Bijlage RV Kaders leges Omgevingswet en Wkb - Uitgangspuntennotitie implementatie Omgevingswet gemeente Altena

22

Hoofdstuk 7 De uitgangspunten samengevat Uit voorgaande hoofdstukken komen uitgangspunten en randvoorwaarden naar voren die hieronder verkort worden weergegeven. Centrale uitgangspunten Het uitgangspunt is dat niet de regels, maar de maatschappelijke opgaven en de initiatiefnemers met hun omgeving centraal staan. De gemeente stelt duidelijke kaders aan de voorkant en gaat uit van vertrouwen in en eigen verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer, inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen. Hieruit olgt dat de ge ee te uit odige d, fa ilitere d e regelge i gslu is. Altena grijpt de herindeling aan om met een externe focus te veranderen. Dit betreft een veranderopgave die ook na de fusiedatum en inwerkingtreding van de Omgevingswet nog zal doorlopen. In de praktijk passen we daarom een mix van invoeringsstrategieën toe, waarbij we tijdens en na de herindeling vanuit de huidige situatie innoveren, aanpassen en veranderen naar de gewenste situatie. Rol en houding van de gemeente De algemene gedachtelijn van nee, tenzij naar ja, mits betekent veel voor de organisatie. Een verdere cultuuromslag is noodzakelijk, waarbij medewerkers en bestuur, maar ook inwoners, bedrijven en initiatiefnemers worden meegenomen in de nieuwe wijze van werken en denken.

Hiervoor zijn goede omgevingsdialogen noodzakelijk, net als duidelijke en begrijpelijke algemene regels die op toegankelijke wijze worden gepresenteerd en waarover we zorgvuldig communiceren. Uitgangspunten ten aanzien van dienstverlening zijn het bieden van een excellente service en bovengemiddeld goed toegankelijk zijn. Dit concept wordt nader uitgewerkt voor het werken onder de Omgevingswet aan de hand van klantreizen en serviceformules. De gemeente biedt de inwoners digitaal toegang tot de voor hen relevante informatie en zal daartoe de ontwikkelingen rondom het DSO nauwgezet volgen en tijdig maatregelen treffen. Een goede ICTvoorziening is noodzakelijk in het kader van dienstverlening en toegankelijkheid. Naast het gewenste niveau van digitale beschikbaarheid, zullen persoonlijk klantcontact en vooroverleg (desgewenst op locatie) een grote rol spelen bij het adequaat inspringen op initiatieven. Wij vragen initiatiefnemers nadrukkelijk aandacht voor de eigen verantwoordelijkheid. Het informeren en bespreken van het initiatief met de omgeving/ buren en eventuele andere belanghebbenden moet een vanzelfsprekendheid worden. Uitgangspunt daarvoor is het aangaan van een omgevingsgesprek door de initiatiefnemers. Nog meer dan nu al het geval is, wil de gemeente Altena van sectoraal naar integraal werken en denken.

Dat doen we onder meer door in de organisatiestructuur het integraal werken met de the a s i de fysieke leefo ge i g te borgen, deze the a s in samenhang met de maatschappelijke doelen en opgaven te beschouwen, door een continue wisselwerking tussen beleid en uitvoering en door samen te werken met onze ketenpartners. De instrumenten: omgevingsvisie Uitgangspunt is om de inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen de ruimte te bieden om initiatieven en innovaties mogelijk te maken met respect voor de omgeving. De gemeente stelt daarom op hoofdlijnen een (gebiedsgerichte) ambitie vast.

23

De omgevingsvisie is meer dan een bundeling van het bestaande beleid: bij het opstellen van de visie wordt een nieuwe integrale afweging gemaakt. Hierbij worden ook tot op heden beleidsarme en nieuwe onderwerpen betrokken, voor zover dit past binnen de doelstellingen van gemeente Altena. Gezondheid wordt integraal onderdeel van de omgevingsvisie. De gemeente stimuleert gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen in (ruimtelijke) ontwikkelingen. Bij de vormgeving van de omgevingsvisie wil de gemeente behalve kaderstellend, vooral ook uitnodigend en inspirerend zijn richting initiatiefnemers. Om recht te doen aan de diversiteit binnen de nieuwe gemeente, wordt de omgevingsvisie waar relevant gebiedsgericht ingestoken. Hiermee wordt bovendien de mogelijkheid gecreëerd tot gebiedsgerichte normering. De gemeente staat open voor regiobrede initiatieven en zal hierover graag in gesprek gaan met omliggende gemeenten, andere overheden en ketenpartners. Het uitgangspunt is dat de dagelijkse uitvoering bij het college wordt belegd. Bij plannen waarbij significante invloed op de leefomgeving wordt verwacht, waar sprake is van een regionaal aspect of waar sprake is van innovatieve plannen die op het eerste gezicht niet binnen de gestelde kaders passen, zal de gemeenteraad vroegtijdig geïnformeerd worden.

De instrumenten: programma De gemeente start e kele progra a s op, themagericht maar onderling verbonden, rondom duurzaamheid, mobiliteit en water. De energietransitie zorgt voor positieve energie en duurzame bedrijvigheid. Om toe te werken aar realisatie a 5 e ergie eutraal e ee er ieu e de aa pak te ku en ontwikkelen, wordt een programma Duurzaamheid gestart en worden de doelstellingen en ambities daartoe opgenomen in de Omgevingsvisie. De instrumenten: omgevingsplan De gemeente wil lokaal maatwerk kunnen bieden en maakt daarbij optimaal gebruik van de beschikbare bestuurlijke afwegingsruimte. Zij doet dit in de vorm van maatwerkregels. Bij de geformuleerde ambitie past het om zoveel als mogelijk te werken met algemene regels en waar mogelijk vergunningplichten af te schaffen of te vervangen door meldingsplichten. De raad wil ruimte bieden aan innovatieve ideeën en zal daarom de balans zoeken tussen open normen en gesloten normen. In verband met transparantie heeft het wel de voorkeur om zoveel mogelijk via (eventueel ruime) normstelling in het omgevingsplan te regelen in plaats van via beleidsregels onder het omgevingsplan. De gemeente vindt het van belang dat de regels die opgesteld zijn, nageleefd worden. De gemeente vertrouwt erop dat de eigen verantwoordelijkheid, zelfredzaamheid en het omgevingsgesprek deze naleving in het algemeen zullen borgen.

De ervaring leert echter ook dat inwoners en bedrijven nog wel eens de grens opzoeken. We zullen daarom met elkaar omgaan op basis van vertrouwen en bijsturen waar nodig. Om de veilige leefomgeving en de rechtszekerheid van de inwoners te waarborgen en de geloofwaardigheid van de overheid niet te schaden, acht de gemeente het van belang dat toezicht en handhaving vanaf de datum van inwerkingtreding direct operationeel goed geborgd zijn. 24

Om een goed gevoel te krijgen bij de mogelijkheden van het omgevingsplan en de wensen ten aanzien van open en gesloten normen, willen de drie gemeenten gezamenlijk op korte termijn aan de slag met een pilot om al in de geest van de Omgevingswet te werken. Vervolgtraject Na vaststelling van deze uitgangspunten, is de volgende stap om het implementatietraject aan de hand hiervan verder vorm te geven. In 2018 wordt gestart met de voorbereiding van de instrumenten onder de Omgevingswet, met als eerste de omgevingsvisie waarbij we ons richten op vaststelling in 2019. Uiteraard orde de o ge i gs isie, de progra a s e het o ge i gspla i samenhang voorbereid; dit is enerzijds van belang voor de werking van de beleidscyclus, anderzijds voor de mate waarin de gemeente gebiedsgericht wil normeren en werken. Ondertussen gaan we intern aan de slag met de in het licht van bovenstaande gewenste ontwikkelingen in organisatiestructuur, cultuur en competenties. De eerste stap nu is om een communicatie- en participatie strategie uit te werken, waarbij nadrukkelijk de externe focus gezocht wordt.

25

Bijlage 1 Nadere toelichting Omgevingswet Het omgevingsrecht bestaat nu nog uit meerdere wetten en vele regelingen voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Deze kennen allemaal hun eigen uitgangspunten, werkwijzen en eisen. Met de invoering van de Omgevingswet worden alle regelingen samengevoegd en het omgevingsrecht vereenvoudigd. De centrale doelstellingen van deze hervorming gaan uit van minder regels, meer ruimte voor lokaal maatwerk en een groter vertrouwen in andere overheden, burgers en ondernemers. Deze wet heeft dus veel invloed op de werkwijze van de gemeente. De Omgevingswet gaat over de fysieke leefomgeving en de activiteiten die gevolgen (kunnen) hebben voor de fysieke leefomgeving. De fysieke leefomgeving bestaat in ieder geval uit: a. bouwwerken, b. infrastructuur, c. watersystemen, d. water, e. bodem, f. lucht, g. landschappen, h. natuur, i. cultureel erfgoed, j. werelderfgoed. Doel van de wet Het otto a de et is: rui te oor o t ikkeli g, aar orge in twee maatschappelijke doelen: -

oor k aliteit . Dit motto is vertaald

een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit bereiken en in stand houden de fysieke leefomgeving doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen

Om deze maatschappelijke doelen te halen, zijn er vier verbeterdoelen geformuleerd: -

de fysieke leefomgeving samenhangend benaderen, de bestuurlijke afwegingsruimte voor de fysieke leefomgeving vergroten de inzichtelijkheid, de voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van het omgevingsrecht vergroten de besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving versnellen en verbeteren

Concreet wil het kabinet bijvoorbeeld:   

een integrale benadering stimuleren, zodat bijvoorbeeld verschillende plannen voor ruimtelijke ordening, milieu en natuur beter op elkaar afgestemd worden; duurzame projecten (zoals windmolenparken) stimuleren gemeenten, provincies en waterschappen meer ruimte geven. Zo kunnen zij hun omgevingsbeleid afstemmen op hun eigen behoeften en doelstellingen.

26

Verder stelt de wet de gebruiker centraal en biedt de wet meer ruimte voor particuliere ideeën en participatiemogelijkheden aan de voorkant bij beleidsontwikkeling. Er gelden meer algemene regels in plaats van vergunningen. Het doel staat voorop en niet het middel om er te komen. De procedures zijn korter en de houding bij het beoordelen van plannen is ja its i plaats a ee te zij . )o ontstaat ruimte voor bijvoorbeeld bedrijven en organisaties om met ideeën te komen. Bevoegdheden De gemeenten staan aan de basis voor de algemene zorg voor de fysieke leefomgeving. De waterschappen hebben de functionele zorg voor het waterbeheer. De provincie of het Rijk oefenen de taken uit als: - een provinciaal of een nationaal belang niet op een doelmatige en een doeltreffende wijze door het gemeentebestuur kan worden behartigd of als dit nodig is voor een doelmatige en een doeltreffende uitoefening van de taken en de bevoegdheden op grond van deze wet of de uitvoering van een internationaalrechtelijke verplichting. In de wet staat geen volledige opsomming van de taken voor de fysieke leefomgeving. Er staan alleen enkele verplichtingen in voor de ordening van taken en de rolverdeling, volgend uit de algemene zorgplicht van de overheid. Voorbeelden hiervan zijn:    

de verplichting voor het Rijk en de provincies om bepaalde omgevingswaarden en instructieregels vast te stellen, de verplichting voor het Rijk om voor bepaalde activiteiten algemene regels vast te stellen, de verplichte vergunning van rijkswege voor bepaalde activiteiten, de verplichte situaties wanneer een ander bevoegd gezag dan de gemeente wordt aangewezen. Instrumenten onder de Omgevingswet Er zijn verschillende instrumenten om de Omgevingswet uit te voeren. Zo is het bijvoorbeeld voor Rijk, provincie en gemeente verplicht een Omgevingsvisie te maken, met daarin een (gebiedsgerichte) visie op de fysieke leefomgeving waarbij alle belangen integraal worden meegewogen. Andere instrumenten in de Omgevingswet worden onder andere het Programma, decentrale regelgeving zoals het Omgevingsplan en de (provinciale) Omgevingsverordening, het Projectbesluit en de Omgevingsvergunning. -

-

-

-

Het Programma is een pakket van beleidsvoornemens en maatregelen om omgevingswaarden of doelen in de fysieke leefomgeving te bereiken en te behouden. Programma's maken de doelen van de omgevingsvisie duidelijk. Elk bestuursorgaan heeft een instrument waarmee het regels voor de fysieke leefomgeving kan vaststellen. Dit zijn: o de omgevingsverordening van de provincie o het omgevingsplan van de gemeente o de waterschapsverordening van het waterschap Algemene rijksregels voor activiteiten in de fysieke leefomgeving hebben als doel de fysieke leefomgeving te beschermen. Iedereen die een bepaalde activiteit wil uitvoeren weet dankzij deze regels vooraf wat mogelijk is en wat niet. De omgevingsvergunning verleent de toestemming om één of meer activiteiten in de fysieke leefomgeving uit te voeren.

27

-

Het projectbesluit is een algemene regeling voor besluitvorming over projecten, nodig voor ingrijpende en ingewikkelde projecten waarbij een publiek belang speelt (vergelijkbaar met het huidige inpassingsplan).

De drie kerninstrumenten voor de gemeente zijn dus de omgevingsvisie, het programma en het omgevingsplan. Met de omgevingsvisie geeft de gemeenteraad aan wat de beleidsmatige randvoorwaarden zijn voor de gemeentelijke regelgeving en het verlenen van toestemming voor initiatieven. De omgevingsvisie is niet alleen de beleidsmatige verantwoording van het o ge i gspla , aar ook de asis oor e e tuele progra a s. )o iedt het sa e spel tusse de drie instrumenten duidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden. Stand van zaken en planning Omgevingswet De Omgevingswet is de basis voor het nieuwe stelsel van regelgeving voor de fysieke leefomgeving. Dit stelsel wordt verder gevormd door de Invoeringswet en de aanvullingswetten, vier algemene maatregelen van bestuur en een ministeriële regeling. De Omgevi gs et zelf is i gepu li eerd i het “taats lad. Voor de ier AM B s zij de consultatierondes afgerond. In maart 2017 heeft de beantwoording op vragen van de Eerste Kamer op de AM B s plaatsge o de . Ook voor de aanvullingswetten en de invoeringswet zijn de consultatierondes afgerond. De i oeri gs et, de AM B s e ee deel a de aa ulli gs ette zij aangeboden aan de Raad van State. De aanvullingswetten Bodem en Geluid worden voorbereid voor behandeling in de Tweede Kamer. Tot slot wordt reeds gewerkt aan de Nationale Omgevingsvisie. De wet treedt naar verwachting in 2021 in werking.

Meer informatie: https://www.omgevingswetportaal.nl/ http://aandeslagmetdeomgevingswet.nl

28

Bijlage 2 Toelichting invoeringsstrategie volgens model VNG Consoliderend Aanpassen & interne focus De gemeente gebruikt de Omgevingswet in eerste instantie alleen om de wettelijk noodzakelijke wijzigingen door te voeren. Onderscheidend Aanpassen & externe focus De gemeente gaat uit van de huidige situatie en maakt een keuze voor een bepaalde gebiedsopgave om het verschil te maken. Calculerend Veranderen & interne focus De gemeente gebruikt de Omgevingswet om te veranderen waar dit aanwijsbaar resultaat oplevert in efficiency en effectiviteit. Vernieuwend Veranderen & externe focus De gemeente gebruikt de Omgevingswet om een forse vernieuwingsslag door te voeren door procesen mensgericht te werken.

29