A6 jaarverslag-nationale-ombudsman-2025_tweede-kamer_0
Tekst van het document
Het onderzoek is gebaseerd op drie edities van het onderzoek «Als je het ons vraagt», uit 2020, 2022 en 2024. In totaal deden 7.059 kinderen tussen de 8 en 18 jaar mee aan het onderzoek; 565 van hen gaven aan dat er thuis sprake is van ruzie en geweld. Onder geweld tegen kinderen valt elke vorm van fysiek, psychisch of seksueel contact die voor een kind bedreigend of gewelddadig is. Dat kan bijvoorbeeld slaan of schoppen, uitschelden of kleineren, of verwaarlozen zijn, maar ook kinderen getuige laten zijn van aanhoudende ruzies tussen ouders of broers en zussen. Uit de resultaten blijkt dat 8% van de kinderen zegt dat er thuis vaak ruzie is, waarbij soms wordt gescholden, geslagen of geschopt. Kinderen die opgroeien met ruzie en geweld thuis zijn veel negatiever over hun leven dan kinderen met een veilige thuissituatie. Bovendien geeft ruim 80% van de kinderen die opgroeien met ruzie en geweld thuis aan dat ze geen (professionele) hulp krijgen. De meeste kinderen die thuis met ruzie en geweld te maken hebben, hebben meerdere problemen en geven hun leven een onvoldoende. Ze wonen bijvoorbeeld in armere wijken, hebben thuis te maken met geldproblemen, komen uit een gezin met gescheiden ouders, doen het op school niet goed, of worstelen met psychische problemen.
De Kinderombudsman wil dat de landelijke overheid en gemeenten de problemen bij de Jeugdbescherming en Veilig Thuis met spoed aanpakken. Deze organisaties zijn al jarenlang niet in staat kinderen te beschermen en te ondersteunen. De Kinderombudsman benadrukt ook dat professionals die met kinderen werken – zoals medewerkers van GGD’s, wijkteams en scholen – moeten zorgen voor een veilige plek voor kinderen. Daar kunnen kinderen vertellen over wat ze thuis meemaken en leren wat normaal is in een opvoeding. De Kinderombudsman wijst er ook op dat niet alleen professionals iets kunnen en moeten betekenen voor kinderen die thuis onveilig zijn, maar dat iedereen in Nederland dat kan. De Kinderombudsman roept daarom alle mensen rond een kind op (buren, leerkracht, schoolarts, voetbalcoach, ouder van een ander kind, oom of tante) om met een kind te praten als ze zich zorgen maken. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 63 Uit de praktijk van de Kinderombudsman Er wordt vaak gescholden en geschreeuwd «De veiligste plek in m’n huis vind ik de badkamer, er worden geen drugs gebruikt maar er wordt wel vaak gescholden en geschreeuwd.» 14-jarige jongen 2.4.3.2. Lhbtiqa+ kinderen Kinderen in Nederland die zich identificeren als lhbtiqa+ kunnen steeds minder vaak veilig en vrij opgroeien. Dat blijkt uit onze analyse «Verborgen in het volle zicht».
De analyse liet zien dat de rechten van deze kinderen niet goed worden nageleefd. Het gaat dan om rechten uit het Kinderrechtenverdrag (IVRK), zoals het recht op goede bescherming en op goede en toegankelijke voorzieningen. Dit heeft negatieve gevolgen voor de identiteitsontwikkeling van kinderen. De Kinderombudsman voerde de analyse in 2025 uit als voorwerk voor het geplande onderzoek in 2026 van het netwerk van Europese Kinderom- budsmannen (ENOC). Voor de analyse spraken we met zeventien lhbtiqa+-kinderen, zowel individueel als in een groepsgesprek. Ook bekeken we bestaande onderzoeken over de doelgroep en spraken we met twaalf belangenorganisaties die zich voor deze doelgroep inzetten. In de analyse behandelden we zeven onderwerpen die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van alle kinderen. Het gaat dan om de identiteit van kinderen, de kwetsbaarheid van kinderen, de veiligheid en bescherming van kinderen, de gezinsomgeving en andere belangrijke contacten voor kinderen, het recht op onderwijs, het recht op gezondheid, en het recht op participatie. De Kinderombudsman zag dat er de nodige investeringen gedaan zijn vanuit de overheid en maatschappelijke organisaties voor de lhbtiqa+- gemeenschap. Tegelijkertijd bleek dat hun positie toch verslechtert. En dat geldt ook voor de positie van kinderen uit deze gemeenschap.
Uit de analyse blijkt dat lhbtiqa+-kinderen veel onveiligheid in hun leven ervaren. De kinderen en de belangenorganisaties vertelden dat kinderen uit deze groep worden gepest, bedreigd en soms ook fysiek aangevallen. Ook blijkt dat voorzieningen niet altijd goed aansluiten op de behoeften van deze kinderen. Professionals vinden het vaak lastig om een open gesprek te voeren over lhbtiqa+-zijn en lesmateriaal is vaak niet-inclusief. Voor kinderen voelt het vaak alsof zij niet mogen bestaan. Uit de praktijk van de Kinderombudsman Niemand helpt of begeleidt «Als je net uit de kast bent gekomen voel je je er niet prettig over als iedereen er heel negatief over doet en niemand je helpt of begeleidt.» 16-jarig meisje Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 64 De analyse leidde tot een publicatie met een bijhorende brandbrief aan de vaste Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Hierin deed de Kinderombudsman zeven aanbevelingen.
Het ging hierbij om kinderen zelf een stem geven, investeringen in kennis en handvatten voor professionals die in de zorg en het onderwijs werken om met kinderen een open gesprek te kunnen voeren over lhbtiqa+-zijn, het creëren van (meer) bewustzijn onder professionals over gender-, seksuele- en seksediversiteit, het stimuleren van schoolbesturen om lesmateriaal te kiezen waarin de lhbtiqa+-gemeenschap gerepresenteerd wordt, het stimuleren van het gebruik van de Kinderrechtentoets bij het maken van wet- en regelgeving en beleid, investeren in meer mogelijkheden voor transgenderzorg, en het stoppen met niet-medisch noodzakelijke ingrepen bij intersekse kinderen, die hiervoor geen toestemming hebben gegeven. De brandbrief en analyse werden op 11 december 2025 gepubliceerd en verstuurd naar de vaste Kamercommissie van OCW. Op 15 december 2025 werd tijdens het OCW-begrotingsdebat van Emancipatie naar aanleiding van deze publicaties een motie ingediend. Deze motie vroeg de regering in het emancipatiebeleid expliciet aandacht te hebben voor lhbtiqa+- kinderen, de aanbevelingen van de Kinderombudsman waar mogelijk en passend over te nemen, en de Kamer hier in 2026 over te rapporteren. De motie werd op 18 december 2025 aangenomen. Het is nu aan de bewindspersoon om daarop te reageren. «De verhalen van queer kinderen laten zien hoe groot de onveiligheid is in hun dagelijks leven.
Zij vertellen dat ze zich onvoldoende beschermd voelen en hebben het gevoel onzichtbaar te moeten zijn om veilig op te groeien. Dat mogen we niet accepteren.» Margrite Kalverboer 2.4.3.3. Jeugdbeleid en jeugdbescherming In juni 2025 stuurde de Kinderombudsman het ministerie van JenV en het ministerie van VWS een brief, in aanloop naar het debat over jeugdbe- scherming en jeugdbeleid. De jeugdhulp en -bescherming zijn niet in lijn met het VN-Kinderrechtenverdrag. Er staan diverse kinderrechten onder druk en het huidige beleid schiet tekort. In de brief is er extra aandacht voor de Kinderrechtentoets. De Kinderom- budsman vraagt hierin om gebruik van de Kinderrechtentoets door andere ministeries te stimuleren. De toets moet zo voorkomen dat algemene wetgeving – zoals de fraudewetgeving bij de kinderopvangtoeslag of het beleid rondom de aardbevingsschade in Groningen – negatieve gevolgen heeft voor het leven van kinderen en hun ouders. De Kinderombudsman maakt zich vooral grote zorgen over uithuisplaat- singen en terugplaatsingen. Kinderen en ouders krijgen vaak te weinig tijd om hun verhaal te vertellen of krijgen niet eens de kans om mee te denken. Het systeem faalt in het op tijd bieden van hulp bij terugplaatsing of contactherstel. De Kinderombudsman roept dan ook op om te investeren in voldoende geschoolde jeugdbeschermers en goede zorgplekken.
In een brief van 28 augustus 2025 liet de staatssecretaris van VWS weten de Kinderrechtentoets te gebruiken bij de aanpassing in de wet- en regelgeving over gesloten jeugdhulp. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 65 «Kinderen krijgen tijdens rechtszittingen te weinig ruimte om écht gehoord te worden. In een kwartier kan geen enkel kind in een complexe situatie vertellen wat er werkelijk in hem of haar omgaat. Vertrouwen groeit langzaam, zeker wanneer loyaliteit aan ouders meespeelt. Die tijd ontbreekt. Daardoor blijft wat voor kinderen het belangrijkst is vaak onuitgesproken, en hebben zij te weinig invloed op beslissingen die hun leven en toekomst diepgaand bepalen.» Margrite Kalverboer 2.4.3.4. Passend onderwijs De Kinderombudsman stuurde in mei 2025 een brief naar het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, waarin ze laat weten zich zorgen te maken over passend onderwijs. Ondanks alle inspanning is er voor veel kinderen met een beperking nog altijd geen plek in het passend onderwijs, terwijl ook deze kinderen recht hebben op onderwijs. Het al grote aantal thuiszitters neemt nog steeds toe. Ook de problemen in het leerlingen- vervoer worden groter en inclusief onderwijs is nog steeds geen werkelijkheid. De Kinderombudsman roept op om het systeem voor leerlingenvervoer anders in te richten. Het moet als zorg gezien worden.
Volgens de Kinderombudsman wordt er ook nog niet genoeg gedaan aan inclusief onderwijs. Het aantal kinderen met een beperking dat niet naar school gaat, stijgt nog steeds. En er zijn steeds meer kinderen die gespecialiseerd onderwijs volgen. «Het is van essentieel belang dat het onderwijssysteem daadwerkelijk inclusief wordt voor álle kinderen, ongeacht achtergrond of persoonsken- merken. Dit moeten we gezamenlijk op ons nemen. Voor alle leerlingen met een beperking die nu worden uitgesloten, maar ook voor de leerlingen zonder beperking die niet de kans krijgen om inclusief op te groeien.» Margrite Kalverboer 2.5. Caribisch Nederland De Kinderombudsman komt op voor de rechten van alle kinderen tot achttien jaar in heel Nederland. Ook in Caribisch Nederland. Net als de Nationale ombudsman bezoekt de Kinderombudsman elk jaar Bonaire, Sint Eustatius en Saba. De Kinderombudsman behandelt de klachten, signalen en vragen uit Caribisch Nederland vooral door een luisterend oor te bieden, te bemiddelen of informatie te geven. De Kinderombudsman ontving in 2025 27 verzoeken uit Caribisch Nederland. De Kinderombudsvrouw bezocht in maart 2025 Bonaire. Daar sprak ze met vertegenwoordigers van verschillende organisaties. Ook ging ze in gesprek met ouders en kinderen die negatieve gevolgen ervaren van de vuilstort bij Lagun.
De Kinderombudsvrouw sprak met de ombudsmannen van Aruba, Sint Maarten en Curaçao tijdens hun bezoek aan Nederland. Medewerkers van de Kinderombudsman bezochten Bonaire, Sint Eustatius en Saba in oktober en november. Zij hielden toen spreekuren waarbij burgers, onder wie ouders en kinderen, een klacht konden indienen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 66 2.6 Internationale activiteiten De Kinderombudsman is lid van het Europese Netwerk van Kinderom- budsmannen (ENOC). Elk jaar brengt dit netwerk een gezamenlijke verklaring met aanbevelingen uit. In 2025 ging deze verklaring over het recht van het kind op gezondheid. De Kinderombudsman leverde hiervoor een bijdrage aan over de Nederlandse situatie, en deed mee aan het seminar ter voorbereiding op de verklaring. Ook bezocht de Kinderom- budsvrouw twee meerdaagse bijeenkomsten van het ENOC. In 2025 bracht het ENOC ook een verklaring uit over de situatie van kinderen in Gaza. Kinderen in Gaza moeten koste wat kost worden beschermd en hun rechten moeten worden nageleefd. Het ENOC doet de dringende oproep om het internationaal recht te handhaven. Verder ontving de Kinderombudsman verschillende internationale delegaties uit onder meer Turkije en Maleisië. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 67 3. HET WERK VAN DE VETERANENOMBUDSMAN De Nationale ombudsman is sinds 2014 ook Veteranenom- budsman.
Veteranen, militaire oorlogs- en dienstslachtoffers en hun relaties kunnen hier terecht als zij vastlopen in hun contact met de overheid of met organisaties die overheidstaken uitvoeren op het gebied van zorg, erkenning en waardering. Volgens het Nederlands Veteraneninstituut (NLVi) telde Nederland in 2025 ruim 100.000 veteranen. Het thuisfront speelt een cruciale rol vóór, tijdens en na militaire inzet. De Veteranenombudsman ontvangt regelmatig signalen dat relaties van veteranen zich niet gehoord of gezien voelen. Door de bijzondere omstandigheden waarin zij leven, kunnen ook zij vastlopen. De Veteranenombudsman kan zelf onderzoek doen. In 2025 heeft de Veteranenombudsman voor de tweede keer de lange behande- lingsduur van letselschadeclaims aan de orde gesteld. Daarmee laat hij weten niet op te houden tot er verbetering is. Verder adviseert hij de overheid en de Eerste en Tweede Kamer over de uitvoering van de Veteranenwet en beleid dat een behoorlijke behandeling van veteranen raakt – nu én in de toekomst. «De krijgsmacht verandert – en daarmee ook de veteraan. Wie zijn de veteranen van de toekomst? Iedereen die zich inzet voor onze veiligheid verdient erkenning, waardering en zorg.
Alleen met een inclusief, realistisch en empathisch beleid bouwen we aan een weerbare samen- leving waarin militairen, veteranen, militaire oorlogs- en dienstslacht- offers en hun relaties zich gesteund weten – vóór, tijdens én na hun inzet.» Reinier van Zutphen 3.1. Missie en visie De Veteranenombudsman helpt veteranen, militaire oorlogs- en dienst- slachtoffers en hun relaties als het misgaat tussen hen en de overheid en andere organisaties. We ondersteunen hen door het geven van antwoorden en praktische handvatten. En we wijzen de weg naar het juiste loket. Als het nodig is, doen we verder onderzoek. Waar we zien dat de behandeling beter kan, dagen we overheden en andere organisaties uit om anders te kijken naar hun dienstverlening en processen. Met als doel het voorkomen van vergelijkbare klachten in de toekomst. We zetten ons ervoor in dat het standpunt van veteranen, (voormalig) militairen en hun relaties vastgelegd is in alles wat de overheid doet. De Veteranenombudsman is ook een vraagbaak voor ambtenaren, medewerkers van uitvoeringsorganisaties, intermediairs en andere professionals, zodat zij veteranen met een hulpvraag beter kunnen helpen. 3.2. Werkwijze en cijfers De Veteranenombudsman behandelt klachten, signalen en vragen van veteranen over de overheid of organisaties die taken uitvoeren voor veteranen.
Denk aan het ministerie van Defensie, het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP), het Nederlands Veteranen Instituut (NLVi), Uitvoe- ringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) of een gemeente. Verder Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 68 doen we onderzoek en monitoren we wat er gedaan wordt met onze eerdere rapporten en aanbevelingen. Daarnaast spreekt de Veteranenom- budsman regelmatig met veteranen, veteranenorganisaties, het ministerie van Defensie, politici en bestuurders. Hierbij brengt hij de behoeften van veteranen en hun relaties onder de aandacht. Verder bezoekt de Veterane- nombudsman geregeld veteranenontmoetingscentra en neemt hij deel aan jaarlijkse herdenkingsceremonies. Ontvangen en behandelde verzoeken In 2025 kreeg de Veteranenombudsman 279 verzoeken van veteranen, (voormalig) militairen en relaties. Dat is ongeveer gelijk aan het aantal ontvangen verzoeken in 2024 (277). We behandelden 311 verzoeken in 2025. Het verschil tussen het aantal ontvangen klachten en het aantal behandelde klachten komt doordat de behandeling van een klacht niet altijd in hetzelfde kalenderjaar wordt afgerond als waarin de klacht is binnengekomen. Een groot deel van deze verzoeken loste de Veteranenombudsman op met een interventie (89). Met een interventie bedoelen we bijvoorbeeld het stellen van vragen aan een betrokken overheidsorganisatie.
In sommige gevallen hielpen we veteranen op weg door een luisterend oor te bieden en met ze in gesprek te gaan. Ook vonden we het in bepaalde gevallen passend om veteranen en hun relaties thuis te bezoeken voor een gesprek. In 153 dossiers verwezen we door naar een andere (overheids)organisatie, zoals het ministerie van Defensie of het NLVi. In 34 dossiers liep er een bezwaarprocedure of was de zaak onder de rechter. In zo’n situatie stelt de Veteranenombudsman zich terughoudend op. Er zijn vier klachten terugverwezen voor interne klachtbehandeling door de (overheids)organi- satie. In deze gevallen krijgt de organisatie eerst de kans om de klacht te behandelen, voordat de Veteranenombudsman zich in de klacht verdiept. De Veteranenombudsman blijft in deze gevallen wel op de hoogte van het verloop van de klachtenprocedure, om te monitoren of veteranen goed worden geholpen. Verder werden drie klachten ingetrokken door de verzoeker en werden er zeven beëindigd met een brief. De Veteranenombudsman heeft bij de behandeling van klachten en verzoeken een goede samenwerking met de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht. Ze pakken geregeld samen zaken op en zoeken naar een oplossing. Veel klachten over erkenning Net als in 2024 gingen afgelopen jaar de meeste klachten over gebrek aan erkenning. Ook kregen we veel klachten over inkomensvoorzieningen en de volledige (letsel)schadevergoeding.
De klachten bestonden soms uit meerdere onderdelen. Na het ministerie van Defensie gingen de meeste verzoeken over het ABP . ABP is als pensioenfonds verantwoordelijk voor de uitvoering van de pensioenen van de militairen. Binnen het ABP voert de afdeling Bijzondere Regelingen Defensie in opdracht van en namens de staatsse- cretaris van Defensie de Kaderwet Militairen uit. Het Militair Invaliditeits- pensioen en de Voorzieningenregeling oorlogs- en dienstslachtoffers maken daar deel van uit. Daarnaast gingen veel klachten over andere overheidsorganisaties, waaronder uitkeringsorganisaties, verschillende gemeenten en andere ministeries. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 69 Wie schakelen hulp in van de Veteranenombudsman? Van alle ruim 100.000 veteranen in Nederland zijn er 25.300 in actieve dienst bij het ministerie van Defensie en 75.800 uit dienst. Deze verhouding is al jaren stabiel. Wel verandert de samenstelling: het aantal veteranen dat deelnam aan de Tweede Wereldoorlog en aan missies in voormalig Nederlands-Indië en Nederlands-Nieuw-Guinea neemt sterk af, terwijl het aantal veteranen dat deelnam aan moderne missies, zoals in Mali, Afghanistan, Irak, Cambodja en voormalig Joegoslavië, toeneemt. Op 1 januari 2025 waren er 6.250 vrouwelijke veteranen. Dat is ongeveer 6,8 procent van het totale aantal veteranen.
Om inzicht te krijgen in de groep veteranen die de hulp van de Veteranen- ombudsman inschakelen, registreren we de missie waaraan de verzoeker heeft deelgenomen, het krijgsmachtonderdeel en de leeftijdsgroep van de veteraan. De grootste groep veteranen die in 2025 onze hulp inschakelde, diende in voormalig Joegoslavië. Daarna volgde de groep militairen die heeft deelgenomen aan de missies in Libanon en Afghanistan. Net als in 2024 dienden veruit de meeste veteranen bij de Koninklijke Landmacht. De meeste veteranen waren tussen de 41 en 60 jaar oud. We ontvingen het afgelopen jaar 27 verzoeken van relaties van veteranen. De relatie met het kabinet en parlement De Nationale ombudsman had ook in zijn rol als Veteranenombudsman in 2025 regelmatig contact met het kabinet en het parlement. Hij pleitte daarbij voor de belangen en behoeften van veteranen, (voormalig) militairen en hun relaties. Zo vroeg hij in 2025 aandacht voor een toekomstbestendig veteranen- en militairenbeleid, waarbij de nieuwe realiteit om nieuwe kaders vraagt. In het tijdschrift AB Rechtspraak Bestuursrecht (AB) staat de belangrijkste actuele bestuursrechtjurisprudentie.
Samenvattingen van de meest recente uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de Centrale Raad van Beroep, het College van Beroep voor het bedrijfsleven en van de Nationale ombudsman, Kinderombudsman en Veteranenombudsman staan hier ook in. In 2025 stond de Veteranenom- budsman met één samenvatting AB. Deze ging over het rapport «Tijdig, transparant en toegewijd»: het vervolgonderzoek naar de behandeling van letselschadeclaims van veteranen. Werkbezoeken en herdenkingen Ook dit jaar legde de Veteranenombudsman verschillende bezoeken af om het contact met veteranen en betrokken organisaties te versterken. Zo bezocht hij in het voorjaar tijdens de provincietour Noord-Brabant de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda en het Veteraneninloophuis in Tilburg en in het najaar tijdens de provincietour in Drenthe Echo’s Home in Havelte en de Johan Willem Frisokazerne in Assen. Daarnaast vonden werkbezoeken plaats aan De Thuisbasis Veteranen in Eelde, de School voor Vredesmissies in Harskamp en deed de Veteranenom- budsman mee aan de jaarvergaderingen van de veteranenontmoetings- centra. Daarnaast was hij aanwezig bij de Nationale Herdenking op 4 mei, het Vrijheidsdefilé in Wageningen op 5 mei en de 38ste Jaarlijkse Herdenking bij het Nationaal Indiëmonument 1945–1962 in Roermond.
Ook sprak de Veteranenombudsman bij de viering van het 80-jarig bestaan van de Bond voor Nederlandse Militaire Oorlogs- en Dienstslacht- offers. Tot slot was de Veteranenombudsman aanwezig bij een aantal landelijke evenementen, waaronder de Nederlandse Veteranendag en de Veteranenfair tijdens de Taptoe. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 70 Uit de praktijk van de Veteranenombudsman Niet urgent genoeg? Pieter12 is veteraan en zit in een ingewikkelde situatie. Jaren geleden gingen zijn vrouw en hij uit elkaar. Sindsdien loopt er een moeizame echtscheiding. Nu moet het gezamenlijke huis worden verkocht. Dat brengt Pieter in grote problemen, want hij kan geen nieuw huis kopen. Na zijn uitzending ontwikkelde Pieter een posttraumatische stressstoornis, waardoor hij arbeidsongeschikt werd. Hij ontvangt van het UWV een arbeidsongeschiktheidsuitkering, maar met die uitkering kun je geen nieuwe hypotheek aanvragen. Als het huis wordt verkocht, dreigen hij en de kinderen binnen enkele maanden dakloos te worden. Pieter zoekt hulp bij verschillende organisaties, maar daar krijgt hij te horen dat zijn situatie nog niet urgent genoeg is. Op papier heeft hij vermogen en lijkt hij zelfredzaam. Al voelt dat voor Pieter totaal niet zo. Het gaat al langere tijd niet goed met hem en de kinderen. En hoe dichterbij de verkoop van het huis komt, des te groter worden Pieters zorgen.
Een week voordat de woning in de verkoop gaat, klopt Pieter bij ons aan. Collega Hans luistert naar zijn verhaal en herkent de urgentie. Daarom neemt hij direct contact op met meerdere organisaties. Hij benadrukt dat Pieter echt hulp nodig heeft en vraagt of zij iets voor hem kunnen doen. Kort daarna komt de gemeente in actie. Twee dagen later staan de burgemeester en een gemeentemedewerker bij Pieter op de stoep. Ze luisteren naar zijn situatie en bespreken mogelijke oplossingen. Pieter mag opnieuw een urgentieverklaring aanvragen bij de woningcorporatie. Na een maand vol onzekerheid komt er eindelijk goed nieuws: de urgentieverklaring wordt toegekend en de woningcorporatie heeft zelfs al een geschikte huurwoning gevonden. Dat is precies op tijd, want het oude huis is inmiddels verkocht en moet binnenkort worden opgeleverd. Pieter en de kinderen kunnen gelukkig al vóór die datum verhuizen. Na een lange periode van stress en wanhoop betekent dit voor hen een nieuwe start. 3.3. Belangrijke onderwerpen in 2025 Geopolitieke veiligheidssituatie, militaire inzet en veteranen- status Ruim tien jaar na de invoering van de Veteranenwet en de instelling van de Veteranenombudsman is het tijd om te reflecteren en vooruit te kijken. De geopolitieke context is enorm veranderd.
Missies zijn complexer geworden, oorlogsvoering digitaliseert en de maatschappij voelt zich meer betrokken bij het ministerie van Defensie. Nationale veiligheid wordt niet langer alleen beschermd in klassieke gevechtsoperaties, maar ook via training, afschrikking, surveillance en digitale en hybride inzet. Hierdoor vervaagt de grens tussen wie veteraan is en wie niet. 12 Niet zijn echte naam Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 71 De Veteranenombudsman benadrukte bij de minister en de Tweede Kamer in zijn position paper «De veteraan van de toekomst» dat toekomstbe- stendig veteranenbeleid over het hele spectrum van militaire inzet moet gaan. Niet de juridische status, maar de ervaren belasting en risico’s zouden leidend moeten zijn voor zorg, erkenning en waardering. In juni 2025 is in de Tweede Kamer uitgebreid gesproken over deze problematiek. De minister heeft toegezegd te werken aan een nieuw, transparant afwegingskader voor de veteranenstatus. De Veteranenom- budsman is blij met deze stap en blijft de voortgang kritisch volgen. Door opnieuw te kijken naar hoe we veteranen en militairen waarderen, kunnen we bijdragen aan motivatie, verbinding en het behoud van personeel.
«Wat voor een inzet je ook doet, welke missie het ook is geweest: als je risico’s loopt, als je je inzet en gaat als wij dat van je vragen, dan zou je na terugkomst dezelfde bescherming moeten krijgen. Geen onderscheid tussen militairen met of zonder veteranenstatus. Voor het thuisfront is dat net zo van belang als voor de militair die wordt ingezet.» Reinier van Zutphen Gemeente, ken uw veteraan Veteranen zijn burgers in de samenleving, maar hebben onder uitzonder- lijke omstandigheden gediend tijdens oorlogs- en vredesmissies. Hun ervaringen brengen specifieke kennis, vaardigheden en soms ook zorgbehoeften met zich mee. Dit vraagt om erkenning, waardering en passende ondersteuning op lokaal niveau. Uit het rapport «Gemeente, ken uw veteraan!» uit 2023 bleek dat veel veteranen zich niet genoeg gezien en begrepen voelen door hun gemeente. Onduidelijkheid over verantwoordelijkheden, het ontbreken van persoonlijke uitnodigingen voor herdenkingen en lange wachttijden bij hulpvragen zijn voorbeelden van knelpunten. Deze problemen hangen samen met een beperkte kennis bij gemeenten over veteranen en hun rechten, met name over de bijzondere zorgplicht uit de Veteranenwet.
Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten hebben onder andere het NLVi en de VNG ingezet op het versterken van de rol van gemeenten in de uitvoering van de Veteranenwet en het vergroten van kennis en bewust- wording. In 2025 ontwikkelden het NLVi en de VNG samen de Handreiking Gemeenten en Veteranen. Deze handreiking biedt gemeenten duidelijke uitleg over de Veteranenwet en praktische handvatten voor lokaal beleid, zoals het aanwijzen van vaste aanspreekpunten, het structureel veran- keren van veteranenbeleid en het verbeteren van samenwerking met partners. De handreiking werd op 17 juni 2025 gepresenteerd tijdens het VNG Jaarcongres in Eindhoven en aangeboden aan de Veteranenombudsman. Hiermee werd benadrukt dat gemeenten een sleutelrol spelen in de erkenning, waardering en zorg voor veteranen en hun thuisfront. Dat de aanbevelingen echt worden opgepakt, blijkt ook uit een groeiend aantal lokale initiatieven. Zo stelde de gemeente Zutphen in 2025 een Verordening Veteranen vast en nam de gemeenteraad van Tilburg op 24 november 2025 de motie Verbinden met Veteranen aan. Ook andere gemeenten zijn actief aan de slag met de aanbevelingen van de Veteranenombudsman. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 72 «Ik ben blij te zien dat er na het uitbrengen van mijn onderzoek goede stappen zijn gezet om de zorg voor veteranen te verbeteren.
Ik raadde aan om de kennis binnen de gemeente over veteranen en de Veteranenwet te vergroten en beter een plek te geven. Een handreiking als deze draagt daar op een positieve manier aan bij. Ik hoop dan ook dat alle gemeenten hiervan gebruik gaan maken.» Reinier van Zutphen Relaties en kinderen van veteranen De Veteranenombudsman bracht eind 2024 het rapport «Erken mijn zorgen» uit waarin aanbevelingen staan over de manier waarop onder- steuning van relaties van veteranen die niet meer in dienst zijn bij het ministerie van Defensie kan worden verbeterd. Deze aanbevelingen waren zowel gericht aan het NLVi als aan het ministerie van Defensie. De beleidsreactie aan de Veteranenombudsman met de manier waarop de aanbevelingen zijn opgepakt, deelden we in april 2025 met de Tweede Kamer. In de Veteranennota 2024–2025 gaf de overheid ook aan dat naar aanleiding van het rapport een werkgroep is ingesteld met vertegenwoor- digers van het NLVi, het Landelijk Zorgsysteem voor Veteranen en het ministerie van Defensie. De Veteranenombudsman houdt de voortgang in de gaten en hield dit onderwerp ook in 2025 op de agenda. Onder andere vanwege de uitkomsten uit het onderzoek «Erken mijn zorgen» is de Veteranenombudsman samen met de Kinderombudsman een onderzoek begonnen naar de invloed van uitzendingen op kinderen van veteranen. Het onderzoeksrapport komt naar verwachting medio 2026 uit.
Toegang tot veteranenzorg in detentie De Veteranenombudsman vroeg al in 2021 aandacht voor veteranen in detentie met het rapport «Toegang tot veteranenzorg achter slot en grendel». Dit is een groep die makkelijk uit beeld raakt. Ook veteranen in detentie vallen onder de bijzondere zorgplicht uit de Veteranenwet. Detentie doet niets af aan het recht op erkenning, waardering en passende zorg, zeker niet als klachten direct samenhangen met de inzet voor Nederland. Uit het onderzoek bleek dat er niet genoeg rekening was gehouden met toegang tot specifieke veteranenzorg binnen penitentiaire inrichtingen. Goede intenties en initiatieven waren er zeker, maar deze leidden te weinig tot daadwerkelijke beschikbaarheid van zorg achter de muren. Daarom deed de Veteranenombudsman drie aanbevelingen, gericht aan de minister voor Rechtsbescherming en aan de minister van Defensie over regie, samenwerking en het verbreden van het zorgaanbod voor gedetineerde veteranen. Sindsdien is de toegang van zorgcoördinatoren van het NLVi tot inrich- tingen verbeterd en wordt er gewerkt aan betere afstemming tussen de Dienst Justitiële Inrichtingen, het ministerie van Defensie en zorgpartners. Ook wordt serieus gekeken naar plaatsing van veteranen met klachten die verband houden met hun inzet voor Defensie in het Militair Penitentiair Centrum in Stroe.
Deze ontwikkelingen zijn bemoedigend, maar nog niet het eindpunt. De sleutel ligt in het vastleggen van concrete afspraken. Pas dan wordt de bijzondere zorgplicht echt waargemaakt, en wordt – ook in detentie – blijvende erkenning en waardering getoond voor onze veteranen. De Veteranenombudsman blijft de voortgang volgen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 73 Terugkeerreizen Bosnië Sinds 2022 organiseert het NLVi terugkeerreizen voor Dutchbat III-veteranen en hun relaties, op basis van aanbevelingen van de Commissie Borstlap. Met als doel om hen te helpen met het delen van hun ervaringen en beter te integreren in de samenleving. De terugkeer- reizen worden jaarlijks georganiseerd en hoog gewaardeerd. In 2024 ontving de Veteranenombudsman een klacht van een veteraan die betrokken is geweest bij het opzetten van de eerste terugkeerreizen voor Dutchbat III veteranen naar Bosnië. De inhoud van de klacht was voor de ombudsman serieus genoeg om hier verder naar te kijken. Zo heeft de Veteranenombudsman gesprekken gevoerd met andere veteranen en verschillende organisaties die betrokken waren bij deze terugkeerreizen en aanbevelingen ter verbetering gedaan.
Afghaanse bewakers en tolken De Veteranenombudsman bleef zich in 2024 en 2025 inzetten voor veteranen die in Afghanistan hebben gediend en grote zorgen hadden over het lot van Afghaanse bewakers en tolken die hen jarenlang hebben geholpen. Deze lokale medewerkers beschermden tussen 2002 en 2021 Nederlandse militaire bases en de ambassade in Kabul. Sinds de machtsovername door de Taliban lopen zij grote risico’s vanwege hun eerdere samenwerking met Nederland. Eind september 2024 draaide het kabinet een eerdere toezegging om deze lokale medewerkers naar Nederland over te brengen terug. Waarom was niet duidelijk. Uit ambtelijke stukken bleek dat vooral de vrees voor mogelijk grote aantallen aanvragen en de kosten een rol speelden. De Veteranenombudsman sprak zich hierover uit in de Tweede Kamer en de media. Hij zei dat het kabinet een eerdere toezegging niet zomaar kan intrekken. Veteranen gaven aan dat het onacceptabel is dat het kabinet mensen die hen hebben geholpen in de steek laat. In 2025 volgde de Veteranenombudsman de juridische procedures van de voormalige ambassadebewakers. De rechter oordeelde in hoger beroep dat Nederland juridisch geen zorgplicht heeft. Toch stemde de Tweede Kamer voor een motie voor overkomst van deze groep.
De Veteranenom- budsman is blij met deze steun vanuit de morele verantwoordelijkheid van Nederland en het belang van behoorlijk bestuur, zowel voor de betrokken Afghanen als voor de veteranen die zich met hen verbonden voelen. 3.4. Ombudsagenda: letselschade veteranen Vier jaar geleden publiceerde de Veteranenombudsman een onderzoek naar de behandeling van verzoeken van veteranen om volledige schadevergoeding. Uit het onderzoek bleek dat het ministerie van Defensie veel te lang deed over het behandelen van de verzoeken. De procedure was ondoorzichtig en dat leverde stress op bij veteranen die tijdens het uitvoeren van een missie blijvend fysiek of mentaal letsel hadden opgelopen. In het rapport deed de Veteranenombudsman aanbevelingen om de procedure te verbeteren en kondigde aan later een vervolgonderzoek te doen om te zien of de verzoeken om schadevergoeding beter en sneller werden behandeld. Dit vervolgonderzoek bleek nodig, want de Veteranenombudsman bleef klachten ontvangen van veteranen over de lange behandeling van verzoeken om volledige schadever- goeding. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 74 De Veteranenombudsman concludeerde in het vervolgonderzoek «Tijdig, transparant en toegewijd» dat veteranen met letselschade nog steeds te lang moeten wachten op een schadevergoeding.
De Veteranenom- budsman vroeg daarom voor de tweede keer aandacht voor deze groep veteranen. Ondanks toezeggingen van het ministerie van Defensie, is er te weinig gedaan met eerdere aanbevelingen. Veteranen kunnen een schadeclaim indienen bij het ministerie van Defensie voor de gevolgen van fysieke of mentale schade. Dit gebeurt via de Regeling Volledige Schadevergoeding (RVS). Gemiddeld duurt de behandeling van een schadeclaim drie jaar. Maar sommige veteranen wachten al acht jaar op een uitkomst. De jarenlange procedure blijkt nog steeds erg stressvol voor veteranen. Dat maakt het extra pijnlijk, omdat zij vaak al in een kwetsbare positie zitten. Zo hebben de meeste van deze veteranen te maken met een posttraumatische stressstoornis. Veteranen gaven aan onvoldoende informatie te krijgen over de afhan- deling van hun aanvraag. Ze weten hierdoor niet goed waar ze aan toe zijn. Het gebrek aan informatie zorgt ook voor wantrouwen, wat uitein- delijk weer in de weg kan staan van een vlotte en transparante afhan- deling van de letselschadeclaim. Uit het onderzoek van de Veteranenombudsman bleek dat de systeempro- blemen die vier jaar geleden al bekend waren, nog steeds niet zijn opgelost. Het aanleveren van medische dossiers kan bijvoorbeeld niet digitaal. Hierdoor duurt de procedure onnodig langer.
De ombudsman kan niet anders dan vaststellen dat het ministerie van Defensie dit probleem niet genoeg voorrang geeft en niet genoeg naar oplossingen zoekt voor de veteranen. Naast het ministerie van Defensie speelt ook de belangenbehartiger van de veteraan een belangrijke rol in de behandeling van de schadeclaim. Dit zijn vaak letselschadeadvocaten. Volgens de ombudsman nemen deze twee partijen onvoldoende verantwoordelijkheid. Het proces zou veel vlotter gaan als zij met elkaar in gesprek gaan en echt met elkaar samenwerken ten behoeve van de veteranen. De Algemene Rekenkamer heeft de RVS-procedure in dezelfde periode onderzocht. Uit dat «onderzoek» blijkt dat in 60 procent van de gevallen het streven van de minister van Defensie, om letselschadezaken binnen twee jaar af te handelen, niet wordt gehaald. Ook blijkt uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer dat het ministerie van Defensie een structureel tekort aan juridisch personeel heeft, wat ten koste gaat van het helpen van veteranen. Het onderzoek van de Algemene Rekenkamer bevestigt de verhalen van veteranen waarmee we in contact kwamen. Zowel de Algemene Rekenkamer als de Veteranenombudsman verwacht dat de twee onderzoeken concrete aanknopingspunten bieden om de letselschaderegeling te verbeteren.
Op 13 mei 2025 schreef de minister van Defensie aan de Tweede Kamer maatregelen te nemen naar aanleiding van de aanbevelingen van de Veteranenombudsman. «Er is veel gesproken over dit onderwerp. Helaas is er de afgelopen jaren te weinig veranderd. Nog altijd ontvangen wij klachten van veteranen over deze langslepende en zeer stressvolle procedure. Dat moet nu eens Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 75 klaar zijn. Veteranen moeten op tijd en goed geholpen worden. Alleen zo zetten we de behoeften van veteranen centraal.» Reinier van Zutphen 3.5 Internationale activiteiten In 2025 stond het internationale werk van de Veteranenombudsman in het teken van verbinding, toezicht en aandacht voor de positie van militairen en veteranen in een veranderende wereld. Door werkbezoeken en internationale conferenties droegen we bij aan betere omstandigheden, meer erkenning en sterkere samenwerking. Een belangrijk moment was het werkbezoek aan Nederlandse militairen van de Multinational Battle Group in Litouwen. De Veteranenombudsman bezocht hen samen met de Noorse parlementaire ombudsman. Ook overlegden ze met de Litouwse ombudsman. Met dit bezoek wilde de ombudsman zien hoe de situatie voor de militairen zich ontwikkeld heeft sinds het vorige bezoek in 2023, ook vanwege de toenemende spanningen aan de oostgrens van de Europese Unie.
Door gesprekken met militairen kreeg de Veteranenombudsman ter plekke een goed beeld van hun werkomstandigheden en zorgen. De inzichten uit dit bezoek deelde hij met de Tweede Kamer en het ministerie van Defensie. Tijdens de zeventiende International Conference of Ombuds Institutions for the Armed Forces (ICOAF) kwam een groot netwerk van ombudsinstel- lingen samen in Johannesburg. Deze conferentie is inmiddels uitgegroeid tot hét internationale platform voor democratisch toezicht en mensen- rechten binnen de krijgsmacht. Namens Nederland sprak de Veteranen- ombudsman over de rol van de ombudsman voor veteranen en hun families die vastlopen in ingewikkelde systemen. Ook bespraken ze het internationale IOI-rapport over hulpverlening en bewustwording. De Veteranenombudsman bracht verder een werkbezoek aan Genève. Daar sprak hij met het Geneva Centre for Security Sector Governance (DCAF) en met vertegenwoordigers van de International Organization for Migration (IOM), de VN-Vluchtelingenorganisatie (UNHCR) en de Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights (OHCHR) bij de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland. De gesprekken gingen over goed bestuur in de veiligheidssector en migratie, en over de rol van onafhankelijk toezicht bij het beschermen van mensenrechten. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 76 4.
ONZE MENSEN Hoeveel medewerkers zijn er en wat zijn hun kenmerken? Hoe besteden we aandacht aan persoonlijke ontwikkeling en het beperken van ziekteverzuim? In dit hoofdstuk gaan we in op de mensen in onze organisatie. Ook beschrijven we in dit hoofdstuk hoe we omgaan met klachten over onze organisatie, waar medewerkers terechtkunnen als ze zich niet veilig voelen op het werk, hoe we ervoor zorgen dat mensen vitaal hun werk kunnen doen en wat we doen om in contact te blijven met de organi- saties om ons heen. Daarnaast geven we een overzicht van de nevenfuncties van de ambtsdragers. 4.1. Personeelsbestand Het aantal medewerkers in onze organisatie was in 2025 ongeveer gelijk aan het aantal in 2024. In 2025 hadden de Nationale ombudsman, Kinderombudsman en Veteranenombudsman 234 medewerkers (217 fte) in dienst. In 2024 waren dat 233 medewerkers (218 fte). Opbouw personeel De verhouding man-vrouw is gelijk gebleven ten opzichte van 2024: 72 procent van de medewerkers is vrouw, 28 procent man. Onderstaande tabel laat de leeftijdsopbouw van het personeel in aantallen zien. Leeftijd (in jaar) 20–24 | 25–34 | 35–44 | 45–54 | 55–59 | 60+ 2024 | 3 | 52 | 68 | 53 | 32 | 25 2025 | 4 | 54 | 66 | 51 | 34 | 25 Bij onze organisatie werken vooral mensen met een hbo- of universitaire opleiding. Veel medewerkers hebben de functie van (klacht)onderzoeker.
Dit is de reden waarom salarisschaal 11 het vaakst voorkomt. Hieronder staat de bezetting in de verschillende salarisschalen, exclusief de ambtsdragers. Salarisschaal 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 2024 | vrouw | 1 | 6 | 2 | 1 | 19 | 27 | 59 | 32 | 16 | 2 | 2 | 0 | 1 man | 1 | 5 | 0 | 1 | 8 | 12 | 19 | 10 | 7 | 1 | 1 | 0 | 0 2025 | vrouw | 0 | 5 | 5 | 2 | 17 | 23 | 58 | 34 | 18 | 2 | 3 | 0 | 1 man | 1 | 5 | 0 | 1 | 9 | 13 | 19 | 10 | 6 | 1 | 1 | 0 | 0 Stagiairs In 2025 liepen vier studenten langere tijd stage bij onze organisatie. De stagiairs kwamen van de volgende opleidingen: Master Sociology (2), Master Social Challenges, Policy and Interventions (1) en Bachelor Business Administration (1). Ontwikkeling medewerkers De Nationale ombudsman, Kinderombudsman en Veteranenombudsman vinden het belangrijk dat medewerkers zich blijven ontwikkelen. Ook moeten zij zo veel mogelijk in contact staan met burgers en (overheids)or- ganisaties. Alleen zo kunnen ze de klachten van burgers op een professi- Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 | 77 onele manier behandelen en hun kennis delen met de overheid en professionals. Dat vraagt om een organisatie die kan meebewegen in een wereld die steeds verandert en waarin medewerkers zich blijven ontwikkelen. Voor zichzelf en voor alle mensen die bij ons terecht kunnen.
Als onderdeel van het introductieprogramma krijgen nieuwe medewerkers daarom verplicht trainingen in basisvaardigheden en basiskennis, zoals effectief en begrijpelijk schrijven en de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Andere trainingen die worden aangeboden zijn gespreksvaardigheden en conflicthantering, professionele klachtbehandeling, omgaan met aanhoudend en grensoverschrijdend klaaggedrag, bevoegdheid en ontvankelijkheid, privacy en AVG en Informatiehuishouding. Daarnaast volgen medewerkers trainingen die aansluiten bij hun eigen persoonlijke ontwikkeling, zoals verdiepende cursussen binnen hun vakgebied. Naar aanleiding van het periodieke medewerkersonderzoek hebben we per team dialoogsessies gehouden. Tijdens deze sessies hebben we samen de resultaten besproken en concrete verbeteracties per team opgesteld. 4.2. Klachten over de organisatie De Nationale ombudsman krijgt ook klachten van burgers naar aanleiding van het handelen van de eigen organisatie en de medewerkers van de ombudsman. Die klachten komen bijvoorbeeld van burgers die ontevreden zijn over het contact met (de medewerkers van) de ombudsman. In 2025 ontving de ombudsman 172 klachten hierover, precies hetzelfde aantal als in 2024. De meeste klachten in 2025 gingen over het niet of niet op tijd reageren door medewerkers en over de behandelduur van dossiers.
In 2025 moesten mensen soms lang wachten voordat hun klacht werd behandeld, omdat het behandelen van klachten op sommige terreinen meer tijd kostte, bijvoorbeeld door de complexiteit ervan. Er zijn in 2025 162 klachten behandeld (169 in 2024). Er kan een verschil zitten tussen het aantal ingediende en het aantal behandelde klachten, omdat niet alle klachten altijd in hetzelfde kalenderjaar worden afgerond. Van de 162 klachten zijn er 89 formeel behandeld. Dit betekent dat daarover een oordeel is gegeven door de ombudsman. Van deze 89 formeel behandelde klachten waren: – 26 klachten gegrond; – 31 klachten niet gegrond; – In twee zaken is geen oordeel gegeven; – 30 klachten waren deels gegrond/deels niet gegrond en/of er is deels geen oordeel gegeven. Zie voor deze cijfers ook de cijferbijlage bij dit jaarverslag op nationaleombudsman.nl. 4.3. Vertrouwenspersoon Bij de Nationale ombudsman hechten we grote waarde aan integer handelen. Dat betekent dat we alert zijn op mogelijke integriteitsvraag- stukken en ruimte bieden om dilemma’s en signalen bespreekbaar te maken. Een open en veilige werkomgeving is daarbij een belangrijk uitgangspunt. De Nationale ombudsman werkt samen met onafhankelijke externe vertrouwenspersonen. Onze medewerkers kunnen vertrouwelijk Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr.
2 78 contact met hen opnemen als zij te maken hebben met ongewenste omgangsvormen, of als zij zich op een andere manier niet veilig voelen op hun werk. De vertrouwenspersoon denkt mee over een oplossing door een luisterend oor te bieden, informatie te geven, te adviseren, door te verwijzen en medewerkers zo nodig bij te staan bij het indienen van een klacht. De vertrouwenspersoon registreert de meldingen geanonimiseerd. In 2025 is de vertrouwenspersoon door twee collega’s benaderd (twee in 2024). 4.4. Ziekteverzuim en vitaliteit Als werkgever willen we een omgeving bieden waarin medewerkers vitaal en veilig hun werk kunnen doen. We zorgen dat collega’s die regelmatig thuiswerken dat ergonomisch verantwoord kunnen doen. Ook kunnen collega’s op kantoor tegen een kleine eigen bijdrage een stoelmassage krijgen, en krijgen medewerkers korting op een sportschoolabonnement via Bedrijfsfitness Nederland. Dankzij eerder ingezette interventies en een goede samenwerking met onder meer de bedrijfsarts, de bedrijfsmaat- schappelijk medewerker en de integratie-adviseur is het ziekteverzuimper- centage gedaald. Het gemiddelde ziekteverzuim over 2025 kwam uit op 5,2 procent (6,2 procent in 2024). 4.5. Medewerkers naar buiten We ontvangen elke dag klachten van burgers over verschillende overheidsorganisaties.
Kennis van die organisaties en hoe zij werken is erg belangrijk om de klachten over die organisaties te kunnen behan- delen. Ook is het belangrijk dat de medewerkers die die klachten behandelen, weten wat er in de samenleving speelt en waar burgers tegenaan lopen. Hier werken we aan door medewerkers te stimuleren werkbezoeken te brengen, bijvoorbeeld aan een overheidsorganisatie of een maatschappelijke organisatie. Onze medewerkers volgen, organiseren en geven verschillende workshops, lezingen en cursussen die gaan over onder meer de relatie tussen burgers en de overheid en over kinder- rechten. Dit doen ze voor verschillende groepen, onderwijsinstellingen en organisaties. Ook detacheren we medewerkers bij andere (overheids)or- ganisaties. Daarnaast worden geregeld medewerkers van andere organisaties gedetacheerd bij de ombudsman. Dit levert voor beide organisaties nieuwe kennis en inzichten op. 4.6. Nevenfuncties ambtsdragers In 2025 hadden de ambtsdragers onderstaande nevenfuncties. De nevenfuncties staan ook op onze website nationaleombudsman.nl.
Nationale ombudsman en Veteranenombudsman: Reinier van Zutphen Functie die hoort bij de functie Nationale ombudsman: Lid Raad van Advies College Rechten van de Mens (sinds 1 april 2015, niet betaald) Functies die samenhangen met de functie Nationale ombudsman: Lid bestuur Kirchheiner Stichting Ombudsman en Democratie (sinds 1 april 2015, niet betaald) Voorzitter van de Vereniging voor Klachtrecht (sinds 13 april 2016, niet betaald) Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 79 Regional President for the European Region of the International Ombudsman Institute (IOI) (sinds 13 mei 2024, niet betaald) Member World Board International Ombudsman Institute (IOI) (sinds 4 april 2022, niet betaald) Lid Maatschappelijke Adviesraad Instituties Open Samenlevingen (Universiteit Utrecht) (sinds 10 okt 2024, niet betaald) Nevenfuncties: Docent Studiecentrum Rechtspleging (sinds 1 april 2005, betaald) Lid Raad van Advies Instituut Gak (sinds 1 juli 2018, betaald) Lid Board of Advisors Master programma Law & Society, Van Vollenhoveninstituut (sinds 2020, niet betaald) Voorzitter Raad van Toezicht Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (van 1 oktober 2017 tot 1 oktober 2025, betaald) Kinderombudsman: Margrite Kalverboer Functie die samenhangt met de functie Kinderombudsman: Lid van de Societal and Ethics Advisory Board van het Growing Up Together in Society
(GUTS) consortium (sinds 17 maart 2025, niet betaald) Nevenfunctie: Hoogleraar kind, (ortho)pedagogiek, kinderrechten en vreemdelingen- recht aan de Rijksuniversiteit Groningen (sinds 2016, niet betaald) substituut-ombudsman: Linda Molenaar Nevenfunctie: Voorzitter cliëntenraad zorglocatie De Es, onderdeel van de Argos Zorgroep (per 1 november 2024, niet betaald) Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 929, nr. 2 80