Bijlage Rapport Opzet Ontwikkelfonds FRES-WB bij RV Ontwikkelfonds FRES-WB

Er wordt een korte risicoanalyse gepresenteerd (welke risico’s zijn nog over en hoe daarmee om te gaan?).

pagina 25 Van SSONS2050 naar FRES-WB

Bij een haalbare businesscase wordt vervolgd met de fase van Participatie en financiering. Zoals eerder aangegeven verwachten wij dat het beroep op het fonds vooralsnog zal worden gedaan door energiecoöperaties die gebruik willen maken van de SCE regeling. In die regeling wordt voor de financiering van het energieproject zelf uitgegaan van een inbreng eigen vermogen en een bancair deel. In deze fase wordt de financiering geregeld en eventuele openstaande kwesties opgepakt. Dit betekent dus ten minste: een actieve ledenwerving; het lijkt logisch dat de lokale initiatiefnemer daarbij een leidende rol heeft. Met de bank en/of andere financiers wordt de leningsovereenkomst opgesteld. Deze sluit af met een zekerheid over financiering, door middel van overeenkomsten met leden en overige financiers. De eventuele kwesties zijn opgelost. Ook deze heeft als bijproduct een korte risicoanalyse. Met de afronding van de financieringsfase kunnen de ingezette fondsmiddelen met risico-opslag afgelost worden door de bank. Indien wenselijk kan voor de volgende fase, de Realisatiefase, nog een beroep gedaan worden op de specialisten die eerder vanuit het fonds zijn ingezet. In deze fase is de initiatiefnemer (vaak dus de coöperatie) de opdrachtgever en fungeert een specialist alleen op specifiek verzoek als (ingehuurde) projectleider.

Vanuit een rol als projectleider wordt gelet op correcte uitvoering van de installatie, conform offerte. Eventuele kwesties ‘in het werk’ worden opgelost. Er wordt toegezien dat alle benodigde documenten worden opgeleverd (garanties, onderhoudscontract etc.). Deze fase wordt afgesloten met een opleverrapportage waarin het fonds verslag doet van de bevindingen en vaststelt of het werk conform afspraken is uitgevoerd en opgeleverd. In onderstaande tabel 1 is een (niet uitputtend) overzicht opgenomen van de fases, bijbehorende activiteiten, de op te leveren resultaten en, waar van toepassing, de benodigde documenten. Naast de basisactiviteiten zijn hierin ook nog enkele optionele activiteiten opgenomen, die in overleg met de initiatiefnemer toegevoegd kunnen worden. De benodigde ‘formats' zijn beschikbaar.

Actie

Resultaat NB: bij ‘(format)’ staat wordt gebruik gemaakt van een standaard format (zie bijlagen)

Fase 1: Quick Scan Basisactiviteiten Kennismaking

Kort verslag

Bespreken werking en spelregels fonds

Kort verslag

Bespreken wensen en eisen initiatiefnemer

‘terms of reference’ (format)

Quick scan van het initiatief

‘criterialijst’ (format)

Opstellen begroting ontwikkeling

'begroting' (format)

Samenwerkingsovereenkomst (SOK) bespreken

'SOK' (format)

Risicoanalyse

‘fasedocument’ (format)

Besluit fonds

besluit

Samenwerkingsovereenkomst tekenen

getekende 'SOK' (format)

Optionele activiteiten

pagina 26 Van SSONS2050 naar FRES-WB

Uitwerken projectorganisatie

'projectorganisatie' (format)

Fase 2: Businesscase Basisactiviteiten Technische schouw (dak, AC deel, Enexis)

checklist

Offerteaanvraag aansluiting Enexis

formulieren Enexis

Offerteverzoeken PPA leverancier Opstellen recht van Opstal

'Recht van Opstal akte' (format NVB)

Uitwerken businesscase

‘businesscase' (format Energie Samen)

Risicoanalyse

'fasedocument’ (format)

Aanvraag SCE

'complete aanvraag' (format RvO)

Optionele activiteiten Offerte(s) installateur(s) en keuze

‘programma van eisen installatie' (format)

Aparte entiteit oprichten

‘akte van oprichting’ (format)

Fase 3: Participatie & Financiering Basisactiviteiten Bespreken Communicatieaanpak

‘communicatieplan’ (format)

Opstellen brochure

'brochure’ (format Energie Samen)

Communicatie-activiteiten

leden aangemeld

Opstellen ledenovereenkomst

'ledenovereenkomst' (format Energie Samen)

Bankrekening openen

bankrekening

Risicoanalyse

‘fasedocument’ (format)

Optionele activiteiten Bespreking financiers

kort verslag

Opstelling leningsovereenkomst financier(s)

‘leningsovereenkomst’ (format)

Terugbetaling ontwikkelkosten

‘eindrapportage’ (format)

Fase 4: Realisatie (mogelijke activiteiten vanuit specialisten die eerder vanuit het fonds zijn ingezet) Basisactiviteiten Controle offerte en CAR-uitvoering

‘rapport en advies’ (format)

Controle uitvoering werkzaamheden

voortgangsrapportage

Oplevering

opleveringsrapport

Optionele activiteiten Aanpassingen 'in het werk' en bespreken

‘documentatie projectwijzigingen’ (format)

Bouwteam samenstellen

bouwteam

pagina 27 Van SSONS2050 naar FRES-WB

Bijlage B – Spelregels projecten die inspelen op netwerkcapaciteitsoplossingen Voor investering in een innovatie pilot gerelateerd aan netcapaciteit is het volgende voorstel uitgewerkt met een aantal spelregels die zijn te hanteren om vanuit het regionale fonds tot een besluit te komen voor investering. ● Inhoudelijk: - De pilot richt zich op het verlagen van de belasting van het huidige (lokale) netwerk. Uitbreiding van het netwerk en/of het ontwikkelen van nieuwe netwerken (gesloten distributie systeem b.v.) worden voorkomen; - De pilot richt zich op de categorieën: - achter de meter oplossingen; - aftoppen piekbelasting; - combinatie zon-wind; - energiehubs; -

●

●

pilots met andere inhoud worden niet op voorhand uitgesloten (zie ook proces); De pilot levert een door Enexis erkende en voor Enexis bruikbare bijdragen aan de oplossing van het congestieprobleem.

Organisatie: ○ De aanvragende partij wordt beoordeeld op het vermogen de pilot uit te voeren; ○ De aanvragende partij wordt beoordeeld op de kwaliteit van de samenwerkingspartners ○ De aanvragende partij wordt beoordeeld op het draagvlak voor het voorstel bij relevante stakeholders (vergelijkbare partijen/situaties) Procesmatig: ○ De beoordeling van het voorstel vindt plaats in samenwerking met Enexis én het project heeft de instemming van Enexis; ○ Het project biedt in potentie mogelijkheden voor opschaling,blijkend uit: ■ de adhesiebetuigingen, LOI’s o.i.d. van de aanvragende partij; ■ de mening van stakeholders als energiecoöperaties, Enexis, gemeenten, marktpartijen. ○ Het fonds houdt de mogelijkheid open om second opinion aan te vragen Financieel: ○ Het fonds dekt kosten die te maken hebben met: ■ het opstellen van een businesscase; ■ het verkennen van technische (on)mogelijkheden; ■ de uitwerking van een financieringsplan; ■ de uitwerking van governance en organisatie ■ verificatie van de juridische haalbaarheid ○ Het fonds dekt geen kosten van vooronderzoek, quick scan etc. ○ Het fonds dekt maximaal 50% van de benodigde kosten; ○ Het fonds investeert maximaal € 25.000 in de pilot; ○ De risico-opslag bedraagt (gemiddeld) 20 %.

pagina 28 Van SSONS2050 naar FRES-WB

Bijlage C – Profielschetsen bestuursfuncties op hoofdlijnen Onderstaand een korte profielschets van de verschillende functies binnen het fonds. * Stichtingsbestuur: Op persoonlijke titel: o Financieel expert o Juridisch/accountancy o Overig: techniek/communicatie etc. Taken: o Toezicht organisatie; o Besluitvorming op basis fasedocumenten; o Verantwoording (jaarrekening) naar funders; o Promotie en vertegenwoordiging. * Raad van Toezicht Leden onafhankelijk, mogelijk gedeeltelijk van buiten West-Brabant. Taken: o Monitoring en evaluatie; o Gevraagd en ongevraagd advies naar organisatie en Bestuur; o Promotie en vertegenwoordiging. * Raad van Advies Leden vanuit de funders en gebruikers: o Gemeenten/RES o Provincie? o Rabobank o Vertegenwoordiging energiecoöperatie o Overige gebruikers (woningcorporaties, VVE’s??) * Projectbureau - Coördinator, eisen: o Ervaring ontwikkeling Duurzame Energie projecten; o Ervaring binnen overheidsomgeving; o Netwerker met breed netwerk; o In staat partijen aan zich te binden; o Aantoonbaar projectmatig werker; o Ervaring met/binnen financieringsorganisaties.

pagina 29 Van SSONS2050 naar FRES-WB

In te huren specialisten door de coördinator met fondsmiddelen: - Projectleider, ZZP, eisen: o Ervaring ontwikkeling Duurzame Energie projecten; o Projectervaring; o Ervaring met lokale energie coöperaties; o Flexibiliteit (eventueel ook ’s avonds beschikbaar). - Specialist, ZZP, eisen: o Deskundig op specifiek terrein; o Aantoonbare ervaring en track record; o Projectervaring; o Ervaring met lokale energie coöperaties.

pagina 30 Van SSONS2050 naar FRES-WB

Bijlage D – Spelregels fonds ‘aanvraag’ De uitgangspunten van het fonds zijn in de volgende ‘spelregels’ verwerkt: ● ●

●

● ●

● ●

●

● ● ●

12

De bijdrage van het fonds kan op verschillende momenten in het project aanvangen; Partijen kunnen tussentijds besluiten de samenwerking te beëindigen onder opgaaf van redenen. Voor het fonds zullen argumenten liggen op het gebied van: o Haalbaarheid business case; o Wet- en regelgeving kwesties; o Vertrouwen in de exploitant. Voor de initiatiefnemer zullen deze kwesties ook spelen. Daarnaast is het denkbaar dat de initiatiefnemer tegen zaken aanloopt als: o Moeite om voldoende leden te werven; o Andere inzichten omtrent de risico’s van exploitatie. Het staat partijen vrij om, na beëindiging van de samenwerking tussentijds, met een andere partij te trachten het project alsnog af te ronden. Mocht de initiatiefnemer, na beëindiging van de samenwerking tussentijds, het project succesvol afronden met een andere partij, dan is zij gehouden bij realisatie de kosten voor de fasen waarin sprake was van samenwerking met het fonds aan het fonds terug te betalen. Het fonds beslist per fase over verdere investering. Fonds en initiatiefnemer stellen daartoe een fasedocument op ten behoeve van besluitvorming door fondsbeheerder; De risico- en administratieopslag wordt tussen partijen per project bepaald, waarbij het uitgangspunt is dat (gemiddeld) een risico- en administratieopslag van 15% wordt gerealiseerd over het geïnvesteerde vermogen.

Hiermee worden verliezen van (tussentijds) beëindigde projecten en een deel van de kosten van het projectbureau gedekt. De motivatie onder het percentage risico- en administratieopslag en percentage kostendekking van het projectbureau wordt verder toegelicht in hoofdrapportage; Partijen dragen zorg voor een effectieve projectorganisatie12 en hanteren zoveel mogelijk standaard documenten die geaccordeerd zijn door (landelijke) partijen die zich hebben toegelegd op de productie en distributie van die documenten13; Het staat de initiatiefnemer vrij om tussentijds een verzoek te doen om de (deel)begroting aan te passen. De fondsbeheerder beslist daarover op zo kort mogelijke termijn; Het staat de initiatiefnemer vrij om tussentijds voorstellen te doen de planning aan te passen. In goed overleg met de coördinator wordt dat aangepast; Partijen kunnen in onderling overleg besluiten een hoger bedrag te investeren in de ontwikkelfase om (niet voorziene) kwesties op te lossen en het project tot een goed einde te brengen. Er wordt dan een gezamenlijk verzoek gedaan bij de fondsbeheerder;

Denk onder andere aan een duidelijke overlegstructuur zijn, helderheid over het mandaat van de lokale

betrokken persoon en er moet gewerkt worden volgens de vastgestelde begroting. 13

Voorbeeld: EnergieSamen voor businesscaserekenmodel, hulptool SCE aanvraag, Recht van Opstal van VNB. pagina 31

Van SSONS2050 naar FRES-WB

● ●

In alle gevallen waarin tussentijds blijkt dat het project niet realiseerbaar is, hetzij door onverwachtheden in het project zelf, hetzij door force majeure14, ligt het risico bij het fonds; De documenten die tussentijds beschikbaar komen, blijven eigendom van de initiatiefnemer en het fonds. Het fonds heeft het recht om deze documenten te gebruiken voor haar eigen dossiervorming, kennisuitwisseling en (in geval van tussentijdse beëindiging) om voor dat specifieke project alsnog tot realisatie te komen.

Bijlage E – Overzicht kwesties Ontwikkelfonds voor Energie Coöperaties (OvE) en FRES-WB

14

Veranderingen overheidsinstrumentarium, belasting netwerk, pandemie etc. pagina 32

Van SSONS2050 naar FRES-WB

Bijlage F – Overzicht projecten en behoefte ontwikkelbudget Lokale Energie Monitor 2021 Ga voor meer info naar hieropgewekt.nl/lokale-energie-monitor

pagina 33 Van SSONS2050 naar FRES-WB

Van SSONS2050 naar FRES-WB

pagina 34

Noord-Brabant Noord-Brabant Noord-Brabant Noord-Brabant Noord-Brabant

Halderberge Halderberge Chaam Drimmelen

voorbereiding voorbereiding voorbereiding voorbereiding voorbereiding

Stampersgat

status

Breda

2023 2023 2023 2023 2023

beoogd jaar realisatie dak dak dak grond dak

type BRES EnergiekHalderberge EnergiekHalderberge Energie cooperatie AC EC Drimmelen/eigenaar

cooperatie

BRES/ Zonnepark Beekse Stroom3 gepland 2022 grond TraaisEnergieCollectief/ zonnepark 3 gepland aan de Bergen 2022 grond DuurSaamEttenLeur/ zonnepark 3Bollendonk gepland (participatie, geen eigendom) 2022 grond Oudenbosch EnergiekHalderberge/ zonneweide 3 gepland Vaartweg (brandweerkazerne) 2022 grond Nieuw-Vossemeer DuurzaamSteenbergen/ NVS zonneveld 3 gepland Sportpark de Danen 2022 grond

Terheijden

locatie

West Brabant Breda West Brabant Drimmelen West Brabant Etten-Leur West Brabant Halderberge West Brabant Steenbergen

1000 270 6000 3000 2500

vermogen 500 94,5 2100 1050 950

ontwikkelbudget €

70.000

20000 25000 10000

15000

panelen

Ontwikkelaars

Aanvullingen gemeente regionale inventarisatie Breda

LOKALE COOP

*postcoderoos (= oude stijl)/ SCE (PCR) = Subsidie Coöperatieve Energieopwekking CROWDFUNDING PARTNER AANTAL %REGELIN PLATFORM S PANELEN VERMOG EIGENDO G EN (KWP) M lokale coöperatie BRES Breda Stichting Support ONS (wordt FRES) waterschap 1.110 500 100% SCE (PCR) lokale coöperatie Traais Energiecollectief Izzy Projects 30.000 9.900 100% SDE participatie/ lokale coöperatie Duursaam EttenLeur Solarcentury/ grondeigenaar nog niet bekend Statkraft (voorheen alleen participatie Solarcentury) 0% SDE lokale coöperatie EnergiekHalderberge WindUnie WindUnie 3.000 1.050 100% SCE (PCR) lokale coöperatie Duurzaam Steenbergen 200 80 100% SCE (PCR)

TYPE

STATUS: 3. gepland (vergunning verleend, SDE beschikt) en 4. in voorbereiding (locatie bekend, vergunningprocedure moet nog starten) NR PROVINCIE RES-REGIO GEMEENTE PLAATS PROJECTNAAM Kolom1 STATUS REALISATIE JAAR DAK/ GROND

Projecten: collectieve zonneparken grond of water (niet-gebouwgebonden projecten). Pijplijn (gepland + voorbereiding)

Lokale Energie Monitor 2021 Ga voor meer info naar hieropgewekt.nl/lokale-energie-monitor

BIJLAGE F: OVERZICHT PROJECTEN EN BEHOEFTE ONTWIKKELBUDGET

Bijlage G – Enexis strategieën netwerkcongestie Voor ‘oplossingen ‘achter de meter’’ Projecten waarbij de energie achter de aansluiting blijft t.b.v. een verbruiker/opslag/laadpalen. Voorbeeld: project Kwatrijnzon van de energiecoöperatie ECLoZ: een collectief duurzaam project op het dak van een boerenstal, waarbij de opgewekte stroom direct verkocht wordt aan en gebruikt wordt door de boer voor b.v. koeling van melk en opladen van de melkwagen (zie https://ecloz.nl/energieopwekking/kwatrijnzon/ en https://www.kwatrijn.com/concept). Voor ‘pieken aftoppen’ Collectieve projecten waarbij opwek door kleinere omvormers begrensd wordt tot een maximum dat aanzienlijk lager ligt dan het maximale vermogen van het opweksysteem. In de praktijk zijn het vaak maar enkele momenten per jaar waarop dit maximale vermogen geleverd wordt. Bij een lagere aansluiting van 75% van het volle vermogen verliest een systeem b.v. maar 3% van zijn opbrengst, terwijl de netbeheerder met dezelfde netcapaciteit per 3 systemen 1 systeem extra aan kan sluiten NB: kleinere omvormers werken beter bij lagere instraling. In de winter wordt dus een deel van het verlies weer goed gemaakt Voorbeeld: Project de Vlaas van energiecoöperatie EPP: een collectief zonnestroomproject van ong.

5 MW, waarbij de opbrengst van omvormers beperkt is tot 70% van het maximale vermogen van de zonnepanelen: in die paar momenten per jaar dat de panelen meer dan 70% van het maximale vermogen verliest het systeem ongeveer 3,5% van zijn totale opbrengst, terwijl de netbeheerder 30% bespaard op de aansluiting en dus extra ruimte heeft voor een systeem van (zie https://www.zonneparkdevlaas.nl/home en https://www.energyportpeelland.nl/projecten/zonnepark-de-vlaas/1) . Voor het combineren van zon en wind Collectieve projecten waarbij ‘achter de meter’ zowel zonnestroom als windenergie wordt opgewekt en waarbij de aansluiting een vermogen heeft van ongeveer 50% van het opgetelde vermogen van de beide installaties, of als het gecombineerd wordt met ‘pieken aftoppen’ zelfs 40% van het opgetelde vermogen. Voorbeeld: een collectief project op een industrieterrein, waarbij op het terrein van een van de bedrijven een collectieve windmolen van 3 MW wordt geplaatst en op het dak van datzelfde bedrijf een zonnestroomsysteem wordt gerealiseerd van 2 MW. Voor deze installatie wordt een aansluiting gerealiseerd van 2,5 MW, omdat het gezamenlijke van de twee installaties zelden of nooit boven de 2,5 MW uit zal komen is het verlies klein terwijl de netbeheerder 2,5 MW aan capaciteit overhoudt en dus ruimte heeft voor een tweede project van dezelfde omvang.

Voor Energiehubs Collectieve projecten waarbij binnen een gebied vraag en aanbod op elkaar afgestemd worden,. Daarbij zou ook gedacht kunnen worden aan het inzetten van een buurtbatterij. Dit soort projecten zal met name interessant zijn als zij onderdeel vormen van een groter, gebiedsgerichte ontwikkeling. Voorbeeld: Sterk op Stroom: een project waarbij binnen een wijk verschillende huishoudens zonnepanelen en warmtepompen hebben, er in de straat een buurtbatterij is gerealiseerd en waarbij

pagina 35 Van SSONS2050 naar FRES-WB

de levering van stroom aan de warmtepompen en het op- en ontladen van de batterij afgestemd worden op de stroomproductie van de zonnepanelen en de warmtebehoefte bij de huishoudens (zie: https://sterkopstroom.nl). Combinatie van oplossingsrichtingen Naast bovengenoemde projecten kunnen ook projecten voorgefinancierd worden waar meerdere van de bovengenoemde oplossingsrichtingen gekozen worden. Voorbeeld: een collectief project waarbij een boer een windmolen van 500 kW in een hoek van zijn terrein plaatst en op het dak van zijn schuur een zonnestroomsysteem van 800 kW realiseert en waarbij hij een groot deel van de stroom direct zelf gebruikt. Daardoor kan hij uit met een aansluiting van 300 kW. In vergelijking met een aansluiting voor het totaal geïnstalleerd vermogen bespaart hij dus 77% op zijn aansluiting. In plaats van één installatie kan Enexis dus binnen het gebied rond deze boerderij totaal 3 projecten van vergelijkbare omvang extra aansluiten.

pagina 36 Van SSONS2050 naar FRES-WB