Eindrapportage Rekenkamer Jeugdhulp Altena

Bijlage

72

Bijlage 1: geraadpleegde bronnen Documenten • 010724 Voortgangsrapportage VoorleesExpress Altena • 01-advies-verordening-jeugd • 05-Regiovisie-jeugdevoorlopige-reactie-BASDA • 05-zorgbrief-def-Altena • 072022 Plan van aanpak VoorleesExpress_Bibliotheek Altena • 20122022 Visie verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp • 2022-2023 Effectrapportage Buurtgezinnen Altena • 20230206 Implementatieplan Pilot OZA • 20230206 Inrichtingsdocument Pilot SBO De Akker • 2023-03-13_Ongevraagd_advies_aan_BnW_inzake_sociale_kaart • 2023-05-25 Bijlage Eerste Bestuursrapportage 2023 bij RV Eerste Bestuursrapportage • 2023-05-25 Kadernota 2024 bij RV Kadernota 2024 • 2023-05-31 Bijlage Jaarstukken 2022 bij RV Jaarstukken 2022 • 20240702 DEF Subsidieregeling Proof of Concept Stevig Lokaal Team Altena 2025-2026 • 2024-2026 overeenkomst Buurtgezinnen getekend • 2025-02-20 Schriftelijke vragen SGP - Wachttijd jeugdhulp • 2025-03-28 Beantwoording schriftelijke vragen SGP - Wachttijd jeugdhulp • 2025-04-22 Motie vreemd SGP - PA - Wachttijden jeugdhulp • Adviesvraag_beleidskader_Gewoon_Opgroeien_in_Altena-Een_preventieve_aanpak • Advisering-toegankelijkheid-SC_ES • Algemene Inkoopvoorwaarden leveringen en diensten Altena 2019 (1) • Altena_-_Begroting_2023_DEF._pdf • Begroting_2023__geamendeerd_ • Begroting_2024__vastgesteld_ • Beleidskader Gewoon Opgroeien in Altena een preventieve aanpak •

Beleidskader onderwijskansen 2022-2025 Altena • Bestuursverslag-Buurtgezinnen-2024-002 • Bijlage 1 - De JOGG-aanpak incl. KNGG • Bijlage 2 - Ondersteuning JOGG-aanpak incl. KnGG • Data-analyse Jeugdhulp- Onderwijs SWV's Driegang en Munio.oktober 2024 • DEF; Memo Collectieve cursusaanbod mentale weerbaarheid en sociale vaardigheden • DEF; Subsidieregeling cursusaanbod primair en voortgezet onderwijs 2024-2025 (ondertekend) • Factsheet-Buurtgezinnen-klantentevredenheidsonderzoek-2024 • Gemeente Altena Handboek jeugdconsulent kortdurende ondersteuning versie maart 2024 • Gemeente Altena Handboek Jongerenwerk versie mei 2024 • Gemeente Altena Handboek Monitoren jeugd versie januari 2024 • Gemeente Altena Handboek Regie Jeugd versie maart 2024 • Gemeente Altena Handboek Verbindingsfunctionaris versie maart 2024 • Gemeente Altena Handboek VSV versie juni 2024 • Hervormingsagenda Jeugd 2023 – 2028 • Inkoopstrategie-2025-WBO_vastgesteld_18-03-25 • Jaarplan-2025

73

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Jaarverslag RBL West-Brabant 2022-2023 Jaarverslag_2023_RKC_Altena JAARVERSLAG-2024-Stichting-NMO-geconsolideerd Jeugdhulp Jongeren 2023 – Gemeente Altena Jeugdhulp Jongeren 2024 – Gemeente Altena Jeugdhulp Ouders 2023 Gemeente Altena Jeugdhulp Ouders 2024 – 2021 – Gemeente Altena Kerncijfers over jeugdhulp CBS 2021-2023 Altena Lasten naar taakvelden – Altena LEA 2020-2024 Monitor JIM WBO Q1 en Q2 2024 Ondersteuningsplan 2022-2026 Samenwerkingsverband PO Heusden Altena Opbrengsten peilingen pilot onderwijs en zorg nov. 24 Plan van Aanpak JIM regio WBO Plan van aanpak LimonadeBrigade Altena augustus 2023 Projectplan Playing for Success Altena_VSB Raadsvoorstel Visie verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Regionaal programma VSV 2021-2024 RMC regio 34 Regiovisie-WBO-vastgesteld-sept-2022 RIB uitvoeringsplan visie onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Samenwerkingsovereenkomst JOGG getekend Strategieplan-WBO-september-2023 Terugblik jongerenwerk 2023 Uitvoeringsbesluit Jeugdhulp Altena 2022 Lokale wet- en regelgeving Uitvoeringskader Oog voor Elkaar Uitvoeringsplan - Alle kinderen doen mee! Verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Uitvoeringsplan verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Verordening sociaal domein gemeente Altena 2022 _ Lokale wet- en regelgeving Voortgangsrapportage 2024 ZOW Oplegnotitie okt.

2024 ZOW Projectevaluatie Gorinchem schooljaar 2023-2024

Respondenten Gezinnen • 20 gezinnen die gebruik hebben gemaakt van ondersteuning via het voorliggend veld in de gemeente Altena en/of geïndiceerde of specialistische hulp Gemeente Altena • 1 regisseur jeugd • 1 teammanager Regie (toeleiding en regievoering alle vormen van jeugdhulp) • 1 teammanager Voorveld (uitvoering vrij toegankelijke jeugdhulp, jongerenwerk, brugfunctionaris onderwijs) • 2 kwaliteitsadviseurs jeugd • 3 beleidsmedewerkers jeugdhulp • 1 bestuursadviseur jeugd

74

• •

1 verantwoordelijk wethoudster jeugd 7 raads- (commissie) leden vanuit verschillende partijen van de gemeenteraad Altena

Partners Meerdere uitvoerende medewerkers van de volgende partners: • Almata • Bibliotheek Altena • Buurtgezinnen • GGD – programma Nu Niet Zwanger • GGZ Breburg • Playing for Succes • MEE West-Brabant • SCIO

75

Bijlage 2: onderzoeksvragen De centrale onderzoeksvraag is: Hoe doeltreffend en doelmatig is de jeugdhulp in de gemeente Altena, mede met het oog op de signalerende en preventieve opdracht zoals geformuleerd in recente beleidskaders? Vanuit de centrale onderzoeksvragen zijn de volgende deelvragen beschreven. Leefwereld 1. Hoe wordt de uitvoering van de jeugdhulp door jongeren en/of gezinnen ervaren? 2. In hoeverre sluit de geboden jeugdhulp in de gemeente aan op de hulpvragen en behoeften van jongeren en hun gezinnen (volgens de jongeren/gezinnen zelf)? 3. Is het voor jongeren/gezinnen duidelijk waar zij terecht kunnen voor informatie en advies? 4. Hoe wordt volgens de jongeren/gezinnen de menselijke maat bij de uitvoering van de jeugdhulp toegepast? 5. Wat had jongeren in meer intensieve hulptrajecten - terugkijkend - kunnen helpen om te voorkomen dat problemen erger werden? 6. Hoe effectief was de ontvangen hulp en/of ondersteuning? In welke mate heeft deze de leefomstandigheden van de jongeren en/of hun gezinnen verbeterd? Uitvoeringswereld 7. Inhoudelijke vormgeving van de uitvoering van de jeugdhulp: a. Hoe Is de uitvoering van jeugdhulp ingericht, zowel lokaal als regionaal? b. Hoe geven partijen in de vrij toegankelijke jeugdhulp invulling aan hun signalerende en preventieve rol? c.

Wat is volgens uitvoerders nodig om de preventieve gezondheid van kinderen en jongeren linie-breed te versterken en de groeiende vraag naar jeugdhulp effectief en efficiënt te reduceren? d. Hoe is de toegang tot jeugdhulp georganiseerd in Altena? Zijn de huidige toegangspoorten laagdrempelig en bereikbaar voor alle jongeren met een hulpvraag? e. Worden alle jongeren met een hulp- of ondersteuningsvraag bereikt? f. Sluit het jeugdhulpaanbod in de gemeente aan bij de (potentiële) hulp en ondersteuningsvraag? g. Zijn kwantitatieve cijfers van jeugdigen en hun hulp- en ondersteuningsvragen bekend? h. Zijn cijfers over de (eventuele) wachtlijsten bekend? En hoe wordt hierop in de uitvoering geacteerd? i. Hoe wordt de uitvoering en het effect van jeugdhulp gemonitord, gerapporteerd en geëvalueerd? j. Hoe is de samenwerking van 0de, 1ste en 2de lijnshulp en ondersteuning in de jeugdhulp- en ondersteuning tussen de gemeente en partners op gemeentelijk en regionaal niveau georganiseerd?

76

Beleidswereld 8. Welke visie en uitgangspunten heeft de gemeente Altena op het gebied van jeugdhulp? Op welke manier heeft de gemeente beleidsvrijheid genomen t.o.v. de Jeugdwet? Zijn in Altena de doelen en visie van jeugdhulp SMART geformuleerd? 9. Inhoudelijke vormgeving jeugdhulpbeleid a. Is bij de beleidsvorming inzicht in de feitelijke hulpvraag in de gemeente meegenomen? b. Zijn kwantitatieve cijfers jeugdigen bekend? c. Zijn cijfers over de (eventuele) wachtlijst bekend? d. Zijn jeugdigen en hun gezinnen betrokken bij de inventarisatie van de hulpvraag? e. Sluit het jeugdhulpaanbod in de gemeente aan bij de hulpvraag? Indien de hulpvraag niet inzichtelijk is/was, op welke beleidsveronderstellingen is het beleid dan geformuleerd? f. Hoe is de toegang tot jeugdhulp in Altena georganiseerd? 10. Hoe voert de raad zijn kaderstellende en controlerende rol uit? a. Hoe wordt grip gehouden op de financiën in de uitvoering van de jeugdhulp? b. Hoe vindt onderbouwing en de verantwoording over de budgetten plaats en zijn raadsleden daarover tevreden? c. Heeft en gebruikt de gemeenteraad daarbij de juiste instrumenten om voldoende grip te hebben op de jeugdhulp? d. Hoe ervaart de raad de informatievoorziening? e. Zijn er goede procedures en rapportages om zicht te houden op de voortgang en prestaties van de uitvoering? f.

Hoe wordt in de p&c cyclus gerapporteerd over de jeugdhulp en heeft de raad hier voldoende aan?

77

Bijlage 3: normenkader De normen in dit normenkader zijn, in lijn met de indeling van de onderzoeksvragen gegroepeerd naar de drie perspectieven die in het onderzoek zijn gehanteerd (leefwereld, uitvoeringswereld en beleidswereld). Deze normen zijn door Rekenkamer gebaseerd op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Die zien toe op ongeschreven en geschreven spelregels waaraan de gemeente zich moet houden bij het nemen van besluiten. Belangrijke principes zijn het zorgvuldigheidsbeginsel, waarbij de overheid feiten en belangen zorgvuldig moet onderzoeken, en het vertrouwensbeginsel, waarbij de overheid het gewekte vertrouwen moet honoreren. Andere beginselen zijn onder andere het motiveringsbeginsel (besluiten begrijpelijk maken), het gelijkheidsbeginsel (gelijke gevallen gelijk behandelen), het rechtszekerheidsbeginsel (consequent handelen) en het evenredigheidsbeginsel (geen overmatige maatregelen nemen). Meer specifiek gelden ook verwachtingen die in de Jeugdwet zijn geformuleerd over de gemeentelijke rolinvulling als input voor de geformuleerde normen. Bijvoorbeeld het aansluiten bij hulpvragen en behoeften van gezinnen, het duidelijk maken waar gezinnen terecht kunnen met vragen, het organiseren van de toegang tot hulp enzovoorts. Zij fungeren als de meetlat waaraan de bevindingen bij de diverse onderzoeksvragen worden getoetst.

Bij beschrijvende vragen zijn geen normen geformuleerd. De uitkomst van de toetsing vindt plaats in de vorm van een oordeel in vijf categorieën (voldoet niet, voldoet beperkt, voldoet merendeels, voldoet grotendeels, voldoet) gevolgd door een korte onderbouwing. De onderbouwing is gebaseerd op de bevindingen per onderzoeksvraag. Onderdeel

Vraag

Norm

Leefwereld

Hoe wordt de uitvoering van de jeugdhulp door jongeren en/of gezinnen ervaren? In hoeverre sluit de geboden jeugdhulp in de gemeente aan op de hulpvragen en behoeften van jongeren en hun gezinnen (volgens de jongeren/gezinnen zelf)?

•

Beschrijvende vraag, geen norm

• •

Beschrijvende vraag, geen norm Inwoners weten de ondersteuning te vinden. Inwoners ervaren een duidelijke en makkelijk begrijpelijke mondelinge en schriftelijke communicatie door de gemeente. Inwoners ervaren geen onnodige drempels. Het aanspreekpunt voor ondersteuning bij de gemeente is bekend bij jongeren/gezinnen. Jongeren/gezinnen weten waar zij informatie en advies kunnen vragen bij de gemeente Inwoners vinden dat de menselijke maat wordt toegepast bij de uitvoering van de jeugdhulp. Jongeren/gezinnen ervaren dat de ondersteuning aansluit op hun situatie en behoefte.

•

• Is het voor jongeren/gezinnen duidelijk waar zij terecht kunnen voor informatie en advies?

•

•

Hoe wordt volgens de jongeren/gezinnen de menselijke maat bij de uitvoering van de jeugdhulp toegepast?

•

•

78

Onderdeel

Vraag

Norm •

Wat had jongeren in meer intensieve hulptrajecten - terugkijkend - kunnen helpen om te voorkomen dat problemen erger werden? Hoe effectief was de ontvangen hulp en/of ondersteuning? In welke mate heeft deze de leefomstandigheden van de jongeren en/of hun gezinnen verbeterd?

•

•

Hoe is de uitvoering van jeugdhulp ingericht, met name in het vrij toegankelijke werkveld? Hoe geven partijen in de vrij toegankelijke jeugdhulp invulling aan hun signalerende en preventieve rol? Wat is volgens uitvoerders nodig om de preventieve gezondheid van kinderen en jongeren linie-breed te versterken en de groeiende vraag naar jeugdhulp effectief en efficiënt te reduceren? Hoe is de toegang tot jeugdhulp georganiseerd in Altena? Zijn de huidige toegangspoorten laagdrempelig en bereikbaar voor alle jongeren met een hulpvraag?

•

De ontvangen hulp en/of ondersteuning heeft de problematiek behapbaarder gemaakt of doen oplossen De ontvangen hulp en/of hulp heeft de leefomstandigheden van jongeren/gezinnen verbeterd Jongeren/gezinnen ervaren dat de ondersteuning aansluit op hun situatie en behoefte. Beschrijvende vraag, geen norm

•

Beschrijvende vraag, geen norm

•

Beschrijvende vraag, geen norm

•

Worden alle jongeren met een hulp- of ondersteuningsvraag bereikt?

•

Sluit het jeugdhulpaanbod in de gemeente aan bij de (potentiële) hulp en ondersteuningsvraag? Zijn kwantitatieve cijfers van jeugdigen en hun hulp- en ondersteuningsvragen bekend? Zijn cijfers over de (eventuele) wachtlijsten bekend? En hoe wordt hierop in de uitvoering geacteerd?

•

Hoe wordt de uitvoering en het effect van jeugdhulp gemonitord, gerapporteerd en geëvalueerd?

•

Jongeren weten waar zij ondersteuning kunnen krijgen voor hun hulpvraag De huidige toegangspoorten zijn laagdrempelig en bereikbaar voor alle jongeren met een hulpvraag Alle jongeren met een hulp- of ondersteuningsvraag die behoefte hebben aan hulp worden bereikt Het jeugdhulpaanbod van de gemeente en partners sluit (maximaal) aan bij de (potentiële) hulp en ondersteuningsvraag De kwantitatieve cijfers van jeugdigen en hun hulp- en ondersteuningsvragen zijn bekend bij de gemeente/partners Cijfers over wachtlijsten zijn bekend bij de uitvoering De uitvoering zet actief in op het verminderen van wachtlijsten De monitoring en rapportages van en over de uitvoering en effect van de jeugdhulp bieden inzicht in het bereik van het beoogde effect

•

•

Uitvoeringswereld

79

De ondersteuning heeft als effect dat jongeren/gezinnen ondersteuning ervaren waardoor hun ‘problematiek’ dragelijker wordt op oplost Beschrijvende vraag, geen norm

•

•

• •

Onderdeel

Vraag

Norm •

Beleidswereld

80

Hoe is de samenwerking van 0de, 1ste en 2de lijnshulp en ondersteuning in de jeugdhulp tussen de gemeente en partners op gemeentelijk en regionaal niveau georganiseerd? Welke visie en uitgangspunten heeft de gemeente Altena op het gebied van jeugdhulp? Op welke manier heeft de gemeente beleidsvrijheid genomen t.o.v. de Jeugdwet? Zijn in Altena de doelen en visie van jeugdhulp SMART geformuleerd? Is bij de beleidsvorming inzicht in de feitelijke hulpvraag in de gemeente meegenomen?

•

Zijn kwantitatieve cijfers jeugdigen bekend?

•

Zijn cijfers over de (eventuele) wachtlijst bekend? Zijn jeugdigen en hun gezinnen betrokken bij de inventarisatie van de hulpvraag? Sluit het jeugdhulpaanbod in de gemeente aan bij de hulpvraag? Indien de hulpvraag niet inzichtelijk is/was, op welke beleids-veronderstellingen is het beleid dan geformuleerd? Hoe is de toegang tot jeugdhulp in Altena georganiseerd (focus: 3 werkvelden in Bijlage 2)? Hoe voert de raad zijn kaderstellende en controlerende rol uit? Hoe wordt grip gehouden op de financiën in de uitvoering van de jeugdhulp? Hoe vindt onderbouwing en de verantwoording over de budgetten plaats en zijn raadsleden daarover tevreden?

•

Heeft en gebruikt de gemeenteraad daarbij de juiste instrumenten om voldoende grip te hebben op de jeugdhulp?

•

De uitvoering wordt geëvalueerd en eventuele verbeterpunten worden doorgevoerd in beleid en uitvoering Beschrijvende vraag, geen norm

• •

Beschrijvende vraag, geen norm De gemeente heeft haar doelen en visie van jeugdhulp SMART geformuleerd

•

•

De gemeente gebruikt inzichten over de hulpvraag in haar beleid en biedt vervolgens middelen om jongeren/gezinnen met een hulpvraag ondersteuning te bieden De gemeente heeft aan de hand van cijfers inzicht in het aantal jeugdigen met een hulpvraag De gemeente heeft continue inzicht in de wachtlijsten in de jeugdhulp. Jeugdigen en/of hun gezinnen worden betrokken bij het verkrijgen van inzicht in de actuele hulpvraag. Jeugdigen/gezinnen ervaren maximale ondersteuning bij hun hulpvraag Beschrijvende vraag, geen norm

•

Beschrijvende vraag, geen norm

•

Beschrijvende vraag, geen norm

•

Beschrijvende vraag, geen norm

• •

Beschrijvende vraag, geen norm Raadsleden ervaren dat zij voldoende informatie ontvangen over de budgetten om inzicht te krijgen in de huidige situatie en bij te kunnen sturen daar waar nodig De beschikbare en gebruikte instrumenten van de raad stelt hem in staat om voldoende grip te hebben op de

•

•

Onderdeel

Vraag

Norm

Hoe ervaart de raad de informatievoorziening?

•

Zijn er goede procedures en rapportages om zicht te houden op de voortgang en prestaties van de uitvoering?

•

Hoe wordt in de p&c cyclus gerapporteerd over de jeugdhulp en heeft de raad hier voldoende aan?

• •

•

Hoe wordt de jeugdhulp in regioverband uitgevoerd, hoe vindt de vertaling naar het lokale niveau plaats en hoe komt de lokale kleur van Altena in de regio terug?

81

•

jeugdhulp en bij te sturen op beleid en uitvoering daar waar nodig. De raad ontvangt periodiek informatie over aard, proces, omvang en doelbereik van de jeugdhulp. De raad stuurt op basis van deze ontvangen informatie om het doelbereik van de jeugdhulp te vergroten. De gemeente heeft procedureel afspraken vastgelegd over rapportering naar de raad over de voortgang en prestaties van de uitvoering. De raad wordt minimaal een keer per jaar hierover geïnformeerd Beschrijvende vraag, geen norm De raad wordt minimaal een keer per jaar geïnformeerd over de uitvoering van de jeugdhulp De raad ervaart dat hij voldoende informatie ontvangen over de uitvoering van de jeugdhulp. De informatie zorgt dat zij eventueel kunnen bijsturen waar nodig Beschrijvende vraag, geen norm

Bijlage 4: analyseschema gezinnen Analyseschema geïnterviewde gezinnen Vragen 1 Voorstellen Kun je iets over jezelf verstellen? Hoe ziet jouw huishouden eruit? Vinden van Welke hulp krijg/kreeg je hulp van de gemeente? Hoe ben je bij deze hulp terechtgekomen? Hoe wist je waar je met jouw vraag terecht kon? Hoe bereikbaar vind je de hulpverlening? Ervaring Kreeg je de hulp op het met hulp juiste moment? Wat heeft de hulp die je krijgt/kreeg voor je betekend? Wordt in de hulp rekening gehouden met jouw behoeften? Wat vind je van het contact met de gemeente/hulpinstanties? Wat moet behouden blijven in de geboden hulp? Wat heb je gemist in de geboden hulp?

Toekomst

82

Wat kan verbeterd worden in de geboden hulp? Wat wens je andere inwoners met dezelfde vragen of problemen toe?

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

Wat zou je het liefst willen voor de toekomst?

Groen: gezin geeft een positieve ervaring aan Oranje: gezin is via een indirecte manier bij hulp gekomen / gezin heeft zowel positieve als negatieve ervaringen gehad Rood: gezin geeft een negatieve ervaring aan Grijs: beschrijvende vraag, geen waardeoordeel

83

84