Document · PDF

Kadernota 2022

Raadsvergadering 13 juli 2021, gemeente AltenaBij agendapunt: Kadernota 2022 en Eerste Bestuursrapportage 202113.527 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Inleiding ............................................................................................................................................ 4 Programma 1. Inwoner en Bestuur ..................................................................................................... 7 1.1

Dienstverlening ................................................................................................................... 7

1.2

Kerngericht en van buiten naar binnen................................................................................ 7

1.3

Sterke speler, in de regio en daarbuiten .............................................................................. 7

1.4

Veiligheid, ondermijning en drugscriminaliteit................................................................... 8

1.5

Verkiezingen ..................................................................................................................... 10

1.6

Financieel overzicht .......................................................................................................... 10

Programma 2. Altena Samenredzaam ............................................................................................. 11 2.1

Zelfredzaam Altena .......................................................................................................... 11

2.2

De inclusieve samenleving ................................................................................................ 13

2.3

Gezondheid....................................................................................................................... 13

2.4

Financieel overzicht .......................................................................................................... 13

Programma 3. Veelzijdig Altena ....................................................................................................... 15 3.1

Economie .......................................................................................................................... 15

3.2

Onderwijs.......................................................................................................................... 16

3.3

Sport en bewegen ............................................................................................................. 17

3.4

Cultuur en cultuurhistorie.................................................................................................. 17

3.5

Recreatie en toerisme ....................................................................................................... 18

3.6

Financieel overzicht .......................................................................................................... 18

Programma 4. Duurzaam Altena ......................................................................................................20 4.1

Duurzaamheid ..................................................................................................................20

4.2

Omgevingswet..................................................................................................................20

4.3

Wonen ..............................................................................................................................22

4.4

Circulaire economie ..........................................................................................................22

4.5

Afval en grondstoffen ....................................................................................................... 23

4.6

Altena als groenblauwe oase............................................................................................. 23

4.7

Financieel overzicht ..........................................................................................................24

Programma 5. Bereikbaar Altena .....................................................................................................25 5.1

Openbaar vervoer, veer- en fietsverbindingen ..................................................................25

5.2

Beheer van de openbare ruimte ....................................................................................... 26

5.3

Financieel overzicht ......................................................................................................... 26 2

Programma 6. Financiën ..................................................................................................................28

6.1

Behoedzaam manoeuvreren .............................................................................................28

6.2

Strategisch vastgoedbeleid ...............................................................................................28

6.3

Personeel en organisatie ...................................................................................................28

6.4

Financieel overzicht .......................................................................................................... 30

6.4.1

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ................................................................. 30

6.4.2

Overhead ...................................................................................................................... 30

Overige ontwikkelingen ............................................................................................................ 32 7.1

Belastingen ....................................................................................................................... 32

7.2

Investeringen .................................................................................................................... 35

Financieel perspectief 2022-2025 ............................................................................................. 37

Samenvattend overzicht en beslispunten ......................................................................................... 39 Financieel overzicht ...................................................................................................................... 39 Beslispunten ................................................................................................................................. 39 Bijlage 1. Financieel-technische uitgangspunten Begroting 2022 .....................................................40

Huishoudboekje voor onze samenleving op orde Als gemeente werken we voor onze samenleving. Met de middelen die we ter beschikking hebben, willen we daarom maximale effecten bereiken. Dat betekent dat we keuzen moeten maken, af moeten wegen hoe we de middelen optimaal inzetten. We zijn ons bewust dat deze Kadernota al gaat over een volgende bestuursperiode. Daarom hechten we veel waarde aan een huishoudboekje dat op orde is; een huishoudboekje waarin ook gekeken zal worden naar ruimte voor een volgende bestuursperiode; een huishoudboekje waarin we hopelijk ook weer perspectief hebben op een periode ná corona. Tot op heden hebben we al veel ambities vanuit het Bestuursakkoord kunnen realiseren. Daarbij tekenen we nog wel aan dat binnen het Sociaal Domein in 2020 ombuigingen in gang zijn gezet die financieel zijn vertaald om onze begroting sluitend te krijgen; deze ombuigingen zijn noodzakelijk om het stelsel op termijn gezond te houden. De ombuigingen worden op dit moment ingevuld. Voor 2022 lijkt een sluitende begroting opnieuw haalbaar. Een onzekere factor naar de toekomst is de uitkering die we van het Rijk ontvangen. Met name rondom het Sociaal Domein speelt die onzekerheid: we rekenen in deze Kadernota met een structurele ophoging van de rijksbijdrage voor jeugd met € 1,5 miljoen.

In het licht van de landelijke ontwikkelingen is nog onduidelijk welke bijdrage daadwerkelijk gaat komen. We rekenen erop dat we bij de begroting duidelijkheid kunnen geven.

Realistischer begroten Het college wil de komende jaren groeien naar een zo realistisch mogelijke begroting die duurzame en stabiele groei mogelijk moet maken. Daarbij zetten we nu in op een cultuuromslag in de organisatie waarbij niet eerst budget geclaimd wordt alvorens ideeën uitgewerkt kunnen worden. We zien dat deze “oude cultuur” zorgt voor een stapeling van ambities en budgetten die we niet waar kunnen maken. Dat leidt tot een vicieuze cirkel waarbij we tekorten voorzien in het meerjarenperspectief. Daaraan verbinden we vervolgens de opdracht tot ombuigen, maar gedurende het jaar en zeker bij de jaarrekening constateren we overschotten. Dat gaf ons als college het gevoel dat we bij de Kadernota en de Begroting – als metafoor – de conclusie moesten trekken dat we dat jaar niet op vakantie konden, maar aan het einde van het jaar het vakantiegeld toch weer over hebben. Daarmee doen we onszelf en vooral onze samenleving te kort. Om richting realistisch begroten een volgende stap te kunnen zetten, hebben wij daarom bij deze Kadernota bewust gekozen voor een aanpak waarbij naar de beschikbare financiële ruimte is gekeken. Vanuit die invalshoek kunnen we prioriteren in de ambities. Meer en meer maken we daarbij gebruik van de samenhang tussen de verschillende sturingsdocumenten.

In 2020 hebben we stappen gezet om het voorspellend vermogen van de tussentijdse rapportages (Bestuursrapportages en Decemberwijziging) aan waarde te laten winnen. Ondanks het feit dat we over 2020 het overschot daardoor al beter zagen aankomen dan over 2019, willen we hierin verder groeien en ontwikkelen naar realistischer begroten. Onderdeel daarvan is realistischer plannen.

Daarbij hebben we een aantal heldere interne kaders gesteld, die we richting de Kadernota 2023 nader zullen aanscherpen. De belangrijkste daarvan zijn: •

•

Om de boeggolf aan werk en budget te doorbreken, is ervoor gekozen om slechts beperkt bij te ramen voor de Eerste Bestuursrapportage. We hebben ons daarbij gefocust op de samenhang tussen de budgetoverhevelingen vanuit de jaarstukken en de aanmeldingen voor budgetbijstelling die voor de Eerste Bestuursrapportage zijn gedaan. Onze inschatting is dat daar sprake is van stapeling van werk en budget en dat het onwaarschijnlijk is dat beide zullen worden gerealiseerd; De (beheer)plannen die in uw raad zijn of worden vastgesteld, vormen in de desbetreffende vakgebieden voorlopig de budgettaire norm. Binnen dat kader dienen uitvoeringsplanningen te worden bepaald. Uiteraard komt er later in de tijd ruimte om te evalueren en bij te stellen.

Ons doel is nadrukkelijk niet dat door deze ingrepen de voortgang van de werkzaamheden stagneert. Ons motto is: ‘Voor een goed plan is altijd geld te vinden’.

Groeiperspectief Vanuit de (concept) jaarstukken 2020 hebben we de conclusie getrokken dat een verdere optimalisatieslag in de begroting mogelijk is. Een groot deel van het jaarresultaat was bij de Decemberwijziging 2020 al bekend. Een aanzienlijk structureel deel ervan – namelijk ca. € 2,5 miljoen – is reeds ingezet in de begroting 2021 en verder zodat we een sluitend meerjarenperspectief 2021-2024 konden neerleggen. Met deze Kadernota zetten we een volgende grote stap en leggen we nogmaals ca. € 2,5 miljoen aan ruimte op tafel. Als volgende stap in het realistisch begroten is voor deze Kadernota 2022 bewust gekozen voor een aanpak waarbij naar de beschikbare financiële ruimte wordt gekeken. Vanuit die invalshoek wordt dan vervolgens geprioriteerd in de ambities. Meer en meer maken we daarbij gebruik van de samenhang tussen de verschillende sturingsdocumenten. In onderstaande tabel is de beschikbare ruimte weergegeven. (bedragen x € 1.000)

2021

2022

2023

2024

2025

Saldo Begroting 2021

41 V

Structurele ruimte vanuit Jaarstukken 2020

4.500 V

- Af: reeds ingezet in meerjarenperspectief 2021-2024

1.500 N

- Af: reeds ingezet voor organisatieversterking

1.000 N

500 N

1.000 N

Vrijval stelpost loon- en prijsontwikkeling

550 V

Areaaluitbreiding: stijging OZB

75 V

150 V

200 V

250 V

700 V

2.241 V

1.625 V

1.700 V

1.750 V

1.800 V

- Af: te dekken tweede tranche organisatieversterking

Nog niet verwerkt: Meeropbrengsten bouwleges Ruimte in meerjarenperspectief

Saldo Begroting 2021. Op 10 november 2020 heeft de raad de Begroting 2021 vastgesteld. Deze begroting kwam voor 2021 uit op een klein positief saldo. Voor de jaren 2022 tot en met 2024

was sprake van een sluitende begroting. Bij deze stand zou zonder verdere financiële ruimte een (nieuwe) beleidskeuze alleen mogelijk zijn als daartegenover dekking zou staan. -

Structurele ruimte Jaarstukken 2020. Het (voorlopige) jaarrekeningresultaat 2020 bedraagt onder voorbehoud van de controle van de accountant ruim € 6 miljoen positief. Hiervan is een bedrag van € 1.500.000 miljoen incidenteel van aard. Van het structurele voordeel van € 4.500.000 is reeds € 1.500.000 in de Begroting 2021 en dus in het meerjarenperspectief 20212024 verwerkt. Zoals aangegeven in de raadsinformatiebrief van 2o mei 2021 wordt uit de structurele ruimte een bedrag van € 1.000.000 ingezet voor de versterking van de organisatie. Voor de tweede tranche van deze organisatieversterking geldt de structurele ruimte eveneens als dekking. Per saldo resulteert voor financiële perspectief van de Kadernota 2022 vanaf 2022 dan € 2.000.000 structurele financiële ruimte.

Vrijval stelpost loon- en prijsontwikkeling. In de begroting is een stelpost opgenomen voor de loon- en prijsontwikkeling. Deze stelpost wordt gevoed vanuit de algemene uitkering uit het gemeentefonds die de gemeente ontvangt. Van de jaarschijf 2022 kan een bedrag van € 550.000 structureel vrijvallen.

Areaaluitbreiding OZB. In de ramingen van de OZB-opbrengst wordt op basis van de huidige inzichten meerjarig rekening gehouden met areaalontwikkeling. Dit leidt vanaf 2022 tot een hogere raming van de OZB-opbrengst.

Meeropbrengsten bouwleges. Op basis van de huidige inzichten wordt voor 2021 incidenteel een meeropbrengst van € 700.000 verwacht.

Onze verwachting is dat we er daarmee nog niet zijn: we moeten er rekening mee houden dat we nog wel enkele jaren onderweg zijn voordat onze begroting daadwerkelijk het voorspellend karakter heeft die een begroting behoort te hebben. De stappen die we kunnen zetten zullen ook steeds kleiner worden naarmate de budgettaire scherpte toeneemt. Daarnaast moeten we er rekening mee houden dat er nog grote ambities liggen die op termijn hun budgettair beslag moeten krijgen zoals op het gebied van mobiliteit en de ontwikkeling van de haven. De ruimte om te manoeuvreren wordt steeds kleiner. Op termijn zal een discussie over de ontwikkeling van de tarieven van de gemeentelijke heffingen dan ook onontkoombaar zijn. Overigens zullen we bij het realiseren van onze ambities actief op zoek blijven naar samenwerking met de regio, de Provincie en het Rijk. Kortom: we zijn ervan overtuigd dat we op de goede weg zijn en binnen de budgettaire grenzen een vruchtbaar debat over de inhoudelijke vraagstukken van onze prachtige gemeente met u kunnen voeren. We zien ernaar uit!

De gemeente Altena wil dienstverlening bieden waarbij de inwoner, ondernemer en maatschappelijke organisatie centraal staan. Dit betekent dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties goed, snel en eenvoudig hun zaken moeten kunnen regelen met de gemeente, maar ook dat de dienstverlening uit maatwerk moet kunnen bestaan. Onze inspanningen zijn erop gericht dat de waardering van de gemeentelijke dienstverlening groeit. Daarom zullen we de dienstverlening regelmatig blijven meten. Onze ambitie is steeds een stijgende lijn te kunnen laten zien in de resultaten van peilingen en kwaliteitsonderzoeken ten opzichte van de vorige meting. In 2022 geven we vervolg aan de speerpunten die in 2021 in de operationele dienstverlening zijn ingezet. Ter bevordering van de kwaliteit van dienstverlening richten we ons op een omnichannel-aanpak. We beogen de omslag te maken van het reageren op incidenten naar het sturen op een logische samenhang tussen alle dienstverleningskanalen. We blijven landelijke ontwikkelingen en trends op het gebied van (digitale) dienstverlening volgen en haken daar waar mogelijk aan.

Met het programma ‘Bestuurlijke vernieuwing en kerngericht werken’ wordt het gedachtengoed van ‘van buiten naar binnen’ waar gemaakt. Er is in de kernen een klik met de gebiedsregisseurs. Steeds vaker wordt samen met inwoners opgetrokken om initiatieven te ontplooien. Voorbeelden hiervan zijn het milieustation / afvalbrengstation in Hank, het jeugdhonk Kids United in Meeuwen, de wijktuin in De Nieuwe Banne, het multifunctionele centrum De Hartenjager in Giessen, de dementievriendelijke tuin Goezate in Werkendam, onderhoud en beheer begraafplaats in Veen (Right to Challenge) en de fietscrossbaan Eethen (in aanleg). Op de grote maatschappelijke opgaven worden onze inwoners betrokken. Dit gebeurt fysiek waar en wanneer het weer kan en ook digitaal op ons participatieplatform AanDeSlag (https://aandeslag.gemeentealtena.nl/nlNL/pages/information). Het platform zal dit jaar worden uitgebreid met de mogelijkheid voor inwoners om initiatieven aan te dragen en met het inrichten van het 'Burger panel Altena’. Samen met de raad wordt het gedachtengoed van ‘uitnodigend besturen’ opgepakt en op de leest van onze gemeente vorm gegeven.

Ook de komende jaren zullen we ons inzetten als krachtige samenwerkingspartner in de regio. Dat mag van ons worden verwacht als middelgrote gemeente én past bij onze eigen ambities. In de regio West-Brabant werken we met 16 gemeenten samen aan het versterken van het economisch vestigingsklimaat voor de regio. De activiteiten vanuit onder meer de topsectoren Maintenance en Agrofood-Biobased zijn voor ons belangrijk. Daarnaast werken we rond het thema ‘Vitaal platteland’ aan gebiedscoalities en kenniscoalities, met de gemeenten uit de Dongemond regio. Dat versterkt onze eigen ambities rond circulaire landbouw en de voedseltransitie.

De komende jaren zullen we ook verder werken aan de ambities uit de regionale investeringsagenda (RIA), opgesteld met 10 gemeenten in de regio Breda (Baronie). De RIA is gericht op gezonde groei voor de regio, waarbij een versnelling van de woningbouw en investeringen in mobiliteit, economie en landschap / water / groen gerealiseerd moeten worden. Voor onze gemeente geldt dat de RIA wordt uitgewerkt samen met de ambities uit de woonvisie en mobiliteitsvisie. Binnen de regio Baronie zal daarnaast mogelijk de bestuurlijke verkenning naar (intensievere) samenwerking een vervolg krijgen in 2022 en verder. De 10 gemeenten zijn positief over het verder uitbouwen van de samenwerking, waarbij nog verder onderzocht wordt welke domeinen zich hiervoor lenen. Altena is als bestuurlijk opdrachtgever hierbij betrokken.

De jaarwisseling is voor de meeste inwoners van onze gemeente een feestelijke gebeurtenis die op verschillende manieren wordt gevierd. Ondanks de zorgvuldige voorbereiding en samenwerking met de politie, brandweer en Openbaar Ministerie (OM) zijn de kosten en de schade van de jaarwisseling ieder jaar fors. Ook landelijk groeit de jaarwisseling uit tot een steeds groter knelpunt. Dit is de aanleiding om in Altena te gaan werken naar een duurzame en integrale aanpak op projectmatige wijze. Niet alleen in de laatste maanden van het jaar en door het team Veiligheid, Toezicht & Handhaving, maar het hele jaar door, in de hele ambtelijke organisatie en voor alle 21 kernen.

Het thema zorg en veiligheid is actueel. Het wordt zelfs steeds omvangrijker en belangrijker. Door de decentralisaties binnen het sociaal domein zijn de werkvelden van openbare orde & veiligheid / leefbaarheid en maatschappelijke ondersteuning, jeugd en zorg dichter bij elkaar gebracht. De onderlinge beïnvloeding tussen deze werkvelden is sterk. Ook kent het werk op het snijvlak zorg en veiligheid specifieke uitdagingen. Eén van de belangrijkste daarvan is dat casuïstiek waarin zorg en veiligheid samenkomen vaak onder een vergrootglas ligt. Door de extramuralisering van de zorg zien wij ook in Altena een toename van de (complexe) casuïstiek ontstaan. Samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid is een krachtige en noodzakelijke combinatie, zeker bij complexe casuïstiek. Om dit in Altena goed vorm en inhoud te kunnen gaan geven is procesregie noodzakelijk. Door procesregie worden de multidisciplinaire processen op hoofdlijnen binnen het zorg en veiligheidsdomein geregisseerd. Tevens worden de knelpunten in de samenwerking met partners sneller gesignaleerd en kunnen er voorstellen gedaan worden om de samenwerking te verbeteren. Het bewaken van het nakomen van afspraken en de voortgang en kwaliteit van het proces. Om te komen tot procesregie wordt vanaf 2022 structureel € 100.000 ingezet. De komende tijd wordt bekeken hoe de procesregie tot stand gebracht kan worden.

Daarbij is aandacht voor

ketensamenwerking, waardoor complexe problemen integraal aangepakt en beter beheersbaar worden. Het is belangrijk om meer aan de voorkant van complexe casuïstiek te komen, dan wanneer het escaleert en er acuut opgetreden moet worden. De gemeente Altena is bezig met de transitie in het sociaal domein. Het nieuw op te richten Team Regie richt zich op regie op de (uit)besteding van gemeentelijke producten en niet op het thema procesregie. Het is belangrijk deze transitie niet af te wachten en nu al in te springen in de behoefte aan procesregie op de complexe casussen die nu spelen.

In het Bestuursakkoord 2019-2022 van de gemeente Altena ‘Samen bouwen aan kernachtig Altena’ staat dat we korte lijnen hebben met onder andere de buurtpreventieteams, de Boa’s en wijkagenten en dat de gemeente de betrokkenheid stimuleert van inwoners bijvoorbeeld door middel van buurtapps (ook bij de aanpak van ondermijning). Samen met onze inwoners en veiligheidspartners zijn we verantwoordelijk voor het veilig houden van Altena. Ook staat hierin het ‘Kerngericht en van buiten naar binnen’ centraal. Voorheen was buurtpreventie voornamelijk gericht op veiligheidsvraagstukken (denk hierbij aan woninginbraken en voertuigcriminaliteit), maar de afgelopen jaren verschuift dit meer naar leefbaarheids- en veiligheidsvraagstukken (denk aan kapotte lantaarnpalen en het omzien naar anderen). Om tegemoet te komen aan hetgeen in het Bestuursakkoord staat en om buurtpreventie goed vorm te geven moet er gewerkt gaan worden aan een duurzame, integrale en koersvaste aanpak.

In de gemeente Altena is een actieplan ondermijning vastgesteld voor 2020 en 2021 met de ambitie om vormen van ondermijning, bestuurlijk, creatief en innovatief aan te pakken. Het richt zich op de volgende vier pijlers: 1. Integere en Veilige werkomgeving 2. Informatiepositie 3. Beleid & Handhaving 4. Bewustwording In 2022 zal er een nieuw actieplan opgesteld worden voor 2022 en de jaren daaropvolgend. In Altena wordt er gewerkt met een Baronie Interventie Team (BIT) en een Altena Interventie Team (AIT). Het BIT en AIT houdt integrale handhavingsacties met externe partners om aan de hand van vooraf vastgestelde thema's verdachte locaties in beeld te brengen en daarop gericht te controleren. Het voordeel hiervan is dat de signaalfunctie en informatiepositie verbeterd worden en dat er een intensievere integrale samenwerking, zowel intern als met externe partners is. Hierdoor worden leefbaarheids- en veiligheidsproblematieken sneller gesignaleerd en aangepakt. Zowel het BIT en AIT wordt doorontwikkeld en het is van groot belang om nog meer informatie gestuurd te gaan werken.

De gemeente Altena gaat meer inzetten op actief toezichtbeleid. Toezichthouders houden actief toezicht, registreren de overtredingen die zij constateren, delen hun bevindingen en zien erop toe dat dit ook leidt tot actief handhavend optreden. Actief toezichtbeleid vraagt om een nog betere 9

samenwerking tussen de diverse teams in de gemeentelijke organisatie en samenwerking met andere gemeenten en samenwerkingspartners als de politie, Staatsbosbeheer, Samen Sterk in Brabant (SSIB), Brabants Landschap, brandweer en de omgevingsdienst.

Op 21 maart 2022 vinden de Gemeenteraadsverkiezingen plaats. Nog niet bekend is of er sprake zal zijn van early-voting en / of stemmen per brief en in welke mate hygiënemaatregelen in verband met COVID-19 noodzakelijk zijn. Het ligt in de lijn der verwachting dat wanneer er vanuit het de rijksoverheid extra maatregelen worden opgelegd er ook van rijkswege een tegemoetkoming in de kosten zal zijn. Door COVID-19 is de organisatie van de verkiezingen op een aantal punten gewijzigd, zoals bijvoorbeeld de digitale opleiding van de stembureauleden en het tellen van de stemmen op drie centrale locaties. Gezien de goede ervaring die we hiermee hebben opgedaan zullen deze werkwijzen worden doorgezet bij de komende verkiezingen.

(bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Meevallers / aframingen

90 V

77 V

109 V

53 V

Nieuw beleid

225 N

Totaal mutaties

135 N

148 N

116 N

172 N

Meevallers / aframingen Op basis van ontwerpbegroting 2022 van de Veiligheidsregio VR is structureel sprake van een lagere deelnemersbijdrage. Nieuw beleid - Er is steeds meer sprake van een toename van complexe casuïstiek op het snijvlak van zorg en veiligheid. Dit betreft met personen met verward gedrag. Door de betrokkenheid van veel partners is er behoefte aan procesregie, met name rondom zorgmijding en personen met verward gedrag. De geraamde lasten bedragen € 100.000 structureel vanaf 2022. - Het ambitieniveau voor de dienstverlening van de gemeente Altena is hoog. In 2020 en 2021 zijn nulmetingen verricht die inzicht hebben verschaft in het huidige dienstverleningsniveau aan inwoners en ondernemers. Een verdere investering in kwaliteit is noodzakelijk. Vanaf 2022 is structureel € 125.000 nodig voor verder op niveau brengen en houden van de dienstverlening.

Per 2022 treden naar verwachting de nieuwe Integrale verordening sociaal domein en onderliggende beleidsregels in werking. Hierin zijn de nieuwe, aangescherpte regels voor verstrekkingen in het sociaal domein vastgelegd. In 2022 worden de effecten van de maatregelen gemonitord en waar nodig bijgestuurd. Op basis van het subsidiekader worden vanaf 2022 de subsidies voor de welzijnsinstellingen verstrekt. Per 2022 wordt beschermd wonen mede de verantwoordelijkheid voor de gemeente. In 2021 is het beleidskader hiervoor vastgesteld en wordt een gemeenschappelijke regeling getroffen. Per 2022 treedt een nieuwe regionale overeenkomst met de zorgaanbieders in werking. Met betrekking tot de financiële gevolgen hiervan zijn nog veel onzekerheden. De uitname van middelen voor cliënten die naar de WLZ overgaan is nog niet vastgesteld. Dit kan gevolgen hebben voor de regionale begroting voor beschermd wonen. De verwachting is dat hierover in de Septembercirculaire 2021 meer helderheid komt.

In maart 2020 zijn aan de raad prognoses gepresenteerd rondom de ontwikkeling van de budgetten sociaal domein. Op basis hiervan zijn in de Kaderbrief 2021 de budgetten voor programma 2 opwaarts bijgesteld, oplopend tot € 4,9 miljoen in 2023. De prognoses blijken voor het onderdeel Jeugd inmiddels te laag. Hoewel de uitgaven in de jeugdhulp in 2019 leken te stabiliseren, zagen we de kosten in 2020 toch weer stijgen. Ondanks alle inspanningen om de kosten terug te dringen blijven de kosten stijgen. En deze stijging lijkt zich meerjarig door te zetten. De stijging wordt onder andere veroorzaakt door een groeiende en / of zwaardere zorgvraag mede door de corona crisis (landelijke trend) en door tariefswijzigingen. In de Eerste Bestuursrapportage 2021 is de aangepaste prognose voor het onderdeel Jeugd verwerkt en nader toegelicht. Op basis van historische data zijn trendanalyses uitgevoerd op de geleverde zorg en de daarbij komende kosten per product. Deze trends zijn vervolgens doorgevoerd in een meerjarenperspectief aangevuld met verwachtte prijsstijgingen en ontwikkelingen die majeure financiële gevolgen kunnen hebben. Uitgaande van de macrocijfers die in de rapporten van AEF en de commissie Sint zijn becijferd zien we mogelijkheden om de prognose verder positief te beïnvloeden. Het gaat dan om verdere beperking van de instroom en het sturen op de uitstroom1.

Rapport stuurgroep maatregelen financiële beheersbaarheid Jeugdwet van de commissie Sint onderstreept de noodzaak tot stevige politieke besluiten over de toekomst van jeugdhulp en jeugdbescherming en bijbehorende financiering.

Extra middelen van het Rijk De majeure jaarlijkse tekorten zorgen voor grote lastenverzwaringen en verschralingen van gemeentelijke begrotingen. Met de coronacrisis is hier een extra druk ontstaan. Het kabinet trekt daarom in 2021 € 613 miljoen extra uit voor de acute problemen in de jeugdzorg. Deze middelen zijn vooral bedoeld voor uitbreiding van de crisiscapaciteit in de jeugd-ggz en de aanpak van wachttijden op de gemeentelijke uitvoering bijgekomen. In de Mei- of Junicirculaire 2021 zal de definitieve hoogte van de compensatie per gemeente bekend worden, een eerste inschatting voor Altena laat zien dat het in 2021 om € 1.500.000 gaat. Mogelijk volgen ook structureel extra middelen voor Jeugd. Mogelijk volgt naar aanleiding van de uitkomst van de arbitragezaak die de VNG tegen het kabinet had aangespannen ook een structurele compensatie. Wij volgen het nieuws hierover uiteraard op de voet.

Medio 2020 heeft de VNG een Resolutie Norm van Opdrachtgeverschap (NvO) vastgesteld voor Jeugd, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. De grondslag voor deze resolutie is (i) impuls geven aan de regionale samenwerking; (ii) impuls geven aan de bovenregionale samenwerking en (iii) versterken van het opdrachtgeverschap door gemeenten / jeugdregio’s. Doel is kwalitatief goede en betaalbare zorg. Binnen de NvO zijn deze afspraken uitgewerkt in een achttal doelstellingen. Deze doelstellingen, waaronder het opstellen van een regiovisie, verplichte bovenregionale samenwerking voor bepaalde zorgvormen, meer regionale eenduidigheid omtrent de lokale toegangen, zorgvuldige inkoop en reële tarieven en een niet vrijblijvende regionale samenwerking, worden in 2021 en 2022 uitgewerkt. In 2021 en 2022 worden hiervoor de nodige besluiten voor voorbereid. Deadline voor de uitwerking van deze NvO staat op 1 januari 2023. Het jaar 2022 staat in het teken van de nieuwe inkoopcontracten Ambulante hulp, pleegzorg en gezinshuiszorg. De huidige contracten lopen op 31 december 2022 af. De doelstellingen, zoals zorgvuldige inkoop en reële tarieven, genoemd in de NvO zullen hierin meegenomen moeten worden. Binnen de regio West-Brabant is een kostprijsonderzoek gaande omrent het vraagstuk wat reële tarieven zijn voor Jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringstaken.

De uitkomsten van dit onderzoek worden eind 2021 verwacht en kunnen van invloed zijn op de tarieven vanaf 2022. Het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet regelt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp. Omdat het vaak moeilijk is om te bepalen welke gemeente verantwoordelijk is, gaat het woonplaatsbeginsel wettelijk veranderen. Per 1 januari 2022 wordt het nieuwe woonplaatsbeginsel Jeugdwet van kracht. Het nieuwe woonplaatsbeginsel kent als woonplaats van een jeugdige de gemeente waar de jeugdige stond ingeschreven direct voorafgaand aan de zorg met verblijf. Dit moet leiden tot meer duidelijkheid en lagere uitvoeringslasten. Daarnaast sluit het nieuwe woonplaatsbeginsel beter aan bij de uitgangspunten van de Jeugdwet. De oorspronkelijke gemeente blijft verantwoordelijk voor een jeugdige waardoor die gemeente gestimuleerd wordt om te investeren in preventie.

Op 20 april 2021 heeft de raad in het duidingsdebat aan het college opdracht gegeven een maatschappelijke agenda op te stellen, die eind 2022 vastgesteld kan worden door de raad. Het streven om te komen tot een inclusieve samenleving wordt hierin meegenomen.

De GGD heeft in de begroting van 2022 een gemeentelijke bijdrage opgenomen van € 2.204.000. Dit bedrag valt hoger uit dan de gemeentelijke bijdrage in 2021 door de toegepaste indexering van € 25.000. Het college heeft aangegeven in 2022 niet te willen bezuinigen op de gemeentelijke bijdrage aan de GGD in verband met de werkzaamheden rondom Covid-19.

De gemeenteraad heeft het college opgedragen (motie AED-netwerk, d.d. 10 november 2020) te garanderen dat er een adequaat AED-netwerk in de gemeente beschikbaar is en blijft. Voor realisatie en onderhoud van een adequaat netwerk is het noodzakelijk om het structurele bedrag van € 10.000 structureel te verhogen naar € 40.000.

In 2021 wordt een meerjarenbeleid vastgesteld door uw raad. Per jaar wordt een actieplan door het college vastgesteld. Hier staan de concrete acties in die in dat jaar worden uitgevoerd. Zowel het meerjarenbeleid als de actieplannen worden integraal opgesteld met externe en interne professionals op dit thema.

(bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Meevallers / aframingen

54 V

103 V

77 V

58 V

Onontkoombaar

85 N

111 N

123 N

158 N

Totaal mutaties

31 N

46 N

101 N

Meevallers / aframingen Op basis van de concept-Begroting 2022 van de RWB wordt de raming voor de bijdrage van de gemeente aan de RWB voor kleinschalig collectief vervoer (KCV) in de jaren 2022-2025 naar beneden bijgesteld. Onontkoombaar - Op verzoek van de raad wordt het project ‘Automaatje’ per 1 januari 2022 gestart. Hiervoor bedragen de lasten in 2022 € 30.000 en in 2023 € 22.000. In 2023 wordt geëvalueerd of Automaatje wordt voortgezet. - Voor realisatie en onderhoud van een adequaat AED-netwerk is het noodzakelijk om het structurele budget met structureel € 30.000 te verhogen. 13

Door de toegepaste indexering valt de gemeentelijke bijdrage voor de GGD structureel hoger uit. Het college wil niet bezuinigen op de gemeentelijke bijdrage aan de GGD in verband met de werkzaamheden rondom Covid-19.

Werkendam Maritime Industries (WMI) heeft de ambitie uitgesproken om zich door te ontwikkelen tot een zelfstandige organisatie. Op basis van een subsidierelatie kunnen daarin gemeentelijke taken en werkzaamheden voor het maritieme cluster worden ondergebracht. Op dit moment wordt door WMI onderzoek gedaan naar de beste passende vorm waarmee deze ambitie gerealiseerd kan worden. De wens van WMI is om hiermee per 1 januari 2022 van start te gaan.

Onderzocht wordt of een havenontwikkeling gerealiseerd kan worden gecombineerd met andere opgaven in het buitendijkse gebied langs de Merwede, waaronder natuurontwikkeling, dijkversterking, waterstandsdaling, rijksovernachtingsplaatsen, etc. Dit gebeurt in opdracht van onze gemeente in samenspraak met het Ministerie van I&W, RWS, Waterschap Rivierenland, de provincies Noord-Brabant, Gelderland en Zuid-Holland en WMI. De onderzoeken die antwoord moeten geven op de (in het plan van aanpak) geformuleerde onderzoeksvragen zijn in volle gang. Het onderzoek naar nut en noodzaak havenontwikkeling onderbouwt en valideert de behoefte. Daarnaast is de samenhang met de andere opgaven in beeld gebracht. Momenteel wordt nagedacht over de realisatiestrategie. Hiervoor is afstemming met Integraal Riviermanagement (IRM, waarvoor we een pilot zijn) noodzakelijk. Onderzocht wordt hoe de lange termijn opgaven van IRM kunnen worden verbonden met onze lokale opgaven. De planning is besluitvorming binnen het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur en Ruimte (MIRT) in november 2021. Daarnaast worden globale ontwerpen opgesteld voor de haven en andere opgaven waarbij deze ook doorgerekend worden (met een bandbreedte). Dit om antwoord te krijgen op de financieringsvraag die onderdeel uitmaakt van het onderzoek

Op dit moment wordt gewerkt aan het vertalen van het plan van de ondernemer in een bestemmingsplan. Het voorontwerp zoals dat er lag moet hiervoor namelijk worden aangepast. Dat geldt ook voor een (groot) deel van de onderzoeken op het gebied van geluid e.d. die hieraan ten grondslag liggen. Met de grondeigenaren blijft het een moeizaam proces. We onderzoeken nu andere mogelijkheden in samenspraak met WMI. Planning is om nog in 2021 een ontwerpbestemmingsplan ter inzage te leggen. De aanleg en het gebruik van de insteekhaven leidt tot een uitstoot van stikstof. Om het plan vergunbaar te maken op dit punt is een reductie daarvan noodzakelijk. In dit kader is onderzocht op welke wijze de benodigde reductie kan worden gehaald. Dat blijkt mogelijk door de optimalisatie en uitbreiding van walstroomvoorzieningen. De walstroomvoorzieningen, met een verplichting tot gebruikmaken daarvan via de havenverordening, moet leiden tot een beperking van de stikstofuitstoot tot 0,00 mol/ha/jaar, waardoor de insteekhaven in ieder geval in de gebruiksfase 15

vergunbaar zal zijn. Daarnaast draagt verbetering en uitbreiding van walstroomvoorzieningen bij aan de verduurzaming van de haven in het algemeen.

In de regio en binnen onze eigen gemeente ontstaan steeds meer initiatieven op het snijvlak van onderwijs en jeugdhulp. Voorbeelden hiervan zijn voorzieningen waar leerlingen terecht kunnen die uitvallen binnen het onderwijs, bijvoorbeeld Zorg, Onderwijs en Werk (ZOW) Gorinchem tegen voortijdig schoolverlaten en jeugdwerkloosheid, om te werken aan hun terugkeer naar school. Ook zijn er gedachten over pilots binnen het (speciaal) basisonderwijs om te komen tot collectieve jeugdhulp. Geen losse indicaties meer voor jeugdhulp op school, waardoor binnen een klas allerlei verschillende begeleiders rondlopen, maar één budget voor een klas van waaruit een begeleider gefinancierd wordt die er is voor alle kinderen.

Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Altena 2020-2024 bevat een investeringsplanning voor de komende jaren. Deze planning is gebaseerd op normbedragen. Er vindt project-specifieke calculatie plaats op het moment dat we met een school een programma van eisen gaan opstellen. Voor de eerste vier scholen uit het IHP zijn we in die fase aanbeland. Dit is daarom ook het moment om een actualisatie op de financiën in het IHP te gaan doen. Op het moment van opstellen van de Kadernota 2022 zijn de project-specifieke calculaties echter nog niet gereed. De oorzaak voor de te verwachten verhoging ligt in het feit dat in het door de raad in oktober 2020 vastgestelde IHP nog sprake was van een aantal open eindjes. Zo was van een aantal scholen nog niet duidelijk of we kozen voor renovatie of nieuwbouw. We konden daardoor nog geen rekening houden met tijdelijke huisvesting. Ook was niet duidelijk welke maatschappelijke partners (kinderopvang, BSO) mee wilden in de ontwikkeling. Daarnaast vinden wij het van belang dat onderwijs en jeugdhulp dichterbij elkaar komen. Ook dat vertaalt zich door in een wens voor meer (flexibele) ruimte in de nieuw te bouwen schoolgebouwen. Ten slotte hebben we bij de Brede school Almkerk te maken met een gewijzigde situatie die ook maakt dat de financiën van het IHP een actualisatie nodig hebben.

Een doorrekening van de benodigde bedragen en keuze voor renovatie/verbouw t.o.v. nieuwebouw wordt in het begrotingstraject 2022 verder uitgewerkt. Uit deze doorrekening zal blijken of de jaarlijkse dotatie aan de reserve onderwijshuisvesting toereikend zal zijn om een reëel financieel IHP te hebben.

De kosten voor de realisatie van de brede school op de locatie van Het Verlaat worden geraamd op circa € 10,9 miljoen inclusief BTW. In het IHP gemeente Altena is voor de realisatie van de brede school Almkerk een bedrag opgenomen van € 5,6 miljoen inclusief BTW (gebaseerd op de oorspronkelijke raming uit 2016 van de voormalige gemeente Woudrichem). De kosten voor de varianten op de locatie van Het Verlaat bedragen ongeveer € 5,3 miljoen meer dan in het 16

investeringsplan is opgenomen. Van deze extra kosten is een bedrag van € 2,4 miljoen toe te rekenen aan de dorpshuisfunctie en de sportzaal. Die zaten eerder niet in het ruimteprogramma. Het resterende extra krediet van € 2,9 miljoen kan voor een groot deel als volgt worden gedekt: - € 0,6 miljoen ten laste van duurzaamheid binnen het IHP - € 0,7 miljoen opbrengsten woningbouwlocatie - € 0,8 miljoen opbrengsten uit verhuur. Per saldo levert het ongedekte krediet voor het onderwijsdeel ad € 0,8 miljoen vanaf 2024 structureel kapitaallasten van € 17.000 op. Het krediet voor de dorpshuisfunctie en de sportzaal ad € 2,4 miljoen veroorzaakt structureel kapitaallasten van € 53.000. In totaal zullen de kapitaallasten vanaf 2024 met € 70.000 toenemen.

Als gevolg van het collegebesluit om de huidige locatie van Het Verlaat aan te wijzen als voorkeurslocatie voor de brede school Almkerk, zal het huidige Verlaat moeten worden gesloopt en zullen de dorpshuisfunctie en de sportzaal van Het Verlaat terugkomen in de brede school Almkerk. De additionele investering hiervoor wordt geraamd op ca. € 2,4 miljoen.

Het bestuur van VV GRC14 en muziekvereniging Kunst en Vriendschap hebben een verzoek neergelegd bij de gemeente om het clubgebouw van GRC14 uit te breiden ten behoeve van de huisvesting van muziekvereniging Kunst en Vriendschap en enkele andere verenigingen uit Giessen en Rijswijk die op zoek zijn naar huisvesting. De komende periode wordt bekeken in hoeverre dit in het gemeentelijk beleid past en op welke wijze de gemeente een bijdrage kan leveren aan de gewenste uitbreiding.

We hopen dat de coronacompensatie het netwerk redelijk in stand heeft gehouden en dat 2022 weer perspectief biedt voor de uitvoering. Alle evenementen en uitvoeringen geven kleur aan het geheel. Naast de verdere uitvoering van de Visie op Cultuur in Altena zal in 2022 naar verwachting de nadruk liggen op de volgende onderdelen: • De bibliotheek ontvangt structureel extra middelen voor de uitvoering van haar kerntaken in het algemeen en op het gebied van het Sociaal Domein en geletterdheid in het bijzonder. De laatste jaren zijn heeft de ondersteuning vanuit de gemeente geen gelijke tred heeft gehouden met de kostenontwikkeling van de bibliotheek. We stellen voor in de nieuwe bestuursperiode het bibliotheekwerk en de kernfuncties inclusief kosten integraal te evalueren. • Uitkomsten van het onderzoek onder aanbieders en gebruikers in relatie tot een mogelijk Centrum voor de Kunsten in Altena. • Bezien van de subsidierelaties met het Biesbosch Museum, het Visserijmuseum en Poppodium de Xinix. 17

• •

Muziek op school implementatie, evaluatie en monitoring. Werken aan een plan voor talentontwikkeling. Doorontwikkeling online platform Alle Cultuur Altena. Verbetering afstemming en verbinding netwerk.

Uit de Visie op de vesting volgt in 2022 in eerste instantie aandacht voor: • Herstel muur kerk Woudrichem en invulling geven aan de tuin. De investering hiervoor is in de Eerste Bestuursrapportage 2021 opgenomen. • Stadsrestaurator (bewegwijzering, straatmeubilair) wellicht in overleg met stadgidsen en vestinggouverneur.

In 2022 gaan we aan de slag met de nieuwe visie op toerisme waar monitoring, bezoekersmanagement en verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van ons toeristisch product centraal staan. We willen daarbij meer datagestuurd gaan werken. We buigen de functie van VVV meer om naar bezoekersmanagement met aandacht voor marketing, dit in samenwerking met de Nieuwe Hollandse Waterlinie en het Biesbosch Museum Eiland. Wellicht met een functie in het Arsenaal in samenwerking met het Visserijmuseum. Ook zal meer aandacht komen voor de educatie en coördinatie van de inzet van de vrijwilligers die actief zijn in het gebied. We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma Balanceren in de Biesbosch met de Biesbosch Samenwerking en de visie op de Noordwaard. Ook hierbij zijn monitoring, bezoekersmanagement, en zonering belangrijke punten van aandacht. Uit de Visie op de vesting wordt vanaf 2022 aandacht gegeven aan de herinrichting van het veerhoofd als belangrijk knooppunt, ontmoetings- en recreatieplaats.

(bedragen x € 1.000) Nieuw beleid Kapitaallasten Kapitaallasten - nieuw beleid Totaal mutaties

2022 200 N 200 N

2023 200 N 26 N 226 N

2024 200 N 26 N 70 N 296 N

2025 200 N 26 N 70 N 296 N

Nieuw beleid De bibliotheek ontvangt structureel extra middelen voor de uitvoering van haar kerntaken in het algemeen en op het gebied van het Sociaal Domein en geletterdheid in het bijzonder. De laatste jaren zijn heeft de ondersteuning vanuit de gemeente geen gelijke tred heeft gehouden met de kostenontwikkeling van de bibliotheek. We stellen voor in de nieuwe bestuursperiode het bibliotheekwerk en de kernfuncties inclusief kosten integraal te evalueren.

Kapitaallasten De geraamde kapitaallasten hangen samen met de investering van € 572.000 voor het vervangen van de damwandconstructie Vissershang voorafgaand aan het baggeren van de jachthaven. De houten damwand is grotendeels bezweken en moet worden vervangen. Vanuit duurzaamheid (levensduur) wordt gekozen voor een stalen damwand. Kapitaallasten - nieuw beleid Deze kapitaallasten betreffen de investering die samenhangt met de brede school Almkerk. Voor een toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3.2, onderdeel Brede school Almkerk.

Met het vaststellen van de RES1.0 is de opgave voor grootschalige opwek van duurzame energie in Altena in de periode tot 2030 vastgelegd. De uitvoering van deze opgave wordt belemmerd / bemoeilijkt door transportschaarste op het elektriciteitsnet, waardoor de komende jaren geen nieuwe grootschalige opwekinitiatieven kunnen worden aangesloten. De komende jaren zullen we ons daarom moeten richten op wat wél kan: kleinschalig, innovatief en achter de meter. Dit zal ook de strekking zijn van het zonnekader (dat ook nog wordt doorvertaald in de Omgevingsvisie). We zijn voortdurend in gesprek met Enexis, de provincie Noord-Brabant en andere partijen om de oplossingen en technieken die het beste passen bij Altena te verkennen en uit te werken. Er is een duidelijke samenhang met de Warmtevisie die in Q4 2021 voor Altena wordt opgeleverd, vooral waar gekozen wordt voor warmtescenario's die elektriciteit vragen. De Warmtevisie komt tot stand in samenwerking met een groot aantal interne disciplines en externe stakeholders. Op basis van de visie kunnen vervolgens vanaf 2022 uitvoeringsplannen worden gemaakt voor de wijken waar we eventueel willen starten met aardgasvrij. Uit de Warmtevisie zal moeten blijken welke wijken het betreft en hoe het tijdspad eruit ziet.

Hoe dan ook wordt de komende jaren ingezet op het aardgasvrij-ready maken van de gebouwde omgeving door isolatie en andere energiebesparende maatregelen. Hierin willen we als organisatie het goede voorbeeld geven. Ook het opzetten van een laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen heeft een relatie met het grootschalig duurzaam opwekken van elektriciteit. In de toekomst kunnen elektrische voertuigen (maar ook andere transportmodaliteiten) een rol vervullen in het bufferen van opgewekte elektriciteit waardoor de belasting van het elektriciteitsnet wordt beperkt. Scenario’s voor de uitrol van laadpalen en welke rol de gemeente hierin kan nemen worden met een quick scan-onderzoek in beeld gebracht. Het onderzoek bevindt zich in een afrondende fase.

Naar verwachting treedt de Omgevingswet op 1 juli 2022 in werking, samen met een groot aantal uitwerkingsregelingen. De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Deze stelselherziening heeft een grote impact. Niet alleen omdat nieuwe instrumenten worden ingevoerd, maar vooral ook omdat de nieuwe wet om een andere wijze van werken vraagt. Dit alles raakt veel meer medewerkers dan alleen hen die momenteel betrokken zijn bij de afgifte van omgevingsvergunningen. Met het proces rond de Omgevingsvisie is de eerste stap in de omslag van denken gezet. Het streven is om de aangescherpte visie na afronding van de inspraakprocedure en de toetsing door de Commissie voor de milieueffectrapportage (Commissie m.e.r.) begin 2022 ter vaststelling aan uw raad voor te leggen. Inmiddels loopt er ook een enkele pilot, waaronder Polstraat in Wijk en Aalburg, en worden andere voorbereidingen getroffen, zoals het instellen van een Intake- en Omgevingstafel. 20

Het proces rond de Omgevingswet neemt in intensiteit de komende periode nog toe. De complexe stelselherziening raakt veel organisatieonderdelen en heeft een grote impact. Er komt een voorstel voor opbouw en structuur van het Omgevingsplan Altena. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet ontstaat het Omgevingsplan dat van rechtswege (‘Tijdelijk deel’), met daarin alles uit ruimtelijkeplannen.nl en de zogenoemde Bruidsschat van het Rijk. Stap voor stap wordt dit Tijdelijk deel opgebouwd tot het Omgevingsplan Altena, waarbij ook alle lokale regelgeving wordt betrokken die betrekking heeft op de fysieke leefomgeving. Die transitie vergt veel keuzes (welke regels behouden, vereenvoudigen, schrappen, verzwaren) en kost tijd, maar hoeveel is nu nog niet te bepalen. De aansluiting op de Landelijke Voorziening van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV) zal naar verwachting in Q4 van 2021 gereed zijn, maar daarbij zijn wij net als andere overheden afhankelijk van het Rijk. Doel is en blijft een zo goed mogelijke voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet, waaronder voldoen aan de minimale acties die de VNG aanbeveelt. Bijzondere kosten in 2021 die niet in deze mate voorzien waren zijn als volgt. - Training voor het kunnen werken met de software voor het nieuwe Digitale Stelsel Omgevingswet. - Verbetering Omgevingsvisie incl. verplichte OER/PB en digitalisering.

- Uitgebreide voorlichtingscampagne in najaar van 2021 voor de samenleving, ter informatie en voorbereiding op veranderingen door nieuwe wet. De gebiedsregisseurs constateren in hun netwerken grote behoefte daaraan. Gaandeweg wordt de complexiteit en veelomvattendheid van deze transitieopgave steeds duidelijker en dat noodzaakt tot het doen van incidentele (en structurele) uitgaven. - De gevolgen voor de leges hangen samen met nog te maken keuzes door de gemeenteraad bij het transitieproces om te komen tot een Omgevingsplan Altena in de komende jaren. Op grond van de Uitgangspuntennotitie van december 2017 is echter te verwachten dat in veel gevallen meldingen in de plaats komen van omgevingsvergunningen. Wellicht worden ook milieuleges geheven. De structurele effecten op leges zijn in deze fase echter nog niet te bepalen - Vanaf 2022 wordt gebouwd aan het Omgevingsplan Altena en dat vergt naar verwachting externe, deels gespecialiseerde ondersteuning. - De vermoedelijke wijzigingen in de dienstverlening en taken van de Omgevingsdienst vanaf 2022 zijn nu nog niet in geld uit te drukken. - In 2025 is voorzien dat de voorbereidingen voor een nieuwe Omgevingsvisie of een actualisatie starten. Vanaf 2022 wordt gerekend met ontwikkeling van Programma’s onder de Omgevingswet (met daarin de uitwerking van de visie).

- Het opstellen van het Omgevingsplan Altena en de bijbehorende transitie vergt naar verwachting in de komende jaren meer geld dan verwacht, maar ook dit is overal nieuw. - Door de vele onzekerheden kan de meerjarenraming later bijstelling behoeven. - De overheveling van bodemtaken door de provincie vanaf 2022 gaat gepaard met mogelijke risico’s (stortplaatsen bijvoorbeeld). Het thema milieu is in het kader van de Omgevingswet erg belangrijk. Het niveau van het milieutoezicht in de gemeente Altena is goed wat betreft de niet-basistaken. Het is belangrijk dat de taken die bij de gemeente blijven ook goed opgepakt kunnen blijven worden. Tevens is het 21

belangrijk dat de thema’s op het gebied van milieu als geur, geluid, e.d. ook goed te borgen in het omgevingsplan en het kan nodig zijn om daar deskundigheid voor in te huren. De verwachting is dat het laatste half jaar van 2021 heel veel vergunningen worden aangevraagd en verleend, omdat de gevolgen van de bovengenoemde wetten voor de inwoners en ondernemers niet geheel duidelijk zijn. Dit heeft zijn nasleep in 2022 en 2023 voor het bouwtoezicht dat dan nog op de huidige werkwijze dient plaats te vinden met het x aantal vastgestelde controlemomenten. Daarnaast moeten de bouwinspecteurs gaan werken op basis van de nieuwe werkwijze van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb). Dit betekent dat hier kennis en ervaring mee opgedaan dient te worden en dat gaat zeker de eerste twee jaar veel tijd vergen. Daarnaast verschuift met de twee wetten ook de wijze waarop toezicht moet worden uitgevoerd en komt er meer nadruk te liggen op het wel / niet mogelijk maken van een situatie die zij in praktijk aantreffen. Dit vergt veel afstemming en dus ook tijd. Tot slot zijn er nog altijd werkzaamheden die nu niet opgepakt kunnen worden, omdat hier onvoldoende capaciteit voor is. Het is van belang dat dit dan wel wordt opgepakt.

Het thema Wonen staat hoog op de agenda. Dat is landelijk zo, maar ook in onze gemeente zijn goed wonen, in iedere kern passende woningen en aandacht voor met name starters en levensloopgeschikte woningen een belangrijk thema. In juni 2021 wordt de Woonvisie voor Altena vastgesteld. In deze Woonvisie staat een forse ambitie om voldoende woningen voor de juiste doelgroepen te kunnen realiseren. Dit kunnen we alleen door samen te werken met onze belangrijkste partners. Er zal een programmamanager Wonen worden aangesteld om de versnelling van de woningbouwopgave te realiseren, maar ook om de samenwerking in de regio te versterken. Om de ambitie waar te kunnen maken zal de Woonvisie op een aantal punten nader moeten worden uitgewerkt. Het gaat om maatregelen voor de vertoegankelijking van de woningmarkt van Altena. In 2021 en 2022 worden deze maatregelen onderzocht en waar mogelijk uitgevoerd. Ambities en maatregelen vanuit de Woonvisie die betrekking hebben op de sociale huurvoorraad worden vastgelegd in de vast te stellen prestatieafspraken in december 2021.

We willen de circulaire economie in Altena bevorderen en we hebben als doel dat Altena in 2046 circulair is. Hiervoor is in 2020 een programmamanager aangesteld, die werkt aan het ontwikkelen van een breed gedragen programma, startend met een circulair voedselsysteem. Dit programma lanceren we in 2021, waarna wordt gestart met de uitvoering. Op het moment van opstellen van de Kadernota 2022 is het inhoudelijke programma nog niet bekend. Wel weten we dat we binnen het programma aan de slag gaan met het organiseren van bijeenkomsten met belanghebbenden en het (laten) uitvoeren van monitoring en evaluatie. Ook is marketing en promotie van belang om onze zichtbaarheid te vergroten via bijvoorbeeld lobby en andere media en om te communiceren over de activiteiten en successen uit het programma en voor het organiseren van evenementen. Voor het programma circulair voedselsysteem is kennisontwikkeling en kennisdeling belangrijk, om onderzoeken te laten doen en kennissessies te organiseren. Belangrijke pijler binnen het programma is het aanjagen en stimuleren van innovatie in het voedselsysteem, om initiatieven en initiatiefnemers te ondersteunen. Gedacht kan worden aan de verdere ontwikkeling van de korte 22

keten in Altena, het bevorderen van landbouwinnovaties, het verminderen van verpakkingsmateriaal, het voorkomen van voedselverspilling, het aanjagen van de eiwittransitie en het beïnvloeden van de voedselomgeving. Tot slot is het belangrijk om aandacht te besteden aan bewustwording bij ondernemers, inwoners en scholieren, zodat circulair denken en doen wordt omarmd.

In 2022 willen we de hoeveelheid restafval verder terugdringen en meer grondstoffen inzamelen. Neveneffect van het terugdringen van de hoeveelheid restafval is dat de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen onder druk komt te staan, waarmee het nettorendement afneemt. De afval- / grondstoffenmarkt is een dynamische markt. Nieuwe technieken, gedrag van burgers, onderzoek over hergebruik(on)mogelijkheden en markttarieven wisselen snel. We proberen hier binnen de beperkingen van de lopende overeenkomsten op te reageren. In 2021 zal een aantal fysieke aanpassingen plaats vinden op de milieustations waarmee de doorstroming wordt vergroot, de wachttijden worden verkort en het gescheiden aanbieden van grondstoffen verder wordt gestimuleerd. In 2022 zal beoordeeld worden welke verdere fine tuning wenselijk is. De hoeveelheid zwerfafval is het openbaar gebied is een fenomeen waar de laatste jaren steeds meer aandacht voor is. In 2021 zal een monitoring plaats vinden waarmee de omvang van het probleem objectief in beeld wordt gebracht. Op basis van deze monitoring zal in 2022 bijsturing van de huidige werkwijze plaatsvinden.

In 2022 geven we uitvoering aan de in 2021 door het college vast te stellen klimaatadaptatiestrategie en het uitvoeringsprogramma. Hierin geven we aan hoe we, op basis van de gevoerde klimaatdialogen, samen met onze externe stakeholders onze omgeving beter bestand willen maken tegen de gevolgen van het wijzigende klimaat (wateroverlast, hitte en droogte). Samen met Werkeenheid 4 van de Samenwerking Midden- en West-Brabant vragen we in 2022 subsidie aan uit de landelijke impulsregeling. Op dit moment is nog niet bekend of en hoeveel aanvullend budget benodigd is voor de uitvoering. Binnen het investeringsprogramma voor riolering is hier wel enige ruimte voor, mits de investeringen verband houden met de zorgplichten voor afvalwater, grondwater en hemelwater. De uitvoering van de resterende wateroverlastprojecten maakt hier onderdeel van uit. In 2022 geven we uitvoering aan de in 2021 vast te stellen Beleidsvisie Klimaat, water en groen om te komen tot een klimaatadaptieve, waterrobuuste en groene leefomgeving. Hiermee zorgen we samen met het Waterschap en andere stakeholders voor een efficiënt en effectief waterbeheer met aandacht voor kwantiteit, kwaliteit, beleving en recreatie zoals vissen. Bij bouwplannen is de input van groen en water zeer belangrijk. Hierbij werken we op nauwe voet samen met het Waterschap.

Niet alleen willen we dat de klimaatbestendigheid niet verslechtert, maar als het even kan willen we die ook verbeteren. In 2021 scherpen we ons beleid hiervoor aan, 23

zodat we dit in 2022 kunnen toepassen. Als gemeente geven we het goede voorbeeld bij onze eigen plannen. In 2022 gaan we door met het stimuleren van inwoners en bedrijven om te vergroenen. Op basis van het resultaat van de in 2021 uitgevoerde acties en de op dat moment beschikbare externe subsidies, bepalen we welke acties we in 2022 uitvoeren.

(bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Wettelijk

100 N

97 N

90 N

Met dekking

1.140 N

600 N

Mutatie reserves

1.140 V

600 V

Totaal mutaties

95 N

97 N

90 N

Onontkoombaar

Wettelijk Het opstellen van het Omgevingsplan Altena en de bijbehorende transitie vergt naar verwachting in de komende jaren meer geld dan verwacht. Vanaf 2020 is sprake van structureel hogere lasten. Onontkoombaar Per saldo is op basis van de concept-Begroting 2020 van SVHW sprake van een kleine mutatie in de deelnemersbijdrage. Met dekking - De Loevesteingracht in Woudrichem en Rijswijkse Wiel in Rijswijk alsmede de haven Vissershang moeten gebaggerd worden. De kosten van het baggeren van de Loevesteingracht en Rijswijkse Wiel bedragen € 700.000 in 2022 en € 600.000 in 2023. Het baggeren van de haven Vissershang kosten € 440.000 in 2022. Ter dekking van deze kosten wordt bij de Jaarrekening 2020 voorgesteld een bestemmingsreserve in te stellen. Mutatie reserves De uit het resultaat van de Jaarrekening 2020 te vormen bestemmingsreserve biedt dekking van de lasten voor het baggeren van Loevensteinse gracht, Rijswijkse wiel alsmede Vissershang.

Het openbaar vervoer is een aandachtspunt in de gemeente Altena. Ten opzichte van de auto is de bereikbaarheid met het OV beperkt. Een goed openbaar vervoersysteem draagt bij aan de doelen van Altena. Het is nodig om Altena beter bereikbaar te maken voor iedereen, de gemeente ook leefbaarder te maken voor kwetsbare doelgroepen en daarmee bij te dragen aan een meer duurzaam mobiliteitssysteem. Tegelijkertijd worden met name door de huidige COVID-19-crisis vergaande bezuinigingen op OV-aanbod doorgevoerd in Nederland en ook in Altena. Het is onzeker hoe het openbaar vervoer binnen Nederland en Altena in de toekomst uitziet. Er worden vier scenario’s verkend. In deze scenario’s spelen mobiliteitsknopen (of hubs) een belangrijke rol als schakels in het openbaar vervoersysteem. Het ontwikkelen van deze mobiliteitshubs is van een speerpunt de komende jaren . In het bijzonder bij knooppunt de Tol, als de ‘Poort naar Brabant’. De interregionale en regionale hubs aan de randen van de gemeente zijn de plekken waar overstapmogelijkheden zijn van lokale mobiliteit op de hoogwaardige openbaar vervoerslijnen (HOV). De lokale hubs worden minimaal bediend met een vorm van vervoer op maat. Dat kan flexibel vervoer zijn, een buurtbus, hubtaxi of een vorm van deelmobiliteit.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10228873/2