Jaarstukken 2021

85

Altena

Nederland

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (€) (2021)

703

733

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (€) (2021)

744

810

Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl Altena 2021 Formatie (fte per 1.000 inwoners)

6,4

Bezetting (fte per 1.000 inwoners)

6,0

Apparaatskosten (kosten per inwoner) *

€ 641

Externe inhuur **

20% / 7,2 mln

Overhead (% van totale lasten) ***

13%

Bron: eigen cijfers. *

** ***

Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Kosten inhuur als % van totale personeelskosten. Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

6a. Financiering en alg. dekk.middelen (bedragen x € 1.000)

Realisatie 2020

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

Verschil

Lasten

553 V

1.267 V

398 N

3.312 N

2.914 N

Baten

86.744 V

86.487 V

91.272 V

93.541 V

2.269 V

Saldo programma

87.297 V

87.753 V

90.874 V

90.230 V

644 N

Mutaties reserves

1.552 V

650 V

436 V

436 V

88.849 V

88.403 V

91.310 V

90.665 V

Resultaat van lasten en baten

86

644 N

6b. Overhead (bedragen x € 1.000)

Realisatie 2020

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

Verschil

Lasten

18.978 N

18.434 N

18.928 N

18.814 N

114 V

Baten

1.365 V

1.213 V

1.389 V

332 V

1.057 N

Saldo programma

17.613 N

17.221 N

17.539 N

18.482 N

943 N

Mutaties reserves

701 V

106 N

788 V

818 V

30 V

Resultaat van lasten en baten

16.912 N

17.327 N

16.752 N

17.664 N

913 N

6c. Vennootschapsbelasting (bedragen x € 1.000)

Realisatie 2020

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

96 N

179 V

179 V

96 N

179 V

179 V

96 N

179 V

179 V

Lasten Baten Saldo programma Mutaties reserves Resultaat van lasten en baten

87

Verschil

Afwijking V/N x € 1.000

Omschrijving 6a. Financiering en algemene dekkingsmiddelen 0.5 Treasury

41 N

Diverse kleine verschillen.

41 N

0.61 OZB woningen

8 N

Diverse kleine verschillen.

8 N

0.62 OZB niet-woningen

81 V

Waarde OZB niet-woningen was uiteindelijk hoger dan geraamd.

91 V

Diverse kleine verschillen.

10 N

0.64 Belastingen overig

18 V

Diverse kleine verschillen.

18 V

0.7 Alg. uitk. en ov. uitk. gem.fonds

756 V

Op basis van de Decembercirculaire 2021 zijn meer middelen ontvangen dan begroot. Voornaamste extra middelen zijn € 316.000 coronamiddelen, € 293.000 diverse taakmutaties en € 147.000 actualisatie van aantallen uitkeringsfactor.

756 V

0.8 Overige baten en lasten

1.450 N

De overschrijding wordt met name veroorzaakt door de verwerking van de uitkomst van het boekenonderzoek door de Belastingdienst over 2016, 2017 en 2018 voor de voormalige gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem. De definitieve uitkomst betreft een bedrag van € 1.486.000, inclusief boete en rente. Een aantal kosten voor corona is op dit taakveld begroot, terwijl niet alle werkelijke uitgaven voor corona op dit taakveld worden verantwoord. Derhalve komt hier een voordeel en op andere programma's een nadeel. Daarnaast zijn niet alle in 2021 ontvangen coronamiddelen in 2021 uitgegeven. Een gedeelte wordt uitgegeven in 2022. Het niet uitgegeven deel wordt via resultaatbestemming overgeheveld naar 2022. Voor een volledig financieel overzicht wordt verwezen naar de paragraaf Corona in het Jaarverslag 2021. Diverse kleine verschillen.

1.486 N

59 V

23 N

Mutaties reserves fin. en alg.dek.mid 0.10 Mutaties reserves

-

644 N

88

Afwijking V/N x € 1.000

Omschrijving 6b. Overhead 0.4 Overhead

943 N

Begin 2022 is de CAO voor ambtenaren vastgesteld, die voor het jaar 2021 consequenties had waarmee in de begroting geen rekening was gehouden. Door krapte op de arbeidsmarkt is het moeilijk om goed personeel te vinden. Hierdoor blijven vacatures lang open staan, waardoor ze ingevuld moeten worden door inhuur. Daarnaast hebben relatief veel wisselingen in de formatie plaatsgevonden. Tevens is voor het vervangen van zieken en voor extra ondersteuning extra ingehuurd. Door al deze zaken is het inhuurbudget overschreden. In 2021 zijn de telefoonkosten hoger geweest dan geraamd. Enerzijds is er sprake van een toename van de formatie vanwege de organisatieversterking en de relatief hoge wisselingen tijdens het in- en uitdienst proces. Hierdoor is in 2021 een extra overschrijding ontstaan. Anderzijds is er een hoger verbruik van vooral data tijdens het thuiswerk vanwege corona. Binnen het centrale P&O-budget is sprake van meevallers en tegenvallers. De grootste tegenvallers hebben betrekking op: - Salariskosten voormalig personeel; nadeel van € 96.000 door een toegenomen aantal collega's dat in de WW zit en een mobiliteitsdienstverband van € 45.000. - Studiekosten: nadeel van € 27.000. In de Bestuursrapportage 2021 het is budget voor studiekosten tot het minimum benodigd bedrag afgeraamd. Dit minimumbedrag bleek echter niet voldoende. - Vorming en ontspanning: nadeel van € 29.000.

Gedurende de coronaperiode is meer geld besteed aan verbinding via pakketjes en online gaming, daarnaast zijn de reguliere activiteiten als kerstattenties e.d. hierop geboekt. Diverse kleine verschillen.

545 N 231 N

77 N

110 N

20 V

Mutaties reserves overhead 0.10 Mutaties reserves

30 V

Diverse kleine verschillen.

30 V

913 N

Afwijking V/N x € 1.000

Omschrijving 6c. Vennootschapsbelasting 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

-

-

89

Onvoorzien

Begroting 2021

Begroting 2021

Realisatie

(bedragen x € 1.000)

voor wijziging

na wijziging

2021

1.376 V

87 N

1.596 N

Onvoorzien (kostenplaats 6080010)

Verschil

1.509 N

In 2021 is ten laste van kostenplaats 6080010 Onvoorziene lasten en baten in totaal een bedrag van € 1.596.000 gebracht. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanwending van het budget voor onvoorziene lasten en baten weer. Omschrijving

(bedragen x € 1.000)

Naheffingsaanslag belastingonderzoek

1.486 N

Overige

110 N 1.596 N

90

In deze paragraaf zetten we de belangrijkste gevolgen, maatregelen en activiteiten van de crisis voor de gemeente Altena over 2021 op een rij. Graag verwijzen wij ook naar de verschillende factsheets die zijn verschenen voor de cijfermatige informatie en structurele raadsinformatiebrieven over de voortgang van corona aanpak en het Veerkracht- en Herstelplan.

In december 2019 brak het COVID-19 virus uit in China. Op 27 februari 2020 werd de eerste besmetting in Nederland vastgesteld. Vanaf dat moment is de gemeente Altena volop bezig -waar nodig- om inwoners en ondernemers door de crisis te leiden. Het verloop van de crisis fluctueert. Begin 2021 zat Nederland op slot, inclusief een avondklok. Richting de zomer werd er langzaamaan meer mogelijk en was de inzet vanuit de gemeente gering, maar gelijk in het najaar was de inzet weer intensief. Onder meer door het stijgend aantal besmettingen, de nieuwe maatregelen vanuit de overheid en ook de vaccinatiestrategie. Bij alle hulp en initiatieven die zijn gestart,is de gemeente aangesloten bij de diverse regelingen vanuit de Rijksoverheid. Als het gaat om de naleving en handhaving van de coronamaatregelen zijn voor de gemeente de landelijke en regionale regelgeving (vanuit de Veiligheidsregio) leidend geweest. Daar waar mogelijk is maatwerk geboden en is zoveel als mogelijk getracht samen te kijken naar wat nog wel kon binnen de dan geldende maatregelen. Voorbeelden zijn de sinterklaasintocht en het toestaan van vormen van buitensport. Verschuiving in aanpak Daar waar in 2020 de nadruk lag op het coördineren en beheersen van de crisis, lag in 2021 ook de nadruk op het vaccineren, omgaan met verschillende varianten van het virus en de langetermijnimpact van corona.

Het besef kwam langzaamaan dat wij als samenleving met het virus moeten gaan leven. Er vond ook een verschuiving plaats in de aanpak. Waar in het begin van de crisis de aanpak vooral vanuit Veiligheid en Handhaving werd gecoördineerd (vanuit de crisisorganisatie), verschoof de aanpak steeds meer richting de maatschappelijke en de economische kant van de crisis. Het zwaartepunt lag in 2021 op de gezondheidszorg, het lichamelijk en psychisch welzijn van mensen, het onderwijs en de impact van corona op ondernemers, de culturele sector, het verenigingsleven en de organisatoren van evenementen. Projectorganisatie Begin 2021 is er een projectorganisatie in het leven geroepen voor de coördinatie van de coronaaanpak. Veel medewerkers en meerdere afdelingen hebben in deze projectorganisatie geparticipeerd. De structuur is zo opgebouwd dat er snel gereageerd kon worden op praktische vragen vanuit inwoners, ondernemers en bezoekers. De vragen waren gerelateerd aan de dan geldende landelijke maatregelen. Daarnaast is vanuit de projectstructuur ook geanticipeerd op de strategie voor de toekomst, dit heeft geresulteerd in een Veerkracht- en Herstelplan, welke door de Raad in oktober 2021 is vastgesteld. Ter voorbereiding op het Veerkracht- en Herstelplan heeft er een impactmeting plaatsgevonden onder de inwoners en ondernemers in Altena (aug. 2021). Tweederde tot driekwart

91

van de respondenten gaf aan weinig last te hebben van de coronaperiode. Een kwart tot een derde heeft wel te maken met negatieve gevolgen: mentale weerslag, financiële zorgen en zorg gaat uit naar achterstand in het onderwijs. Van de ondernemers gaf 20% tot een kwart aan flinke negatieve gevolgen te ondervinden van de crisis en 6% maakt zich zorgen over het voortbestaan van hun onderneming. Vanuit de projectorganisatie wordt er ook gestuurd op de verdeling van de coronagelden. Dit is telkens gebeurt in overleg met de verantwoordelijke portefeuillehouders en is via besluitvorming in het college vastgelegd. De burgemeester is vanaf begin 2021 coördinerend portefeuillehouder corona en heeft door de Tijdelijke Wet COVID-19 ook diverse bevoegdheden. Vaccinatiestrategie In januari 2021 is de eerste coronaprik in Nederland gezet. Vanaf dat moment ging het snel. Er zijn verschillende campagnes geweest in 2021: de eerste en tweede prik en de boostercampagne. De coördinatie op het vaccineren lag bij de GGD Midden- West-Brabant, in nauwe afstemming met het RIVM en de gemeente. Wanneer gekeken wordt naar de vaccinatiegraad van onze gemeente, dan loopt deze iets achter op het landelijk en regionaal gemiddelde. Landelijk wordt er gestreefd naar een vaccinatiegraad van 85%. In Altena ligt de vaccinatiegraad rond de 79%. De vaccinatiestrategie is erop gericht de vaccinatiegraad te verhogen.

Om inwoners in de gelegenheid te stellen om dichtbij huis een vaccin te halen en ook om voorlichting te geven, is er in het voorjaar van 2021 een vaccinatielocatie in Almkerk (in ’t Verlaat) geopend. In de herfst van 2021 is ook een aantal keer de prikbus van de GGD succesvol ingezet en een groot succes was het zetten van de boosterprikken vlak voor de Kerst door de huisartsen. Vanuit de vaccinatiestrategie vinden er structurele gesprekken plaats tussen de gemeente en verschillende partijen, zoals de GGD, de huisartsen, het ministerie en een aantal predikanten. Eind2021 zijn ook de contacten met een aantal voetbalverenigingen gelegd om ook zo bepaalde doelgroepen beter te bereiken. Naast de vaccinatiestrategie is er in 2021 ook een Testen voor Toegang locatie in Altena geopend (bij Nutrilab). De rol van de gemeente is hierbij vooral gelegen in de vergunningensfeer. Met deze Testen voor Toegang Locatie kunnen mensen een QR- code ontvangen voor onder meer een restaurantbezoek of om op reis te gaan. De dichtstbijzijnde testlocatie van de GGD is in Raamsdonksveer. Deze locatie is in 2021 tijdelijk gesloten, toen het aantal besmettingen relatief laag was, in de herfst is deze locatie weer geopend. Persconferenties Er zijn perioden geweest waarin Nederland leefde van persconferentie naar persconferentie.

Nieuwe maatregelen werden aangekondigd, een uitwerking van de maatregelen vond op het niveau van de veiligheidsregio plaats. Sinds de herfst van 2021 heeft het gemeentebestuur direct na elke persconferentie de ondernemersverenigingen, beheerders van dorpshuizen, sportverenigingen, organisatoren van evenementen en de kerkbesturen geïnformeerd, per e-mail, over de nieuwe maatregelen. Daar waar mogelijk werd in die e-mailberichten ook een vertaling gemaakt naar de lokale situatie. Deze vorm van communicatie werd door de geadresseerden gewaardeerd.

92

Sociaal domein: kwetsbare groepen, onderwijs en sociale impact (psychische en fysieke gezondheid) Uitgangspunten die de gemeente heeft gehanteerd zijn: -

De zorgverlening wordt zo goed mogelijk gecontinueerd; De gemeente zorgt (vaak samen met andere maatregelen) dat zorgaanbieders deze continuïteit ook konden blijven bieden door hen te ondersteunen; Er is aandacht voor het Welzijn en Leefstijl voor mensen, onder meer het vaststellen van de visie op het Welzijn- en Leefstijlpakket; Er wordt gewerkt aan een strategie m.b.t. het uitgeven van de Onderwijsgelden; Verenigingen en dorpshuizen hebben steun ontvangen in de periode dat zij volledig dicht moesten; Er wordt uitvoering gegeven aan de verschillende regelingen, zoals de Bijzondere Bijstand en levensonderhoud; En er is aandacht voor met name kwetsbare groepen.

Zorgverlenging en Wmo De Coronacrisis maakt het belang van een fijnmazig netwerk van professionals en vrijwilligers nog meer zichtbaar. In Altena ondersteunen drie welzijnsorganisaties en de gemeente dit netwerk met een breed scala aan activiteiten, variërend van jeugd – en jongerenwerk tot woonzorgsteunpunten voor ouderen. Kleinschalige activiteiten, veel telefonische dienstverlening en begeleidingsgesprekken zijn gewoon doorgegaan. Ook in Altena blijft het een zorg om contact te houden; juist met de inwoners die een kleine portemonnee hebben, een handicap hebben of alleen wonen. Naast het welzijnswerk hebben veel verenigingen zich ook in 2021 ingezet om ontmoetingsactiviteiten op anderhalve meter mogelijk te maken. Net als in 2020 hebben ook zorgaanbieders hun hulpverlening veelal moeten aanpassen aan de anderhalvemetersamenleving. Vaak werd de zorg digitaal geleverd. In alle gevallen hebben zij de zorg zo goed als mogelijk kunnen continueren. Daarnaast zijn de jongerenwerkers, sportcoaches en leerplichtambtenaren extra en soms op alternatieve wijze ingezet om jongeren en gezinnen te ondersteunen. Er zijn geen inwoners die door COVID-19 geen (jeugd)zorg hebben ontvangen. Wel hebben sommige tijdelijk minder of later jeugdhulp ontvangen. Een aantal dagbestedingen heeft ook tijdelijk de deuren moeten sluiten, door de lockdowns.

De ondersteuning is zoveel mogelijk op alternatieve wijze doorgegaan. In een enkel geval is dat niet gelukt. Vanuit de toegang was er ook een toename van (complexe) hulpvragen zichtbaar, met name in gezinnen waar al sprake was van een (dreigende) overbelasting. Welzijn- en Leefstijlpakket In 2021 is de visie op het Welzijn- en Leefstijlpakket vastgesteld. De uitvoering start in 2022. Het pakket is bedoeld om kwetsbare groepen extra te ondersteunen en zo de negatieve gevolgen van de

93

coronamaatregelen te beperken. De gemeente Altena kan incidenteel geld ook inzetten voor dit steunpakket. Het gaat om een bedrag van € 325.000. Voor de besteding van de middelen wordt uitgegaan van de uitgangspunten Sociaal Domein. Hieronder vallen o.a. het versterken van de sociale basis, versterking van succesvol bestaande of veelbelovende initiatieven die zich elders hebben bewezen, volhoudbare ondersteuning en zorg en investeren aan de ‘voorkant’. Uit gesprekken met ketenpartners, signalen van professionals, maatschappelijke organisaties en welzijnsorganisaties komt naar voren dat er op een aantal onderwerpen nieuwe behoeften zijn ontstaan. Het betreft de volgende onderwerpen, met daarachter mogelijke oplossingen: 1. Informele steungezinnen - een kwetsbaar gezin wordt gekoppeld aan een vrijwillig steungezin om tijdelijk te ondersteunen in de opvoeding; 2. Signaleren van eenzaamheid - opzetten van een breed maatschappelijk gedragen meldpunt voor vermoedens van eenzaamheid; 3. Mentale gezondheid - netwerkversterking voor naasten door e-learning, cursussen en lotgenotencontact; 4. Leer-, studie- en ontmoetingsplekken voor jongeren - opzetten van 3 tot 5 locaties voor leerwerkplekken en 1 tot 3 ontmoetingsplekken binnen bestaande accommodaties. Voor het Nationaal Programma Onderwijs ontvangt de gemeente € 943.000 over een periode van twee schooljaren.

Dit geld is beschikbaar gesteld vanuit de gedachte dat ook de huidige generatie leerlingen en studenten het verdient om alle kansen op volwaardig onderwijs en een goede toekomst te krijgen, ondanks de coronacrisis. Dit bedrag loopt parallel aan de € 700,00 per leerling die de scholen zelf ontvangen om onderwijsvertraging in te halen. In Altena zien we vooral dat scholen investeren in extra leerkrachten waardoor zij klassen kleiner kunnen maken. Maar ook sport, cultuur en ICT krijgen extra aandacht. Voor de besteding van de middelen die de gemeente krijgt zijn voor de zomervakantie al de eerste verkennende gesprekken gevoerd met het onderwijs en kinderopvang. In het najaar is er gewerkt aan een plan van aanpak. De middelen mogen uitgegeven worden aan bovenschoolse maatregelen en het bevorderen van samenwerking in de gemeente, dus bijvoorbeeld aan ouderbetrokkenheid, huiswerkbegeleiding en sportieve/culturele activiteiten. Maar ook aan de voorschoolse periode als het gaat om extra uren en begeleiding in een VVE-groep. Ook in thuiszittersbeleid mag geïnvesteerd worden, bijvoorbeeld met het M@zl-project. Als laatste m0gen de middelen ook naar zorg en welzijn. Het gaat hier bijvoorbeeld om de aanwezigheid van een jeugdconsulent op scholen voor ondersteuning aan leerkrachten en extra jeugdhulp voor leerlingen.

Verenigingen en dorpshuizen Uitgangspunten die met betrekking tot de accommodaties zijn gehanteerd zijn: • De gemeente heeft de huur kwijtgescholden voor besturen of exploitanten van dorpshuizen en sociaal culturele accommodaties die hun accommodatie huren van de gemeente • Waar het voortbestaan aantoonbaar in gevaar komt door de maatregelen is er maatwerk geleverd. De gemeente compenseert niet voor de gederfde inkomsten.

94

Specifiek voor verenigingen heeft de Raad in 2021, naar aanleiding van de vaststelling van de jaarstukken 2020, besloten een bedrag van € 250.000 toe te voegen aan het coronabudget en deze middelen door middel van maatwerk in te zetten voor verenigingen die dat nodig hebben voor de wederopbouw en vitaliteit van het verenigingsleven in Altena. De middelen zijn in 2021, conform het Veerkracht- en Herstelplan, deels ingezet voor het kwijtschelden van de huren en het verstrekken van een tegemoetkoming voor de gevolgen van de lockdown aan de dorpshuizen. Het gaat om een bedrag van € 52.500 in het 1e half jaar en een bedrag van een kleine € 46.000 in de tweede helft van 2021 voor het kwijtschelden van de huren. Voor de tegemoetkoming aan de beheerorganisaties die de 14 dorpshuizen exploiteren heeft de gemeente een totaalbedrag verstrekt van € 102.000 in 2021. Met bovenstaande compensatie zijn de gevolgen van de coronacrisis voor de huurders die van de gemeente een dorpshuis huren deels verzacht en is er bijgedragen aan het behouden van een vitaal voorzieningenniveau. De gemeente heeft in 2021 ook de huur voor de sportverenigingen deels kwijtgescholden. De gemeente en andere verhuurders konden hiervoor een aanvraag indienen bij het Rijk (de TVS regeling). Gederfde inkomsten zijn door het rijk vergoed.

In totaal gaat het om ruim 50 verenigingen, voor een bedrag van € 91.000 in Q1 en € 44.000 in Q2 van 2021. Eind 2021 is de sportverenigingen ook de mogelijkheid geboden om een tegemoetkoming te ontvangen voor de controle op het Corona Toegangs Bewijs (CTB). De regeling was goed en wel van kracht, toen er een lockdown werd aangekondigd en alles weer op slot ging. In totaal hebben 22 verenigingen een aanvraag ingediend. Tot slot is er ook maatwerk geleverd aan verenigingen die tijdelijk extra financiële ondersteuning konden gebruiken. Onder meer voor de ondersteuning van ouderenverenigingen. Levensonderhoud De aanvragen levensonderhoud zijn gemiddeld hoger dan voor de coronacrisis. Met name in 2020 en begin 2021 was er een stijging te zien in aanvragen levensonderhoud. In de loop van 2021 vlakt het aantal aanvragen levensonderhoud weer af. Kwetsbare groepen Net zoals in 2020 zijn de scholen in 2021 ook een aantal keer gesloten geweest. In het begin van 2021 en aan het einde van het jaar, met het eerder starten van de kerstvakantie. Voor veel gezinnen waren dit intensieve perioden, met ook het geven van thuisonderwijs en ouders die veelal thuis aan het werk waren. Daarnaast kende Nederland in 2021 strenge afspraken rondom quarantaine regels, waardoor sommige kinderen lange tijd thuisonderwijs hebben gehad.

De scholen waren, door eerdere lockdowns, over het algemeen wel voorbereid op het online lesgeven. Desalniettemin is er op individueel niveau extra aandacht en zorg gegeven aan kinderen in kwetsbare (thuis)situaties. Landelijk en regionaal gold de afspraak dat tijdens lockdowns buurthuizen en dagbestedingen open mochten zijn voor kwetsbare groepen. Vaak mensen met een indicatie. Specifiek rondom de Oud en Nieuw periode zijn er door het jongerenwerk en sportcoaches ook activiteiten aangeboden aan jongeren.

95

Economie (ondernemers) Stimuleringsfonds In mei 2021 heeft de gemeente Altena de tijdelijke subsidieregeling ‘Stimuleringsfonds Altena corona 2021’ geopend (voor een totaalbedrag van € 100.000). Een regeling gericht op ondernemers, bedrijven en organisaties om hen bij te staan bij het opstarten van hun activiteiten na sluiting door landelijke coronamaatregelen.De regeling is diverse keren met ondernemersverenigingen, individuele ondernemers en via de gemeentelijke social mediakanalen gedeeld. Ook is in persoonlijke gesprekken op de subsidiemogelijkheden gewezen. In 2021 heeft een tiental ondernemers een aanvraag gedaan. In eerste instantie had de regeling een looptijd tot 31 december 2021,. Eind 2021 is deze regeling verruimd en verlengd tot en met december 2022. Door naast de kosten voor het opnieuw opstarten van activiteiten na corona, ook het aanpassen of (tijdelijk) stilleggen van activiteiten als gevolg van verplichte maatregelen, voor subsidiering in aanmerking te laten komen, worden partijen naar verwachting beter tegemoetgekomen. Dit sluit ook beter aan bij het herhaaldelijk op- en afschalen van de landelijke coronamaatregelen. Veel ondernemers, bedrijven en organisaties maken hierdoor vaker incidentele kosten dan er door de oorspronkelijke regeling uit 2021 gedekt kunnen worden.

Steunmaatregelen (Tozo/ TONK) De Rijksoverheid heeft diverse pakketten met noodmaatregelen in 2021 verlengd. Bedrijven hebben uitstel van betaling gekregen voor belastingen en de overheid heeft ook de maatregelen voor bestaande kredietregelingen verruimd. Daarnaast zijn er specifieke regelingen om ondernemers te ondersteunen in hun inkomen en vaste lasten en medewerkers aan het werk te houden door de loonkosten te vergoeden. Voor een aantal regelingen stond de gemeente aan de lat voor de uitvoering, de Tozo (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers) is voor ZZP’ers waarvan het inkomen (grotendeels) is weggevallen en de TONK (Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten) is bedoeld om een terugval in inkomsten als gevolg van de crisis op te vangen. Op de TOZO-regeling is een flink beroep gedaan. Voor de TONK-regeling was er meer lokale beleidsvrijheid. We hebben deze regeling zo goed mogelijk vormgegeven, zodat ZZP’ers ervoor in aanmerking konden komen. We hebben breed gecommuniceerd over de regeling. Toen het gebruik tegenviel is de regeling na een aantal maanden verruimd. Ook hierna was het gebruik van de regeling laag. Ondanks dat dit een landelijk beeld was, leek het gebruik in Altena nog minder. Hoe dit kan kunnen we niet met feiten onderbouwen. Mogelijk is de sociale cohesie in Altena groot, zodat ZZP’ers in hun eigen netwerk opgevangen werden.

Of wellicht waren ondernemers terughoudend met aanvragen omdat de nood niet zó hoog was. Aanvullende en overige maatregelen Naast de hierboven genoemde maatregelen heeft de gemeente Altena ook een aantal aanvullende maatregelen genomen om bedrijven en instellingen tegemoet te komen: • Ondernemers kunnen uitstel van betaling voor belastingen en heffingen krijgen van de gemeente; • Ondernemers die een aanvraag hebben gedaan voor de TOZO en in acute broodnood verkeerden, konden een voorschot krijgen. Het voorschot is uiteindelijk verrekend met de uiteindelijke aanvraag;

96

Naast financiële regelingen, heeft de gemeente ook in 2021 maatwerk geboden om ondernemers ook op andere terreinen te faciliteren: • De gemeente heeft toestemming gegeven voor het realiseren van diverse tijdelijke afhaal- en uitgiftepunten voor horeca ondernemers tijdens de lockdowns, zo werd er tegemoet gekomen aan de ‘to-go samenleving’; • De gemeente heeft, in nauwe afstemming met de Koninklijke Horeca Nederland, het mogelijk gemaakt dat terrassen werden uitgebreid, om zo ook de 1,5m beter te kunnen waarborgen; • Specifiek voor de inzet van de prikbus zijn ondernemers benaderd waar veel arbeidsmigranten werken om hen te attenderen op de komst van de prikbus. Net zoals in 2020 is er in 2021 een uitgebreide communicatie opgezet voor de ondernemers (vaak via de ondernemersverenigingen). Met nieuwsbrieven en via sociale media zijn ondernemers op de hoogte gehouden van alle regelingen en ontwikkelingen hierin. Structureel hebben er individuele gesprekken met ondernemers plaatsgevonden, om te kijken of er maatwerk mogelijk was. Deze gesprekken hebben, daar waar mogelijk, op (bedrijfs)locaties plaatsgevonden.

Sport en evenementen Sportwedstrijden en vergunning plichtige evenementen zijn in 2021 grotendeels verboden geweest. De meeste evenementen in de gemeente Altena zijn kleinschalig van aard. Maar de gemeente kent ook een aantal grootschalige evenementen, zoals de havendagen, Biesboschdagen en de streekdagen. Ook deze evenementen zijn in 2021 allemaal gecanceld. De gemeente heeft hierbij de volgende uitgangspunten gehanteerd: - Evenementen die niet hebben kunnen plaatsvinden betalen geen leges of ontvangen al betaalde leges terug, ook heeft de gemeente voor een aantal evenementen garant gestaan; - Subsidies voor evenementen hoeven niet te worden terugbetaald, met toepassing van de hardheidsclausule; - Er is heel intensief contact met de organisatoren van evenementen, maar ook met de eigenaren van sportscholen en de exploitanten van de zwembaden om ze te informeren over de richtlijnen; - Bij kleinschalige melding plichtige activiteiten hebben wij als gemeente gekeken naar wat wel mogelijk was, altijd met inachtneming van de op dat moment geldende richtlijnen; - Sportverenigingen zijn gecompenseerd voor de huur die zij in de periode van de sluiting van de sportaccommodatie verschuldigd zijn; - Ook vanuit het Rijk zijn er regelingen, zoals het bieden van een kortlopend krediet aan amateurverenigingen.

Cultuur De culturele sector in de gemeente is hard getroffen. Na de eerste lockdown is de sector weer even open geweest, maar met de tweede lockdown gelijk weer gesloten en ook in november 2021 moesten zij hun deuren weer sluiten. Het Rijk heeft in 2021 diverse steunpakketten beschikbaar gesteld. Ook de provincie Noord-Brabant heeft een steunpakket in het leven geroepen voor de regionale culturele infrastructuur in Brabant. De gemeente heeft maatwerk geleverd als het gaat om de cultuurinstellingen. Er is intensief overleg geweest. En alle subsidies tot € 60.000 zijn uitbetaald. Het aanbod voor cultuureducatie is online aangeboden en de grote instellingen hebben een beroep gedaan op de diverse regelingen vanuit het Rijk.

97

In 2021 is er specifiek een regeling aangeboden vanuit de gemeente (gefinancierd door middelen vanuit het rijk en beschikbaar gesteld door de Raad) om de culturele sector extra te ondersteunen.

Gebruik openbare ruimte De 1,5 meter en de ‘to-go’ samenleving is inmiddels een begrip geworden en heeft impact op het ‘design’ van de openbare ruimte, de toegankelijkheid voor mensen met een beperking, nudging, de communicatiestrategie en de drukte in recreatiegebieden. Tijdens de lockdowns is er op de hotspots binnen de gemeente, waar het met regelmaat erg druk was, gehandhaafd. Denk bijvoorbeeld aan de drukte in de winkelstraten, vlak voor de aankondiging van een nieuwe lockdown. Ook zijn er attentiemaatregelen genomen. De uiting ‘houd afstand’ en de ‘1,5 m’ zijn visueel tot uiting gebracht. Voor het attenderen van mensen op de vaccinatielocatie zijn er ook tijdelijk diverse borden geplaatst. Ook hebben er een aantal aanpassingen plaatsgevonden in de openbare ruimte om het buitensporten mogelijk en aantrekkelijk te maken (onder andere toestaan van het plaatsen van tenten, aan drie kanten open, en diverse beweeg- en looproutes)

Veiligheid, toezicht en handhaving De coronacrisis heeft direct bij het begin een grote impact gehad op het team Veiligheid, Toezicht en Handhaving (VTH). Ook in 2021 zijn er volop toezichthouders en BOA’s ingezet in het kader van het toezicht en de handhaving van de coronamaatregelen. De adviseur veiligheid is intensief betrokken geweest op beleidsmatig gebied, zowel lokaal, districtelijk als regionaal. De handhavingsstrategie werd zoveel als mogelijk in afstemming met de Veiligheidsregio en de buurgemeenten vastgesteld. Handhaven met ‘charme’ is eind 2021 het uitgangspunt. Dit betekent mensen aanspreken, begrip tonen voor de moeilijke situatie waar ondernemers inzitten en de maatregelen toelichten. Zo zijn alle horeca ondernemers bezocht zodra er weer zwaardere maatregelen werden aangekondigd en hebben er ook veel gesprekken met retail ondernemers plaatsgevonden. Pas als bewust en structureel de maatregelen werden overtreden zijn er voornemens tot handhaving verstuurd. In bijna alle gevallen was een waarschuwing voldoende. Handhaving wordt door ons gezien als het sluitstuk in de corona aanpak.

Rouw, herdenken en nazorg In 2020 en in 2021 zijn er diverse initiatieven tot rouw en herdenking ontstaan vanuit de Raad en de samenleving. Zo is er stilgestaan bij de corona slachtoffers door het planten van bomen (‘Bomen voor Hoop’). De betrokkenheid van het bestuur werd in de samenleving gewaardeerd. Aandacht voor het verlies en rouw waar gezinnen mee geconfronteerd worden is van belang. Landelijk is er ook een online Informatie en Verwijscentrum ingericht, waar mensen terecht kunnen voor hulp of informatie hoe om te gaan met de emotionele belasting n.a.v. deze crisis.

Communicatie Er is veel geïnvesteerd in tijd en middelen om inwoners zo goed mogelijk te informeren over de coronamaatregelen en hoe besmetting met het virus te voorkomen. Iedere week is er in het huisaan-huisblad Het Kontakt aandacht besteed aan corona. Landelijke factsheets zijn afgewisseld met open brieven van de burgemeester, eigen artikelen en diverse live facebooksessies waar ook de

98

huisartsen en de GGD aan hebben deelgenomen. Op www.gemeentealtena.nl is een corona-url aangemaakt met daaronder tientallen informatiepagina’s, gegroepeerd op onderwerp. De website is continu geactualiseerd als daar aanleiding voor was, bijvoorbeeld aansluitend aan de persconferenties. Daarnaast zijn de sociale mediakanalen wekelijks ingezet en zijn er diverse abricampagnes uitgevoerd. De lokale omroep is op wederzijds initiatief zowel met radio als tv ingezet als informatiekanaal. Per doelgroep, bijvoorbeeld ‘ondernemers’, zijn informatieve digitale nieuwsbrieven verspreid. Tevens zijn begin 2021 in samenwerking met de GGD en de huisartsen een aantal live-sessies via facebook georganiseerd. Ook via social media is gemonitord hoe de sfeer in de samenleving was en hoe er werd gereageerd op de nieuwe maatregelen en vaccinatiestrategie. Door berichten goed te monitoren kon daar ook de communicatiestrategie op worden afgestemd.

Specificatie verloop coronamiddelen 2021 per onderwerp Omschrijving Bedrag in € Totaal Beschikbaar coronabudget uit algemene uitkering en amandementen 2020: Overhevelingen 2020 591.728 Amendementen 2020 311.684 Compensatiepakketen algemene uitkering voor 2021 1.708.203 Totaal beschikbaar coronabudget 2021

2.611.615

Extra lasten 2021 Raadsvergaderingen op locatie Thuisbezorgen reisdocumenten Extra lasten verkiezingen Inhuur coronamanager Inhuur team ondernemen Inhuur team VTH Doorontwikkeling onderwijs-jeugdhulp WBO-GGZ jeugdhulpaanbiedersteun Aanschaf ICT middelen Extra inzet BOA's Extra lasten voorschoolse educatie Tegemoetkoming (beheerorganiaties) dorpshuizen 2020+2021 Compensatie binnensportaccommodatie Ventilatie binnensportaccomodaties Corona compensatie culturele instellingen cultuur sector Tijdelijke subsidieregeling ‘Stimuleringsfond Altena corona’ Garantstellingen evenementen Coronasteun bijzondere kleinschalige jeugdvoorzieningen Project Jeugd aan zet Meerkosten Wmo Meerkosten Jeugd Doorbetaling Participatie aan SW-bedrijf Vrijwillige Ouderenorganisaties Coronasteunmaatregelen Afvalverwerking 2020 Diverse algemene lasten Totaal extra lasten

1.422.571

99

15.329 35.165 68.899 91.161 25.039 59.823 18.700 10.052 108.875 14.157 31.183 170.114 17.750 9.355 345.752 4.500 26.676 26.000 10.000 35.751 71.644 78.661 16.492 83.106 48.387