Bijlage Kerkenpaspoorten bij RV Kerkenvisie gemeente Altena

1

Kerkenpaspoort

Maranathakerk Werkendam Gemeentelijk monument

Adres

Gedempte Haven 1 Werkendam

S L

600m2

Bouwjaar

1955

†

Christelijk gebruik

Architect

B.W. Plooij

Wederopbouw

Bouwstijl

Traditionalisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Met de Afscheiding kreeg Werkendam in 1837 een eigen gereformeerde kerkenraad, waarvoor in 1859 een kerk wordt gebouwd. Dit kerkgebouw zou in 1912 worden vervangen door een kerk aan de Hoogstraat. Nadat deze kerk van de Gereformeerde Kerk van het dorp aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd verwoest, werd in 1955-1956 aan de Gedempte Haven de Maranathakerk gebouwd. De kerk biedt hier plaats aan ongeveer 750 kerkgangers.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

1

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het nieuwe gebouw aan de Gedempte Haven werd ontworpen door architect P.W. Plooij in de traditionalistische stijl. De kerk is aansluitend op het traditionalisme sober vormgegeven en opgetrokken uit baksteen. De vorm van de kerk, met de geslotenheid van de gevel en het zadeldak met kleine overstekken, is eveneens kenmerkend voor deze stijl. Aan de rechterzijde van de voorgevel is een vierkante

kerktoren aanwezig met boven op een opvallende betonnen lantaarn. Aan de rechterzijde van het kerkgebouw is ook de kosterwoning te vinden. In het eenvoudig vormgegeven interieur van de kerk is het materiaalgebruik goed te herkennen, met de bakstenen muren met siermetselwerk en het houten plafond van de zaal. Bepalend voor het interieur is het podium met kansel, met hierboven op het orgelbalkon het orgel uit 1956 van de firma B. Pels. In 2006 is de kerk gedurende een half jaar gerestaureerd. Bij de werkzaamheden voor de restauratie zijn zowel de kerk en de kosterwoning vernieuwd. De Maranathakerk heeft architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een traditionalistische wederopbouwkerk uit het oeuvre van B.W. Plooij. Het kerkgebouw heeft daarnaast betekenis voor de omwonenden in Werkendam als beeldbepalend gebouw in de directe omgeving.

2

Kerkenpaspoort

Dorpskerk Werkendam

Geen monumentenstatus

Adres

Kerkstraat 5 Werkendam

S L

650m2

Bouwjaar

1952

†

Christelijk gebruik

Architect

Chr. Nielsen & J.H.C. Spruit

Wederopbouw

Bouwstijl

Traditionalisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

De Dorpskerk van Werkendam werd gebouwd in 1952 voor de Hervormde Gemeente nadat de eerste kerk van de gemeente rond het einde van de Tweede Wereldoorlog werd verwoest. De nieuwe Dorpskerk aan de Kerkstraat, gebouwd op de plek van de voormalige dorpskerk, werd ontworpen door de architecten Nielsen en Spruit in de stijl van het traditionalisme. In de eerste jaren na de bouw werd de Dorpskerk behalve door de hervormden ook door de gereformeerde gebruikt, tot dat in 1956 ook de nieuwe gereformeerde Maranathakerk gereed was.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

2

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Kenmerkend voor de Dorpskerk is de plattegrond, ontworpen vanuit de centraalbouw, met boven op een koepel met achtzijdig tentdak. Verwerkt in de gevel van de koepel bevindt zich ook de klokkenstoel met luidklok van de kerk. De kerk is gebouwd van baksteen en heeft rondom meerdere hoge vensters,

die voor veel lichtinval in de kerkzaal zorgen. Oorspronkelijk stond op elk de vier hoeken van koepel een beeld van een adelaar. Deze vier beelden zijn sindsdien verwijderd. Het interieur van de kruisvormige kerk heeft vanuit de centrale plattegrond een ruime open zaal opgezet en biedt plek aan ongeveer 700 mensen. In de kerkzaal is sinds 1963 het Van Leeuwen-orgel aanwezig op het orgelbalkon boven de ingang van de kerkzaal. Het orgel heeft tussen 1972 en 1974 bij een restauratie een nieuwe orgelkas gekregen. Aan de andere zijde van de zaal staan de doopvont en de bakstenen preekstoel. De Dorpskerk van Werkendam heeft vanuit de architectuurhistorie waarde vanwege de bijzondere plattegrond en als voorbeeld van een wederopbouwkerk. Door het verwijderen van de vier adelaars is waarde vanuit de oorspronkelijke uitstraling enigszins afgenomen.

3

Kerkenpaspoort

Rehobothkerk Werkendam

Geen monumentenstatus

Adres

Binnengriend 27 Werkendam

S L

840m2

Bouwjaar

1995

†

Christelijk gebruik

Architect

D. Vroegindeweij

Post ´90

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland (CGK)

Gebruik

Religieus

In 1995 werd de Rehobothkerk in Werkendam door de Christelijke Gereformeerde Kerk in gebruik genomen. De christelijke gereformeerden van Werkendam hadden daarvoor sinds 1912 een eerder kerkgebouw van de gemeente aan de Hoogstraat in gebruik gehad. Dit eerdere kerkgebouw was echter te klein geworden voor de groeiende gemeente en te duur om te onderhouden. Er werd besloten tot de bouw van een nieuwe kerk en het oude kerkgebouw werd in de verkoop gezet en later gesloopt.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

3

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De Rehobothkerk is gebouwd aan de Binnengriend naar ontwerp van architect Vroegindeweij. Het modernistische gebouw bestaat uit een vijfhoekige zaal, met aan beide zijde van de hal een vleugel. Op het plein voor de kerk staat een losstaande opengewerkte klokkentoren. Het interieur van de kerkzaal is modern en eenvoudig vormgegeven. De drie rijen aan kerk-

banken zijn gericht op het liturgisch centrum met preekstoel, lessenaar en doopvont. Hiernaast staat ook het orgel van de kerk uit 1966, dat in 1984 is gerenoveerd. Hoewel het kerkgebouw vanuit de relatief korte gebruiksgeschiedenis beperkte historische waarde heeft, is het wel van belang als onderdeel van geschiedenis van de Christelijke Gereformeerde Kerk van Werkendam. Vanuit de opvallende moderne architectuur heeft de Rehobothkerk verder enige stedenbouwkundige waarden vanuit de verbinding met de omgeving. Het kerkgebouw sluit in stijl en bouwperiode aan op de omliggende gebouwen en is zo een representatief gebouw voor de ontwikkeling van de buurt.

4

Kerkenpaspoort

Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland Werkendam

Gemeentelijk monument

Adres

Van Tienhoven van de Boogaardstraat 1 Werkendam

M S

250m2

Bouwjaar

1952

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Wederopbouw

Bouwstijl

Overig

Denominatie

Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland

Gebruik

Religieus

De kerk van de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland werd in 1952 gebouwd aan de Van Tienhoeven van de Boogaardstraat in Werkendam. Het kerkgebouw werd in eerste instantie gebruikt door de Christelijk Gereformeerde Gemeente, tot dat deze gemeente in 1965 opging in de Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland van Werkendam.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

4

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De kleine zaalkerk met zadeldak en een dakruiter is een wederopbouwkerk. De gevel van de kerk bestaat uit baksteen en is bekleed met hout. In de vensters van de kerk zijn vensters met eenvoudige glas-in-lood aanwezig. Het gebouw valt op door de kenmerkende zwarte kleur. Het interieur van de kerk bestaat uit een eenvoudig vormgegeven kerkzaal met een verlaagde spitsboog plafond.

De kerk is van hoge waarde vanuit de architectuur- en bouwhistorie als een van de weinige overgebleven houten kerkgebouwen uit de wederopbouwperiode in de omgeving.

5

Kerkenpaspoort

Vrije Gereformeerde Gemeente in Nederland Werkendam

Geen monumentenstatus

Adres

Bruigomstraat 1 Werkendam

S

187 m2

Bouwjaar

1934

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Afscheiding

Bouwstijl

Overig

Denominatie

Vrije Gereformeerde Gemeente in Nederland

Gebruik

Religieus

Het kerkgebouw van de Vrije Gereformeerde Gemeente in Nederland is oorspronkelijk gebouwd als woonhuis. In 1979 zegde ouderling B.G. Ippel zijn lidmaatschap bij de Gereformeerde Gemeente op en begon hij een eigen Gereformeerde Gemeente in Nederland vanuit zijn huis. In 1982 wordt door Ippel het woonhuis aan de Bruigomstraat in Werkendam aangekocht, waarvan de achterzijde als kerk werd ingezet. In 2005 scheidde de gemeente zich af van de Gereformeerde Gemeente in Nederland. Sindsdien is de kerk in gebruik door de Vrije Gereformeerde Gemeente in Nederland.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

5

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het gebouw is in 1934 gebouwd, rond dezelfde tijd als de naastgelegen huizen. Het kerkgebouw is daarentegen ontworpen in een meer traditionalistische stijl, terwijl de andere huizen in de staat aansluiten op de interbellumstijl van de jaren ‘30. Het meer traditio-

nalistische ontwerp wordt gekenmerkt door het gebruik van baksteen en de doorlopende topgevel. Achter de gevel wordt het gebouw afgesloten middels een mansardedak waarin enkele dakkapellen aanwezig zijn. Het is onduidelijk wanneer deze dakkapellen zijn geplaatst. Het interieur van de kerkzaal bestaat uit twee rijen aan kerkbanken, gericht op een preekstoel. Boven de lessenaar bevindt zich ook het orgel van de kerk. Het kerkgebouw is weinig opvallend in de directe omgeving en heeft vanuit de architectuur- en bouwhistorie slecht beperkte waarde.

6 S

Kerkenpaspoort

Biesboschkapel Werkendam

Geen monumentenstatus

Adres

Bandijk 47 Werkendam

236m2

Bouwjaar

1950

Herbestemd

Architect

Onbekend

Wederopbouw

Bouwstijl

Noodbouw

Denominatie

N.v.t.

Gebruik

Wonen en atelier

De Biesboskapel is een klein kerkgebouw aan de Banddijk, ten westen van het dorp Werkendam. De kapel werd in 1951 gebouwd als noodkerkje voor de hervormde gemeenschap in de Biesbosch, nadat eerst vanaf 1929 de diensten in de Biesboschschool werden gehouden. Hoewel het gebouw in eerste instantie een tijdelijk onderkomen zou zijn, is het tot in 2004 in gebruik geweest door de hervormde gemeente. In dit jaar vertrok de gemeente naar de grotere Biesboschkerk aan de Richter in Werkendam (kerk nummer 7). Sindsdien is de Biesboschkapel voor meerdere bestemmingen ingezet, zoals als plantaardig restaurant en als creatieve vrijplaats. Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

6

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De kleine kapel is, zoals vaker het geval is bij noodkerken, opgetrokken uit hout. De Biesboschkapel bestond uit een kerkzaal en was overdekt met een zadeldak met een kleine dakruiter.

Sinds de herbestemming van de kapel is het exterieur veranderd met enkele uitbouwen aan de achterzijde van het gebouwd. Met de functieveranderingen is ook het interieur sterk veranderd. Sinds de functieverandering is het gebouw zichtbaar aangepast en is het oorspronkelijke interieur verloren gegaan, waardoor het in waarde is afgenomen. Als noodkerk heeft de Biesboschkapel echter wel enige waarde vanuit de bouwhistorie. Het gebouw heeft eveneens stedenbouwkundige waarde vanuit de verbinding met de bijzondere locatie in de Biesbosch.

7

Kerkenpaspoort

Biesboschkerk Werkendam

Geen monumentenstatus

Adres

Richter 91 Werkendam

S L

729m2

Bouwjaar

2004

†

Christelijk gebruik

Architect

W.M. van Beijnum

Post ´90

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Toen de Biesboschkapel rond de eerste jaren van de 21e eeuw te klein werd voor de Hervormde Gemeente die hier kerkte werd besloten tot de bouw van een nieuw gebouw, de Biesboschkerk. Dit moderne kerkgebouw werd ontworpen door architect W.M. van Beijnum en is in 2004 in gebruik genomen. Het gebouw is gelegen aan de Richter in Werkendam en is rond dezelfde periode gebouwd als de omliggende woningen. De meer centraal gelegen ligging maakte het kerkgebouw beter bereikbaar voor de kerkgangers uit Werkendam in vergelijking tot de Biesboschkapel. De Biesboschkerk biedt plaats voor 490 kerkgangers.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

7

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De plattegrond van de kerk bestaat uit een centraal geplaatste kerkzaal, met de entree in de platte aanbouw aan de voorzijde van het gebouw. Het gebouw is opgetrokken uit bakstenen en heeft verspreid door de gevel meerdere verticale rijen aan ramen, met in de voor-

gevel vier ronde vensters. De kerk is in de directe omgeving goed te herkennen aan de toren van de kerk. Het interieur bestaat uit een ruime kerkzaal, gericht op de preekstoel met hiernaast een doopvont, lessenaar en avondsmaalstafel. Het orgel uit 1971 staat op het balkon boven de ingang. In de kerkzaal is schoonmetselwerk toegepast en zijn in het plafond ook de dakspanten in het zicht. Aangezien het kerkgebouw nog maar relatief kort in gebruik is, hebben er gedurende de gebruiksgeschiedenis geen ingrijpende wijzigingen aan het kerkgebouw plaatsgevonden. Het gebouw heeft enige stedenbouwkundige waarde vanuit de verbinding met de ontwikkeling van de wijk aan het begin van de 21e eeuw.

8

Kerkenpaspoort

Hersteld Hervormde Kerk Werkendam

Geen monumentenstatus

Adres

Sigmondstraat 1 Werkendam

M S

300m2

Bouwjaar

1955

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Afscheiding

Bouwstijl

Traditionalisme

Denominatie

Hersteld Hervormde Kerk

Gebruik

Religieus

Het kerkgebouw van de Hersteld Hervormd Kerk van Werkendam is een eenvoudige traditionalistische zaalkerk aan de Sigmondstraat. De kerk werd in 1955 gebouwd en vanaf een splitsing in Hervormde Kerk vanaf 1960 in gebruik geweest als kerk voor de nieuw opgerichte Vrije Hervormde Gemeente. Het gebouw is in 2010 gekocht door de Hersteld Hervormde Kerk, alhoewel de Vrije Hervormde Gemeente doordeweeks nog steeds van het gebouw gebruik maakt. Het gebouw is na de verkoop later in 2010 uitgebreid met een vergaderzaal.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

8

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het traditionalistische ontwerp heeft een eenvoudige vormgeving, met de voor het traditionalisme kenmerkende geslotenheid van de bakstenen gevel. Het traditionalisme is in het gebouw eveneens te herkennen in de voorgevel van de kerk en de entree, die worden afgesloten met een simpele halsgevel en hierachter het zadeldak

van het gebouw. De nieuwbouw uit 2010 is aan de achterzijde van de kerk aanwezig. Deze toevoeging van donkere bakstenen met plat dak is vanuit de moderne vormgeving duidelijk te onderscheiden van het oorspronkelijke gebouw. Het interieur is eveneens sober vormgegeven, met twee rijen aan kerkbanken, gericht op een preekstoel met hiernaast een lessenaar en het orgel van de kerk. Aan weerszijden van de kerk zijn meerdere kleine ramen aanwezig die voor lichttoetreding in de zaal zorgen. Het kerkgebouw heeft geen hoge architectuurhistorische waarde. Met de moderne aanbouw is de historische gelaagdheid van de bouwgeschiedenis te herkennen, terwijl de traditionele uitstraling van de oorspronkelijke kerk behouden is gebleven.

9

Bethelkerk Werkendam

Geen monumentenstatus

Adres

Sigmondstraat 47 Werkendam

XL S

2350m2

Bouwjaar

1989

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend, uitbreiding 2003 door W.M. van Beijnum

Post ´95

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Gereformeerde Gemeenten (in Nederland en Noord-Amerika)

Gebruik

Religieus

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

9

Kerkenpaspoort

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De Bethelkerk is een zeer ruim kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente. Het gebouw is gelegen aan de Sigmondstraat in Werkendam en is oorspronkelijk gebouwd in 1989. De modernistische kerk is opgetrokken uit baksteen en ontworpen met een bijzondere ruime kruisvorm. De kruisvorm wordt aangevuld met twee lagere uitbouwen, waarin aan één zijde ook de entree van de kerk te vinden is. Op de viering van de kerk is een vieringstoren aanwezig. In het interieur van de kerk zijn, in tegenstelling tot andere kruiskerken van een groot formaat, geen zuilen aanwezig. Het plafond in plaats daarvan gedragen door de zichtbaar gelaten spantconstructie. Deze opbouw zorgt ervoor dat in de kerkzaal een zeer grote open ruimte is ontstaan, waarin vanuit vrijwel de gehele zaal zicht is op het liturgisch centrum, waarboven ook het orgel uit 1990 hangt. In de ruime, open indeling zijn de vele kerkbanken door de gehele zaal aanwezig.

In 2003 is de kerk uitgebreid naar ontwerp van architectenbureau Van Beijnum. Hierbij zijn naast de uitbreiding van het aantal zitplaatsen ook ingrijpende aanpassingen gedaan aan het exterieur en zijn enkele bijzalen toegevoegd voor verenigingsbijeenkomsten. Ook zijn het schip en de zijarmen sterk vergroot, waarmee de vorm als kruiskerk is versterkt. Met de uitbreiding is het aantal zitplaatsen ook toegenomen, met op dit moment ruimte voor 1390 kerkgangers waar dit voor 2003 nog rond 1000 lag. Gelet op het aantal zitplaatsen is de Bethelkerk hiermee een van de grootste kerken van Nederland. Het kerkgebouw heeft algemene historische waarden, gelet op de zeldzaamheid vanuit de grote omvang van het gebouw in Nederland. Door de verbouwing is de uitstraling van het gebouw echter sterk veranderd en heeft het zo slechts beperkte waarde vanuit de architectuurhistorie.

10

Hervormde Kerk Sleeuwijk

Geen monumentenstatus

Adres

Esdoornlaan 32 Sleeuwijk

S

160m2

Bouwjaar

1957

†

Christelijk gebruik

Architect

Donkelaar & Bodegraven

Wederopbouw

Bouwstijl

Traditionalisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

10

Kerkenpaspoort

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De Hervormde Kerk van Sleeuwijk is een wederopbouwkerk uit 1957 en is gelegen aan de Esdoornlaan. Naarmate Sleeuwijk richting het zuiden groeide werd het nodig om, na het Oude Kerkje van het dorp, een nieuw kerkgebouw te bouwen dat voor de kerkgangers beter te bereiken was. Het traditionalistische kerkgebouw voor de hervormde gemeente biedt in de kerkzaal plek aan zo’n 300 kerkgangers. In 1995 werd een zalencomplex aan de achterzijde van het kerkgebouw toegevoegd. Ook zijn in 2023 zonnepanelen op het dak van de kerk geplaatst om zo de energiekosten te reduceren.

zijn in de zijgevel drie ruime vensters zijn geplaatst, geflankeerd door blinde vensters. Boven op het zadeldak van de kerk is een moderne dakruiter aanwezig, waarin de luidklokken en het uurwerk verwerkt zijn.

De geslotenheid van de bakstenen gevel is kenmerkend voor de traditionalistische stijl waarin het gebouw is uitgevoerd. Deze geslotenheid is vooral goed te herkennen in de opvallende voorgevel, waarin boven de entree een groot blind rondboogvenster is verwerkt. Aan weerzijde van de kerk

Als onderdeel van de ontwikkeling van Sleeuwijk heeft de Hervormde Kerk stedenbouwkundige waarde. Ook is de kerk van algemene historische waarde vanuit de gaafheid als goed voorbeeld van een traditionalistische wederopbouwkerk.

De kerkzaal is vanbinnen ruim en heeft vanuit de vensters in de zijgevels voldoende lichtinval. De zaal is eenvoudig vormgegeven, met witgepleisterde muren en een houten plafond. Aan de voorzijde van de kerkzaal is op een kleine verhoging het liturgisch centrum, met een preekstoel, liturgietafel, lezenaar en een doopvont.

11

Ontmoetingskerk Sleeuwijk

Geen monumentenstatus

Adres

Notenlaan 69 Sleeuwijk

XL S

1750m2

Bouwjaar

1968

†

Christelijk gebruik

Architect

L.R.T. Oskam

Post ´65

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

11

Kerkenpaspoort

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De Ontmoetingskerk in Sleeuwijk werd gebouwd in 1968 voor de Gereformeerde Kerk. Het ruime kerkgebouw werd gebouwd ter vervanging van de oude gereformeerde kerk van het dorp, nadat dit te klein was geworden. In 2009 werd het kerkgebouw uitgebreid met de bouw van een ontmoetingsruimte. De modernistische kerk is opgetrokken uit bijzondere bakstenen, die eigenlijk als ‘misbaksels’ gezien konden worden. Deze stenen dienen om te symboliseren dat elke steen, ondanks imperfecties, kan bijdragen aan de kerk. De kerk heeft verder een toren die is opgetrokken uit dezelfde soort bakstenen waarin de luidklokken zijn geplaatst. Hierin stellen de drie pilaren waaruit de toren bestaat de heilige drie-eenheid voor. Aflopend richting de toren is het kerkgebouw voorzien van een lessenaarsdak, met hierin drie dakkappelen die voor lichtinval in de kerkzaal zorgen.

De ruime kerkzaal is open en modern vormgegeven. In het liturgisch centrum staan de preekstoel, de doopvont en de avondsmaalstafel, maar ook het orgel van de kerk, eveneens uit 1968. Links van het liturgisch centrum, naast de doopvont, is een kleurrijk modern glasin-lood raam, bestaande uit panelen met strakke geometrische vormen. Dit raam verbeeld de verbinding tussen hemel en aarde en is vervaardigd door G. de Moree. In de kerk is ruimte voor ongeveer 1400 kerkgangers, waarmee de Ontmoetingskerk een van de grotere kerken van Nederland naar zitplaatsen. Rond 2009 is er een ‘skybox’ aan de kerk toegevoegd met een ontmoetingsruimte voor jongeren en voor overige (kerkelijke) activiteiten. De Ontmoetingskerk heeft architectuurhistorische waarde vanuit de bijzondere symboliek in het modernistische ontwerp. Vanuit de bouwhistorie is het gebouw waardevol door het opvallende materiaalgebruik.

12

Kerkenpaspoort

Oude Kerkje Sleeuwijk

Rijksmonument

Adres

Kerkeinde 31 Sleeuwijk

M S

300m2

Bouwjaar

1500-1525

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Middeleeuwen

Bouwstijl

Gotiek

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

De Sleeuwijks Kerkje, ook wel het Oude Kerkje genoemd, is oorspronkelijk gebouwd als een rooms-katholieke kapel uit de vroege 16e eeuw. Na de reformatie ging echter de Nederduits Gereformeerde Kerk gebruikmaken van het gebouw. Het kerkgebouw is een gotische zaalkerk met aan de achterzijde een koor. De kerk heeft een leiendak met in het midden een spitse dakruiter. De gotische stijl van het bakstenen kerkje is in het exterieur goed herkenbaar aan de steunberen rondom het gebouw en de gotische vorktraceringen in de vensters.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

12

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Tijdens de Tachtigjarige oorlog, in 1589, is de kerk overstroomd na het doorsteken van de Merwededijk. Het kerkgebouw werd rond het begin van de 17e eeuw tijdens het Twaalfjarig Bestand hersteld. Na opnieuw een overstroming in 1740 werd de kerk in de 18e en 19e eeuw meerdere malen verbouwd. Met een verbouwing in 1905 keerde

in het interieur de oorspronkelijke 16e-eeuwse uitstraling terug, hoewel de kerk na de Watersnoodramp van 1953 opnieuw gerestaureerd moest worden. Sinds 1957 is de hervormde gemeente vertrokken naar de Hervormde Kerk aan de Esdoornlaan in Sleeuwijk (kerk nummer 10). Sindsdien werd het gebouw ingezet als buurtcentrum, maar heeft het sinds 2009 opnieuw een religieuze functie gekregen met de verhuur aan De Hervormde Ichthus Gemeente. Hiermee is ook in het interieur de religieuze functie teruggekeerd, met een liturgietafel en een eenvoudig orgel uit 1962. Vanuit de lange geschiedenis heeft het Oude Kerkje belangrijke waarden vanuit de gebruiksgeschiedenis voor de omgeving van Sleeuwijk. De kerk is daarnaast een goed voorbeeld van een gotische kerk, hoewel door de vele verbouwingen en restauraties het oorspronkelijke interieur enigszins is gewijzigd.

13

Kerkenpaspoort

Gereformeerde Kerk Nieuwendijk

Geen monumentenstatus

Adres

Kerkweg 3 Nieuwendijk

XL S

1000m2

Bouwjaar

1878

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Afscheiding

Bouwstijl

Neogotiek

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Het kerkgebouw van de Gereformeerde Kerk in Nieuwendijk werd in 1878 gebouwd voor de Christelijke Afgescheiden Gemeente die in 1836 werd opgericht. Na eerst in een schuurkerk gekerkt te hebben, verhuisde de gemeente in 1856 naar een nieuw kerkgebouw aan de huidige Kerkweg aan de zuidzijde van Nieuwendijk. Op de plek van deze kerk werd in 1878 het huidige kerkgebouw gebouwd.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

13

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het kerkgebouw was initieel een zaalkerk, maar werd in 1909 uitgebreid tot kruiskerk. Het kerkgebouw is gebouwd in de neogotische stijl. Het kerkgebouw bevatte een kleine ingebouwde kerktoren met achtkantige torenspits op een vierzijdige topgevel en in de voorgevel ook verlaagde spitsbogen met maaswerk. Bij een renovatie van de kerk in 1964 is de voorgevel vervangen door een moderne variant, waarbij de vensters zijn verdwenen en de kerktoren is vervangen door een openge-

werkte toren in post-65 stijl. Het interieur van de kerk biedt veel ruimte en heeft ook in het transept zitplaatsen. Op het podium staat het liturgisch centrum. Het orgel van de kerk uit 1960 staat op het orgelbalkon boven de ingang. De kerkzaal is overdekt met een tongewelf, wat wordt onderbroken rond het transept. Door de verbouwing van 1964 is door oorspronkelijke neogotische architectuur verloren gegaan. Vanuit architectuurhistorisch opzicht heeft de kerk daarom slechts beperkte waarde. De nieuwe stijl van de toren maakt het gebouw daarentegen wel een modern beeldbepalend gebouw voor de directe omgeving.

14

Kerkenpaspoort

De Ark Nieuwendijk

Geen monumentenstatus

Adres

Biesboschstraat 18 Nieuwendijk

S L

750m2

Bouwjaar

1958

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Wederopbouw

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

De voormalig hervormde kerk van Nieuwendijk, op dit moment ook bekend als ‘De Ark,’ is een kerkgebouw uit 1958. Na de bouw deed het gebouw dienst voor de Hervormde Gemeente van Almkerk, waarna in 1961 de zelfstandige Hervormde Gemeente van Nieuwendijk werd opgericht. De kerk werd, tot de vorming van de PKN, door deze gemeente gebruikt.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

14

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Hoewel de kerk sinds 1958 bestaat, is de vorm van het moderne kerkgebouw voornamelijk bepaald door de renovatie en uitbreiding van 1992. Bij deze uitbreiding werden meerdere uitbouwen aan het gebouw toegevoegd en heeft het gebouw ook de benaming ‘De Ark’ gekregen. De verschillende onderdelen zijn opgetrokken uit baksteen en hebben elk een plat dak of een lessenaarsdak. De oorspronkelijke losstaande bakstenen toren met luidklokken werd bij de verbouwing van de kerk ook vervangen door de opval-

lende, eveneens losstaande en opengewerkte, stalen toren. Het interieur van de kerkzaal is eenvoudig vormgegeven. Voor de verhoogde preekstoel zijn de avondsmaalstafel en de doopvont te vinden. Het orgel van de kerk uit 1966 staat sinds de uitbreidingen van de jaren ‘90 op het balkon aan de zijkant van de zaal. De zaal heeft een houten plafond, waarbij de draagconstructie zichtbaar is gelaten. De kerk heeft vanwege de ingrijpende aanpassingen aan het gebouw maar weinig architectuurhistorische waarde. Door het duidelijke onderscheid in materiaalkleur tussen de originele en aangebouwde ruimtes heeft de kerk vanuit de afleesbaarheid van de ontwikkelingen wel enige bouwhistorische waarde.

15 S

Kerkenpaspoort

Oude Kerk Aalburg

Rijksmonument

Adres

Maasdijk 57 Wijk en Aalburg

220m2

Bouwjaar

14e eeuw

Herbestemd

Architect

Onbekend

Middeleeuwen

Bouwstijl

Gotiek

Denominatie

N.v.t.

Gebruik

Cultureel en verhuur, concerten, lezingen, speciale diensten

De geschiedenis van de Oude Kerk van Aalburg gaat terug tot in de 11e eeuw, toen hier een romaanse zaalkerk werd gebouwd. Dit was het eerste vermelde kerkgebouw van het Land van Heuseden en Altena. De romaanse kerk werd in de 14e eeuw verbouwd tot de huidige gotische kerk. Na oorspronkelijk te zijn gebouwd als katholieke kerk is het gebouw met de reformatie overgenomen door de protestanten. De kerk raakte bij een brand in 1630 zwaar beschadigd, maar kon daarna herbouwd worden. De hervormde gemeente is in 2012 verhuisd naar een naastgelegen nieuwbouw. Sindsdien is de Oude Kerk in gebruik voor culturele bijeenkomsten en voor trouw- en rouwdiensten. Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

15

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De kerk is een gotische zaalkerk met een voorstaande toren en aan de achterzijde een koor. De gotische stijl van het bakstenen gebouw is vooral

goed te herkennen in de verlaagde spitsboogvensters en de meerdere steunberen die rondom de kerkzaal aanwezig zijn. In het interieur is vooral het orgel uit 1990 bijzonder. Hoewel het orgel nog relatief nieuw is, is dit instrument gebouwd naar 19e-eeuwse stijl en valt goed op op het orgelbalkon in de kleine kerkzaal. Aan de andere zijde van de zaal, in het koor van de kerk, staat de preekstoel van rond 1800. De kerkzaal is overdekt door een plafond met tongewelf. De Hervormde Kerk van Aalburg heeft hoge historische waarden vanuit de lange gebruiksgeschiedenis van de plek, als locatie van de eerste kerk van de gemeente Altena. De kerk is verder een goed voorbeeld van een gotische kerk, waarmee het gebouw ook van architectonische waarde is.

16

Kerkenpaspoort

Hervormde Kerk Wijk en Aalburg

Rijksmonument

Adres

Grote Kerkstraat 26 Wijk en Aalburg

S L

550m2

Bouwjaar

15e eeuw

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Middeleeuwen

Bouwstijl

Gotiek

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Al vanaf ten minste 1135 heeft er een kerk gestaan in Wijk. De geschiedenis van het huidige kerkgebouw van het dorp gaat terug tot aan 1420, toen het schip van de kerk werd gebouwd. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog heeft de kerk veel schade opgelopen, waarna het gebouw rond 1610 tijdens het Twaalfjarig Bestand werd hersteld. Na 1610 werd het gebouw als gevolg van de reformatie in gebruik genomen door de Nederduits Gereformeerde Kerk (voorloper van de Nederlands Hervormde Kerk). Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft de kerk veel schade opgelopen. De toren belandde op het schip, waarbij grote delen van het interieur verloren gingen. Het schip is in 1949 weer gereed en de opgelopen schade aan de toren werd in 1955 gerestaureerd. Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

16

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De gotische zaalkerk is gebouwd uit baksteen en heeft een voorstaande toren met naaldspits. Het schip van de kerk met zijbeuken heeft in de

zijgevels rondboogvensters. Boven in de kerktoren en boven de ingang van de kerk zijn verlaagde spitsboogvensters met (gemetselde) vorktraceringen aanwezig. De toren bevat ook rondom twee lagen aan rondboogfriezen. Aansluitend op de kerktoren is een ronde traptoren te vinden. In het interieur is de bijzondere 17e-eeuwse spreekstoel te vinden, die tijdens de Tweede Wereldoorlog geen schade heeft opgelopen, met hiervoor ook de avondmaalstafel en de doopvont. Boven de preekstoel staat op het orgelbalkon het orgel uit 1972. Het interieur bestaat verder uit gewitte muren, met eenvoudige pijlers die aansluiten op de Toscaanse zuilen. De kerk heeft door de lange geschiedenis hoge historische waarden voor Wijk. Als voorbeeld van een gotische kerk heeft het ook architectuurhistorische waarde, hoewel het sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer volledig origineel is.

17

Kerkenpaspoort

De Burg Wijk en Aalburg

Geen monumentenstatus

Adres

Oude Kerkstraat 19a Wijk en Aalburg

XL S

1432m2

Bouwjaar

2011

†

Christelijk gebruik

Architect

Van Beijnum Architecten

Post ´90

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

De Burg in Aalburg is een modern kerkgebouw uit 2011. De kerk is gebouwd naar ontwerp van architectenbureau Van Beijnum Architecten als nieuwe kerk voor de hervormde gemeente. Deze gemeente kerkte voorheen in de naastgelegen Oude Kerk van Aalburg.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

17

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het bakstenen gebouw heeft aan één zijde drie ruime vensters, met aan de andere zijde hiertegenover in het gebouw drie dakkappellen, waarmee in de kerkzaal lichttoetreding plaatsvindt. In de ruime kerkzaal is plek voor ongeveer 450 kerkgangers. In de kerkzaal staat een moderne houten preekstoel, met hiervoor de doopvont en lessenaar. Boven de preekstoel staat het orgel op het orgelbalkon. Dit orgel dateert uit 1974 en heeft daarvoor in Oud-Beijerland en Maarssen gestaan. Het orgel is in 2012 gerestaureerd en in De Burg geplaatst.

De kerk is een voorbeeld van moderne kerkarchitectuur in de omgeving. Door de korte bestaansgeschiedenis heeft het gebouw verder echter weinig waarden. Het gebouw heeft enige ensemblewaarden vanuit de ligging nabij de oude kerk.

18

Kerkenpaspoort

Gereformeerde Gemeente in Nederland Wijk en Aalburg

Geen monumentenstatus

Adres

Polstraat 35 Wijk en Aalburg

M S

378m2

Bouwjaar

1980

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Post ´65

Bouwstijl

Traditionalisme

Denominatie

Gereformeerde Gemeenten in Nederland

Gebruik

Religieus

Aan de Polstraat in Aalburg ligt het kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente in Nederland van Wijk en Aalburg. Het kerkgebouw van de gemeente werd in 1980 in gebruik genomen ter vervanging van de houten kerk waar de gemeente kerkte vanaf de breuk in de Gereformeerde Gemeente van Aalburg in 1956.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

18

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het moderne kerkgebouw is een bakstenen zaalkerk met zadeldak en een dakruiter. De geslotenheid van de architectuur doet het ontwerp denken aan kerken uit het traditionalisme. Het ontwerp bevat ook elementen uit het zakelijk expressionisme, zoals de symmetrische vormgeving van de vensters in de voor- en achtergevel. In de beide zijgevels van het gebouw zijn drie ruime raamstukken geplaatst, uitkomend in kleine dakkapellen. Het interieur is modern vormgegeven met een houten preekstoel met hier-

voor een doopvont en lessenaar in dezelfde stijl. Het interieur is in 2012 enigszins gewijzigd, toen een nieuw elektronisch orgel werd geplaatst boven de preekstoel. De kerk heeft enige architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een modern kerkgebouw in de gemeente Altena. Vanuit de ligging aan de rand van het dorp heeft het geen sterke stedenbouwkundige verbinding met Aalburg. Door de ligging aan de Polstraat ligt het gebouw daarentegen wel dicht bij de andere kerken van het dorp.

19

Kerkenpaspoort

Vrije Oud Gereformeerde Gemeente Aalburg

Geen monumentenstatus

Adres

Polstraat 44 Wijk en Aalburg

S

165m2

Bouwjaar

1951

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Afscheiding

Bouwstijl

Noodbouw

Denominatie

Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland

Gebruik

Religieus

De Vrije Oud Gereformeerde Gemeente van Aalburg is een kleine gemeente die in 1951 is ontstaan nadat het was afgescheiden van de Nederlandse Hervormde Kerk. Het kerkgebouw van de gemeente is een kleine schuurkerk aan de Polstraat. Voor het gebouw staat een minipastorie, alhoewel de dominee hier niet woonachtig is. Binnen heeft de kerk een eenvoudige kerkzaal met houten preekstoel en hiervoor een lessenaar. De zaal is overdekt met een plafond waarin de kapconstructie zichtbaar is gelaten.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

19

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De kerk heeft slechts beperkte waarde als voorbeeld van een schuurkerk. Door de onopvallende ligging aan de rand van het dorp en achter het kosterhuis is het gebouw niet beeldbepalend in de omgeving en heeft het geen stedenbouwkundige waarden.

20

Kerkenpaspoort

Gereformeerde Gemeente Wijk en Aalburg

Geen monumentenstatus

Adres

Polstraat 6 Wijk en Aalburg

XL S

1083m2

Bouwjaar

2012

†

Christelijk gebruik

Architect

D.C. Overduin

Post ´90

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Gereformeerde Gemeenten (in Nederland en Noord-Amerika)

Gebruik

Religieus

De kerk van de Gereformeerde Gemeente van Wijk en Aalburg is een modern kerkgebouw, gelegen aan de Polstraat in Aalburg. De kerk werd gebouwd in 2012 en is in 2013 in gebruik genomen. Het verving het oude gebouw waar de gemeente vanaf 1954 had gekerkt. Dit oude gebouw is na de bouw van de huidige kerk afgebroken.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

20

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het moderne gebouw naar ontwerp van architectenbureau Architraaf en is opgetrokken uit baksteen en heeft een zadeldak met dakruiter. De hoofdvorm en de architectuurstijl lijkt te zijn geïnspireerd op de traditionalistische architectuur van de voormalige kerk van de gemeente. Beide gebouwen zijn ontworpen als zaalkerk met een uitbouw aan de voorzijde. In overeenkomst met het oude gebouw heeft de kerk in de zijgevel van het gebouw verder ook meerdere rondboogvensters. De uitbouw aan de voorzijde van het gebouw bevat de entree en

opnieuw meerdere rondboogvenster. De gevel is verder voorzien van een kleine topgevel. Het interieur van de kerk is eenvoudig maar modern vormgegeven en biedt plaats aan ongeveer 450 kerkgangers. Voorin is een podium met een preekstoel, lessenaar en doopvont. Hierboven bevindt zich het orgelbalkon met het orgel van de kerk in 19e-eeuwse stijl. Het kerkgebouw heeft enige waarde als voorbeeld van een modern kerkgebouw in de gemeente Altena. In overeenkomst met de kerk van de Gereformeerde Gemeente in Nederland heeft het gebouw enige stedenbouwkundige waarden vanuit de verbinding met de andere kerken aan of nabij de Polstraat.

21

Kerkenpaspoort

Hersteld Hervormde Kerk Wijk en Aalburg

Geen monumentenstatus

Adres

Engelsestoof 1 Wijk en Aalburg

S L

757m2

Bouwjaar

2006

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Post ´90

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Hersteld Hervormde Kerk

Gebruik

Religieus

De Hersteld Hervormde Kerk van Wijk is in 2006-2007 gebouwd nadat de een deel van de Hervormde Gemeente van Wijk in 2004 niet aan was gesloten bij nieuwgevormde de PKN. Voor het kerkgebouw van de nieuwe gemeenschap werd het schoolgebouw van het Da Vinci College uit 1955 aangekocht. De gymzaal van de voormalige school werd afgebroken en op dezelfde plek kwam het huidige kerkgebouw te staan. De rest van het schoolgebouw is gerenoveerd tot verengingsgebouw van de hersteld hervormde gemeente.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

21

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het ontwerp van het moderne kerkgebouw is afkomstig van Architectenbureau Architraaf. Het gebouw is opgetrokken uit baksteen en bestaat uit een kerkzaal met een verhoogd middenschip. Het interieur van de kerkzaal is eenvoudig vormgegeven maar heeft door de vele ramen in de zijgevel en rond de verhoging van het middenschip voldoende lichtinval.

In de kerkzaal is plek voor ongeveer 550 kerkgangers. Het kerkgebouw heeft enige waarde vanuit de moderne architectuur van het kerkgebouw en vanuit de rol in de ontstaansgeschiedenis van de Hersteld Hervormde Kerk in Wijk.

22

Kerkenpaspoort

Hervormde Kerk Veen

Rijksmonument

Adres

Grotestraat 19 Veen

M S

332m2

Bouwjaar

1180-1200

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Middeleeuwen

Bouwstijl

Romanogotiek

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Al in 1100 werd in Veen een romaans tufstenen kerkje gebouwd. Dit kerkje werd in de eeuwen die volgde uitgebreid, waaruit uiteindelijk het huidige kerkgebouw van de Hervormde Kerk van Veen is ontstaan. Het kerkgebouw is een beeldbepalend gebouw in de omgeving van Veen. De kerk is gebouwd uit baksteen en heeft een zadeldak en een voorstaande toren met ingesnoerde torenspits. Het exterieur bevat rondom meerdere spits- en rondboogvensters, met aan de achterzijde ook enkele opvallende blinde vensters.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

22

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Gedurende de bestaansgeschiedenis is de kerk meerdere malen uitgebreid en verbouwd. In de 13e eeuw zijn de toren en een travee in gotische stijl aan de kerk toegevoegd en in de 14e eeuw is de kerk opnieuw uitgebreid met een priesterkoor. De kerk werd in de 15e eeuw verbouwd, waarbij het onder andere een nieuwe kap en een tongewelf heeft gekregen. De kerk is tussen 1961 en 1963

gerestaureerd. In het interieur van de kerk is de 17e-eeuwse preekstoel van de kerk te vinden in het midden van de kerkzaal. Het orgel uit 2000 is in 2001 in de kerk geplaatst. Sinds de restauratie van de jaren ‘60 van de 20e eeuw biedt de kerk plaats aan ongeveer 450 kerkgangers. De Hervormde Kerk van Veen heeft hoge waarden vanuit de historische architectuur met de sterke historische gelaagdheid die in het gebouw aanwezig is. Het gebouw heeft daarnaast ook stedenbouwkundige waarde vanuit de beeldbepalende positie die het inneemt in de omgeving. In het interieur is ook de preekstoel uit de 17e eeuw waardevol.

23

Kerkenpaspoort

Thaborkerk Veen

Geen monumentenstatus

Adres

Mussentiend 10 Veen

S L

997m2

Bouwjaar

2022

†

Christelijk gebruik

Architect

Born Architecten

Post ´90

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Gereformeerde Gemeenten (in Nederland en Noord-Amerika)

Gebruik

Religieus

De Gereformeerde Gemeente van Veen is ontstaan in 1835 met de Afscheiding uit de Hervormde Gemeente. Het huidige kerkgebouw dateert uit 20222023. Het werd gebouwd ter vervanging van de eerdere kerk uit 1962. In het vorige gebouw was sprake van betonrot en er is uiteindelijk overgegaan op de sloop. Het huidige kerkgebouw is op dezelfde plek als de eerdere kerk komen te staan.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

23

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De nieuwe kerk van de Gereformeerde Gemeente van Veen heeft de naam ‘Thaborkerk’ gekregen en is ontworpen door Born Architecten. Het betreft een modern ontwerp, met enkele traditionalistische stijlelementen. Dit zijn bijvoorbeeld de doorlopende bakstenen gevel en dakranden met kleine overstekken. De kerk heeft een half ingebouwde toren met tentdak.

door middel van het openen van een schuifwand en het bijbouwen van een galerij. De grijs gebeitste banken hebben een goud velours bekleding. De kerkzaal is eenvoudig. Voor de kansel staan een lessenaar en een doopvont. Aandachttrekkers zijn twee grote kroonluchters en een fris geverfd orgelfront. Het orgel van de kerk dateert uit 1911 en is afkomstig uit een voormalige kerk in Sexbierum. De Bijbeltekst uit het oude kerkgebouw behouden is gebleven en in het nieuwe gebouw is geplaatst. Vanuit de zeer korte bestaansgeschiedenis heeft het gebouw slechts lage historische waarden. Wel is bijzonder aan de architectuur dat al direct veel aandacht is besteed aan duurzaamheid, met de plaatsing van een warmtepomp en zonnepanelen.

24

Kerkenpaspoort

Hersteld Hervormde Kerk Veen

Geen monumentenstatus

Adres

Hazelegerstraat 1 Veen

S L

667m2

Bouwjaar

2016

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Post ´90

Bouwstijl

Modernisme

Denominatie

Hersteld Hervormde Kerk

Gebruik

Religieus

De Hersteld Hervormde Kerk van Veen is ontstaan in 2004 nadat de hervormde gemeente niet was meegegaan in de nieuw opgerichte PKN. Vanaf de oprichting was door de Hersteld Hervormde Kerk voor de kerkdiensten een voormalige fruitschuur aan de Witboomstraat in gebruik. Dit gebouw was echter een tijdelijk onderkomen en er werd al vrijwel direct gesproken over de bouw van een nieuw kerkgebouw.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

24

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

In 2016 werd er uiteindelijk aan de bouw van een nieuwe kerk begonnen aan de Hazelegerstraat. De moderne architectuur van dit kerkgebouw bestaat uit een bakstenen gevel en wordt afgesloten door een zadeldak. Kenmerkend aan het ontwerp is de deels ingesloten toren zonder spits en klokken, die aansluit op de verspringende voorgevel.

Het interieur van de kerk is eveneens modern maar eenvoudig vormgegeven. De spantconstructie zichtbaar gelaten en de witte muren zorgen in de zaal voor een lichte uitstraling. In de kerkzaal staat een liturgisch centrum met lessenaar op gelijke hoogte als de kerkbanken. Hier tegenover staat op het orgelbalkon een nieuw, elektronisch orgel achter een pijpenfront. De kerk heeft lage historische waarden vanuit de korte bestaansgeschiedenis. Daarentegen heeft het gebouw wel stedenbouwkundige waarden vanuit de verbinding met de buurt, die rond dezelfde bouwperiode en met een soortgelijke stijl tot stand is gekomen.

25

Kerkenpaspoort

Gereformeerde Kerk Genderen

Geen monumentenstatus

Adres

Hoofdstraat 78 Genderen

S L

800m2

Bouwjaar

1950

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Wederopbouw

Bouwstijl

Traditionalisme

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

De Gereformeerde Kerk van Genderen is ontstaan onder leiding van Hendrik Scholte als een van de eerste gemeentes binnen de Afscheiding van 1834. Vanaf 1841 wordt door de nieuwe afgescheiden gemeente gebruik gemaakt van een schuurkerk, tot dat dit gebouw tijdens de Tweede Wereldoorlog werd verwoest. Na de oorlog werd in 1950 de Gereformeerde kerk aan de Hoofdstraat gebouwd.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

25

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het kerkgebouw is ontworpen in de traditionalistische architectuur van de Delftse School. Het bakstenen gebouw heeft in de voorgevel enkele vooruitspringende stroken, ook wel lisenen genoemd, en een trapgevel. In de zijgevel heeft de kerk een lichtelijk vooruitstekend geveldeel waarin de gevel in de hoogte is verlengd en de kerkklokken hangen. De kruiskerk heeft in het dak een bijzondere vorm. In plaats van een kruisdak waarbij het schip en het transept op gelijke hoogte

blijven, heeft de kerk in het transept een schilddak dat richting de zijgevels schuin afloopt. In 1973 en 1995 hebben er uitbreidingen plaatsgevonden aan de kerk, waarmee de huidige vorm van het gebouw is ontstaan. Het interieur van de kerk heeft een historische uitstraling, met rond het liturgische centrum een moderne toevoeging van een aandachtswand en grote luifel. Deze bevinden zich op de plek waar voorheen het orgel was geplaatst. De dakspanten en het dakbeschot zijn verder zichtbaar gelaten in het plafond. De Gereformeerde Kerk van Genderen heeft algemene historische waarden vanuit verbinding met de geschiedenis van Hendrik Scholte en de positie binnen de Afscheiding van 1834. Het gebouw zelf heeft daarnaast architectuurhistorische waarden als goed voorbeeld van een kerkgebouw uit de Delftse School.

26

Kerkenpaspoort

Hervormde Kerk Genderen

Rijksmonument (onderbouw

Adres

Kerkstraat 29 Genderen

toren)

Bouwjaar

1953 (onderbouw toren 13e eeuw)

S

225m2

Architect

J.B. baron van Asbeck

†

Christelijk gebruik

Bouwstijl

Neogotiek

Wederopbouw

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Het kerkgebouw van de Hervormde Kerk van Genderen werd oorspronkelijk gebouwd in de 13e eeuw. Van dit historische gebouw is op dit moment alleen nog de onderzijde van de toren behouden gebleven. Dit deel is rijksmonumentaal. Het huidige gebouw is in 1953 gebouwd, nadat de kerk in 1944 als gevolgd van de Tweede Wereldoorlog werd verwoest.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

26

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De Hervormde Kerk van Genderen werd gevormd toen in de 16e eeuw als gevolg van de reformatie de kerk overging van de katholieken op de hervormden. De gemeente betrof oorspronkelijk de dorpen Genderen en Doeveren. Met het graven van de Bergsche Maas tussen 1888 en 1904 werden de dorpen echter van elkaar gescheiden en is ook de gemeente opgesplitst in 1899. Het huidige kerkgebouw is een neogotische zaalkerk met voorstaande toren naar ontwerp van J.B. Baron van Asbeck. Aan de achter-

zijde staat een absis met hierin het liturgisch centrum. De kerk is vrijwel volledig gebouwd van baksteen, met als uitzondering het oorspronkelijke deel van de toren dat uit tufsteen bestaat. Het gebouw wordt overdekt door een leien zadeldak. Het interieur van de kerk is eenvoudig en modern met witgeverfde muren en grijze spantconstructie. In combinatie met de lichtinval uit de meerdere rondboogvensters heeft de kerkzaal een lichte uitstraling. De preekstoel staat in het koor van de kerk, met hiervoor de liturgietafel. Op het orgelbalkon boven de ingang staat het orgel uit 1953. Hoewel de oorspronkelijke gotische kerk is vrijwel volledig verwoest, heeft het huidige kerkgebouw waarde vanuit de architectuur en de geschiedenis. Vanuit de ontwikkelingen in de bouwhistorie, te zien aan het materiaalverschil in de toren, is de historische gelaagdheid te herkennen. Daarnaast is de kerk ook van waarde binnen de geschiedenis van Genderen en de hervormde gemeente van het dorp.

27

Kerkenpaspoort

Hervormde Kerk Eethen

Rijksmonument

Adres

Cornelis Branderhorststraat 5 Eethen

M S

401m2

Bouwjaar

1150-1200

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Middeleeuwen

Bouwstijl

Romaans

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

In Eethen ligt de Hervormde Kerk van het dorp. Het kerkgebouw bestaat uit een romaans schip met zadeldak en heeft een voorstaande toren met ingesnoerde torenspits. Aan de achterzijde van het schip staat het gotische koor van de kerk.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

27

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De bouwgeschiedenis van het kerkgebouw gaat terug tot rond 1100, toen op de plek van de huidige kerk een houten kerkje werd gebouwd. Dit kerkje werd rond 1150 vervangen door een tufstenen kerkgebouw, wat het schip vormt van het huidige kerkgebouw. Met de Sint-Elizabethsvloed van 1421 raakte de kerk beschadigd. Gedurende de herstelwerkzaamheden werden de toren aan de kerk gebouwd. Het romaanse koor dat voor de vloed aanwezig was, werd in de tweede helft van de 15e eeuw vervangen door een gotische koor. Gedurende de 18e- en 19e eeuw zijn meerdere wijzigingen aangebracht aan de middeleeuwse

architectuur. Na hevige schade te hebben opgelopen tijdens de Tweede Wereldoorlog kwamen historische aspecten van het originele 12e -eeuwse romaanse schip echter weer naar voren. Dit vormde de basis voor de restauratie tussen 1948 en 1951. Het koor is in gotische stijl hersteld. Aan het koor is ook een uitbouw geplaatst in de stijl van de Delftse School, die ten tijde van de wederopbouw veel werd toegepast. In de kerkzaal staat een kleine verhoogde preekstoel en is boven de ingang van de kerkzaal het orgel van de kerk uit 1967 aanwezig, gebouwd op een klein orgelbalkon. Een opvallend aspect aan de Hervormde Kerk van Eethen is de bijzonder bouwhistorie, met het duidelijke onderscheid tussen het romaanse schip en het later aangebouwde gotische koor. De historische gelaagdheid in de bouwgeschiedenis en het onderscheid in architectuurstijlen is een waardevolle eigenschap die de kerk bijzonder maakt in de omgeving.

28 M S

Kerkenpaspoort

Hervormde Kerk Drongelen

Geen monumentenstatus

Adres

Burgemeester D.A. van der Schansstraat 2 Drongelen

280m2

Bouwjaar

1951

Herbestemd

Architect

C.W. Schaling

Wederopbouw

Bouwstijl

Traditionalisme

Denominatie

N.v.t.

Gebruik

Wonen

Kerkgebouw uit 1951, gebouwd voor de Hervormde Kerk van Drongelen nadat de vorige kerk uit 1700 tijdens de Tweede Wereldoorlog werd verwoest. Kort na bouw werd een tussenplafond geplaatst om de warmte in kerkzaal vast te houden. De kerk werd eind jaren ’80 opgeknapt, waarbij het tussenplafond werd verwijderd. In 2017 is het gebouw buiten gebruik gesteld als kerk en is sindsdien herbestemd tot woning. De liturgische voorwerpen van de kerk van Drongelen zijn overgebracht naar de kerk van Eethen, waarmee Drongelen al sinds 1618 één Hervormde gemeente vormt. Andere objecten uit de kerk werden bij een veiling verkocht.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

28

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het kerkgebouw is gebouwd naar ontwerp van architect C.W. Schaling. Het ontwerp sluit aan op het traditionalisme vanuit de nadrukkelijke toepassing van baksteen en het zadeldak. De kerk heeft in de voorgevel een ingebouwde toren met verticale openingen

en bovenop opnieuw een klein zadeldak. In kerk is er een ruime zaal, met een plafond waarin de dakspanten en het dakbeschot zichtbaar zijn gelaten. Het kerkgebouw heeft slechts beperkte waarde vanuit de architectuur- en bouwhistorie. Door het verlies van de religieuze functie als kerk is het ook voor de omgeving in gebruikswaarde afgenomen.

29 M S

Gereformeerde Kerk Meeuwen

Geen monumentenstatus

Adres

Dorpsstraat 78 Meeuwen

255m2

Bouwjaar

1931

Herbestemd

Architect

H. Gassenaar

Afscheiding

Bouwstijl

Expressionisme

Denominatie

N.v.t.

Gebruik

Wonen en bedrijf

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

29

Kerkenpaspoort

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

Het voormalige kerkgebouw van de Gereformeerde kerk van Meeuwen is een traditionalistische zaalkerk. De kerk is gelegen aan de Dorpsstraat van Meeuwen en werd in 1931 gebouwd nadat het vorige kerkgebouw van de gemeente uit 1841 was verkocht. Rond het einde van de Tweede Wereldoorlog heeft het kerkgebouw schade opgelopen, wat naderhand is hersteld. Het gebouw werd vervolgens in de jaren ’70 uitgebreid met een pastorie. Rond 1985 is het interieur van de kerkzaal vernieuwd. De Gereformeerde Kerk van Meeuwen en Dussen werken sinds 2012 samen en voerden in 2016 een naamswijziging door tot de ‘Gereformeerde Kerk De Hoeksteen Dussen-Meeuwen.’ Na een teruglopend aantal kerkgangers werd de kerk van Meeuwen echter in 2017 verkocht. De toegepaste traditionalistische architectuurstijl is op meerdere punten in het voormalige kerkgebouw af te lezen.

De kerk is gebouwd uit baksteen en heeft een hoogopgaand zadeldak met kleine overstekken en een eenvoudige topgevel. Het ontwerp van de kerk bevat verder ook gotisch geïnspireerde elementen, zoals in de zijgevel dakkappelen met verlaagde spitsboogvensters die worden geflankeerd door steunberen. Voor de sluiting van de kerk was het interieur van de kerkzaal ondanks de geslotenheid van de gevels bijzonder licht dankzij de witte muren en de goede verlichting. In hoeverre het interieur van de kerk sinds de sluiting is veranderd is niet bekend. Het kerkgebouw heeft architectonische waarde als voorbeeld van een traditionalistische kerk ensemblewaarde vanuit de verbinding met de geschiedenis van Meeuwen. Gezien het sluiten van de kerk voor diensten is de gebruikswaarde van het gebouw afgenomen.

30

Kerkenpaspoort

Gereformeerde Gemeente Meeuwen

Geen monumentenstatus

Adres

Laan 13 Meeuwen

M S

344m2

Bouwjaar

1951

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Wederopbouw

Bouwstijl

Overig

Denominatie

Gereformeerde Gemeenten (in Nederland en Noord-Amerika)

Gebruik

Religieus

De Gereformeerde Gemeente van Meeuwen werd gesticht in 1933. In eerste instantie had de gemeente een kerkgebouw uit 1930 aan de Baansche Weg in gebruik. Hier bleef de gemeente tot 1951. In dit jaar werd de huidige kerk gebouwd aan de Laan in Meeuwen en verhuisde de gemeente naar deze locatie. Dit kerkgebouw werd in 1984 deels afgebroken en uitgebreid met moderne aanbouwen.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

30

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De kerk is opgetrokken uit baksteen en heeft een samengesteld zadeldak. Met de werkzaamheden uit de jaren ’80 is de huidige hoofdvorm en architectuurstijl van het gebouw ontstaan. De verbouwing heeft het gebouw zodanig gemoderniseerd en vergroot dat het van origine traditionalistische gebouw enige elementen heeft gekregen die geïnspireerd lijken te zijn op de post ’65 architectuur. Dit zijn bijvoorbeeld de bijzondere geometrische vensters in de voorgevel.

Het interieur bestaat uit ruime kerkzaal met plek voor ca. 220 kerkgangers. Vooraan in de kerkzaal een preekstoel met daarboven het orgel en verder een doopvont en lessenaar. In de kerkzaal is het materiaalgebruik duidelijk herkenbaar. Zo zijn de bakstenen muren zichtbaar gelagen en wordt de zaal overdekt middels een houten plafond. Door de grootschalige verbouwing van de jaren ’80 heeft het kerkgebouw geen bijzondere waarde als traditionalistische zaalkerk. Daarentegen heeft het gebouw wel historische gelaagdheid gekregen door de combinatie van de oorspronkelijke en de modernere architectuur. Verder heeft het gebouw enige architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een modernistisch kerkgebouw in de omgeving.

31

Kerkenpaspoort

Hervormde Kerk Meeuwen

Rijksmonument (toren)

Adres

Hoek 2 Meeuwen

M S

403m2

Bouwjaar

14e eeuw

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend, F.J.A. den Tax en J. Hillebrants (aanbouw 1953 aan historische toren)

Middeleeuwen Bouwstijl

(Neo)gotiek

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

Aan de Hoek in Meeuwen staat de hervormde kerk van het dorp. De geschiedenis van de kerk gaat terug tot in 1308, toen de Mariakapel op de plek werd gebouw en ook de voorstaande toren dateert uit de eerste helft van de 14e eeuw. Het schip van de kerk is echter afkomstig uit het begin van de jaren ’50, als onderdeel van de wederopbouwperiode, nadat het gebouw tijdens een bombardement aan het einde van de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd is geraakt. De toren kon nadien nog wel gerestaureerd worden. In 2008 is de kerk gerestaureerd.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

31

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De kerk is opgetrokken uit baksteen. De kerktoren heeft meerdere romaanse stijlelementen, zoals de rondbogen in de galmnissen en de boogfriezen aan de vier zijden van de toren, die met hoeklisenen verbonden worden. De toren wordt bovenop afgesloten middels een tentdak, waar voorheen nog een inge-

snoerde torenspits stond. Kenmerkend voor de wederopbouwperiode waarin het is gebouwd, bevat het schip meerdere traditionalistische elementen. Dit is te herkennen in de rollaag met hanenkam boven de vensters in de zijgevel, maar vooral ook in de achterzijde van de kerk met blinde tuitgevel. Het interieur van de kerkzaal heeft een eenvoudige vormgeving met witte muren en enkele rijen houten banken. De zaal bevat een preekstoel en boven de ingang, op het orgelbalkon, het orgel uit 1953. Door de lange geschiedenis en de 14e-eeuwse toren heeft de hervormde kerk van Meeuwen historische waarden voor de omgeving van Meeuwen. De situering in Meeuwen geeft het gebouw daarnaast ensemblewaarden door de samenhang met de ontwikkeling van Meeuwen. Ondanks het verloren gaan van het oorspronkelijke schip heeft de kerk door de combinatie van de middeleeuwse gotische architectuur en de architectuur uit de Wederopbouwperiode ook bouwhistorische waarden vanuit de historische gelaagdheid.

32

Kerkenpaspoort

Hervormde Kerk Babyloniënbroek

Rijksmonument

Adres

Broeksestraat 7 Babyloniënbroek

M S

300m2

Bouwjaar

14e eeuw

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Middeleeuwen

Bouwstijl

Gotiek

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland (PKN)

Gebruik

Religieus

De ontstaansgeschiedenis van de Hervormde Kerk van Babyloniënbroek gaat terug tot in de 14 eeuw, toen aan de huidige Broeksestraat een kapel werd gebouwd die op dit moment het koor van de kerk vormt. Het schip van de kerk werd in 1664 gebouwd, nadat het eerdere schip vanwege de slechte staat van het gebouw werd afgebroken. Bijzonder in de geschiedenis van de kerk was de rol als vluchtplaats tijdens overstromingen. Rond het begin van de 19e eeuw is de vloer in het koor vanwege de vele overstromingen in het gebied verhoogd en konden de inwoners van Babyloniënbroek hier aan het hoge water ontkomen. In 1975 is het koor weer verlaagd.

Maatsch. Gemengd Detailhand. Centrum Kantoor Dienstverl.

32

Horeca Wonen Tuin Recreatie Sport Natuur

Bedrijf Cultuur & ontsp. Agrarisch Agr. met waard. Groen Overig

De laatgotische zaalkerk heeft aan de voorzijde een blinde tuitgevel met grote bakstenen steunberen. Aan de achterzijde van het schip wordt het zadeldak eveneens middels een tuitgevel afgesloten. Boven op het