkering, decentralisatie uitkeringen en integratie uitkeringen. De berekende uitkering gemeentefonds in deze Kadernota is gebaseerd op de meicirculaire 2026, de meest recente circulaire van het ministerie van Binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties. De financiële effecten hiervan zijn verwerkt in de eerste begrotingswijziging. De uitkeringen van het gemeentefonds stijgen, op basis van de meicirculaire, jaarlijks tot boven € 12 miljoen. Belastingen en retributies Er wordt voorgesteld om niet tot tariefstijgingen te besluiten ten opzichte van de tarieven van 2026 voor afvalstoffenheffing, reinigingsrechten, rioolheffing, precariobelasting en forensenbelasting. Voor reiniging wordt beleid gemaakt waarbij ook de kosten in beeld worden gebracht.

Het is logischer om daarna ook de (gewenste) tarieven van de afvalstoffenheffing en de reinigingsrechten erbij te betrekken. Er wordt gewerkt aan een nieuw Programma Water en Riolering (actualisatie van het gemeentelijk rioleringsplan (GRP)), waarbij ook de (gewenste) baten (riool- en waterzorgheffing) worden betrokken. Er wordt voorgesteld de opbrengsten onroerendezaakbelasting met 3% te verhogen in 2027 (in lijn met CPI 2025) ten opzichte van 2026 en in de meerjarenraming een verhoging van 2,5% op te nemen voor 2028 (ten opzichte van 2027, op basis van de verwachte CPI 2026). Voor de overige heffingen (bijvoorbeeld leges) wordt voorgesteld de tarieven te verhogen met 3% in 2027 ten opzichte van 2026. In de meerjarenraming, jaarschijf 2028, is een verhoging van 2,5% doorgerekend ten opzichte van 2027. Tenslotte wordt voorgesteld om het tarief toeristenbelasting in 2027 te verhogen tot € 2,14 (2026: € 2,08) en in 2028 uit te gaan van een tarief van € 2,20. Beoogd is ook hier de CPI index te volgen. Als basis voor de op te stellen meerjarenbegroting 2027 - 2030 gelden hiermee de volgende belastingontwikkelingen: Kadernota 2026 40 Onroerendezaakbelastingen Overige heffingen Toeristenbelasting Als algemene opmerking geldt dat de meeropbrengsten van de hier voor 2027 en 2028 voorgestelde belastingverhogingen worden verwerkt in de op te stellen meerjarenbegroting 2027-2030.

De specifieke tariefstelling per belastingsoort wordt verwerkt in de diverse belastingverordeningen die in het najaar 2026 aan de raad worden voorgelegd voor 2027.

Kadernota 2026 41 3. Financie n 3.1 Inleiding Op 27 oktober 2025 is de meerjarenbegroting 2026 - 2029 door de raad vastgesteld. Deze meerjarenbegroting is de basis voor de uitvoering van werkzaamheden in het lopende begrotingsjaar 2026. De 'jaarschijf 2026' bestaat immers uit door de raad beschikbaar gestelde budgetten voor de verschillende activiteitengroepen als onderdeel/onderdelen van een programma. Daarnaast geeft deze meerjarenbegroting het financiële kader voor de jaren tot en met 2029. Deze meerjarenbegroting is daarmee de uitgangspositie voor deze kadernota, waarbij het jaar 2029 'gemakshalve' wordt gekopieerd naar 2030. De begrotingssaldi* voor deze jaren zijn de volgende: *Hierbij is het goed om te vermelden dat in de tabel een -/- bedrag een positief resultaat betreft en een +/+ een negatief resultaat betreft. In dit hoofdstuk komen belangrijke afwijkingen van dit financiële beeld aan de orde. Hiermee ontstaat een nieuw kader als basis voor beschouwingen in het college en de raad over zaken als nieuw beleid, wensen en belastingmaatregelen. De besluiten die daaruit voorvloeien, vormen de basis voor de daarna op te stellen meerjarenbegroting 2027 - 2030. De belangrijke afwijkingen voor het jaar 2026 worden formeel aan de raad voorgelegd in de vorm van begrotingswijzigingen 2026, met effecten voor de komende jaren.

Er zijn vier voorgestelde begrotingswijzigingen opgesteld die hierna aan de orde komen. In paragraaf 3.2 wordt het totaalbeeld geschetst van de eerste begrotingswijziging 2026. De belangrijkste onderwerpen welke hierin zijn verwerkt, zijn als volgt: • Budgettaire effecten van de jaarrekening 2025 op de meerjarenbegroting, aangevuld met analyse van huidige budgetten; • Doorgeschoven budgetten van 2025 die in 2026 of later alsnog tot uitgaven zullen leiden; • Verwerking van externe effecten, zoals bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen; • Geactualiseerde salariskosten; • Verwerking van ontwikkeling algemene uitkering op basis van de meest recente (mei)circulaire. Bij deze eerste begrotingswijziging wordt per activiteitengroep (het niveau waarop de raad budgetten autoriseert) een toelichting gegeven op wijzigingen/afwijkingen groter dan € 10.000. De tweede begrotingswijziging 2026 is in paragraaf 3.3 uitgewerkt. Hierin zijn de financiële effecten verwerkt van College- en Raadsbesluiten welke zijn genomen nádat de meerjarenbegroting 2026 - 2029 is vastgesteld.

Kadernota 2026 42 In paragraaf 3.4 is de derde begrotingswijziging 2026 uitgewerkt. Dit betreft de financiële effecten van nieuwe beleidsvoornemens in deze Kadernota, welke zijn opgenomen in de programma's - activiteitgroepen onder de kop "Wat gaan we aanvullend doen?". Het effect van de gewijzigde kapitaallasten inclusief de nieuwe investeringen, is in de vierde begrotingswijziging 2026 verwerkt en wordt in paragraaf 3.5 weergegeven. De geplande (en nieuwe) investeringen zijn opnieuw in kaart gebracht waarbij er verschuivingen hebben plaatsgevonden, wat leidt tot wijziging in kapitaallasten. Tot slot wordt afgesloten met paragraaf 3.6, waarin de financiële eindsituatie wordt weergegeven. Deze dient als basis voor de op te stellen nieuwe meerjarenbegroting 2027 - 2030. Ook wordt hier nog stilgestaan bij de lijst van reserves. Kadernota 2026 43 3.2 Eerste begrotingswijziging 2026 De jaarrekening over 2025 sluit met een voordelig saldo van € 2.159.174. Ten opzichte van het begrote saldo (na wijziging) van € 1.415.616 is er sprake van een voordelig verschil van € 743.558. Op basis van de analyse van de jaarrekening 2025 is beoordeeld in hoeverre budgetten in de vastgestelde begrotingen 2026 - 2029 bijstelling vragen. Deze bijstellingen zijn verwerkt in de eerste begrotingswijziging 2026.

Ook enkele doorgeschoven budgetten van 2025 die in 2026 of later alsnog tot uitgaven zullen leiden komen in de wijziging naar voren, zoals: het aanwijzen van monumenten en beeldbepalende panden, het project rondom parkeren in bermen, het verbeteren van de waterkwaliteit van de Vleijen en het participatietraject accommodatiebeleid. Daarnaast zijn de financiële gevolgen van de salarisberekeningen verwerkt, zijn de bedragen van de Algemene Uitkering op basis van de meest recente (mei)circulaire verwerkt, zijn de bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen als Veiligheidsregio Friesland en GR De Waddeneilanden geraamd en is er een index opgenomen voor de ICT-Kosten op basis van de perspectiefnota van SSC Leeuwarden. Een totaaloverzicht van de eerste begrotingswijziging op activiteitengroepsniveau is opgenomen in bijlage 1 van deze Kadernota. Een totaaloverzicht van alle wijzigingen per product- en grootboeknummer is ter informatie beschikbaar. Het totaaleffect van deze eerste begrotingswijziging 2026 is: De belangrijkste begrotingswijzigingen worden hierna per activiteitengroep toegelicht. Hierbij is het goed om te vermelden dat in de tabellen een -/- bedrag een positief effect betreft (hogere baten of lagere lasten) en een +/+ een negatief effect betreft (lagere baten of hogere lasten).

Programma 1 Bestuur | Bestuur Activiteitengroep Bestuur 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.064.539 | 1.074.933 | 114.918 | 117.502 | 158.508 Wijzigingen binnen de activiteitengroep Bestuur > € 10.000: • | Voor de jaren 2026 en 2027 worden de regionale bijdragen van gemeente Ameland voor de Regio Deal geboekt waar een onttrekking uit Reserve Waddeneilanden tegenover staat. Bij deze activiteit leidt dit twee jaar tot kosten van € 968.750; • | De conceptbegroting 2027 GR De Waddeneilanden is verwerkt en hierdoor is de inkomensoverdracht aan gemeenschappelijke regeling in de jaren 2027 t/m 2030 hoger (structureel € 30.000); • | De salariskosten zijn doorgerekend op basis van de geldende CAO. Voor de periode na de looptijd van de CAO is gerekend met 3% stijging. Het grootste deel van de stijging is het gevolg van de doorrekening van de uitbreiding fte bij de wethouders; • | De Reserve politieke ambtsdragers is vanaf 2025 een voorziening geworden in verband met BBV voorschriften.

Waar voorheen de mutaties van de reserve onder 'Overige inkomsten en uitgaven' vielen, wordt de toevoeging en vrijval van de voorziening binnen de activiteitengroep geboekt waar de kosten betrekking op hebben (structureel € 45.000); • | In 2026 is eenmalig € 15.000 opgenomen voor het afscheid/benoeming van de (nieuwe) burgermeester; • | Bij de slotwijziging is € 13.000 voor overplaatsen archief op verkeerde activiteit geboekt en wordt daardoor gecorrigeerd, waardoor in 2026 € 13.000 eenmalig is toegevoegd aan budget Bestuur; • | Vanaf 2027 is structureel een bate van € 13.013 voor werkzaamheden HR voor de GR De Waddeneilanden opgenomen. Daarnaast is in 2026 een eenmalige last van € 15.000 opgenomen voor de aansluiting op het regionaal E-HRM Platform. Programma 1 Bestuur | Openbare orde en veiligheid Activiteitengroep Openbare orde en veiligheid 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 - | -22.198 | -6.596 | 944 | 29.821 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | Op basis van de vastgestelde begroting 2027 zijn de juiste inkomensoverdrachten voor de Veiligheidsregio Fryslân verwerkt (€ 22. 198 in 2027, € 29.821 in 2030).

44 | Kadernota 2026 Programma 2 Sociaal Domein | Algemene voorzieningen en Musea Activiteitengroep Algemene voorzieningen 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -10.028 | € 7.140 | € 7.140 | € 7.140 | € 7.140 Activiteitengroep Musea en culturele voorzieningen 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 5.000 | € 5.000 | € 5.000 | € 5.000 | € 5.000 Wijzigingen binnen de activiteitengroep algemene voorzieningen> € 10.000: • | Het aanbrengen van kurk op het kunstgrasveld Geel Wit is in 2025 al uitgevoerd, waardoor er een verschuiving heeft plaatsgevonden van kosten 2026 naar 2025 (€ 25.000); • | Er is eenmalig € 20.000 opgenomen (in 2026) voor de inzet van externe deskundige voor het opstellen van het meerjarenonderhoudsplan voor gebouwen/musea, welke in erfpacht zijn overgedragen aan Stichting Amelander Musea. Programma 2 Sociaal Domein | Maatschappelijke ondersteuning (wmo) Activiteitengroep Maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 84.541 | € 3.328 | € 6.720 | € 8.094 | € 15.868 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | Er is een aanvraag voor een financiële tegemoetkoming voor een woningaanpassing op basis van de Wmo van bijna € 100.000 toegekend.

Een aanvraag van dermate omvang komt niet vaak voor, dus hier wordt in de meerjarenbegroting dan ook niet 'standaard' rekening mee gehouden (€ 75.000 in 2026); • | Er is een structurele bijstelling geboekt van de zorgkosten voor huishoudelijke hulp Wmo op basis van budgetanalyse (€ 40.000 structureel); • | In verband met gewijzigde IV3 voorschriften heeft een andere toerekening van salariskosten plaatsgevonden. Dit zorgt per saldo voor structureel lagere toerekening van salariskosten binnen deze activiteitengroep, en hogere salariskosten binnen 'Jeugdhulpwet' (structureel 30.459 minder kosten). 45 | Kadernota 2026 Programma 2 Sociaal Domein | Jeugdwet Activiteitengroep Jeugdhulpwet 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 30.459 | € 30.459 | € 30.459 | € 30.459 | € 30.459 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | In verband met gewijzigde IV3 voorschriften heeft een andere toerekening van salariskosten plaatsgevonden. Dit zorgt per saldo voor structureel hogere toerekening van salariskosten binnen deze activeitengroep, en minder salariskosten binnen 'Maatschappelijke ondersteuning' (structureel € 30.459 meer kosten). Programma 2 Sociaal Domein | Participatiewet Activiteitengroep Participatiewet 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 9.190 | € 9.465 | € 9.749 | € 10.041 | € 18.921 Geen bijzonderheden.

46 | Kadernota 2026 Programma 3 Onderwijs | Openbaar primair en voortgezet onderwijs Activiteitengroep Openbaar primair en voortgezet onderwijs 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € - | € - | € - | € - | € - Voor uitleg over de verwerking, ontwikkeling en de begroting van de BWS, zie onderaan paragraaf "3.6 Financiële eindsituatie". Programma 3 Onderwijs | Lokaal onderwijsbeleid Activiteitengroep Lokaal onderwijsbeleid 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 46.653 | € 1.933 | € 1.933 | € 1.933 | € 1.933 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | In de loop van 2025 zijn afspraken gemaakt voor het structureel uitbesteden van werkzaamheden voor leerplicht. Facturatie heeft in 2025 niet plaatsgevonden en per abuis is er geen rekening gehouden met een kortlopende schuld op de balans in de jaarrekening. Dit zorgt voor lasten van zowel 2025 als 2026 in 2026 (€ 44.720 meer kosten in 2026). 47 | Kadernota 2026 Programma 4 Fysieke leefomgeving | Infrastructuur Activiteitengroep Infrastructuur 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -51.366 | € -1.160.500 | € -233.000 | € 662.446 | € 1.081.697 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | In overleg met de provincie wordt in de jaren 2026 t/m 2028 de eenmalig geraamde last van impuls bestratingsmateriaal en verbreden fietspaden geactiveerd.

Tegenover deze incidentele lasten was een onttrekking aan de Reserve Projecten geraamd, zie hiervoor de activiteitengroep 'Overige inkomsten en uitgaven' (in 2026 minder kosten € 462.500, in 2027 € 1.162.500 en in 2028 € 235.000); • | In 2026 wordt nog een gedeelte van de sloopkosten Stelp geboekt € 368.634 (deze kosten worden onttrokken uit Reserve Projecten); • | Er is structureel € 17.500 extra in de kosten opgenomen voor dagelijks onderhoud watergangen, op basis van budgetanalyse; • | In 2029 en 2030 zijn kosten opgenomen conform onderhoudsplan wegen aansluiting (2029: € 621.000 en 2030: € 1.049.000). Hier staat een onttrekking aan de Onderhoudsfonds Wegen tegenover (zie activiteitengroep Overige inkomsten en uitgaven); • | In 2029 en 2030 zijn kosten opgenomen conform onderhoudsplan havens aansluiting (2029: € 38.538 en 2030: € 21.782). Hier staat een onttrekking aan de Onderhoudsfonds Havens tegenover (zie activiteitengroep Overige inkomsten en uitgaven); • | Er is eenmalig in 2026 € 15.000 aan budget toegevoegd voor het uitvoeren van extra dagelijks onderhoud aan verkeersmaatregelen; • | Voor de vervanging van armaturen is in 2026 eenmalig € 30.000 in het budget opgenomen. Deze vervanging is nodig doordat blijkt dat de behuizing van de armaturen niet optimaal is gecoat, waardoor deze doorbranden en vervangen moeten worden.

48 | Kadernota 2026 Programma 4 Fysieke leefomgeving | Openbare ruimte Activiteitengroep Openbare Ruimte | d 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 336.000 | € - | € - | € - | € - Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | De werkzaamheden met betrekking tot parkeren in bermen vindt in 2026 plaats (€ 75.000 in 2026); • | De werkzaamheden rondom de waterkwaliteit van de Vleijen zijn verschoven naar 2026 (€ 190.000 in 2026); • | De afronding van het onderhoud van de paardenbak in Nes/Buren vindt in 2026 plaats (€ 35.000 in 2026); • | De inhuur voor het opstellen van een lijst beschermde bomen/LIOR is niet doorgeschoven bij slotwijziging, daarom eenmalig € 36.000 opgenomen in 2026. Programma 4 Fysieke leefomgeving | Afval en milieu Activiteitengroep Afval en milieu 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 30.848 | € 30.848 | € 30.848 | € 30.848 | € 30.848 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | Er is structureel € 29.048 opgenomen voor de inkomensoverdracht gemeenschappelijke regelingen op basis van de ontwerpbegroting 2027 FUMO.

Programma 4 Fysieke leefomgeving | Ruimtelijke ordening Activiteitengroep Ruimtelijke ordening 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 54.500 | € 3.000 | € 3.000 | € 3.000 | € 3.000 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | De werkzaamheden met betrekking tot de archeologische kansenkaart zijn doorgeschoven 2026, waardoor eenmalig € 12.500 is opgenomen bij de slotwijziging 2025; • | Een deel van de budgetten van de implementatie Omgevingswet is doorgeschoven naar 2026, waardoor eenmalig € 15.000 is opgenomen bij de slotwijziging 2025; • | De bepaling van monumenten en beeldbepalende panden is doorgeschoven naar 2026, waardoor eenmalig € 24.000 is opgenomen bij de slotwijziging 2025. 49 | Kadernota 2026 Programma 5 Economie | Economie Activiteitengroep Toerisme 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -44.150 | € -41.650 | € -41.650 | € -41.650 | € -41.650 Activiteitengroep Overige sectoren 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -12.492 | € -13.617 | € -14.775 | € -14.775 | € -14.775 Wijzigingen binnen de activiteitengroep Overige sectoren > € 10.000: • | De kosten voor subsidie Waddencampus zijn structureel naar € 0 geboekt, maar de contributies/lidmaatschappen naar € 25.000 (structureel) ten behoeve van Triple Helix.

Wijzigingen binnen de activiteitengroep Toerisme > € 10.000: • | Subsidie IMF is structureel naar beneden bijgesteld (€ 20.000); • | De inzet externe deskundigen is niet meer nodig, daarom bijgesteld naar € 0 (impact structureel € 13.650 minder kosten). Programma 6 Duurzaamheid | Energietransitie Activiteitengroep Energietransitie 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -200.000 | € - | € - | € - | € - Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | De vaststelling van de Europese subsidie IANOS wordt dit najaar verwacht en daarmee kan het gereserveerde bedrag op de balans als eenmalige bate worden opgenomen in de exploitatie (€ 200.000). Programma 7 Volkshuisvesting | Gemeentelijk Woningbedrijf Ameland Activiteitengroep Gemeentelijk woningbedrijf Ameland 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -89.727 | € -155.450 | € -190.844 | € -225.936 | € -221.745 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | Er zijn hogere huuropbrengsten berekend op basis van juiste toepassing indexering en budgetanalyse (€ 91.620 in 2026, oplopend naar € 297.821 in 2030). 50 | Kadernota 2026 Programma 7 Volkshuisvesting | Volkshuisvestingsbeleid Activiteitengroep Volkshuisvestingbeleid 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -105.785 | € - | € - | € - | € - Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | In 2026 is besloten met het stoppen van het project 'flexwoningen'.

De geraamde onrendabele top kan uit de begroting, wat een voordeel oplevert. Hier staat een onttrekking tegenover van de Reserve Projecten, binnen de activiteitengroep 'overige inkomsten en uitgaven' (€ 150.000 in 2026); • | De reeds gemaakte voorbereidingskosten zijn tot nu toe verwerkt onder de immateriële vaste activa. Nu besloten is niet verder te gaan met dit project, dienen deze kosten conform BBV voorschriften als eenmalige lasten te worden verantwoord (€ | 44.215 in 2026). Overhead Activiteitengroep Overhead 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 172.381 | € 210.675 | € 202.350 | € 208.768 | € 464.217 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | Bij de slotwijziging 2025 is besloten om € 60.000 door te schuiven naar 2026 voor uitvoering van het participatietraject accommodatiebeleid; • | De salariskosten zijn gebaseerd op de cao-gemeenten 2025-2027. Er is ook een herrekening van de salariskosten als gevolg van de HR21 waardering verwerkt. De hogere kosten zijn verrekend met de eerder geboekte stelpost.

Het effect hiervan is in 2026: € 16.717, in 2027: € 19.841, in 2028: € 80.633, in 2029: € 82.051 en in 2030 € 337.500; • | De indexering van de ICT bijdrage aan de gemeente Leeuwarden is geactualiseerd, en daarnaast incidentele kosten voor project DWO (€ 64.000 in 2026, € 82.000 in 2027 en verder + eenmalige lasten van € 74.000 voor project DWO in 2027); • | Er is een toevoeging aan voorziening verlofsparen geboekt, structureel € 20.000; • | Ten behoeve van materiaal/materieel wordt er in 2026 eenmalig € 10.000 opgenomen voor de aanschaf van elektrisch gereedschap. Daarnaast wordt structureel € 15.000 aan de activiteit toegevoegd voor de stijgende brandstofprijzen. 51 | Kadernota 2026 Dekkingsmiddelen | Gemeentefonds Activiteitengroep Gemeentefonds 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -326.970 | € -770.171 | € -332.971 | € 546 | € -236.561 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | De berekening Algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire (positief effect, hogere opbrengsten). Dekkingsmiddelen | Belastingen Activiteitengroep Belastingen 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -51.515 | € -51.515 | € -51.515 | € -51.515 | € -51.515 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | Op basis van een herrekening is de toeristenbelasting structureel verhoogd met € 52.590.

Dekkingsmiddelen | Retributies Activiteitengroep Retributies 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € 21.625 | € 11.625 | € 11.625 | € 11.715 | € 15.769 Wijzigingen binnen de activiteitengroep > € 10.000: • | De opbrengst vastrecht containers is neerwaarts bijgesteld met € 11.625 (structureel). Dekkingsmiddelen | Huren en pachten Activiteitengroep Huren en pachten 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € - | € - | € - | € - | € - Geen bijzonderheden. 52 | Kadernota 2026 Dekkingsmiddelen | Overige inkomsten en uitgaven Activiteitengroep Overige inkomsten en uitgaven 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 € -950.378 | € 253.639 | € 330.355 | € -447.758 | € -650.915 Onvoorziene lasten en baten (2026: € 620.000, lagere lasten): • | Bij de slotwijziging 2025 is de afrekening WKR meegenomen (last € 40.000 structureel); • | In 2026 is een teruggaaf omzetbelasting opgenomen van € 10.000 uit eerdere jaren; • | De planning voor accommodatiebeleid is iets bijgesteld, waardoor aan eenmalige lasten € 650.000 is verschoven van 2026 naar 2030. Hiertegenover staat een onttrekking aan de Reserve Projecten.

Rente (2026: € 206.821, lagere lasten): • | Hogere renteopbrengsten van schatkistbankieren (€ 200.000) • | Op basis van de liquiditeitsprognose en de planning van de investeringen die zijn opgenomen in deze begroting wordt is het aannemelijk dat vanaf 2028 geld zal moeten worden aangetrokken middels een geldlening. Er is reeds rekening gehouden met de te verwachten rentekosten die hiermee gepaard gaan (€ 40.000 in 2028, oplopend naar € 380.000 in 2030). Nutsbedrijven • | De jaarlijkse dividendopbrengst Stedin is in 2026 € 54.000 en toegevoegd aan de wijziging. Vanaf 2027 is structureel € 14.000 toegevoegd. Mutaties reserves • | In 2026 en 2027 onttrekking aan reserve Waddeneilanden in verband met gemaakte kosten Regio Deal (beide jaren € 968.750); • | In de jaren 2026 tot en met 2028 worden de kosten voor bestratingsmateriaal en verbreden fietspaden gecorrigeerd en geactiveerd (€ 462.500, € 1.162.500 en € 235.000); • | In 2026 vindt een verschuiving plaats naar 2030 voor de eenmalige lasten accommodatiebeleid (€ 650.000); • | De onrendabele top wordt uit de begroting gehaald nadat is besloten te stoppen met het project 'flexwoningen'.

Hierdoor wordt er geen € 150.000 onttrokken uit Reserve Projecten; • | In 2026 wordt € 368.634 onttrokken uit de Reserve Projecten in verband met sloopkosten Stelp; • | In 2029 en 2030 is de onttrekking aan Onderhoudsfonds Wegen conform onderhoudsplan wegen (€ 621.000 en € 1.049.000); • | In 2029 en 2030 is de onttrekking aan Onderhoudsfonds Havens conform onderhoudsplan havens (€ 39.536 en € 34.841); • | De reserve politieke ambtsdragers is vanaf 2025 een voorziening. De financiële wijzigingen in de jaren 2026 t/m 2030 zijn verwerkt. 53 | Kadernota 2026 Kadernota 2026 54 3.3 Tweede begrotingswijziging 2026 Na vaststelling van de meerjarenbegroting 2026 – 2029 zijn in het college en de raad besluiten genomen die een financieel effect hebben op deze lopende meerjarenbegroting. Het overzicht hiervan is opgenomen in bijlage 2 bij deze Kadernota. Het totaaleffect van deze tweede begrotingswijziging 2026* is: *Hierbij is het goed om te vermelden dat in de tabel een -/- bedrag een positief effect betreft (hogere baten of lagere lasten) en een +/+ een negatief effect betreft (lagere baten of hogere lasten).

Kadernota 2026 55 3.4 Derde begrotingswijziging 2026, nieuw beleid In deze Kadernota 2026 zijn nieuwe beleidsvoornemens benoemd per activiteitengroep onder "wat gaan we aanvullend doen?". De financiële effecten hiervan zijn opgenomen in bijlage 3 bij deze Kadernota. Hieronder de totaaltelling van de derde begrotingswijziging 2026*: *Hierbij is het goed om te vermelden dat in de tabel een -/- bedrag een positief effect betreft (hogere baten of lagere lasten) en een +/+ een negatief effect betreft (lagere baten of hogere lasten).

Kadernota 2026 56 3.5 Vierde begrotingswijziging 2026, kapitaallasten Deze paragraaf 3.5 bevat uitsluitend het effect van gewijzigde kapitaallasten, omdat investeringen een jaar eerder of later plaatsvinden dan eerder aangenomen, of voor een gewijzigd bedrag worden opgenomen. Bovendien zijn in deze vierde wijziging de kapitaallasten van nieuwe beleidsvoornemens verwerkt, voor zover het hier gaat om investeringen. In de derde begrotingswijziging zijn deze investeringen opgenomen en is het financiële effect aangegeven, de feitelijke doorrekening van rente en afschrijving vindt plaats via de verwerking in de activastaat en komt daarmee tot uiting in deze vierde begrotingswijziging. Het totaaleffect van de vierde begrotingswijziging 2026* is het volgende: *Hierbij is het goed om te vermelden dat in de tabel een -/- bedrag een positief effect betreft (hogere baten of lagere lasten) en een +/+ een negatief effect betreft (lagere baten of hogere lasten).

Kadernota 2026 57 3.6 Financiële eindsituatie, basis voor meerjarenbegroting 2027 - 2030 De verwerking van de voorgaande begrotingswijzigingen leidt tot het volgende financiële eindplaatje*, als basis voor de op te stellen meerjarenbegroting 2027 – 2030: *Hierbij is het goed om te vermelden dat in de tabel een -/- bedrag een positief resultaat betreft en een +/+ een negatief resultaat betreft. Ontwikkeling Reserve projecten In de huidige meerjarenbegroting 2026 – 2029 en in een aantal begrotingswijzigingen zoals hiervoor opgenomen, worden diverse eenmalige kosten gedekt door een bijdrage uit de Reserve projecten. Ten opzichte van de begroting ontbreken nu de onttrekkingen verbreden fietspaden en kwaliteit bestratingsmateriaal. In overleg met de provincie wordt in de jaren 2026 t/m 2028 de eenmalig geraamde lasten geactiveerd, waardoor de geraamde onttrekkingen niet meer zichtbaar zijn in de Reserve projecten. Jaarlijks wordt het positieve exploitatiesaldo toegevoegd aan de Reserve projecten, hierdoor loopt (na verwerking van het rekeningsaldo 2025) het beginsaldo 2026 op tot € 11,5 miljoen. Op de volgende pagina is het verloop van de reserve aangegeven:

Kadernota 2026 58 Ontwikkeling GWA en Reserve ABR Het exploitatiesaldo van het GWA wordt volledig onttrokken uit reserve ABR. Om dit tot en met 2029 volledig te kunnen dekken, is er een stelpost opgenomen in de jaren 2028 t/m 2030 (1e jaar € 50.000, 2e jaar € 100.000 en 3e jaar € 150.000). Het negatieve exploitatiesaldo t/m 2029 wordt volledig gedekt uit het ABR. In 2030 ontstaat er een negatief saldo op de Reserve ABR van € 227.792. Hierdoor is het nodig om een taakstelling aan het GWA op te dragen voor bezuinigingen op de exploitatie in de komende jaren. Ontwikkeling BWS Op het moment van schrijven aan de Kadernota 2026 ligt er nog geen vastgestelde begroting 2026-2029 voor de BWS. Hierdoor is de exploitatie budgetneutraal opgenomen en blijft de Reserve BWS de komende jaren in saldo gelijk. Het streven is om bij de vaststelling van de programmabegroting 2027-2030 de juiste mutaties te verwerken en door te voeren in de exploitatie en Reserve BWS. Gezien de huidige ontwikkelingen en het negatieve exploitatiesaldo, is het niet ondenkbaar dat de Reserve BWS vanaf 2028 een negatief saldo laat zien. Ook hier wordt er een taakstelling opgedragen en zal deze te zijner tijd uitgewerkt worden.

Bijlagen Bijlage 1: Eerste begrotingswijziging 2026 Eerste begrotingswijziging 2026 (Effecten jaarrekening 2025, budgettaire aanpassingen 2026) Programma | Activiteitengroep | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Bestuur | 1.064.539 | 1.074.933 | 114.918 | 117.502 | 158.508 1 | Openbare orde en veiligheid | - | -22.198 | -6.596 | 944 | 29.821 2 | Algemene voorzieningen | -10.028 | 7.140 | 7.140 | 7.140 | 7.140 2 | Musea en culturele voorzieningen | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 2 | Maatschappelijke ondersteuning (Wmo) | 84.541 | 3.328 | 6.720 | 8.094 | 15.868 2 | Jeugdhulpwet | 30.459 | 30.459 | 30.459 | 30.459 | 30.459 2 | Participatiewet | 9.190 | 9.465 | 9.749 | 10.041 | 18.921 3 | Openbaar prim. en voortgez.

onderwijs | - | - | - | - | - 3 | Lokaal onderwijsbeleid | 46.653 | 1.933 | 1.933 | 1.933 | 1.933 4 | Infrastructuur | -51.366 | -1.160.500 | -233.000 | 662.446 | 1.081.697 4 | Openbare ruimte | 336.000 | - | - | - | - 4 | Afval en milieu | 30.848 | 30.848 | 30.848 | 30.848 | 30.848 4 | Ruimtelijke ordening | 54.500 | 3.000 | 3.000 | 3.000 | 3.000 5 | Toerisme | -44.150 | -41.650 | -41.650 | -41.650 | -41.650 5 | Overige sectoren | -12.492 | -13.617 | -14.775 | -14.775 | -14.775 6 | Duurzaamheid | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 6 | Energietransitie | -200.000 | - | - | - | - 7 | Gemeentelijk Woningbedrijf Ameland | -89.727 | -155.450 | -190.844 | -225.936 | -221.745 7 | Volkshuisvestingbeleid | -105.785 | - | - | - | - Overhead | Overhead | 172.381 | 210.675 | 202.350 | 208.768 | 464.217 Dekkingsmiddelen | Huren en pachten | - | - | - | - | - Dekkingsmiddelen | Gemeentefonds | -326.970 | -770.171 | -332.971 | 546 | -236.561 Dekkingsmiddelen | Belastingen | -51.515 | -51.515 | -51.515 | -51.515 | -51.515 Dekkingsmiddelen | Overige inkomsten en uitgaven | -950.378 | 253.639 | 330.355 | -447.758 | -650.915 Dekkingsmiddelen | Retributies | 21.625 | 11.625 | 11.625 | 11.715 | 15.769 Totaal effect eerste wijziging | 33.325 | -553.056 | -97.254 | 336.802 | 666.020 60 | Kadernota 2026 Bijlage 2: Tweede begrotingswijziging 2026 Tweede begrotingswijziging 2026 (Effecten van

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ameland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/42e5a244-a991-4d86-9e1d-ee8d22a50dea?agendaItemId=65caffc7-e470-4989-9014-eb9f2e1e5f06