Transcript Gemeenteraad 02.07.2024

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE ALTENA d.d. 2 juli 2024

1.

Opening en vaststellen agenda De voorzitter: Dames en heren, ora est. Het is tijd. Here, voorafgaand aan onze vergadering vragen wij u om uw zegen over onze werkzaamheden. Geef ons besef van onze afhankelijkheid van u bij al onze overleggen en besluiten. Geef ons kennis en inzicht, opdat wij in staat zijn onze taak juist te vervullen en de belangen van de gemeente Altena te behartigen. Wij vragen u dit om Jezus’ wil. Amen. En daarmee open ik deze raadsvergadering op de tweede van de maand juli, de dag die in het teken staat van de Nederlandse keuken, de dag ook, voor de liefhebbers, die als Wereld UFO-dag wordt beschouwd. Een dag die ook in het teken staat van de beëdiging van het kabinet Schoof, maar zeker een dag die in het teken zal staan van het afscheid van onze twee bodes Jan en Corry, die vanavond ons voor het laatst zullen ondersteunen bij ons werk. En dan zou u zeggen: waarom noemt u het voetbal niet? Want er zitten een aantal liefhebbers blijkbaar in de zaal, die zich ook in ieder geval goed hebben uitgedost. Maar dan moet ik toch zeggen, in navolging van paus Johannes Paulus II: voetbal is het belangrijkste van alle onbelangrijke dingen op aarde. En dat was ook de vraag bij het VNG-congres vorige week en daar mocht je dan ja of nee op zeggen en de uitslag was 50,01 tegen 49,99.

Dus het was een vraag die mooi Nederland verdeeld houdt en dat zal dus vandaag ook wel zijn. We gaan er een bijzondere dag van maken met elkaar. Er zijn nog een paar raadsleden afwezig. Mevrouw Schermers en de heer Siland, ik denk dat die allebei wat later komen. En de heer Versluis is wegens familieomstandigheden afwezig. Dan gaan wij naar de opening en het vaststellen van de agenda. En ik zie mijnheer Timmermans staan, dus die heeft daar een vraag of opmerking over. Mijnheer Timmermans. De heer Timmermans: Ja, dank u voorzitter. Ja, even een puntje van orde. Ik wil mij op deze manier even uitspreken dat ik het niet eens ben met de agenda zoals die op is gesteld. Ik zie sport en spel als een privédoeleind en niet in een betaalde sfeer, waar wij hier als gemeente Altena voor samen zijn. En de gekozen agenda biedt hier ruimte voor om twee, wellicht drie uur voor in te bouwen. Ik vind voetbal best leuk om te kijken, maar het moet niet ten koste gaan van een gemeente of een gemeenschap. En zeker na een belangrijke vergadering als dit, een Kadernotavergadering, waar het over keuzes gaat, vind ik het ongepast. De voorzitter: Waarvan akte. En gevoelens van instemming of afkeuring doen we niet. Uw presidium heeft de agenda vastgesteld en er ruimte voor geboden om de vergadering tussen zes en acht uur te schorsen.

En ik heb begrepen: wij gaan om acht uur verder, tenzij er een verlenging is. Dus mensen die dan zien dat er een verlenging is, die weten dan dat het ietsjes later wordt. Dat is de manier waarop dat is vastgesteld. Ikzelf zal nog tot en met de schorsing in uw midden zijn. Daarna zal de vergadering worden voorgezeten door de heer Meijboom en dan zal ik mij van mijn ouderlijke plichten die ik heb nog proberen te kwijten doordat ik bij de diploma-uitreiking van mijn dochter aanwezig zal zijn en ik zal aan het eind van de avond weer terugkomen als dat is afgerond. Dat vooraf. Kunnen we verder aan de slag met de agenda zoals die voorligt? Voor de rest zie ik instemmende knikken.

2.

Vragenkwartier

Vragen van de heer H. Timmermans (VVA) over het kijk- en luisteronderzoek lokale omroep De voorzitter: Dan gaan we naar het vragenkwartier. En omdat die vraag aan mij gericht is, zal de heer Meijboom voor gaan zitten.

De plaatsvervangend voorzitter: Goed, dank u wel voor het overdragen van de vergadering op dit punt en dat is dus het vragenkwartier. De heer Timmermans heeft namens de fractie van VVA aangekondigd dat hij vragen wil stellen over de status van AFM Altena TV, naar aanleiding van de eerder verstuurde raadsinformatiebrief. De procedure van behandeling is dat de heer Timmermans eerst de vragen kan stellen, die hij heeft geformuleerd. Dan zal het college het antwoord daarop geven, dat zal dan de heer Lichtenberg uiteraard zijn. Dan is er nog gelegenheid voor de vragensteller, voor de heer Timmermans, om vervolgvragen te stellen, eventuele vervolgvragen en daarbij kunnen ook andere woordvoerders, als ze een vraag hebben, kunnen zij die ook stellen. En we gaan natuurlijk niet in debat over het onderwerp, maar het college zal dan ten slotte nog de eventueel gestelde vervolgvragen beantwoorden. Ik wil nu het woord geven aan de heer Timmermans. Aan u het woord. De heer Timmermans: Ja, dank u wel voorzitter. Voorzitter, geacht college, omtrent RTV Altena. De enquête die onlangs gehouden is geeft de uitkomst, zo moet ik het zeggen, aan dat meer dan 55 procent van de gemeente Altena minstens één keer per maand luistert of kijkt naar RTV Altena. Echter, dit was de laagst mogelijke keuze die in de enquête genoemd was.

Dus je kon niet eens zeggen dat je niet of nooit keek of luisterde en dat vind ik toch wel een beetje representatief een probleem worden, denk ik. Want nu wordt er geschetst dat er toch een aanzienlijk gedeelte hiernaar luistert. Dat is vraag één: hoe representatief vindt u dan zelf deze enquête? Vraag twee is: RTV Altena voldoet nog steeds niet aan de criteria van de Mediawet. De zender is nog steeds niet in Wijk en Aalburg en Veen te ontvangen, terwijl ze al vijf jaar bezig zijn. Vraag drie is: wat opvalt is dat RTV Altena zeer weinig zichtbaar is en eigenlijk voor één week geleden het hele jaar nog geen enkele locatie-uitzending heeft gedaan. Vraag vier is: hoe lang is het geleden dat er iemand vanuit de politiek voor de ATV-microfoon heeft gestaan? Ze hebben tot voor één week geleden in heel 2024 slechts vier tv-items gemaakt, waarvan twee carnavalsoptochten en een filmpje van één minuut, waar zonder tekst en uitleg de verlichting van de kerktoren in Hank was. Waar zijn die reportages? Vraag vijf. Geen lokale uitzendingen, geen zichtbaarheid, geen tv-reportages. Vorig jaar werd gezegd dat dit door Corona kwam. Ik krijg nu de indruk dat de rek er bij de organisatie uit is. Ze voldoen niet aan de criteria van de Mediawet en het Commissariaat van de Media en geven een enquête vanuit de gemeente, die mensen geen optie geeft om een eerlijk antwoord, een eerlijk beeld te geven.

Het lijkt een beetje naar verdoezelen van het disfunctioneren van de omroep, maar daar mag het college dan even een antwoord op geven. En wellicht de aanvullende vraag is: wat is er misschien veranderd bij RTV Altena, waardoor ze niet meer functioneren zoals ze moeten functioneren? De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Uw vijfde vraag was bijna wel een mening, dus dat zou anderen misschien uit kunnen nodigen om daar dan ook op te reageren, maar dat is dus nogmaals niet de bedoeling. Ik wil burgemeester Lichtenberg graag het woord geven om in te gaan op de gestelde vragen. De heer Lichtenberg: Ja voorzitter, dank u wel. Wij hebben als college uw raad met de raadsinformatiebrief onlangs geïnformeerd over de enquête, die via Aan de Slag is uitgevoerd. En de vraag die gesteld wordt over hoe representatief is deze enquête, dat is op zichzelf een terechte vraag, want wij hebben als college ook geconstateerd, dat staat ook in de raadsinformatiebrief, dat de uitslag wel beperkt representatief is, omdat wij maar 233 reacties hebben gehad, terwijl voor een valide onderzoek op basis van onze omvang er 375 reacties nodig zouden zijn. Dus in die zin de constatering dat het onderzoek niet geheel representatief is, die deelt het college met de vragensteller. De vraag is daarmee of dan het onderzoek daarmee wel of niet van invloed kan zijn.

Dat is vooral aan ATV zelf om de resultaten te gebruiken. De uitslag van de mensen die wel gereageerd hebben laten zien dat van de mensen die gereageerd hebben wel een deel kijken. De vraag is dan niet of je dat voor de hele gemeente representatief zo mag zeggen. Dat heeft het college op die manier ook in de raadsinformatiebrief verwoord. Dan heeft u nog gesteld: er wordt niet voldaan aan de vereisten in de

Mediawet. Wij hebben de gemeenteraad voorgelegd, op basis van de vereisten van de Mediawet, of daaraan voldaan werd bij het advies geven over de zendmachtiging. Aan die vereisten wordt voldaan. Wij hebben als college wel aangegeven dat wij voor het vervolg met de omroep wel in gesprek blijven over de volledige luisterdichtheid en bereikbaarheid, ook in de oostkant van onze gemeente. De vragensteller stelt terecht aan: hij is nog steeds niet goed te beluisteren in Wijk en Aalburg en in Veen. Dat blijven wij ook met het bestuur nog steeds volgen. Ik weet dat men dringend op zoek is, men heeft een, hoe heet dat, een frequentie nodig om te mogen uitzenden. Die is inmiddels na lang soebatten vergeven. En nu heeft men een plek nodig om op een goede manier een mast neer te kunnen zetten. Die plek heeft men, maar is men nog in onderhandeling over de omstandigheden waarop de mast geplaatst kan worden en men hoopt daar nog deze maand uitsluitsel over te kunnen krijgen met die plaats. Want net als de vragensteller is ook het college van mening dat zo snel mogelijk de dichtheid voor de hele gemeente geregeld moet worden. Dus dat voel ik met de vragensteller mee. Als het verder gaat over het functioneren van een omroep in zijn algemeenheid en dus ook van onze lokale omroep, dan gepast terughoudendheid vanuit het college om daar een mening over te geven, ook al zouden we die hebben.

Juist in ons bestel en ook in het bestel van de Mediawet is het zo dat wij daar geen zeggenschap over hebben, noch invloed op hebben, alleen kunnen constateren dat voor wat betreft het aantal activiteiten op gebied van zichtbaarheid met tv-uitzendingen, dat de laatste maanden wel mager is. Dat ben ik met de indiener eens. Wat ik daarvan teruggehoord heb is dat dat ook te maken heeft met persoonlijke omstandigheden van de mensen die die items maakten, maar dat er ook op basis van de enquête nieuwe vrijwilligers zich hebben aangemeld om hopelijk dat gat wel naar de toekomst toe te dichten. En dat is eigenlijk alles wat ik erover wil zeggen, voorzitter. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, burgemeester Lichtenberg. Dan wil ik graag de gelegenheid nog geven aan de heer Timmermans of hij nog vervolgvragen heeft. Aan u het woord, u heeft ze kennelijk. Ja. De heer Timmermand: Voorzitter, ja dank u. Gehoord hebbende dat het college wel een groot gedeelte van mijn meningen deelt, heb ik dan denk ik niet direct aanleiding toe van vervolgvragen. Maar ja, het punt komt eigenlijk boven dat er gaat al best voldoende financiële middelen naar deze organisatie toe. En de heer Lichtenberg, die gaf net wel aan van de terughoudendheid vanuit het college, dat is begrijpelijk. Maar ja, het wordt wel gefinancierd door dit huis.

En het ziet er nu al zo mager uit dat het lijkt alsof het een financiële injectie blijft, zeg maar, in plaats van om het omhoog te houden. Dus voorzitter, ik ga me beraden in de toekomst, als dat niet verbetert, op het indienen van een motie of een amendement. De plaatsvervangend voorzitter: Het is toch de bedoeling dat het een reactie blijft. Ja, dat lijkt me heel goed. Dan kijk ik nog om me heen. Is er nog vanuit de andere fracties nog? Nee? Nou, dan denk ik … Ja, wilt u toch nog? Nee, precies. Dan wil ik de leiding van de vergadering weer graag overdragen aan u. O. Aan u het woord, mijnheer Den Haan. De heer Den Haan: Ja voorzitter, dank u wel. Dank voor de vraagstelling van de heer Timmermans van de VVA. Voor een deel voelen wij daar ook in mee en misschien is het handig dat we een keer daar opiniërend nog een keer over gaan praten, over dit verhaal, dus dat het college de raad daar een keer in meeneemt … De plaatsvervangend voorzitter: Nou, ik denk dat dat een voorstel is wat u mee kunt nemen naar het presidium. Ja. Nee, u wordt op uw wenken bediend. Ja. De heer Den Haan: U bent goed voorbereid, voorzitter. Dank u wel.

De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Dan wil ik toch graag de leiding overdragen aan burgemeester Lichtenberg. HAMERSTUKKEN 3.

Opheffen geheimhouding stukken vanuit cyclus april De voorzitter: Goed. Daarmee is het vragenkwartier afgerond. Dan gaan we naar de hamerstukken. Agendapunt 3, de opheffing van de geheimhouding van de stukken van de vergadercircus van april 2024. Is er nog behoefte aan een stemverklaring, een stemming? Niemand? Dan is aldus besloten. En dan wil ik u wel mededelen dat de openbaarmaking van die stukken op donderdagochtend 4 juli gepland is, dus dan zijn die stukken allemaal openbaar.

DEBATSTUKKEN 4.

Jaarrekening 2023 (incl toelichting rapportage Auditcommissie) De voorzitter: Dan gaan we naar de debatstukken en dan komen we bij agendapunt 4. Dat is de Jaarrekening 2023 en dan beginnen we met een toelichting vanuit de auditcommissie met de voorzitter de heer Bakker. En die wordt nog gesouffleerd. Toelichting vanuit de auditcommissie, mijnheer Bakker, over de Jaarrekening 2023. De heer Bakker: Nee voorzitter, volgens mij hebben we het advies allemaal kunnen lezen, dus wat dat aangaat zal er van ons uit, van de auditcommissie uit, weinig aanvullend zijn. Naast de twee aandachtspunten die we genoemd hebben wil ik toch nog één dingetje even meegeven en dat is het verzoek wat wij via de griffie overbrengen weer aan Deloitte, onze accountant, om toch sneller, eerder en volledig het hele verhaal afgerond te krijgen, zodat we dat ook als raad op die manier mee kunnen nemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bakker. Is er vanuit de fracties op het advies vanuit de auditcommissie en de Jaarrekening in algemene zin iets in te brengen in het debat? Mijnheer Bouman. Een stemverklaring? We gaan pas aan het eind van de avond stemmen over alle stukken, dus ook over de Jaarrekening en over de Bestuursrapportage en over de Kadernota, dat doen we pas aan het eind.

U mag nu al een stemverklaring geven voor dan? De heer Bouman: Nou, misschien is dat wel praktisch, want anders moeten we aan het einde van de avond weer helemaal herinneren dat we ook nog een Jaarrekening hadden, terwijl we daarvoor drie uur voetbal aan het kijken waren en drie uur aan het vergaderen over de Kadernota. De voorzitter: Als u nu, dan staat hij maar vast op de band. Dus ga uw gang. De heer Bouman: Dan zal ik verklappen dat wij in gaan stemmen met de Jaarrekening, met daarbij de verklaring dat wat ons betreft de vorming van de bestemmingsreserves voor de Omgevingswet en glasvezel liever niet had gehoeven, omdat wij vinden dat we als raad zeer spaarzaam moeten zijn met het vormen van die reserves en nog spaarzamer met het volledig uit handen geven van die middelen aan het college. En als we dan kijken naar de omschrijving, dan betwijfelen we of de noodzaak er is voor die bestemmingsreserves, met name voor die van de glasvezel. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Mijnheer Van der Hoeven van de ChristenUnie. Is dat ook een stemverklaring of is dat toch een debat? De heer Van der Hoeven: Ook een stemverklaring, voorzitter. Ik sluit me aan bij de heer Bouman van de VVD, alleen de volgorde van urgentie keren wij om. Dus wij vinden in ieder geval voor de riolering dat daar de plannen ‘…’ moeten komen en voor de glasvezel, daar voelen we iets bij. De voorzitter: Dank u wel. Waarvan akte. Hij staat op de band. Hoeft u dat aan het eind van de avond niet meer te doen, dat scheelt de voorzitter dan werk wat dat betreft. Ik denk ook niet dat een reactie van het college nodig is. Nee hè? Ik zie dat ook. 5.

Kadernota 2025 en Eerste Bestuursrapportage 2024 a.

Algemene beschouwingen

De voorzitter: Dan gaan we naar de algemene beschouwingen, agendapunt 5, de Kadernota en de Eerste Bestuursrapportage over 2024 en de Kadernota 2025. Algemene beschouwingen, die worden uitgesproken in volgorde van de grootte van de fracties. Er is vijf minuten spreektijd afgesproken in het presidium. Zoals te doen gebruikelijk zal ik daar eventjes naar kijken en meestal komt dat redelijk goed uit met elkaar. En na de eerste uitspraak van de beschouwingen is er ruimte voor onderlinge reactie op de beschouwingen en ook nog een reactie van het college daarover. Voor de deelnemers, maar ook voor de mensen thuis: de inbreng van de fractievoorzitters is door de griffie ontvangen. Die zal na de laatste inbreng, dat zal de heer Timmermans van de VVA zijn, zal die openbaar gemaakt worden via het raadsinformatiesysteem, is dan dus ook voor iedereen te raadplegen en na te lezen, zodat u niet heel erg druk hoeft mee te schrijven als u dat per se zou willen. Dat vooraf gezegd hebbende. Mijnheer Bouman van het CDA, mag ik u vragen de beschouwingen te openen? De heer Bouman: Dat mag en dat zal ik dan ook braaf doen. Er staat boven: terug naar de basis. Het is in onze gemeente goed samenleven, wonen en werken. CDA Altena is trots op een aantal stappen die bereikt zijn in de eerste twee jaar dat dit college aan de slag is.

Zo wordt er hard gewerkt aan de ambitie om voldoende passende woningen te bouwen, bijvoorbeeld het plan Achter de Schans, daar wordt op dit moment hard gebouwd aan nieuwe woningen, waar ook ruimte is voor starters. Op verschillende plaatsen is ook gestart met de bouw van nieuwe, energiezuinige schoolgebouwen, MFC d’Alburcht wordt verduurzaamd en uitgebreid met een turnzaal en er is een kortingsregeling gerealiseerd voor inwoners van Altena ten behoeve van de Bergsche Maasveren. De verbindingsfunctionarissen tussen scholen en de jeugdzorg worden vanuit het werkveld gezien als nuttig en zeer waardevol en meer kinderen maken kennis met muziekonderwijs. Mantelwonen is mogelijk gemaakt en er wordt hard gewerkt aan veiligere wegen, zoals bijvoorbeeld op dit moment de kruising tussen de Zandsteeg en de Dijkgraaf den Dekkerweg. En dit waren zomaar enkele voorbeelden. Wij zijn trots en dat willen we in de toekomst graag ook zo houden. We zien echter dat er vanaf 2026 grote tekorten ontstaan in de begroting. CDA Altena pleit er dan ook voor om ons te focussen op de basis. Focussen op de dingen die echt belangrijk zijn: passende zorg, voldoende woningen in elk dorp, veilige wegen, leefbare groene buitenruimte, goede voorzieningen, sterke bedrijven, betaalbare lasten en bloeiende verenigingen. Voor sommige andere zaken kan en moet het een tandje minder.

Dat is geen fijne, maar een noodzakelijke boodschap. Wij komen dan ook niet met nieuwe ambities, maar doen de dingen die we als gemeente moeten doen en willen doen, gewoon zo goed en efficiënt mogelijk. Wij dienen bij de behandeling van de Kadernota een tweetal moties in, waarin dit geluid ook terugkomt. Voor de omvang van de formatie van het personeel geven we onszelf en het college de opdracht mee om uiterlijk in 2026 qua formatie minimaal weer terug te zijn op het huidige niveau. En voor de tijdelijke programma's hebben we een motie

voorbereid, waarmee we ons als raad nadrukkelijker dan nu het geval is in de positie brengen om deze programma's te evalueren en indien nodig bij te sturen. Het komende jaar, 2025, zal een jaar zijn waarin we als raad en college met elkaar keuzes moeten gaan maken waar het een stapje minder kan en of moet. Wat ons betreft starten we dit proces al in 2024. Wij lopen niet weg voor deze verantwoordelijkheid en spreken de wens uit richting andere partijen om dit zoveel mogelijk in gezamenlijkheid te doen. Wij blijven hierover graag de dialoog voeren. Door komend jaar samen de juiste keuzes te maken, zullen we erin slagen dat onze mooie gemeente Altena ook na 2026 een gemeente blijft om trots op te zijn. Tot slot wil het CDA Altena ook haar waardering en complimenten uitspreken voor het vele werk wat wordt uitgevoerd door de medewerkers van onze gemeente. Zonder hen kunnen we hier allerlei dingen bespreken en afspreken, maar dan gebeurt er uiteindelijk niets. We wensen het college, samen met de organisatie, veel inspiratie, wijsheid, maar ook plezier toe, om in overleg met ons als raad te komen tot een sluitende begroting voor 2025. Met de focus op de basis hebben we er vertrouwen in dat we in 2025 ook met elkaar een gezond meerjarenperspectief kunnen bereiken voor de jaren erna. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bouman. Ruim binnen de tijd, drieënhalve minuut.

Dit is de enige keer per jaar dat ik hoef te timen, maar dat gaat helemaal goed. Mijnheer Den Haan, ga uw gang. Even voor de band: mevrouw Schermers is ook gearriveerd, dus is op dit moment onderdeel van de vergadering. Mijnheer Den Haan. De heer Den Haan: Ja, drieënhalve minuut, dat is net als bij het wegen van je koffers als er één te zwaar is en de ander te licht, dan ga ik proberen dat in vijf minuten te doen, voorzitter. De voorzitter: Dus u gaat mij nu als KLM … De heer Den Haan: Het mag ook Easyjet zijn. De voorzitter: Ga uw gang. De heer Den Haan: Dank u wel. Algemene beschouwingen 2 juli 2024. Voorzitter, vorig jaar liet AltenaLokaal in het katern van de sufferd optekenen dat wij het spreekwoordelijke glas halfvol zien. Dat is nog steeds zo. Ondanks politieke onzekere tijden, met de val en nu de vorming van het nieuwe kabinet, waarin vertrouwen in de politiek een hele stevige knauw heeft gekregen, zijn wij hier al vijf jaar lokaal doorgegaan met het beste voor Altena en haar inwoners. Vanuit, inzicht, kennis en zeker ook voortschrijdend inzicht doorgegaan met het ontwikkelen en doorbouwen naar een in de breedste zin van het woord goede, gezonde, vitale, weerbare en op de toekomst gerichte samenleving, waar het goed wonen en werken is. En dat, voorzitter, wil AltenaLokaal graag blijven doen, graag samen, met inachtneming van verschillen die er zijn.

Die zijn er politiek, maar ook in de samenleving. Je kunt het namelijk niet iedereen naar de zin maken of voor iedereen de juiste beslissing nemen, maar altijd zoeken naar een breed gedragen, vanuit de juiste informatie en een goede onderbouwing beslissingen nemen blijft ons motto. En in grote lijnen en zelfs in detail zijn we dat volgens ons aan het doen. We bouwen, ondanks dat er tegenwoordig bij elk plan steeds meer bezwaren zijn, veel huizen en komen, als we zo doorgaan, wellicht wel in de buurt van onze doelstelling. We kunnen nog steeds, al heeft het alle aandacht nodig, met de almaar duurder wordende zorg de zorg bieden die nodig is voor onze Altenaren en die we samen hebben afgesproken. We bereiden ons ook goed voor op onze ouder wordende samenleving en alles wat daarbij komt kijken, want dat is absoluut zichtbaar aan de horizon. Denk aan voorkoming van eenzaamheid, voorkoming en hulp bij dementie, maar ook het zoveel mogelijk in stand houden van voorzieningen in Altena om hierbij ondersteuning te bieden. Dat kost geld, maar dat is wat AltenaLokaal betreft investeren in de juiste dingen. En hier hoort ook zeker bij dat wij blij zijn met het Meerjarig

Onderhoudsprogramma van Sportvelden, dat dat erdoorheen is. Het is een belangrijke voorziening voor sport, maar ook voor samenkomen, voor sociale contacten, voor beleving, et cetera. Dat krijgt juist de impuls, wat ons betreft, om nog meer te zoeken naar samen doen. Er zijn nu eindelijk meer contacten met verenigingen vanuit de gemeente voor hun vragen en kan er dus sneller gereageerd worden. En dat laatste, dat is iets wat we in Altena nog steeds aan het verbeteren zijn en ook breder moet. Het proces rond het in kaart brengen en verfijnen en uniformiseren van het accommodatiebeleid nadert zijn eindfase. Een grote klus, vanwege onder andere grote verscheidenheid en verschillen in bijvoorbeeld exploiteren van onze accommodaties. Maar de wil is er om dit goed te doen en zoveel mogelijk te uniformiseren, zodat een goede bedrijfsvoering borg staat voor deze voorzieningen, die zo superbelangrijk zijn in onze op onze toekomstgerichte samenleving. En voorzitter, zo kan ik nog doorgaan met ontwikkelingen die in gang gezet zijn of al liepen. Soms worden dit ambities genoemd. AltenaLokaal zegt dat dit geen ambities zijn, maar onontbeerlijke basisvoorwaarden voor die gezonde, weerbare, vitale toekomst, waar we met de kracht uit de samenleving in staat zijn om door te bouwen. En dan zal het zo zijn, voorzitter, dat er donkere wolken aankomen.

Ik heb hier staan: nou en? AltenaLokaal loopt er niet voor weg en is er ook niet bang voor, omdat we weten dat we samen sterk genoeg zijn om dit op te vangen, als dit slechte weer al echt op ons afkomt. Dat is dus nog steeds dat glas halfvol, voorzitter. Wij steunen het college en in hun kielzog de ambtelijke ondersteuning, de voorganger mijnheer Bouman van het CDA, die zei het al. Ook de steun voor de ambtelijke organisatie en al het werk wat op hen afkomt en gedaan moet worden. Dat wat al vijf jaar, wat AltenaLokaal betreft, ruim en dik voldoende gebeurt in onze jonge fusiegemeente. En we merken, en als het goed is merken we dat samen, dus raad en college, dat elkaar beter informeren, aan de voorkant meer meenemen, beter kan. Ik bedoel dan meer het ontwikkelen, om toch maar in de termen van het EK te blijven, het Duitse fingerspitzengefühl, waarbij je inziet, doorziet en voorziet dat andere spelers op het veld belangrijk zijn om in een eerdere voorfase mee te worden genomen. Dat ook om kostbare tijd te besparen en eigenlijk dus een soort van bezuinigen. Dat zijn zaken die we zelf in kunnen zetten, in tegenstelling tot zaken waar we weinig of geen invloed op hebben. Ik ben bijna klaar, voorzitter. AltenaLokaal vindt ook dat we zelf veel invloed hebben om de almaar duurder wordende zorg en daardoor onze wellicht leger rakende gemeentekas te gaan ontzien.

En wat ons betreft is dat investeren aan de voorkant. Het voorkomen van zorg, zorgen dat mensen niet in de dure zorg terechtkomen, dat kan op heel veel vlakken en zijn we al mee bezig, maar het kan nog beter. Nog meer inzetten op onze vitaliteit, onze voorzieningen op peil houden, onze verenigingen, stichtingen en iedereen, werkelijk iedereen die daar een steentje aan bijdraagt om mensen te kunnen laten bewegen, bij elkaar te laten komen, et cetera, te ondersteunen om dit te kunnen en blijven doen. Dat hebben wij zelf in de hand en daar hebben wij invloed op. En dat nu, voorzitter, dat kan alleen maar samen. Dat is een afronding. Daar hoort opbouwende kritiek bij, ook leren van je fouten. Maar laten we ook leren om te koesteren wat goed gaat, dat vast te houden en uit te bouwen, dat ook soms aan elkaar te laten weten, soms zelfs te vieren wat goed gaat. Want mijn of ons motto is dat onderlinge sfeer de basis voor succes is om door te kunnen gaan met bouwen van onze weerbare toekomst. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Haan. Nou, vijf minuut tien. Die tien seconden, die kreeg u, die was verdiend. Mijnheer Meijboom. De heer Meijboom: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, geachte burgemeester, wethouders, collega's van de raad, leden van de griffie, ambtenaren en andere aanwezigen.

We zijn gewend om bij de behandeling van de Kadernota vooruit te kijken, plannen te presenteren voor het komende jaar en verder, waarin we in de toekomst proberen te kijken. De machtige koning Nebukadnezar van het Babylonische Rijk riep op een gegeven moment Daniël naar zijn hof om een droom uit te leggen. Wijzen en wetenschappers waren daartoe niet in staat gebleken, maar Daniël leerde dat er een God in de hemel is, die verborgenheden openbaart.

Mensen, hoe bedreven in politiek of in economie of op anderszins, kunnen niet eens één dag vooruitkijken, maar dat ontslaat ons niet van de verplichting om in afhankelijkheid van onze schepper vooruit te kijken en ons in te spannen om de juiste dingen te doen voor onze inwoners. Anders dan voorgaande jaren liggen er grote financiële uitdagingen om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. De onbeperkte groei is wel voorbij. Vermindering van de inkomsten van het Rijk, oplopende kosten in de zorg, ambities voor een derde haven, woningbouw, een vitaal Altena et cetera, zijn er de oorzaak van dat we verstandige beslissingen moeten nemen, waarbij we niet zullen ontkomen aan bezuinigingen. Want dat staat wat de SGP betreft voorop: we mogen die lasten niet eenzijdig bij onze inwoners neerleggen. Verhoging van de ozb is, met uitzondering van inflatiecorrectie, pas aan de orde indien bezuinigingen en aanpassing van het investeringsbeleid onvoldoende financiële ruimte bieden. Dit alles natuurlijk niet ten koste van wettelijke taken en ook niet ten koste van de mensen die rond moeten komen van het bijstandsminimum. Er gaat ook heel veel geld naar gemeenschappelijke regelingen. In het kader van het principe samen de trap op en samen de trap af, betekent dat naar onze mening dat de besturen van de onderscheiden GR’en er ook niet aan zullen ontkomen om bezuinigingsvoorstellen te doen.

Dit geldt ook voor de gemeenschappelijke samenwerkingen. De SGP-fractie ziet zeer zeker het belang van deze samenwerkingen in, maar de nut en noodzaak en de output van iedere afzonderlijke samenwerking moet telkens wel kritisch worden bekeken, waarbij we ervan uitgaan dat vanuit financieel perspectief verstandig omgegaan wordt met de beschikbare middelen en ambtelijke capaciteit. Wij dienen vandaag geen moties in voor nieuw beleid, zodat we onze focus, samen met andere partijen, samen met het college, kunnen gaan richten op de uitdagingen en keuzes die nog gaan komen. Tegelijk zijn we dankbaar dat inmiddels al een aantal ambities uit het Bestuursakkoord zijn of worden gerealiseerd. Heel blij zijn we met het feit dat de reconstructie van de Perzikstraat inmiddels is uitgevoerd en waarmee de verkeersveiligheid van deze route met al zijn voorzieningen in belangrijke mate is verbeterd. Daarnaast nadert een reconstructie van de Dijkgraaf den Dekkerweg Zandsteeg ook haar voltooiing. Het vrijliggend fietspad van de Middenweg tussen Andel en Veen blijft evenwel nog wel een aandachtspunt. Dit proces verloopt moeizaam ten aanzien van, naar wij vernamen, de verwerving van gronden. Teneinde dit proces, wat we proberen vlot te trekken, dient mijn fractie daartoe ook een motie in.

Ten aanzien van het verbeteren van de dienstverlening van ons gemeentelijk apparaat zijn al belangrijke stappen gezet en dat waarderen wij. Tegelijk moeten we ook constateren dat er nog wel een weg moet worden afgelegd voor wij het predicaat excellente dienstverlening kunnen claimen. Het proces Omnichanneling, zoals het college dat voor ogen heeft, in de periode beslaat van vijf tot tien jaar, stelt ons in dat opzicht niet helemaal gerust. Naar de mening van de SGP-fractie moet nu vol worden ingezet op een zaaksysteem, waarmee in alle contacten die er zijn tussen inwoners en gemeente een eenduidige boodschap kan worden afgegeven. Er zijn of er worden veel meer zaken gerealiseerd dan wij hier kunnen noemen, zoals een concept Dorpsvisie Almkerk, een dashboard voor het sociaal domein, vitaliteitcentra en de voortgaande doelgroepsbenadering bij woningbouw, zoals voor de starters bij het fase twee project Achter de Schans. De tijd ontbreekt om hier verder ook op in te gaan. Toch willen wij er nog iets uitlichten en dat is wel de inspanningen van onze griffie om de politiek dichter bij de inwoners van Altena te brengen.

Een communicatieplan met heel mooie initiatieven, zoals de kennismaking met raadsleden via de filmpjes, de gast van de raad, de cursus voor politiek geïnteresseerden en daarmee ook het hopelijk vullen van de kweekvijver voor onze gemeenteraad, maar ook bijvoorbeeld de kernbezoeken. En zo, voorzitter, moge wij allen, ieder op zijn of haar eigen plaats, ons inspannen om het goede te zoeken voor de inwoners van onze mooie gemeente Altena en dat dat ook mag geschieden in afhankelijkheid van de God van Daniël, waarmee ik mijn beschouwingen begon. De SGP-fractie wenst u allen en onszelf van harte Zijn kracht en nabijheid toe. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Meijboom. Ook binnen de tijd gebleven. Netjes. De heer Alderliesten van Progressief Altena.

De heer Alderliesten: En ook voor mij dezelfde ambitie, denk ik, voorzitter. Voorzitter, een eerlijk, groen en welkom Altena, dat is waar Progressief Altena samen met u aan wil werken. De toestand in de wereld gaat onze gemeente niet voorbij. Ook hier merken we dat het vertrouwen in de overheid afneemt, het gesprek tussen inwoners zich verhardt en de angst voor het onbekende ook de angst voor de toekomst aanwakkert. Voor vandaag wil ik drie onderwerpen bespreken: het versterken van een verbinding tussen inwoner en bestuur, het aanpakken van het woningtekort en het bieden van een Altenawaardige inburgering. Laten we beginnen met de band tussen inwoner en bestuur. Progressief Altena staat voor een uitnodigend bestuur, een bestuur dat graag in gesprek gaat met onze inwoners. Wij vinden het belangrijk dat onze inwoners zich gehoord en begrepen voelen en willen ze zoveel mogelijk betrekken bij de besluitvorming. Daarom hechten we ook grote waarde aan onze dorpsraden, maar wij waken er ook voor dat ook echt elke stem gehoord wordt. Ons digitale platform Aan de Slag is een mooi voorbeeld om laagdrempelig en uitnodigend inwoners te vragen mee te denken met ontwikkelingen in hun buurt. We helpen dan ook graag mee om de bekendheid van het platform te vergroten.

Ook het Inwonerbudget verkleint de onderlinge afstand, door inwoners de mogelijkheid te geven direct hun leefomgeving te beïnvloeden. Wij zullen straks een motie indienen om het besluit over het doorzetten van dit budget pas te nemen nadat de resultaten van de evaluatie bekend zijn. We kijken met interesse, maar ook vertrouwen uit naar de uitkomsten ervan en hopen dat het een vast onderdeel van ons beleid kan worden. Dit zijn zomaar wat voorbeelden die het samenwerken versterken, maar er kan nog veel meer. Ook het gebruik van begrijpelijke taal en transparante regels zijn voor Progressief Altena basisvoorwaarden voor gezamenlijkheid. Wanneer we weer met elkaar in gesprek zijn en elkaar begrijpen, zijn wij ervan overtuigd dat er ook weer meer onderling vertrouwen ontstaat. Het tweede thema dat Progressief Altena bezighoudt, is het zorgen voor voldoende woningen. Natuurlijk ontzettend belangrijk voor onze kinderen, maar ook voor iedereen die nu vastzit in een niet passende woning. Voor het op gang brengen van de doorstroming is daarvoor bij ons het vertrekpunt. Hoewel we ook in Altena veel woningen tekortkomen, is onze inbreng er altijd op gericht eerst en vooral te bouwen voor de urgente lokale behoefte en dat in een tempo dat past bij de kern waar deze woningen nodig zijn.

We zijn dan ook blij dat, en ik meen als voltallige raad, dat we besloten hebben om ruimte te maken voor creatieve vormen van huisvesting. We hebben afgesproken om in ons Altena ons als mogelijkmaker in te zetten. We gebruiken de regels om mee te denken met de woonwensen van onze inwoners. Uiteraard houden we bij het zoeken naar nieuwe woningbouwlocaties ook nadrukkelijk rekening met ons unieke landschap en willen zoveel mogelijk natuurinclusief en klimaatneutraal bouwen. Op die manier gaan we toekomstbestendig bouwen, met respect voor identiteit en landschap. We voorkomen daarmee ook dat er grote aantallen woningen gebouwd worden zonder verbinding met het dorp, waar vooral veel mensen gaan wonen vanuit onze omringende stedelijke gebieden. Betrokkenheid van en gesprekken voeren met inwoners is dan ook hier van het grootste belang om te kunnen bouwen aan een sterke samenleving met vertrouwen, eerlijkheid en begrip. Helaas horen we ook steeds vaker de valse tegenstelling tussen woningen voor onze kinderen en huisvesting voor vluchtelingen. Dit zorgt ervoor dat groepen onterecht tegen elkaar worden opgezet, terwijl we in tijden van polarisatie, oorlog en geweld elkaar juist zouden moeten ondersteunen. Progressief Altena wil daarom het hoofd koel houden, maar het hart warm. Wij willen vanaf de eerste dag inzetten op meedoen.

Een veilige omgeving voor vluchtelingen betekent dus ook toegang tot gezondheidszorg, scholing, werk. Een Altenawaardige vorm van inburgering kan daarom ook niet zonder ons verenigingsleven en de talloze vrijwilligers. Wij ondersteunen alle vrijwilligersinitiatieven en integratieprogramma's die vluchtelingen helpen hun weg te vinden in onze samenleving. Vele Altenaren doen hierbij fantastisch werk. Of het nu gaat om het leren van de Nederlandse taal, het helpen met onze ingewikkelde regels en gebruiken, of het kennismaken met ons verenigingsleven. Zo verrijkt onze gemeenschap, versterkt de sociale structuur en wordt Altena een nog fijnere plek om te wonen. Voorzitter, laten we samen werken aan een betere toekomst voor ons allemaal. Tot zover.

De voorzitter: Dank u wel. U bent in ieder geval in uw ambitie geslaagd om binnen de tijd te blijven, mijnheer Alderliesten. Dank u wel. Mijnheer Duizer. De heer Duizer: Dank u, voorzitter. Geachte voorzitter, leden van de raad en alle aanwezigen. Met de nodige bezuinigingen voor de boeg, willen wij dat wij als overheid focussen op wat ertoe doet. In de Kadernota wordt gesproken over ombuigingen, maar wij hebben het liever over focus. Wij staan voor een samenleving waarin gezinnen, betaalbare woningen, duurzaamheid en een dienstbare overheid centraal staan, vooral in tijden van bezuinigingen en onze prioriteiten zijn dan ook gericht op een zorgzame, rechtvaardige gemeenschap. Ik wil dit in vier punten duiden. Ten eerste gezinnen. Gezinnen vormen het fundament van onze samenleving en daarom moeten we investeren in goede zorg en ondersteuning voor gezinnen, vooral nu de financiële druk ook toeneemt. De ChristenUnie pleit voor effectieve maatregelen om armoede terug te dringen en alle vormen van verslaving zoveel mogelijk tegen te gaan. Dit betekent dat we moeten zorgen voor toegankelijke jeugdzorg en ondersteuning voor gezinnen die het moeilijk hebben. In tijden van bezuinigingen mogen de meest kwetsbaren onder ons niet de dupe worden.

We zetten ons in voor het behoud van zorg en ondersteuning, met bijzondere aandacht voor ouderen, jongeren en mensen die die ondersteuning behoefte aan hebben. Onze prioriteit ligt bij een zorgzame en betrokken samenleving. Ten tweede, het wonen. Wonen is een basisbehoefte, die momenteel niet voor iedereen haalbaar is. En daarom zetten we wat ons betreft in voor zoveel mogelijk betaalbare woningen voor alle inwoners van Altena. We willen daarbij lokale initiatieven zoveel mogelijk ondersteunen om zo ook de leefbaarheid en betaalbaarheid in onze dorpen te vergroten. Bij grootschalige uitbreidingsplannen, zoals die worden beoogd voor Almkerk en Werkendam, is het essentieel dat we samenwerken met de inwoners, zodat er draagvlak en betrokkenheid is bij die ontwikkelingen. Derde, duurzaamheid. Duurzaamheid blijft belangrijk voor de ChristenUnie. Momenteel staat de verduurzaming onder druk, onder andere door de netschaarste. Meer dan voorheen zullen we dus als gemeente moeten kiezen wat we wel en wat we niet willen. Energieslurpende energie of productie van goederen die niet hier vandaan komen en ook niet hier gebruikt worden, moeten we wellicht ook hier niet meer willen. We moeten ons meer focussen op wat hier wel past en bijvoorbeeld energiezuinig transport, zoals meer fietspaden.

En we moeten doorgaan met de vergroening van onze leefomgeving, want meer groen is meer koeling en daar hebben we dan ook weer geen stroom voor nodig. De vierde, een dienstbare overheid. Tot slot, de ChristenUnie gelooft in een dienstbare overheid, die de mens centraal stelt. In tijden van bezuinigingen is het van groot belang dat we effectief omgaan met onze middelen, zonder de menselijke maat uit het oog te verliezen. We pleiten voor het schrappen van de voorgenomen uitbreiding van het aantal ambtenaren, zodat we minder hoeven te bezuinigen op essentiële voorzieningen, zoals de Wmo. Een dienstbare overheid is uitnodigend en werkt nauw samen met de inwoners, waarbij hun stem en initiatief centraal staat. Tot slot. Als ChristenUnie hechten wij veel waarde aan onze Bijbelse opdracht om te zorgen voor de wezen, de weduwen, de armen en de verdrukten. Kortom, de meest kwetsbare van onze mensen. In deze tijd zijn het alleenstaande moeders, asielzoekers, vereenzaamden, verslaafden, noem maar op. Wij pleiten daarom voor een focus op een zorgzame gemeenschap, met betaalbare woningen voor al onze inwoners, duurzame kernen en een dienstbare overheid, vooral in deze tijden van financiële uitdaging. En we kijken daarin uit naar een constructieve samenwerking met u allen om deze doelen te bereiken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Duizer. Ook ruim binnen de tijd.

Het woord is aan de heer Bouman van de VVD. De heer Bouman: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, wij hebben een superkorte beschouwing, dus wij misbruiken deze gelegenheid even om in te gaan op een actualiteit. Want wij hebben vanmiddag te horen gekregen, en daar waren we blij mee, dat het zwembad openblijft. Want we hadden wat verontrustende berichten gehoord

dat zowel de stroom als de warmte afgesloten zou worden, waardoor het nogal lastig zwemmen is in het donker en in de kou. Maar goed nieuws: er is dus blijkbaar een nieuw contract, dus wij wilden vragen als de wethouder Sheikkariem dadelijk toch op gaat staan om een reactie te geven op hetgeen wat gezegd wordt, of hij misschien ook eventjes nog wat duiding kan geven aan hetgeen hij al in de raadsinformatiebrief heeft gezet. Waar we vooral erg nieuwsgierig naar waren is: waarom is het nu in één keer wel gelukt? Want we hadden allerlei dreigende berichten van de ondernemer: de stekker gaat eruit, maar blijkbaar zit de stekker er nog in, wat goed is, maar het verbaast ons wel enigszins. En hoe zit het nu met de alternatieven? Want u geeft in uw raadsinformatiebrief aan: ja, dit is het beste alternatief, maar er zit wel weer een opzegtermijn in van twee jaar, in het nieuwe contract. Dus misschien toch slim om daar even naar te kijken. En u zou ons enorm geruststellen als u zou kunnen aangeven dat er niet iets is van een sideletter of andere afspraken, die verband houden met dit nieuwe contract. Niet dat er dadelijk in één keer nog 250 arbeidsmigranten bijkomen in Andel, bijvoorbeeld. Dat gezegd hebbende, voorzitter. Dan heb ik nog even tijd over voor onze algemene beschouwing.

Ja, die gaat over een tekort van 3 miljoen in ’25, 7 miljoen in ’26, 6 miljoen in ‘27 en ook nog eens ongeveer 6 miljoen in ‘28. We hebben het ongeveer afgerond op miljoenen. Het tekort van ’25, dat dichten we met de algemene reserve. Nou, dat is verder prima. Maar voor ‘26 en verder zijn bezuinigingen wel degelijk onvermijdelijk. Dat is gewoon een feit. En als je dat ontkent, dan ben je een struisvogel en geen raadslid. Maar in plaats van gepaste zuinigheid kiest het college voor uitbreiding van de ambtelijke organisatie en het opplussen van allerlei programma's. En als we hier niet opletten in de gemeenteraad, dan kunnen we twee keer het gemeentehuis uitbreiden, namelijk voor alle denkers die we hebben, terwijl alle doeners zijn wegbezuinigd. Ondertussen stijgt de belastingdruk meer dan ooit, de rioolheffing, die stijgt met 50 procent in 4 jaar tijd. Niet 4 keer 50 hoor, wees gerust, maar bij elkaar opgeteld 50 procent. Maar de ozb en de afval, die stijgen ook nog eens lekker mee en wij vinden het niet uit te leggen dat alle belastingen dus stijgen, terwijl onze eigen organisatie ook nog eens groeit. En na vijf jaar Altena is het dus tijd om terug te keren naar de basis. En dat betekent dat er keuzes worden gemaakt en wat de VVD betreft blijft de basis verder in orde, maar kijken we kritisch naar alle uitbreidingen en complexe projecten, die de burger amper raken.

En wat ons betreft is het doel dat het tekort van 7 miljoen terug moet naar 0 miljoen en de belastingdruk, die moet zo laag mogelijk blijven. Dat zijn onze doelen voor vanavond, voorzitter. Het zijn bescheiden doelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bouman. Dan als laatste de heer Timmermans van de VVA. De heer Timmermans: Dank u wel, voorzitter. Geachte aanwezigen, de Vrije Volkspartij Altena is van mening dat het college zich onvoldoende doordrongen is van het feit dat er alleen al tot 2028 gigantische bezuinigingen nodig zijn van minimaal zo'n 20 miljoen, waarmee begonnen moet worden in 2025. Nu een begroting 2025 maken alsof er niets of weinig aan de hand is en weer nieuwe structurele uitgaven presenteren met incidentele dekkingen, grenst aan onbehoorlijk bestuur. Hoe eerder we de uitgaven structureel en fors omlaag brengen, hoe minder lastenverzwaringen we in de nabije toekomst hoeven af te wentelen op de burger. Goed koopmanschap vraagt erom op lasten die we aan zien komen reeds nu al te anticiperen. De burger mag niet de dupe worden van wishful thinking, ambities, opgaven, en wat voor mooie termen hebben we ook allemaal hangen aan het uitgavenniveau, dat ver uitstijgt boven de inkomsten. De herindeling heeft niet geleid tot de beoogde besparingen, maar heeft de voor ons onbegrepen formatieuitbreiding met zo’n 30 procent.

Als we alleen al de verwachte tekorten tot en met 2028 optellen, moet er zo'n 20 procent van de totale begroting worden gesaneerd om tot een sluitende begroting te komen, nog afgezien wat van de jaren daarna ons gaan brengen en dat gaan we wellicht later dit jaar zien. Er is geen tijd voor de kaasschaafmethode, waarvan het college zich nu bedient. Er moet fundamenteel en diep worden ingegrepen in de organisatie en bedrijfsvoering, mede als gevolg van de taken en ambities, die sterk omlaag worden geschroefd, dan wel gaan vervallen. De discussie en de daaruit volgende keuzes dienen nu te worden

gevoerd, niet volgend jaar. De voorliggende kaders zijn voor ons onacceptabel. Ze geven blijk van volstrekt onvoldoende realiteitszin naar de toekomst en wij zijn als gemeente voor de burgers en niet andersom. Dit betekent dat wij waar mogelijk onze verantwoordelijkheden moeten pakken om de koopkracht van de burgers op peil te houden en dat moet onze doelstelling zijn. Dus geen ozb-verhogingen. Zij zullen toch al geconfronteerd gaan worden met grote lastenverzwaringen als gevolg van de onverantwoorde keuzes en soms het gebrek daaraan, waarmee de achtereenvolgende kabinetten Rutte ons hebben opgezadeld. Wij moeten onze eigen verantwoordelijkheid nemen en een sluitende meerjarenbegroting gaan presenteren. Dit vergt lef, omdenken en ander soort ambities. Het vraagt erom in de spiegel te kijken en je af te vragen of we verantwoord besturen of niet. Onze burgers en hun kinderen hebben het recht op behoorlijk bestuur. Het is tijd voor ingrijpende koerswijzigingen. En dan wil ik één voorbeeld noemen, voorzitter. Een mogelijke koerswijziging kan worden opgenomen in de energievoorziening en de klimaatingrepen, die tot nu toe zijn gepland. Dit vereist een ander soort denken. Gegeven is dat het tempo van de energietransitie en de klimaatmaatregelen te hoog ligt. Daardoor koersen we af op een economisch infarct van de maatschappij.

De oplossing zit hem direct in het minder elektrificeren en meer gebruik maken van het gas, door actief biogas te gaan gebruiken via moderne mestvergistingsinstallaties. We willen het college vragen hier actiever onderzoek naar te doen, zonder dat wij hier direct nog een motie voor in gaan dienen vanavond. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Timmermans. Ook ruim binnen de tijd gebleven allemaal. Na deze algemene beschouwingen is als eerste, ik heb wel gehoord dat er vragen aan het college gesteld zijn, maar er is eerst een ruimte voor uzelf om te reageren op elkaars bijdrage, voor zover daar behoefte aan is. Ik kijk even of daar behoefte aan is. Dat hoeft niet per se in volgorde, dat mag in de volgorde zijn die u zelf bepaalt als u opstaat. Mijnheer Bouman van het CDA. De heer Bouman: Ja, dank u wel voorzitter. Ik hoorde her en der toch wel een rode lijn, zal ik maar zeggen, in de beschouwingen. Ik heb eigenlijk een vraag aan de laatste spreker, de heer Timmermans. Die is altijd goed met rekenen, zegt hij, en hij zei op een gegeven moment dat we 20 procent van de totale begroting moeten bezuinigen. Zou hij me dat eens even voor kunnen rekenen hoe dat rekensommetje er dan precies uitziet? De voorzitter: U mag meteen reageren, mijnheer Timmermans. De heer Timmermans: Ja, ik wist niet of er nog andere vraagstellers kwamen.

Ja voorzitter, nou het is eigenlijk niet zo heel moeilijk, want onze totale begroting is gebaseerd op ongeveer een 150 miljoen, plus minus, als ik het afrond. En als we daar niet op gaan bezuinigen, dan noem ik die 20 procent, dan lopen we inderdaad op die tekorten. En de begroting, die nu aangeeft dat we de komende jaren 20 miljoen tekort gaan hebben, dat is al ingecalculeerd met de huidige bezuinigingen die het college hier al doet, maar dat wil niet zeggen dat het daarbij blijft, want dat is een schetsing. De voorzitter: Mijnheer Bouman. De heer Bouman: Ja. Nu probeer ik het even uit mijn hoofd snel na te rekenen. Ja 150 miljoen, dat zegt u: dat is de jaarlijkse begroting. 20 procent daarvan is 30 miljoen, volgens mij en we komen een tekort, dat zijn jaarlijkse begrotingscijfers, en we komen een tekort van 6, 7 en 7 geloof ik afgerond. U telt dan toch eigenlijk drie jaren bij elkaar op één begroting, dus dan is toch eigenlijk uw stelling van 20 procent onjuist en gaat het om 4 of 5 procent jaarlijks? De voorzitter: Eén reactie, mijnheer Timmermans, en voor de rest kunnen mensen die rekensom ook maken.

De heer Timmermans: Voorzitter, nou ja, we kunnen allemaal tellen. Kijk, we hebben het nu inderdaad over Kadernota voor volgend jaar. Maar wij beogen hiermee om ook door te kijken naar de andere jaren, waardoor het tekort oploopt en dus inderdaad het rekensommetje makkelijker te maken valt, dat er meer tekort is, dus je gaat uiteindelijk naar een totaal tekort ervan en als je dat niet terug weet te dringen, dan ga je inderdaad naar die 20 procent tekort. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog, die willen reageren op de algemene beschouwingen van elkaar? Niet. Dan kijk ik even om of er behoefte is vanuit het college om in algemene zin te reageren. We hebben in ieder geval iemand van het college die ook goed kan rekenen. Wethouder Tanis. De heer Tanis: Ja, dank voorzitter. Namens het college even heel kort, want inhoudelijk heb ik voor mijn eigen portefeuille verder ook geen vragen. Dank voor de complimenten, die diverse fracties hebben uitgesproken, ook richting de ambtelijke organisatie. Zullen we via onze secretaris ook zeker doorleggen, want er wordt inderdaad veel werk verzet. De heer Den Haan vraagt ook aandacht voor het vieren van onze successen. Dat is zeker een belangrijk punt, want het glas is gelukkig halfvol. Ten tweede. Alle fracties hebben aandacht gevraagd ook voor de financiën en ik ga inderdaad geen rekenspelletje doen hoor, heer Bouman, maakt u geen zorgen.

Maar het signaal wat alle fracties afgeven, dat wordt door het college zeker ook onderstreept, dat er behoefte is aan behoedzaam financieel beleid voor de komende jaren, dat we de nodige uitdagingen met elkaar hebben. Uitdagingen die het college ook graag met u samen aangaat. En of we het dan bezuinigingen moeten noemen of het aanbrengen van focus. Ach, what’s in a name? Maar ik denk dat het goed is dat we met elkaar het proces ingaan wat we hebben afgesproken, om op korte termijn het palet, wat we aangeboden hebben aan de raad, samen verder te brengen en daar ook de juiste keuzes in te maken. Het college gaat graag die uitdagingen aan, voorzitter, waarbij het ook zo is dat we natuurlijk nog de nodige ambitie hebben uit het coalitieakkoord, wat ook blijkt uit de resultaten van de midterm review. Dus wat dat betreft hebben we met elkaar nog mooie stappen te zetten. En het derde is, omdat daar ook diverse fracties aandacht voor hebben gevraagd, is ook zeker een heel belangrijk punt van het hele college, om te staan voor een … en of we het dan een dienstbare overheid noemen of een betrouwbare overheid, in het kader van vertrouwen in de richting van onze inwoners en daar willen we ook zeker voor gaan. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Ik hoorde ook nog een andere vraag vanuit de raad. Wethouder Sheikkariem, ja. De heer Sheikkariem: Dank u wel, voorzitter.

Dank ook voor de vraag, mijnheer Bouman, want u heeft vandaag, ja echt vijf over vier de raadsinformatiebrief ontvangen met het resultaat, u had de artikel 53-vragen gesteld en het college heeft vanmorgen het definitieve besluit kunnen nemen om akkoord te gaan met de verlenging van het contract met de leverancier, waar we natuurlijk met zijn allen heel blij mee zijn. En uw vraag was: hoe is het nu ineens wel gelukt? Nou, we hebben niet heel veel andere dingen gedaan, we hebben alleen vastgehouden aan constructief blijven praten, elkaar overtuigen, en soms een stukje zakelijkheid daarin voeren, met dit resultaat. En die combinatie heeft dit wel opgeleverd. U geeft aan: hoe zit het met de alternatieven en worden die ook nog onderzocht? Jazeker. Dat hebben wij ook toegezegd hier in uw raad, maar we hebben gekeken: wat is voor een korte termijn mogelijk? En dit was de meest efficiënte oplossing en de meest betaalbare. Ondertussen kijken we natuurlijk altijd voor de toekomst wat er nog meer mogelijk is. U had nog een vraag: zit er nog een addertje onder het gras? Nee, er zijn geen afspraken gemaakt dat er nog meer of 274 arbeidsmigranten gekoppeld zijn aan dit contract.

Al geruime tijd geleden hebben we de intentie uitgesproken om met deze ondernemer de dialoog weer aan te gaan, om met elkaar te komen tot de normalisatie in de gesprekken en die gaan we wel gewoon gefocust verder ontplooien om te komen tot toch

een samenwerking waar we niet als juridische procedures het met elkaar uitvechten, maar proberen gewoon op een normale manier zoals het hoort te doen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Daarmee is de reactie van het college op de beschouwingen gegeven. Roept dat nog vragen op of kunnen we door naar de behandeling van de moties? En ik zie dat wij door kunnen met elkaar. Dat is mooi. Dan lopen we iets voor op schema, zoals dat door de griffie is bedacht. Eén minuut? Nee. O, oké. Eén minuut lopen we voor. Die ben ik nu aan het verspillen. b.

Debat over de volgende moties: Programma 1 Inwoner en bestuur

De voorzitter: We gaan de behandeling doen van de moties. U heeft allen moties aangekondigd, geen amendementen. We gaan die als volgt behandelen. Iedere keer licht de indiener of namens de indieners de motie toe, dan is er een eerste termijn met reacties van de fracties op de motie, met een afsluiting van de indieners. Bij die eerste termijn wordt niet geïnterrumpeerd, in tegenstelling tot bij het opiniërende debat. Dan komt er een reactie vanuit het college en dan is er een korte tweede termijn met een debat en desnoods kan de portefeuillehouder ook nog reageren. En tot slot zal ik u vragen of de plaatsvervangend voorzitter of u de motie straks in stemming wilt brengen en dat zullen we aan het eind van de vergadering doen. Ik wil u verzoeken om het bij de bespreking vooral te richten op de motie zelf en op het kenmerk daarvan. Een aantal van die onderwerpen zijn al in de opiniërende vergadering met elkaar besproken. Het is niet per se nodig om dat hele debat over te doen, denk ik, tenzij u daar anders over denkt, maar dat merken we vanzelf. Op die manier gaan we aan de slag. Even wachten nog, want ik moet eerst het voorzitterschap weer overdragen, mijnheer Timmermans, dan mag u aftrappen. Mijnheer Meijboom gaat als eerste het voorzitterschap doen. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel.

Dan is nu inderdaad de microfoon voor u, mijnheer Timmermans, om uw motie over de formatie Toezicht en Handhaving toe te lichten. Aan u het woord. De heer Timmermans: Dank u, voorzitter. Ik lijk wel lastig, dat het iedere keer gewisseld moet worden. Voorzitter, we hebben het hier uitgebreid natuurlijk al een beetje over gehad in de voorgaande vergadering en ik werd door mijn collega-raadsleden niet van mijn voetstuk afgebracht om toch hiermee door te gaan, om een motie in te dienen. Dus bij deze de motie om de formatiewijziging Toezicht en Handhaving aan te passen eigenlijk, de formatie. Ik hoef hem voor de rest denk ik niet voor te lezen. Dat scheelt een hele hoop tijd. De plaatsvervangend voorzitter: Zeker. De heer Timmermans: Ik denk dat iedereen hem heeft ontvangen, voorzitter. De plaatsvervangend voorzitter: En hij komt nu zelfs ook op het scherm, voor iedereen ook zichtbaar. De heer Timmermans: Ja, in korte lijnen gaat het erom: we zijn in 2019 begonnen als gefuseerde gemeente. Er wordt ook gezegd in de motie dat er in principe bezuinigd had kunnen worden bij de samenvoeging van de gemeenten. Maar goed, dat is niet gebeurd, maar er zijn ook geen nieuwe taken op het bordje gekomen van Toezicht en Handhaving, als zijnde dezelfde taken. Dus vandaar dat wij ook weer terug willen naar de oude formatie.

De plaatsvervangend voorzitter: Ik denk dat dat voor iedereen helder is. Dan wil ik nu graag de fracties in een eerste termijn de gelegenheid geven om een reactie te geven. En de heer Van der Hoeven is namens de ChristenUnie al opgestaan. Aan u het woord. De heer Van der Hoeven: Ja, een paar opmerkingen namens de ChristenUnie. Bezuiniging is voor ons in ieder geval nooit een doelstelling geweest voor de fusie van de gemeenten. Wel bestuurskracht, een hoop dingen dubbel doen. Dus ja, ik snap uw gevoelens, maar voor ons geen argument. Het tweede punt is: ik heb zelf nogal last van hooikoorts. Daar zijn hele adequate medicijnen voor. De plaatsvervangend voorzitter: Ja, dat was een goede timing, maar vervolgt u uw betoog. De heer Van der Hoeven: Het is misschien een tip om eens een keer met de huisarts te spreken over Toezichtkoorts, want ik weet niet of daar middelen tegen zijn, maar ik denk dat er in de maatschappij wel wat dingen gebeurd zijn. De politie zie je steeds minder, dus je ziet inderdaad wel een verschuiving van taken. Wij zullen dit verhaal niet steunen. De algemene lijn wel, dat we zeggen: jongens, kijk naar de formatie, maar dat zit eigenlijk later in gewoon het financiële hoofdstuk, komen alle partijen met voorstellen. Maar om specifiek op één punt eruit te lichten en een hele concrete taakstelling neer te leggen vinden wij niet helemaal opportuun.

De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Hoeven. Dan ga ik naar de heer Den Haan namens AltenaLokaal. De heer Den Haan: Dank u wel, voorzitter. Ja, in het verlengde daarvan voor mijn collega Van der Hoeven van de ChristenUnie. Het lijkt erop alsof de heer Timmermans namens de VVA voorbijgaat aan het feit, en dan kom ik maar even op de woorden van de heer Van der Hoeven uit, dat er in de maatschappij best wel meer is gebeurd. Er zijn mensen die steeds meer om blauw vragen. Dat is er niet vanuit de politie en daar hebben we ook geen invloed op. En juist doordat wij onze toezicht en handhaving in kunnen zetten, voldoet het ook aan de vraag die mensen zelf hebben. Als je de ronde maakt in de dorpen, dan wordt er ons om meer toezicht gevraagd. En wat we doen is in het begin in ieder geval zijn we heel erg repressief aan de slag gegaan, op basis van meldingen. En er is toegezegd, naar aanleiding van moties en ook de uitbreiding daarbij: we willen dat ook meer gaan doen op de preventieve wijze, zodat mensen ook dat subjectieve veiligheidsgevoel ook weer beter onder controle gaan krijgen. Dus wat ons betreft: ja, het is een herhaling van zetten. Wij zullen deze motie zeker niet steunen. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Kolff namens de VVD-fractie. De heer Kolff: Ja, dank u wel voorzitter.

Ik wil eigenlijk in dezelfde lijn blijven als de voorgaande sprekers. De VVD is ook voor veiligheid, dus ook blauw op straat. Nou, of dat blauw van handhaving is of politie is. Politie weten we allemaal dat dat moeilijker is, minder zichtbaar, maar dat de handhaving regelmatig rondrijdt en rondkijkt, vinden wij een goede zaak. Dus wij gaan deze motie zeker niet steunen. Dank u wel. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we door naar de heer De Raad, namens de SGP-fractie. De heer De Raad: Dank, voorzitter. Een korte reactie. De vorige twee weken geleden hebben we eigenlijk ook al min of meer aangegeven dat wij ons niet helemaal in dit verhaal kunnen vinden. En ik denk dat we ook een prima uitleg hebben gehad van de portefeuillehouder, maar het aantal fte is met onderbouwing erbij waar die voor nodig zijn. En ik vind het ook wat flauw of kortzichtig om dan te verwijzen naar 2019. Toen hadden we 7,5