Rapport rekenkamercommissie - 11 mei 2023

pagina 29 van 39

Ten aanzien van overheveling en rol college/raad: 13) Er is binnen de organisatie en bij het college aandacht voor onderuitputting (en realisatie van maatschappelijke opgaven/uitvoeringsprestaties). De behoefte aan sturing hierop door leden van college en behoefte aan informatie die daarvoor wordt aangeleverd, wordt wisselend ervaren. 14) De verantwoordingsinformatie leidt onvoldoende tot bijstelling (door het college respectievelijk de raad), doordat het P&C-instrumentarium en tussentijdse budgetoverzichten onvoldoende daarop zijn ingericht. Te behalen resultaten zijn nog onvoldoende evalueerbaar en resultaatgericht geformuleerd.

6.2 Aanbevelingen Aan de raad 1) Neem er als raad notie van dat onderuitputting niet altijd te voorkomen is. Het handelen van de gemeente in politiek-bestuurlijke processen met andere actoren, is complex. Bijvoorbeeld Corona had afgelopen jaren een belangrijke bijdrage aan Corona, zo ook krapte op de markt bij advies- en ingenieursbureaus. Een deel van onderuitputting is echter niet aanvaardbaar, als de beoogde resultaten niet gehaald zijn, de onderuitputting te voorkomen was en als de middelen anders aanwendbaar zouden zijn geweest. De focus van de raad moet op die gevallen gericht zijn. 2) Handel in dat kader niet alleen vanuit de inhoud en de ambities (de 'kansen'), maar vraag het college meer te plannen vanuit de mogelijkheden vanuit de capaciteit, vanuit burgerparticipatie, juridische procedures etc. Bevraag daar het college ook op. 3) Stel als gemeente – mede gelet op de periode waarover de meerjarenraming een negatief begrotingssaldo laat zien (vanaf 2024)- hetzij de ambities bij, hetzij prioriteiten en accepteer temporisatie van ambities. Dus maak keuzen: houd niet alle ballen tegelijk in de lucht en doe liever drie dingen goed dan tien half of niet. Laat het college een fundamentele discussie voorbereiden over uit te voeren taken voor de komende jaren die verder gaat dan een bestuursperiode op basis van de visie op de gemeente.

4) Wees als raad zelf alert op het voorkomen van onderuitputting als gevolg van het ‘overvragen’ van het college (en met name de organisatie). Temper derhalve ook zelf als raad de ambities qua nieuwe voorstellen en wensen en focus op de uitvoering. 5) Wissel jaarlijks tijdens een bijeenkomst/workshop met de raad (of eventueel met alleen de Auditcommissie) van gedachten over de door de raad gewenste verbeterslagen in de P&C-cyclus en de door de raad gemiste informatie in (onder andere) de programmabegroting, tussenrapportages en jaarverslag. Heb specifiek aandacht voor de mate waarin de P&C-documenten SMART zijn geformuleerd en inzicht bieden in de begrotingsdiscipline. 6) Controleer als raad actief op basis van de door het college op te stellen verantwoordingsdocumenten (zie aanbevelingen aan het college) of het college actief zijn invloed aanwendt om direct beïnvloedbare onderuitputting te voorkomen. Bevraag pagina 30 van 39

het college actief (via het bestaande instrumentarium van de raad) bij onduidelijkheden. Neem geen genoegen met (onverklaard) doorschuiven en (onverklaarde) vertragingen; laat bijsturen en controleer. Aan het college en de organisatie Ambities versus mogelijkheden

7) Handel niet alleen vanuit de inhoud en de ambities (de 'kansen'), maar plan meer vanuit de mogelijkheden vanuit de capaciteit, vanuit burgerparticipatie, juridische procedures etc. Het meer verbinden van capaciteit aan de inhoud en ambities is cruciaal. Dat vraagt om een wijziging in denken en in cultuur. Elementen daarvoor kunnen zijn: • het gewicht (status) en aandacht van beleidsontwikkeling naar beleidsuitvoering. • aandacht voor hoeveelheid beleidsplannen versus uitvoering(splannen). 8) Doe aan ‘actief verwachtingenmanagement’. Communiceer tijdig als uitvoeringsprestaties niet gehaald gaan worden, wat zou kunnen leiden tot onderuitputting. Doe dit waar nodig, niet alleen binnen de P&C-cyclus, maar ook daarbuiten. 9) Stel als gemeente -mede gelet op de bezuinigingen- hetzij ambities bij, hetzij stel prioriteiten en accepteer temporisatie van ambities. Dit betreft zowel het aantal en de invulling van structurele taken, als het aantal en de invulling van (incidentele) projecten. Dit vraagt enerzijds een discussie op het niveau van de gemeente over prioriteiten en taken (takendiscussie), waarbij het college een politieke discussie door de raad voorbereidt en ondersteunt. Anderzijds vraagt dit dat de organisatie ook op lagere niveaus doordrongen raakt van het moeten maken van keuzen. Concentreer de tijd en energie op wat je aankan: ‘meer doen door met minder bezig te zijn’.

Sturing via de P&C-documenten

10) Maak als college in de P&C-documenten inzichtelijk waar de onderuitputting ligt (op programmaniveau maar ook op taakveldniveau). Categoriseer de oorzaken naar beïnvloedbaarheid en geef aan in welke mate de beoogde doelen (naar middelen, voortgang van - activiteiten en risico’s) bereikt worden of zijn. De raad moet meer helderheid krijgen over die gevallen waarbij er sprake is van (dreigende): • Omvangrijke, structurele onderuitputting; • Het niet behalen van resultaten; • Oorzaken die direct beïnvloedbaar zijn door de gemeente (overwegend interne oorzaken); • Onderuitputting waarbij de begrote middelen voor andere doelen aangewend kunnen worden. 11) Organiseer in het traject naar de Decemberwijziging als organisatie een ‘goed gesprek’ tussen de inhoudelijke medewerkers en financieel adviseurs over de vraag of het overhevelen van middelen echt nodig is, of dat 'oud voor nieuw' aan de orde kan zijn. Durf als ambtelijke organisatie voorstellen op tafel te leggen om budgetten te schrappen of deze te benutten voor nieuw beleid. 12) Verbeter, in afstemming met in eerste instantie de auditcommissie, het P&Cinstrumentarium en pas daaruit voortvloeiend de financiële verordening aan op het aspect van overheveling. pagina 31 van 39

Verbetermogelijkheden P&C-documenten • Richt de P&C-documenten zodanig in dat te behalen resultaten evalueerbaar en resultaatgericht (‘SMART’) geformuleerd zijn en verschillen tijdig op concernniveau kunnen worden gesignaleerd. Breng daartoe meer samenhang aan tussen de beleidsteksten per programma, de doelenbomen (beide vooral nu kwalitatief) en de beleidsindicatoren. Geef SMART invulling aan de 1e en 2e Wvraag (wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen) waardoor vervolgens in de jaarrekening beter kan worden verantwoord wat niet of minder is gerealiseerd. • Begin in de basis hiertoe met een verbeterslag van de evalueerbaarheid en resultaatgerichtheid van de onderliggende beleidsnota’s. • Hiertoe zal een op te stellen standaard voor beleidsnota’s en uitvoeringsprogramma’s de organisatie kunnen helpen. Aan de raad worden vervolgens alleen beleidsnota’s voorgelegd als daar een rudimentair uitvoeringsprogramma met korte en lange termijn acties en prioriteiten in is opgenomen. Uiteraard is dit een langjarig traject, omdat de ‘herinrichting’ van nota’s op natuurlijke momenten (afhankelijk van bijstelling in ambities) zal moeten plaatsvinden. • De programmabegroting wordt vervolgens geladen met deze uitvoeringsprogramma’s (met actualisatie, bijstelling en financiële vertaling over de betreffende jaarschijf van het beleid).

Laat daarbij expliciet aangeven hoe de ‘politieke ruimte’ zich ook in financiële zin vertaalt. • Begroot in de meerjarenbegroting bij meerjarige projecten niet ‘pons-pons’, maar rekening houdend met verschillen in tijd van (de intensiteit van) werkzaamheden in een project (opstartfase, uitvoeringsfase, afrondingsfase). Begroot de inzet van middelen (capaciteit en geld) nog meer in termen van resultaten per jaarschijf.

13) Zorg als ambtelijke organisatie voor meer sturing, integrale afweging en inzicht in de opgaven door te werken met teamplannen. Teams moeten nadrukkelijker integraal gaan werken met elkaar. Neem daarom daarin ook een paragraaf op die gaat over samenwerking en organiseer aan het begin van het jaar een werksessie met van elkaar afhankelijke teams om de afstemming te doen plaatsvinden. 14) Het is noodzakelijk om te blijven zoeken naar de balans tussen optimisme/gedrevenheid en uitvoeringsrealiteit. Wees als organisatie daarom scherp in het niet 'klakkeloos' opnemen van nieuwe ambities in de P&C-documenten, maar voer eerst voor nieuwe opgaven/taken een ex ante uitvoerbaarheidstoets uit, waarmee het wenselijke en haalbare met elkaar worden geconfronteerd. Werk in die zin meer projectmatig, door via het opstellen van een vorm van businesscase aan de voorkant meer inzicht te krijgen over benodigde capaciteit, tijd en financiële middelen. Laat dit op concernniveau (tenminste in management-overleggen) toetsen, zodat een integrale afweging ten opzichte van het concernplan en op factoren als langdurig ziekteverzuim en vacatures kan plaatsvinden. Overige

15) Bezie als college of de spelregels voor het autoriseren van budgetten op taakveldniveau volstaat. Geef de organisatie meer vrijheidsgraden om binnen de programma’s te schuiven tussen de taakvelden/budgetten (om onderuitputting op de ene functie in te zetten voor het bereiken van maatschappelijke effecten in een andere functie). - -- - - - - - -

pagina 32 van 39

BIJLAGE 1 Documenten en interviews -

Gemeente Altena, Verordening van de gemeenteraad van de gemeente Altena houdende regels omtrent financiën Financiële verordening Altena 2019 Gemeente Altena, Decemberwijziging 2019. Gemeente Altena, Decemberwijziging 2020. Gemeente Altena, Decemberwijziging 2021. Gemeente Altena, Jaarstukken 2019 (raad 7 juli 2020). Gemeente Altena, Jaarstukken 2020 (raad 13 juli 2021). Gemeente Altena, Jaarstukken 2021 (raad 21 juni 2022). Gemeente Altena, Raadsvoorstel Jaarstukken 2019, 8 juni 2020. Gemeente Altena, Raadsvoorstel Jaarstukken 2020, 8 juni 2021. Gemeente Altena, Raadsvoorstel Jaarstukken 2021, 31 mei 2022. Rekenkamer Oost-Nederland, Onderbesteding, wat is het probleem? Onderzoek naar onderbesteding in de provincie Overijssel, april 2008.

Naam Mathilde Koopmans Erik-Jan van Genderen Hans Tanis Rob van Wuijtswinkel Roelandt van Eeten Ruudt van Malten Shah Sheikkariem en Wendy Bosker Kees Roelofsma en Ron Walles Han-Willem Groeneveld en Wietske Heeg Auditcommissie

Functie Interim teammanager team financiën Directeur bedrijfsvoering en wnd. concerncontroller Wethouder financiën Gemeentesecretaris Teammanager Omgeving en Vastgoed Teammanager Ruimtelijk Beheer Portefeuillehouder onder andere P&O, Dienstverlening, ruimtelijke ontwikkeling Teammanager P&O Directeur Ruimte Financieel adviseur Manager team Samenleving Directeur Sociaal Domein

Datum 29 november 2022 5 december 2022 24 januari 2023 27 januari 2023

30 januari 2023 8 februari 2023 28 februari 2023

pagina 33 van 39

BIJLAGE 2 Onderuitputting taakvelden taakveld

Werkelijk 2019 ruimte 2019 percentage Begroting na (groen is onderuitputti wijz.2020 onderuitputt ng ing)

Begroting na wijz.2019

0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden 0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 2.1 Verkeer en vervoer 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.5 Cultureel erfgoed 6.1 Samenkracht en burgerparticip. 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.1 Ruimtelijke ordening 8.3 Wonen en bouwen TOTAAL EXPLOITATIE

Werkelijk 2021 ruimte 2021 percentage 3 jaar (groen is onderuitputti ruimte? onderuitputt ng ing)

Rekenkamercommissie Altena

7.034.024 538.163 210.985 -73.005.110 2.982.893 2.445.509 -778 -1.664.977 575.393 -72.392 3.060.808 2.403.515 682.601 2.452.187 428.699 4.050.902 3.536.476 2.972.484 2.183.934 7.936.714 7.659.643 388.437 2.333.296 -2.138.469 -15.840 1.996.335 -559.019 0

7.069.922 471.413 163.939 -73.061.713 2.906.890 1.159.420 -15.001 -1.688.097 235.808 -270.208 2.756.180 1.632.807 477.906 2.388.664 219.091 3.467.971 1.734.350 2.441.480 2.303.513 7.741.462 8.779.331 291.786 2.174.690 -2.144.975 110.779 1.143.746 -663.631 -8.533.959

-35.898 66.750 47.046 56.603 76.003 1.286.089 14.223 23.120 339.585 197.816 304.628 770.708 204.695 63.523 209.608 582.931 1.802.126 531.004 -119.579 195.252 -1.119.688 96.651 158.606 6.506 -126.619 852.589 104.612 8.533.959

0.11 Res. v.de rek. van baten lasten TOTAAL RESULTAAT

0 0

8.533.959 8.533.959

SALDO

0

0

Totaal 3 jaar ruimte

Werkelijk 2020 ruimte 2020 percentage Begroting na (groen is onderuitputti wijz.2021 onderuitputt ng ing)

5.268.454 607.455 297.887 -76.394.498 3.237.790 9.349.293 48.037 -208.286 -1.300.904 -67.786 2.299.281 2.529.918 583.734 2.919.688 467.756 4.324.625 2.608.091 2.376.824 2.244.313 8.293.230 7.582.031 384.483 2.369.044 -2.098.060 -27.396 1.662.431 -598.560 -3.899.213

4.042.596 572.498 250.866 -76.599.447 3.157.883 9.916.213 -5.220 -195.068 -1.472.625 -70.372 2.850.109 2.022.167 590.282 3.162.203 376.001 4.243.921 2.298.010 1.623.756 2.271.780 8.208.164 8.191.098 369.786 2.222.066 -2.022.069 -321.707 1.554.506 -1.120.059 -6.207.362

1.225.858 34.957 47.021 204.949 79.907 -566.920 53.257 -13.218 171.721 2.586 -550.828 507.751 -6.548 -242.515 91.755 80.704 310.081 753.068 -27.467 85.066 -609.067 14.697 146.978 -75.991 294.311 107.925 521.499 2.308.149

-8.533.959 -8.533.959

3.899.213 3.899.213

6.207.362 6.207.362

0

0

0

6.102.114

12,40% 22,30% 0,08% 2,55% 52,59% 1828,20% 1,39% 59,02% 273,26% 9,95% 32,07% 29,99% 2,59% 48,89% 14,39% 50,96% 17,86% 2,46% 24,88% 6,80% 0,30% 42,71% 18,71%

23,27% 5,75% 15,78% 0,27% 2,47%

4.232.352 734.152 212.010 -81.386.930 3.354.132 9.066.863 33.745 550.695 454.642 -207.814 2.919.765 1.990.404 605.515 2.839.261 506.881 4.294.122 2.301.649 2.355.380 2.182.206 8.619.010 8.848.584 422.089 2.512.236 -2.519.204 8.897 1.812.414 -1.668.009 -4.950.967

3.711.302 683.498 117.564 -82.142.872 3.319.482 8.361.675 28.464 -85.550 318.887 -238.899 2.648.467 1.910.776 587.826 2.739.989 499.901 4.173.070 2.119.674 2.016.345 2.068.641 8.503.368 8.772.436 251.451 2.387.582 -2.601.905 -19.326 1.544.187 -1.671.489 -5.798.928

521.050 50.654 94.445 755.942 34.650 705.188 5.281 636.245 135.755 31.085 271.298 79.628 17.689 99.272 6.980 121.052 181.975 339.035 113.565 115.642 76.148 170.638 124.654 82.701 28.223 268.227 3.480 847.961

-2.308.149 -2.308.149

4.950.967 4.950.967

5.798.928 5.798.928

-847.961 -847.961

0

0

0

0

3.213.921

110,87% 13,20% 3,81% 20,07%

19,62% 1,87% 11,89% 31,68% 1,03% 3,82% 6,20% 1074,29% 6,49% 87,13%

2.519.122

12,31% nee 6,90% ja 44,55% ja 0,93% ja 1,03% ja 7,78% nee 15,65% ja 115,53% nee 29,86% ja 14,96% ja 9,29% nee 4,00% ja 2,92% nee 3,50% nee 1,38% ja 2,82% ja 7,91% ja 14,39% ja 5,20% nee 1,34% ja 0,86% nee 40,43% ja 4,96% ja 3,28% nee 317,22% nee 14,80% ja 0,21% ja

ja

gemiddel handmatig d 3 jaar onderzoek of stelpost opgenomen kan worden 0 50.787 34.000 62.838 47.000 339.165 0 63.520 34.000 0 24.254 5.000 0 215.687 135.000 77.162 3.000 0 452.696 79.000 0 0 102.781 7.000 261.562 80.000 764.727 181.000 541.036 339.000 0 131.986 85.000 0 93.995 14.000 143.413 124.000 0 0 409.580 107.000 209.864 3.000

3.945.052

1.277.000

Rekenkamercommissie Altena BIJLAGE 3 Analyse onderuitputting

jaarrekeningen 2020 en 2021 Voor de jaarrekening 2020 zijn posten beschreven van meer dan € 100.000. Jaarrekening 2020 Programma

Onderbesteding

Analyse

1 Inwoner en Bestuur

€ 1.775.000 (€1.159.000 lagere lasten en € 616.000 hogere baten dan begroot)

2 Samenredzaam

€ 461.000

3 Veelzijdig

€ 647.000

0.1 ‘Boekhoudkundig’ voordeel op frictiekosten/voormalig personeel (€ 1.062.000). Voordeel € 111.000 op diverse raadsposten (reis- en verblijfkosten, ondersteuning en lagere lasten accountant). 1.2 Voordeel € 118.000 algemene uitkering voor Veiligheids- en Toezichtstaken i.v.m. corona. 7.5 Voordeel € 273.000 meer begrafenissen dan verwacht, deels door corona. 6.2 Voordeel € 137.500 afwikkeling van Juzt. 6.3 Voordeel € 308.000 extra gelden rijk voor impact coronacrisis op bijstandsuitgaven, minder inzet activiteiten-fonds vanwege corona en minder uitgaven kwijtschelding belastingen, bijzondere bijstand en collectieve ziektekostenregeling. Incidenteel voordeel € 445.000 uitvoeringskosten Tozo. 6.72 Nadeel € 609.000 cao ontwikkelingen (vooral ambulante zorg) en hogere zorgvraag dan voorgaande jaren. 6.82 Nadeel € 302.000 op hogere zorgvraag en consequenties overdracht van jeugdigen en jeugdhulp van Juzt naar nieuwe aanbieders. 7.1 Voordeel € 147.000 minder activiteiten alcohol- en drugspreventie i.v.m. corona en tijdelijke ondercapaciteit. 3.1 Voordeel Economische ontwikkeling € 172.000: voorziening kapitaaltekort deelneming ROB deels (€ 166.000) vrijgevallen. Voordeel economische promotie € 154.000: € 112.000 meeropbrengsten toeristenbelasting plus diverse € 42.000. 4.2 € 414.000 Nadeel: beheerskosten onderwijshuisvesting zijn begroot.

Voordeel € 508.000 op Onderwijsbeleid en leerlingzaken: a) voordeel € 91.000 terug te vorderen subsidiegelden over 2018 en 2019 (Peuteropvang en OAB) b) voordeel € 165.000 doordat aanpassing beleid Wet kinderopvang Altena pas vanaf 2021 van kracht ging (bedoeling juli 2020, niet gehaald door Corona en ondercapaciteit) c) voordeel € 95.000 onbenutte coronamiddelen voor noodopvang en voorschoolse kinderopvang. 5.2 Sportaccommodaties: nadeel € 243.000 als gevolg van minder huurinkomsten binnen sportaccommodaties a.g.v. Corona + Corona-periode benut voor onderhoud is € 140.000. Daarnaast nadeel € 119.000 door de beheerskosten MFA’s. Cultuurpresentatie, prod.partic.: € 412.000 ,meer inkomsten vanuit coronamiddelen Rijk, over te hevelen. Cultureel erfgoed: voordeel € 92.000: Vanwege ongunstige aanbestedingsklimaat geen planmatig onderhoud uitgevoerd, in een nader te plannen jaar uit te voeren. Daarnaast groot onderhoud Oude Raedthuys niet afgerond. Budgetoverheveling € 35.000 niet uitgevoerd onderhoud aan cultureel erfgoed. Media (bibliotheek) € 108.0000 nadeel diverse kleine verschillen.

5.7 Openbaar groen en recreatie: voordeel € 114.000 (€ 89.000 voordeel bij onderhoud plantsoen, € 61.000 stortkosten daarvan en kleinere voordelen, € 113.000 voordeel bij watergangen wegens uitstel baggerwerkzaamheden naar 2021, plus diverse voordelen, nadeel € 217.000 onderhoud gazons en voordeel overig € 45.000)

(€4.378.000 lagere lasten en € 3.916.000 lagere baten dan begroot)

(€725.000 lagere lasten en € 77.000 lagere baten dan begroot)

4 Duurzaam

€ 549.000 (€2.713.000 lagere lasten en € 2.164.000 lagere baten dan begroot)

Programma

5 Bereikbaar

Onderbesteding

€ 486.000 NADEEL (dus OVERbesteding) (€364.000 hogere lasten en € 122.000 lagere baten dan begroot)

Analyse 7.3 Voordeel op afval € 289.000: nadeel € 295.000 extra personele inzet milieustations (groter aanbod in coronatijd), voordelen € 148.000 extra belastingopbrengst aantal ledigingen en + € 411.000 uit hogere onttrekking reserve, en diverse verschillen + € 25.000 Voordeel milieubeheer € 170.000: € 160.000 als gevolg van Corona later starten van zonnekader, Zon op het bedrijfsdak en de transitievisie warmte (resultaatbestemming € 143.000) plus diverse verschillen € 10.000 voordelig. 8.1 Voordeel € 108.000 Ruimtelijke ordening: + € 106.000 niet uitgegeven middelen Omgevingswet (budgetoverheveling). 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) nadeel € 578.000: € 119.000 kosten reconstructie Hogelandstraat, niet voorzienbare storting € 658.000 in verliesvoorzieningen grondexploitatie (gedekt uit onttrekking reserve grondexploitaties), voordeel € 179.000 winstnemingen 2020 (toevoeging aan reserve grondexploitaties) en overig + € 20.000 8.3 Wonen en bouwen € 521.000 voordeel waarvan € 553.000 baten bouwvergunningen (ruim 200 extra aanvragen). 2.1 Verkeer en vervoer: nadeel € 567.000: Nadeel € 350.000 hogere lasten op projecten Duijlweg en Monnikenhoef vanwege tegenvallende constructies en onvoorziene saneringswerkzaamheden, nadeel € 150.000 meer zwerfafval, meer lediging prullenbakken en meer dumpingen (structureel te laag geraamd) Nadeel € 52.

voorbereidingskosten raadsvoorstel vrijliggend fietspad Middenweg. Diverse verschillen € 15.000 nadelig. 2.5 Openbaar Vervoer € 75.000 voordeel niet-begrote subsidie provincie NoordBrabant voor veerdienst van Riveer, overige verschillen € 19.000 voordelig.

Jaarrekening 2021 Programma

Onderbesteding

Analyse

1 Inwoner en Bestuur

€ 700.000

2 Samenredzaam

€ 754.000

0.1 Voordeel € 100.000: doordat de raad a.g.v. corona weinig op locatie heeft vergaderd/kernbezoeken heeft gebracht, daarnaast doordat geraamde kosten in verband met opkomstbevordering/verkiezingen eerst in 2022 in rekening zijn gebracht doordat uitbreiding van wijze van verslaglegging (Notubiz) pas na 1 januari 2022 start. Rekenkamercommissie heeft haar budget niet volledig gebruikt. Voordeel € 423.000: gedeelte voorziening (oud) wethouders-pensioenen valt vrij a.g.v. actualisatie door een hogere rekenrente. 0.2 Voordeel € 55.000: hoger aantal aangevraagde reisdocumenten. 0.3 Voordeel € 99.000: hogere inkomsten door enkele incidentele grondverkopen. 7.5 Voordeel € 122.000: hogere baten begraafplaatsen a.g.v. verlengingen bestaande graven, daarnaast corona. Nadeel € 91.000: meer kosten groenonderhoud a.g.v. groeizame seizoen. Daarnaast extra materialen aangeschaft ter ondersteuning bij begrafenissen. 6.1 Nadeel € 75.000: na te betalen subsidie Trema beheer en exploitatie 2019 en 2020 (achterstanden) en 2021 (niet geraamd). Nadeel € 81.000: realisatie coronacompensatie dorpshuizen. Voordeel € 83.000: aantallen die beroep gedaan hebben op mantelwaardering zijn net als voorgaande jaren fors achtergebleven op de geraamde aantallen. Voordeel l€ 75.000: weinig beleidsmatige inzet gepleegd op jeugd- en jongerenwerk, daardoor minder activiteiten.

Reden: capaciteitsgebrek en keuze andere prioriteiten Voordeel € 44.000: corona: minder deeltaxiritten plaatsgevonden, en hebben niet alle geplande activiteiten plaatsgevonden, voordeel € 38.000. Voordeel € 29.000: minder beroep op kernenbudget. 6.2 Voordeel € 155.000: door regio WBO zijn net als in voorgaande jaren kwaliteitsonderzoeken uitgevoerd bij declaraties zorgaanbieders: voordeel door hoger dan verwachte terugbetalingen. Ook lichte onderbesteding op dienstverleningskosten.

(€ 246.000 hogere lasten, € 947.000 hogere baten dan begroot)

(€ 833.000 hogere lasten, € 1.587.000 hogere baten dan begroot)

pagina 36 van 39

Programma

3 Veelzijdig

Onderbesteding

€ 505.000 (€ 317.000 hogere lasten, € 882.000 hogere baten dan begroot)

4 Duurzaam

€ 1.529.000 (€ 7.672.000 hogere lasten, € 9.201.000 hogere baten dan begroot)

Analyse Voordeel € 20.000: eenmalige teruggave van deel van gemeentelijke bijdrage Veilig Thuis. Hiertegenover stond verhoging gemeentelijke bijdrage vanwege het bij Veilig Thuis ingestelde crisismeldpunt 0-jarigen tot 100- jarigen. 6.3 Voordeel € 137.000: verwachte hogere instroom door impact corona is achtergebleven, meer uitstroom en loonkostensubsidie wordt afgerekend op realisatie. Voordeel € 22.000: lagere kosten fraudebestrijding. Voordeel € 27.000: meer uitstroom IOAW. Voordeel € 56.000: inhaalslag op dossierbeoordeling → terugvordering. Voordeel € 17.000: op minimaregelingen ondanks corona geen groei, was vooraf wel rekening mee gehouden. 6.6 Voordeel € 108.000: grote woningaanpassing maatwerkvoorziening Wmo niet gerealiseerd in 2021, realisatie in 2022 (budget 2022 daarvoor toereikend). 6.71 Voordeel € 77.000: Maatwerkdienstverlening 18+ lagere tarieven door verschuiving in producten van midden naar licht (lagere tarieven). Voordeel € 62.000: lagere kosten door verschuiving van PGB + naar Zorg in natura. 6.72 Voordeel € 76.000: Maatwerkdienstverlening 18-; totale kosten jeugdhulp € 292.000 hoger dan begroot. Diverse voordelen. 6.81 Voordeel € 171.000: Geëscaleerde zorg 18+, ontvangen gelden vanuit gemeente Breda inzake overschot op LVB-gelden. 6.82 Nadeel € 368.000: Geëscaleerde zorg 18+, totale kosten jeugdhulp € 292.000 hoger dan begroot.

Op met name hulpvorm ambulante behandeling en begeleiding, en verblijfshulp zijn overschrijdingen ontstaan. Op hulpvormen jeugdzorg plus, gezinshuizen en jeugdbescherming en -reclassering zijn voordelen ontstaan. 7.1 Voordeel € 111.000: Volksgezondheid, raad heeft extra budget ter beschikking gesteld waarmee in 2021 aantal activiteiten is gestart, maar budget kon nog niet helemaal uitgegeven worden. In 2022 wordt activiteitenplan verder uitgevoerd. 3.1 Voordeel € 191.000: vrijval deel verliesvoorziening ROB Nadeel € 55.000: hogere inhuurkosten en aantal noodzakelijke onderzoeken t.b.v. bedrijventerreinen en economie waarvoor geen budget in de begroting was opgenomen. 4.2 Voordeel € 144.000: overschrijding? veroorzaakt door hogere lasten MFA's. Voordeel € 82.000: uitgaven door corona aan scholen t.b.v. verbetering ventilatiesysteem lager dan begroot. 4.3 Voordeel € 92.000: minder ritten leerlingenvervoer a.g.v. corona. 5.2 Voordeel € 210.000: inkomsten MFA's 2019 en 2020 zijn na achterstand alsnog gefactureerd en in 2021 doorbelast. Nadeel € 53.000: lagere huurinkomsten De Jager a.g.v. corona. 5.6 Nadeel € 53.000: a.g.v. financieel technische herallocatie van budgetten is de begroting nu actueel. Aanpassing niet van invloed op beschikte bedragen, maar maakt wel helder dat sprake is van noodzakelijke structurele bijstelling.

5.7 Nadeel € 180.000 (structureel): bestek dat MidZuid uitvoert kost meer. Voordeel: € 66.000: door omstandigheden is pas in november 2021 doorstart gemaakt met Beheer- en Onderhoudsplan stedelijk water. Door capaciteitsgebrek is ook pas laat de opdracht gegeven voor het haalbaarheidsonderzoek verondiepen Put aan de Omloop. Afronding voor zomer 2022. 7.2 Voordeel € 230.000: mutatie egalisatievoorziening riolering. Nadeel: € 200.000: overschrijding voor beheer en onderhoud gemalen en drukriolering, door boeking renovatiewerkzaamheden op beheer en onderhoud post "onderhoud algemeen”. 7.3 Nadeel: € 171.000: onttrekking egalisatievoorziening afval valt lager uit door lager bedrag aan toe te rekenen BTW (€ 82.000) t.l.v. afval en meevallende inkomsten afvalfonds (€ 89.000). 7.4 Nadeel: € 53.000: Overschrijding op de basistaken van de OMWB. 8.1 Voordeel € 326.000: eenmalige vrijval kosten en baten uit anterieure overeenkomsten vanuit voormalig Aalburg, die nu worden afgesloten.

pagina 37 van 39

Programma

5 Bereikbaar

Onderbesteding

€ 1.298.000 (€ 962.000 lagere lasten, € 335.000 hogere baten dan begroot)

9

Analyse Voordeel € 102.000: uitstel Omgevingswet; DSO-uitgaven opgevangen binnen ICT-budget. Overheveling bruto € 50.000 ("bommenkaart") en € 25.000 wegens uitstel en doorschuiven besluit vaststelling Omgevingsvisie Altena 2040 door de raad. Nadeel € 54.000: nog niet alle planschadekosten in rekening gebracht bij initiatiefnemers (wel in 2022 gedaan). Nadeel € 52.000: correctie van in 2020 achterwege gebleven toevoeging aan het fonds; uitgaven in 2021 gedaan. 8.2 Voordeel € 248.000 incidentele verkoop grond Eikenlaan Sleeuwijk. Nadeel € 73.000: doorbelasting ambtelijke inzet en overheadkosten op nog te starten en afgesloten grondexploitaties. Nadeel € 1.297.000: niet voorzienbare storting in verliesvoorzieningen grondexploitatie. Bedrag wordt gedekt uit onttrekking uit reserve grondexploitaties. Voordeel € 2.648.000: winstnemingen 2021 binnen lopende grond-exploitaties en voormalige schoollocaties. Bedrag wordt gestort in reserve grondexploitaties. 8.3 Nadeel € 119.000: inhuur op gestegen aantal aanvragen wonen en bouwen; gedekt uit meeropbrengst leges bouwen. Voordeel € 136.000: nog hoger aantal aanvragen dan verwacht. 2.1 Voordeel € 409.000: als gevolg van omzetten van verrekening van kosten onderhoud wegen van een voorziening naar een reserve. Nadeel € 79.000: door lagere onttrekking voorzieningen onderhoud wegen en civiele kunstwerken.

Voordeel € 428.000: doorschuiven onderhoud Jan Spieringweg, Zandpad en Steurstraat van 2021 -> 2022. Want? Nadeel € 88.000: inhuur capaciteit voor Slimme Aanpak A27. Voordeel € 145.000: voordeel bij bermonderhoud9. Door Voordeel € 41.000: meevaller door tijdige vervanging door LED-lampen en gunstige aanbesteding nieuwe aannemer. Nadeel € 54.000: afrekening te lage energievoorschotten openbare verlichting 2020. Voordeel € 21.000: laatste gedeelte inventariseren en inspecteren naar 2022 doorgeschoven Want; inhaalslag onderhoud in 2022 uit te voeren. Nadeel € 74.000: overschrijding op mensgerichte maatregelen. (Provincie heeft in 2022 hiervoor € 53.180 verstrekt). 2.4 Voordeel € 600.000: in 2021 was onttrekking uit de AR grondexploitatie van € 600.000 geraamd voor vorming verlies-voorziening grondexploitatie Insteekhaven. Om financieel-technische redenen valt de voorziening vrij naar AR grondexploitatie. Voordeel € 55.000: onderhoud havens deels niet uitgevoerd door beperkte capaciteit en te krappe tijdsplanning; overheveling naar 2022. Tevens meer kade- / havengeldopbrengsten dan begroot; minus extra kosten door extra ledigen van containers in de haven.

Budgetten groenonderhoud vallen onder verschillende begrotingsprogramma’s. Op het totaal van het groenonderhoud is een tekort ontstaan. pagina 38 van 39

BIJLAGE 4 Onderuitputting investeringen 2019 Restantkrediet 2019 Begroting ná wijziging 2019

Krediet € 26.290.000

2020 Restantkrediet 2019 Begroting ná wijziging 2020

Krediet € 18.931.000 € 18.596.000

Totaal krediet 2020

€ 26.290.000

Totaal krediet 2020

€ 37.527.000

Realisatie 2019 Restantkrediet 2019 Over te hevelen naar 2020

€ 7.359.000 € 18.931.000 € 18.931.000

Realisatie 2020 Restantkrediet 2020 Over te hevelen naar 2021

€ 7.822.000 € 29.705.000 € 28.986.000

2021 Krediet 2021 Restantkrediet 2020 Toevoeging 2021 Totaal kredieten boekjaar 2021

Krediet € 30.545.819 € 28.985.752 € 15.684.877

2022 Krediet 2022 Restantkrediet 2021 Toevoeging 2022 Totaal kredieten boekjaar 2022

Krediet € 15.299.185 € 63.495.968 - € 12.305.372

Realisatie 2021 Restantkrediet 2021 Over te hevelen naar 2022

€ 10.510.856 € 64.705.592 € 63.495.968

Realisatie 2022 Restantkrediet 2022

€ 29.498.395 € 36.991.386

€ 75.216.448

€ 66.489.781

pagina 39 van 39