Jaarstukken 2020

In de eerste week van de sluiting (week van 16 maart 2020) volgde een aanwijzing van het ministerie waarbij kinderen van ouders met een cruciaal beroep toch opgevangen mochten worden zodat ouders aan het werk konden blijven. De toegang tot de noodopvang voor deze kinderen lag bij de scholen en kinderopvangorganisaties. Zij keken samen met ouders of noodopvang noodzakelijk was. Ook kwam er een aanwijzing van het ministerie om noodopvang te bieden aan kinderen in een kwetsbare positie. De toegang tot deze noodopvang lag bij de gemeente (bij de jeugdconsulent). Op 11 mei 2020 mochten de scholen weer deels open. Op 8 juni werden scholen weer volledig geopend. De tweede schoolsluiting was van 23 december 2020 tot 8 februari 2021. Tijdens de tweede schoolsluiting handelden we samen met het onderwijs op dezelfde manier als tijdens de eerste schoolsluiting. Op sommige kinderopvanglocaties is men doorgegaan met het aanbieden van een VVE-programma voor kwetsbare kinderen. We zagen in de tweede schoolsluiting een forse toename van noodopvang, vooral voor kinderen in een kwetsbare positie en/of met een flinke achterstand. Aan de kinderopvangorganisaties werd in de periode van sluiting een vergoeding voor de eigen bijdrage betaald. Wanneer scholen en kinderopvang extra kosten maakten voor noodopvang heeft de gemeente deze kosten gecompenseerd.

Economie (ondernemers) De Rijksoverheid heeft diverse pakketten met noodmaatregelen in het leven geroepen. Bedrijven hebben uitstel van betaling gekregen voor belastingen en de overheid heeft ook de maatregelen voor bestaande kredietregelingen verruimd. Daarnaast zijn er specifieke regelingen om ondernemers te ondersteunen in hun inkomen en vaste lasten en medewerkers aan het werk te houden door de loonkosten te vergoeden. Voor een aantal regelingen staat de gemeente aan de lat voor de uitvoering, de TOZO (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers) is voor ZZP’ers waarvan het inkomen (grotendeels) is weggevallen en de TONK (Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten) is bedoeld om een terugval in inkomsten als gevolg van de crisis op te vangen.

92

Voor meer inzicht in de aantallen (hoe vaak is er van welke regeling gebruik gemaakt) verwijzen wij graag naar de Factsheets Corona die er zijn verschenen. Naast de hierboven genoemde maatregelen heeft de gemeente Altena ook een aantal aanvullende maatregelen genomen om bedrijven en instellingen tegemoet te komen: • • •

• • • •

Subsidies tot € 50.000 zijn volledig uitgekeerd. Voor hogere bedragen loopt de bevoorschotting; Ondernemers kunnen uitstel van betaling voor belastingen en heffingen krijgen van de gemeente; Ondernemers die een aanvraag hebben gedaan voor het TOZO en in acute broodnood verkeerden, konden een voorschot krijgen. Voorschot is uiteindelijk verrekend met de uiteindelijke aanvraag; De aanslagen toeristenbelasting 2020 en watertoeristenbelasting 2020 worden opgelegd in 2021. Non-food aanbieders op standplaatsen en op de warenmarkten hoeven geen marktgelden of leges te betalen over een deel van 2020; Havengelden: op verzoek verleent de gemeente uitstel van betaling van havengelden aan schepen; Huren en pachten van accommodaties: de gemeenten heeft de facturen opgeschort voor exploitanten/ gebruikers van accommodaties zoals ruimten voor kinderopvang, zwembad, horeca, buitensport en sociaal-culturele accommodaties.

Het afgelopen jaar zijn er diverse gesprekken gevoerd met individuele ondernemers en ondernemersverenigingen aangaande bovenstaande regelingen en ook met de Koninklijke Horeca (KH) Nederland. In overleg met de KH zijn afspraken gemaakt over de uitbreiding van de terrassen zodat deze snel nadat opening weer was toegestaan ook daadwerkelijk open konden. Wij hebben een uitgebreide communicatie opgezet voor de ondernemers. Met nieuwsbrieven, via sociale media en via gesprekken zijn ondernemers op de hoogte gehouden van alle regelingen en ontwikkelingen hierin. Tot slot: op dit moment is nog niet zichtbaar dat het aantal faillissementen heel hard stijgt. Het aantal faillissementen ligt landelijk gezien, tegen de verwachting in, op een vergelijkbaar niveau als vorig jaar. Het is niet te zeggen hoe zich dit zal ontwikkelen (evenals de werkloosheid) als straks de maatregelen verder versoepelen en de overheidssteun afneemt/stopt. Sport en evenementen Sportwedstrijden en vergunningsplichtige evenementen zijn in 2020 grotendeels verboden geweest. De meeste evenementen in de gemeente Altena zijn kleinschalig van aard. Maar de gemeente kent ook een aantal grootschalige evenementen, zoals de havendagen, Biesboschdagen en de streekdagen. Ook deze evenementen zijn in 2020 allemaal gecanceld.

Aantal uitgangspunten heeft de gemeente gehanteerd: - Evenementen die niet hebben kunnen plaatsvinden betalen geen leges of ontvangen al betaalde leges terug; - Subsidies voor evenementen hoeven niet te worden terugbetaald. Met in gebruikname van hardheidsclausule

93

-

Er is heel intensief contact met de organisatoren van evenementen, maar ook met de eigenaren van sportscholen en de exploitanten van de zwembaden om ze te informeren over de richtlijnen; Bij kleinschalige meldingsplichtige activiteiten hebben wij al gemeente gekeken naar wat wel mogelijk was, altijd met inachtneming van de op dat moment geldende richtlijnen; Sportverenigingen zijn gecompenseerd voor de huur die in de periode van de sluiting van de sportaccommodatie verschuldigd zijn; Ook vanuit het Rijk zijn er regelingen, zoals het bieden van een kortlopend krediet aan amateurverenigingen.

Dorpshuizen en sociaal-culturele accommodaties De dorpshuizen in Altena spelen een belangrijke rol als centraal ontmoetingscentrum in de dorpen. In totaal zijn er zestien dorpshuizen of soortgelijke sociaal-culturele accommodaties in Altena. Hiervan zijn er negen in eigendom van de gemeente en zeven in handen van een particulier initiatief (stichting of vereniging). Een groot deel van 2020 zijn deze publieke toegankelijke gebouwen door de Coronamaatregelen gesloten geweest. In de periode van 1 juni tot half oktober zijn de gebouwen even open geweest, op beperkte schaal en onder strikte voorwaarden. De inkomstenbronnen uit zalenverhuur en ondersteunende horeca zijn grotendeels weggevallen. Hierdoor zijn tekorten op de exploitatie ontstaan. Verenigingen en stichtingen die een dorpshuis of culturele accommodatie exploiteren en medewerkers in dienst hebben kunnen gebruik maken van de landelijke regelingen (zie de alinea ‘economie’). Uitgangspunten die met betrekking tot de accommodaties zijn gehanteerd zijn: • De gemeente gecompenseerd de huur voor besturen of exploitanten van dorpshuizen en sociaal culturele accommodaties die hun accommodatie huren van de gemeente • Waar het voortbestaan aantoonbaar in gevaar komt door de maatregelen is er maatwerk geleverd. Gemeente compenseert niet voor de gederfde inkomsten.

Eind 2020 werd duidelijk dat er mogelijk een vaccinatielocatie zou komen in de gemeente Altena (besluitvorming hierover heeft in februari 2021 plaatsgevonden). Met de exploitant van Het Verlaat zijn in dit kader separate afspraken gemaakt. Cultuur De culturele sector in de gemeente is hard getroffen. Na de eerste lockdown is de sector weer even open geweest, maar met de tweede lockdown gelijk weer gesloten. Het Rijk heeft in 2020 diverse steunpakketten beschikbaar gesteld. Ook de provincie Noord-Brabant heeft een steunpakket in het leven geroepen voor de regionale culturele infrastructuur in Brabant. De gemeente heeft maatwerk geleverd als het gaat om de cultuurinstellingen. Er is intensief overleg geweest. En alle subsidies tot EUR 60.000, - zijn uitbetaald. Het aanbod voor cultuureducatie is online aangeboden en de grote instellingen hebben een beroep gedaan op de diverse regelingen vanuit het Rijk. Het jongerencentrum is uitstel van betaling verleend op de lening die zij bij de gemeente heeft. In december hebben we een inventarisatie gehouden onder de sector en op basis hiervan wordt in 2021 een regeling opgesteld en uitgevoerd met de middelen beschikbaar gesteld door de raad en het rijk.

94

Gebruik openbare ruimte De 1,5 meter samenleving is inmiddels een begrip geworden en heeft impact op het ‘design’ van de openbare ruimte, de toegankelijkheid voor mensen met een beperking, nudging, de communicatiestrategie en de drukte in recreatiegebieden. Voor de lange termijn is het belangrijk dat de 1,5 meter samenleving wordt geborgd in de reguliere organisatie. De verwachting is dat dit blijft. Tijdens de aanpak van de crisis is er op de hotspots binnen de gemeente, waar het met regelmaat erg druk was, gehandhaafd. Ook zijn er attentiemaatregelen genomen. De uiting ‘houd afstand’ en de ‘1,5 m’ zijn visueel tot uiting gebracht. Veiligheid, toezicht en handhaving De coronacrisis heeft direct bij het begin een grote impact gehad op het team Veiligheid, Toezicht en Handhaving (VTH). De adviseur veiligheid die belast is met het onderdeel crisisbeheersing is vanaf de start van de coronacrisis fulltime hiermee bezig geweest en heeft daarbij ondersteuning gekregen van meerdere collega’s. Daarnaast zijn ook alle toezichthouders en BOA’s ingezet in het kader van het toezicht en de handhaving van de coronamaatregelen. Vrijwel direct na de uitbraak van het coronavirus is er een regionale noodverordening vastgesteld en zijn de prioriteiten verlegd naar het toezicht en de handhaving van de maatregelen voortvloeiende uit de noodverordening.

Er is een handhavingsstrategie vastgesteld waarin de prioriteiten en hotspots zijn opgenomen en de wijze waarop de gemeente Altena het toezicht en de handhaving uitvoert. Al naargelang de maatregelen wordt deze strategie aangepast Handhaving wordt altijd gezien als een laatste middel en er wordt altijd eerst het gesprek aangegaan met de inwoners en ondernemers van Altena om de maatregelen toe te lichten. In 2020 hebben de werkzaamheden van het team VTH grotendeels in het teken gestaan van de inzet op Corona, zowel lokaal, districtelijk en regionaal. Rouw, herdenken en nazorg In 2020 zijn er diverse initiatieven tot rouw en herdenking ontstaan vanuit de samenleving. Ook landelijk zijn er ideeën om een nationaal moment van rouw aan te kondigen. De betrokkenheid van het bestuur werd in de samenleving gewaardeerd. Aandacht voor het verlies en rouw waar gezinnen mee geconfronteerd worden is van belang. Landelijk is er ook een online Informatie en Verwijscentrum ingericht, waar mensen de komende twee jaar terecht kunnen voor hulp of informatie hoe om te gaan met de emotionele belasting n.a.v. deze crisis. Communicatie Er is veel geïnvesteerd in tijd en middelen om inwoners zo goed mogelijk te informeren over de coronamaatregelen en hoe besmetting met het virus te voorkomen. Iedere week is er in het huisaan-huisblad Het Kontakt aandacht besteedt aan corona.

Landelijke factsheets zijn afgewisseld met open brieven van de burgemeester en eigen artikelen. Op www.gemeentealtena.nl is een corona-url aangemaakt met daaronder tientallen informatiepagina’s, gegroepeerd op onderwerp. De website is continu geactualiseerd als daar aanleiding voor was, bijvoorbeeld aansluitend aan de persconferenties. Daarnaast zijn de sociale mediakanalen wekelijks ingezet en zijn er twee abricampagnes uitgevoerd. De lokale omroep is op wederzijds initiatief zowel met radio als tv ingezet als informatiekanaal. Per doelgroep, bijvoorbeeld ‘ondernemers’, zijn informatieve digitale nieuwsbrieven verspreid.

95

Specifcatie verloop coronamiddelen 2020 per onderwerp Omschrijving Inkomsten algemene uitkering 2020 Inkomsten algemene uitkering Totaal inkomsten algemene uitkering 2020 Extra lasten 2020 Extra lasten verkiezingen ICT maatregelen Hogere bijdrage SVHW Juridische ondersteuning Extra kosten/compensatie vroegschoolse educatie Compensatie gymvervoer naar zwembad Extra subsidie maaltijdservice Compensatie niet verreden ritten deeltaxi Compensatie SW-bedrijf Continuïteitsregeling Jeugd Overige lasten Totaal extra lasten 2020 Minder baten 2020 Creditering huur gemeentelijk gebouw Creditering huur wijklocatie Niet gerealiseerde legesbaten vuurwerk Creditering marktgelden Niet gerealiseerde legesbaten evenementen Niet gerealiseerde opbrengsten toeristenbelasting Creditering huur sportaccommodaties binnen Creditering huur sportaccommodaties buiten Creditering huur monument Creditering huur welzijnsaccommodaties

Bedrag in €

Totaal

1.267.839 1.267.839

21.057 151.105 16.130 5.992 11.324 14.437 13.892 196.279 252.284 72.708 44.183 799.392

275 10.711 454 6.530 4.261 35.000 48.321 34.868 6.156 30.085 Totaal minder baten

176.663

Totaal extra lasten/minder baten 2020

976.056

Saldo verwerkte coronamiddelen 2020

291.783

Over te hevelen naar 2021 ivm nog te maken kosten Lokale culturele voorzieningen Toezicht en handhaving Extra kosten verkiezingen Voorschoolse VZ peuters+noodopvang ouders cruciaal beroep Vrijwilligersorganisaties Totaal nog uit te geven tlv ontvangen middelen 2020 Per saldo resultaat coronamiddelen 2020

292.519 123.108 60.648 95.248 26.197 597.720 305.937 ten laste van jaarrekeningresultaat 2020 na overheveling

96

Belastingopbrengsten 2020 (bedragen x € 1.000) Onroerendezaakbelastingen (OZB) Rioolheffing Reinigingsheffing Leges Lijkbezorgingsrechten Haven- en kadegelden Toeristen- en watertoeristenbelasting Heffing bedrijveninvesteringszone (BIZ) Marktgelden

€ 9.396 € 5.725 € 5.316 € 3.098 € 1.088 € 560 € 256 € 80 € 57

De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. De lokale heffingen kunnen als volgt onderverdeeld worden: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Onroerendezaakbelastingen (OZB) Rioolheffing Reinigingsheffing Leges Lijkbezorgingsrechten Haven- en kadegelden Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting Heffing bedrijveninvesteringszone (BIZ) Marktgelden

In deze paragraaf zijn de bestaande beleidsuitgangspunten en -voornemens betreffende belastingen opgenomen en toegelicht. Hierbij worden voor de woonlasten de tarieven vermeld. Daarnaast wordt inzicht gegeven in de wijze waarop de mate van kostendekking van de verschillende producten bepaald wordt. Onroerendezaakbelastingen De basis voor het bepalen van het tarief is de begrote opbrengst 2019 verhoogd met het vastgestelde inflatiepercentage van 1,4% pBBP (Prijs Bruto Binnenlands Product. In de berekening van de opbrengst is ook rekening gehouden met de areaalgroei (groei aantal objecten). In de realisatie blijkt de opbrengst van de OZB 3,55% hoger dan geraamd. Het verschil in opbrengst zit vooral bij de niet-woningen.

97

Rioolheffing Het product riolering is een gesloten systeem. Het product is 100% kostendekkend. In het jaar 2020 zijn nog de verordeningen van de voormalige gemeenten toegepast. In 2020 is harmonisatie van de Verordening rioolheffing 2021 gerealiseerd. Reinigingsheffingen Het product afval is een gesloten systeem. Het product is meer kostendekkend gemaakt door een verhoging van de tarieven. De tekorten worden gedekt uit een gevormde voorziening. Leges De leges zijn met de inflatiecorrectie (pBBP) verhoogd. Lijkbezorgingsrechten In het jaar 2020 werden nog de 3 van elkaar verschillende verordeningen lijkbezorgingsrechten van de voormalige gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem gehanteerd. In het jaar 2020 is de harmonisatie van de verordening lijkbezorgingsrechten 2021 gerealiseerd. Haven- en kadegelden Binnen onze gemeente wordt haven- en kadegeld geheven in de Beatrixhaven, Biesboschhaven en de RWS-haven (voormalig haventje Rijkswaterstaat). Bij de haven- en kadegelden kunnen alleen kosten worden verhaald die verband houden met het gebruik en genot van de havens en de kades. De tarieven van de haven- en kadegelden zijn niet kostendekkend en zijn met de inflatiecorrectie (pBBP) verhoogd.

Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting zijn algemene dekkingsmiddelen en worden geheven voor het houden van verblijf door personen die niet ingeschreven zijn op een adres in de gemeente. Deze belastingen worden in rekening gebracht bij degene die, tegen betaling, gelegenheid tot verblijf biedt. In het jaar 2019 is onderzoek gedaan naar een nieuw forfait (vast bedrag per standplaats of vaste ligplaats). Deze forfaits zijn verwerkt in de verordening toeristenbelasting 2020 en de verordening watertoeristenbelasting. In verband met corona wordt voor het belastingjaar 2020 op het forfait van de toeristenbelasting een correctie van 25% toegepast. Dit percentage is gebaseerd op de vergoeding vanuit het rijk voor de lagere opbrengst van de toeristenbelasting van gemeenten als gevolg van corona. In verband met corona zijn in het jaar 2020, in tegenstelling tot voorgaande jaren, geen voorlopige aanslagen toeristenbelasting 2020 opgelegd. De opbrengst van de toeristenbelasting en watertoeristenbelasting in de jaarrekening betreft de opbrengst toeristenbelasting en watertoeristenbelasting van het belastingjaar 2019 in combinatie met een nog te ontvangen bedrag aan toeristenbelasting en watertoeristenbelasting voor het belastingjaar 2020 op basis van de jaaropgave 2020 van SVHW.

In het jaar 2020 is een tarief van € 1,20 per persoon per overnachting (toeristenbelasting) of per persoon per etmaal of gedeelte daarvan verblijf (watertoeristenbelasting) gehanteerd.

98

Heffing bedrijveninvesteringszone (BIZ) De BIZ-heffing is een verplichte bijdrage voor eigenaren en/of gebruikers van niet-woningen in een bepaald gebied. De heffing is bedoeld ter bekostiging van investeringen in dat gebied in bijvoorbeeld de leefbaarheid, de veiligheid, de ruimtelijke kwaliteit etc. Binnen onze gemeente zijn er twee BI-zones actief. Het betreft de BIZ Bruine Kilhaven en de BIZ Centrum Werkendam . De BIZbijdrage is een bestemmingsbelasting. Het bedrag van de bijdrage gaat in de vorm van subsidie naar de BIZ-stichting die de investeringen uitvoert. Een BIZ geldt voor vijf jaar en kan dan eventueel, na een draagvlakmeting onder de eigenaren en/of gebruikers van de niet-woningen in het gebied, worden verlengd. Het tarief blijft gedurende vijf jaar gelijk. Marktgelden De drie verschillende verordeningen marktgelden zijn met ingang van 1 januari 2020 geharmoniseerd. Voor de periode waarin op markten geen non food producten mochten worden verkocht is geen marktgeld geheven voor de betreffende marktstandplaatsen.

De algemene heffingen hebben het karakter van een algemeen dekkingsmiddel. Dat wil zeggen dat de opbrengst vrij aanwendbaar is ter dekking van de algemene gemeentelijke kosten en aanvullend is op de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De bestemmingsheffingen worden geheven ter volledige of gedeeltelijke compensatie van de kosten die de gemeente maakt bij de realisering en het onderhoud van die voorzieningen of verleende diensten. De opbrengsten zijn in onderstaande tabel opgenomen:

99