Bijlage Gebiedsvisie bij RV labelen gelden landschapsinvesteringsfond gebiedsvisie Groeneweg-Wijksestraat
Tekst van het document
gebiedsvisie
GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG 22 september 2020
gebiedsvisie
GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG 22 september 2020 opdrachtgever
gemeente Aalburg
documentstatus
vastgesteld
documentversie
V05
datum
22 september 2020
projectnummer
26518004
auteurs
M. van Spaandonk
contact
073 623 1313
bureauverkuylen.nl
LAND VAN HEUSDEN EN ALTENA (BRON: FOTOGRAFIE SIEBE SWART)
4
INHOUDSOPGAVE 1.
INLEIDING
7
1.1
AANLEIDING EN DOEL
7
1.2
PLANGEBIED
9
1.3
PROCES
9
1.4
STATUS
9
2. GEBIEDSANALYSE
10
2.1
DE LAGENBENADERING
10
2.2
LAAG 1 - ONDERGROND
11
2.3
LAAG 2 - NETWERKEN
15
2.4
LAAG 3 - OCCUPATIE
27
3.
AMBITIES
34
4.
VISIE
37
4.1
VERANKERING HOOFDSTRUCTUUR
37
4.2
ZONERING
37
4.3
SPELREGELS PERCELEN
40
5.
CONCRETE ONTWIKKELINGEN
46
5.1
PROCES
46
5.2
WIJKSESTRAAT 18
47
5.3
GROENEWEG 13-15
48
5.4
WIJKSESTRAAT 27
49
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
5
M
A ED G
AF DE AA
M
2
S
VEEN
2
SPIJK
3
3
1
1
WIJK EN AALBURG
1 2 3 TOPOGRAFISCHE SITUATIE
6
LUCHTFOTO WIJDERE OMGEVING
plangebied integrale visie locatie Wijksestraat t.o. 18 locatie Groeneweg 13-15 locatie Wijksestraat 27
1.
INLEIDING
1.1
AANLEIDING EN DOEL
bedrijf wil voor een periode van twee jaar op eigen terrein een aantal van deze
Tussen Veen en Wijk en Aalburg ligt een gebied dat door de gemeente Aalburg
medewerkers huisvesten. Hiervoor zijn circa 15 woonunits gepland, voor maximaal 60
is aangewezen als een concentratiegebied voor kwekerijen. Hier bevinden zich
medewerkers. Deze locatie ligt, evenals de Wijksestraat t.o. 18, niet in de aanduiding
momenteel al een aantal kwekerijen. Medio 2017 heeft de gemeente Aalburg een
‘Verstedelijking afweegbaar’.
drietal initiatieven in dit gebied ontvangen waar de gemeente medewerking aan wil verlenen, zoals aangegeven op de afbeeldingen hiernaast:
De drie concrete initiatieven kunnen dus op basis van de Interim
1. nieuwvestiging van een kwekerij aan de Wijksestraat (percelen 203, 204 en 205);
Omgevingsverordening Noord-Brabant - en de vigerende beheersverordening - niet
2. herontwikkeling van een bedrijfslocatie aan de Groeneweg 13-15;
rechtstreeks gerealiseerd worden. In de bijlage is nader ingegaan op de verschillende
3. pilot huisvesting seizoensarbeiders Wijksestraat 27.
relevante beleidsstukken. Om de gewenste ontwikkelingen toch mogelijk te maken is het nodig een kwalitatieve en integrale gebiedsvisie op te stellen. De visie dient
1. KWEKERIJ WIJKSESTRAAT TEGENOVER 18
zich daarbij niet te beperken tot alleen de beoogde percelen, maar dient voor
Het initiatief aan de Wijksestraat betreft het oprichten van een nieuw bouwvlak
een samenhangend en logisch gebied te worden opgesteld en geeft zicht op de
ten behoeve van een kwekerij met een bedrijfsruimte, teeltondersteunend glas en
voorgestane ontwikkelingen - ook op de langere termijn - en de samenhang met een
containervelden. Deze gronden liggen in de structuur ‘Gemengd landelijk gebied’ van
toe te voegen groene en/of blauwe landschapsontwikkeling.
de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant (IOV). In feite is dit een uitbreiding van het bedrijf aan de Wijksestraat 18.
Voorliggend rapport betreft de integrale gebiedsvisie voor het gebied Groeneweg-
De gronden grenzen aan de noordzijde aan de aanduiding ‘Verstedelijking
Wijksestraat. De gemeente wil hier een vitale, duurzame en gezonde omgeving
afweegbaar’, maar ligt daar zelf niet in. Het verruimen van de grens van de aanduiding
creëren, waarbij recht wordt gedaan aan de kracht van het gebied en tegelijkertijd een
‘Verstedelijking afweegbaar’ conform artikel 5.3 IOV, zodat de locatie hier wel binnen
duurzame toekomstbestendige doorontwikkeling mogelijk wordt gemaakt.
valt, is de enige mogelijkheid om de ontwikkeling planologisch mogelijk te maken. 2. BEDRIJVEN GROENEWEG 13-15 Op de locatie aan de Groeneweg 13-15 is momenteel een handelskwekerij gevestigd die sinds 2013 te koop staat. Omdat verkoop in de huidige vorm lastig blijkt, heeft de initiatiefnemer het voornemen de huidige bedrijfsbebouwing te slopen en het perceel om te zetten in drie reguliere bedrijfskavels. De toevoeging van bedrijfswoningen vormt onderdeel van de transformatie. Deze locatie ligt wel in de aanduiding ‘Verstedelijking afweegbaar’ van de IOV. Binnen deze aanduiding kan op basis van artikel 3.43 en 3.44 IOV een stedelijke ontwikkeling plaatsvinden in samenhang met een groene en/of blauwe landschapsontwikkeling. 3. HUISVESTING SEIZOENSARBEIDERS WIJKSESTRAAT 27 Op de locatie Wijksestraat 27 is het bedrijf PT-Creations gevestigd. Het bedrijf is sterk afhankelijk van flexwerkers / arbeidsmigranten om de pieken en dalen in de werkzaamheden op te kunnen vangen. De vraag is, mede bij andere bedrijven zo groot, dat het aandienen en huisvesten van deze medewerkers erg moeilijk is. Het PLANGEBIED HOEK GROENEWEG - WIJKSESTRAAT
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
7
eg
Korvertw
t De
nO
ud
at
er
weg
Rivelstra
Groene
plangebied integrale visie aanduiding verstedelijking afweegbaar
el land sing
g
we
eg
w le ia
c in
ov Pr
e ss
Bo
aat
of
esto
els Eng
Blok
estr
Ro bb
Wijk s
erd e
str
aat
PLANGEBIED I.R.T. ‘INTEGRATIE STAD-LAND’
Oo st 7]
26
[N plangebied integrale visie concentratiegebied kwekerijen LUCHTFOTO PLANGEBIED
8
PLANGEBIED I.R.T. ‘CONCENTRATIEGEBIED KWEKERIJEN’
In deze visie heeft de gemeente op basis van de kenmerkende gebiedseigenschappen
1.3
PROCES
een integrale afweging gemaakt van de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden in
Bij de totstandkoming van deze gebiedsvisie maakt overleg tussen de betrokken
relatie tot de landschappelijke kansen van het gebied.
partijen deel uit van het proces. Voorafgaand en tijdens het proces is gesproken met de initiatiefnemers van de concrete plannen. Aangezien de ontwikkeling van het
De visie geeft ruimtelijke kaders aan actuele en nog onbekende ontwikkelingen om zo
gebied in hoge mate afhankelijk is van de toekomstplannen van de initiatiefnemers, is
de kwaliteit van het gebied te beschermen en te verbeteren. Daarbij is het van belang
het belangrijk deze helder in beeld te krijgen. Er heeft tevens overleg met de provincie
dat initiatieven een bijdrage leveren aan landschapsontwikkeling. De visie is erop
Noord-Brabant plaatsgevonden. In het kader van de omgevingsdialoog is deze visie
gericht de bestaande kwaliteiten te handhaven en te versterken en om initiatieven
toegelicht aan de buurt.
in samenhang te kunnen beoordelen. Deze gebiedsvisie beperkt zich tot ruimtelijke uitspraken en regelt onder welke randvoorwaarden ontwikkelingen mogelijk zijn. Of
1.4
STATUS
een initiatief ook daadwerkelijk gerealiseerd kan worden is mede afhankelijk van
Met het vaststellen van deze visie wordt het kader geschetst voor toekomstige
andere planologische beperkingen en milieueisen. Met name de voorwaarden met
ontwikkelingen in dit gebied. Deze visie is daarmee een van de instrumenten aan de
betrekking tot ‘spuitzones’ rondom fruit- en plantenkwekerijen in relatie tot een goed
hand waarvan wordt getoetst of wordt voldaan aan provinciaal en gemeentelijk beleid
woon- en leefklimaat behoeft in dit gebied specifieke aandacht. De initiatieven dienen
en/of regelgeving.
via separate ruimtelijke procedures nader onderzocht en uitgewerkt te worden. De in deze visie opgenomen drie concrete initiatieven, evenals de andere ontwikkelingen, zijn dan ook op een indicatieve wijze weergegeven. 1.2
PLANGEBIED
Het gebied waarvoor deze visie is opgesteld betreft de gronden tussen de Groeneweg, de Rivelstraat en de Wijksestraat en de gronden direct ten zuiden van de Wijksestraat tot de provinciale weg [N267], zoals aangegeven op de afbeelding hiernaast. Dit gebied vertoont een ruimtelijke samenhang en vormt een logisch gebied tussen Veen en Wijk en Aalburg. Deze visie heeft betrekking op een deel van de gronden met de aanduiding ‘Verstedelijking afweegbaar’ in de Interim Omgevingserordening Noord-Brabant. De gronden ten zuiden van de Wijksestraat liggen momenteel nog niet in deze aanduiding. Hiervoor is een verzoek tot grenswijziging aan de orde. Daarnaast is er overlap met een deel van het gebied dat in de Structuurvisie van het Land van Heusden en Altena is aangeduid als ‘concentratiegebied kwekerijen’. De gemeente heeft dit gebied aangemerkt als een zone waar ontwikkelingsruimte voor (startende) kwekerijen is. De visie heeft betrekking op een gebied met een oppervlakte van circa 64 hectare.
WIJKSESTRAAT
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
9
2. GEBIEDSANALYSE 2.1
DE LAGENBENADERING
Door middel van deze benadering is onderzocht hoe het gebied in elkaar zit en welke
Bij het opstellen van deze gebiedsvisie is de lagenbenadering gebruikt als analyse-
kansen er zijn. De opgave wordt hierbij geplaatst in een breder perspectief en in
en afwegingsinstrument. De lagenbenadering legt de ruimte uiteen in drie lagen.
samenhang met zijn context bestudeerd. Daarnaast helpt de lagenbenadering bij het
De eerste laag bestaat uit de fysieke ondergrond, het watersysteem en het biotisch
afwegingsproces voor de ontwikkeling van dit gebied. Hierbij is het uitgangspunt dat
systeem. De volgende laag bevat netwerken van infrastructuur met onder meer
elke laag bijdraagt aan de ontwikkelingsrichting. Vanuit het perspectief van duurzame
wegen, spoorlijnen en waterwegen. Ook de landschappelijke hoofdstructuur wordt tot
ontwikkeling zijn veerkracht en (on)omkeerbaarheid van ruimtelijke ingrepen een
deze laag gerekend. Tot slot is er de laag met de menselijke activiteiten zoals wonen,
belangrijk gegeven.
werken en recreëren en de fysieke neerslag daarvan. In de volgende paragrafen worden het plangebied en de directe omgeving Alle lagen zijn aan verandering onderhevig. De snelheid waarmee ze veranderen
geanalyseerd aan de hand van de lagenbenadering. Per laag (ondergrond, netwerk,
verschilt echter per laag. Sommige lagen hebben een lange geschiedenis.
occupatie) zijn de belangrijkste en meest relevante conclusies voor de verdere
Veranderingen leggen de toekomst voor lange tijd vast. Andere zijn vluchtiger en
ontwikkeling van dit gebied benoemd. De bevindingen uit de lagenbenadering vinden
veranderen binnen enkele jaren. Over het algemeen geldt dat de onderste lagen
hun doorwerking in de ambities en concrete uitgangspunten (zie hoofdstuk 3 en 4).
een langzamere veranderingssnelheid hebben dan de bovenste laag. Hier dient wel pragmatisch mee om te worden gegaan, waarbij eeuwenlange investeringen die hebben geleid tot waardevolle structuren natuurlijk niet zomaar weggepoetst kunnen worden.
DE LAGENBENADERING (BRON: RUIMTE MET TOEKOMST)
10
2.2
LAAG 1 - ONDERGROND
Het plangebied ligt in het Land van Heusden en Altena, waar de invloed van rivieren
De ondergrondlaag bestaat uit een abiotisch en een biotisch systeem en een
en de aanvoer en afzetting van riviersedimenten de belangrijkste vormende kracht is
watersysteem, ook wel het bodem- en grondwatersysteem genoemd. Eeuwenlang
geweest van het huidige landschap. Kenmerkend voor het rivierengebied is dan ook
bepaalde de ondergrond het ruimtegebruik. Wij gingen de ondergrond echter naar
het voorkomen van oeverwallen en rivierkommen. De oeverwallen bieden door hun
onze hand zetten en polders en droogmakerijen werden aangelegd. De landbouw
hogere ligging en lichte bodem gunstige omstandigheden voor bewoning en agrarisch
kwam door technische innovaties steeds verder ‘los van de grond’. Tegenwoordig
grondgebruik. Dit in tegenstelling tot de grond van de kommen waar het in het
zorgen bodemverontreiniging, bedreiging van bodemschatten, verwaarloosde
verleden te nat, te zwaar en te venig was. De komgebieden overstroomden regelmatig
landschappelijke identiteiten en wateroverlast voor het besef dat we meer oog voor de
als de rivieren het water niet meer konden herbergen. De oeverwallen waren dan de
ondergrond moeten hebben.
veiligste plekken.
BODEM
De rivieren in dit gebied hebben in de geschiedenis veel verschillende
De bodemopbouw vertelt ons veel over de ontstaansgeschiedenis van het landschap.
stroomgebieden en zijtakken gehad. De huidige ligging van de rivieren rondom
Deze historische informatie is van belang om inzicht te krijgen in de ontginnings-,
het Land van Heusden en Altena is in het begin van de 20e eeuw vastgelegd. De
inrichtings- en bewoningsgeschiedenis van het gebied. De ondergrond is in hoge mate
Bergsche Maas werd geheel door mensen gegraven - grotendeels met de hand - en is
sturend voor het grondgebruik geweest.
geopend in 1904. In datzelfde jaar werd de oude Andelsche Maas definitief afgedamd: voortaan heet deze riviertak de Afgedamde Maas. Sinds die tijd zijn de regelmatige overstromingen waar het gebied voorheen mee te kampen had, eindelijk verleden tijd. Het gebied bestaat uit poldervaaggronden; de meest voorkomende bodemsoort in Nederland. Hier bestaat de bovenste 80 cm uit zavel- en kleigronden zonder veen. Deze gronden zijn geheel gerijpt. ‘Rijping’ is het bodemvormende proces waarbij na inpoldering uit een slappe, structuurloze modder een begaanbaar (cultuur)land ontstaat. De oeverwallen zijn de best bruikbare gronden. Ze zijn goed ontwaterd, bewerkbaar en houden goed vocht vast. Hier vond met name akkerbouw, tuinbouw en fruitteelt plaats. De kommen zijn veel minder veelzijdig. Door de slechte ontwatering en bewerkbaarheid liggen ze vooral in grasland. Het plangebied ligt in de overgangszone tussen enerzijds de oeverwallen waarop Veen, Spijk en Wijk en Aalburg zijn ontstaan en anderzijds het lager gelegen komgebied.
plangebied integrale visie leemarm zand zavel met homogeen profiel lichte klei met homogeen profiel klei met zware tussenlaag of ondergrond klei op veen bebouwing / terp BODEMKAART (BRON: WWW.BODEMDATA.NL)
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
11
HOOGTELIGGING
WATERSYSTEEM
Op de hoogtekaart op onderstaande afbeelding is de overgang tussen de oeverwallen
Het watersysteem is een complex samenhangend systeem, zeker in Nederland dat
(geel en groen) in het oosten en de rivierkom (blauw) in het westen goed te zien. Ook
rijk is aan water. Een deel van het water is aan het oog onttrokken door de bodem,
de rivierdijken langs de Afgedamde Maas zijn herkenbaar als rode lijnen langs de
het grondwater. Het stromende bovengrondse water kunnen we wel zien en bestaat
rivier en de uiterwaarden. Opvallend is dat in het huidige reliëf langs de Rivelstraat de
uit rivieren, sloten en plassen. Het watersysteem kan beperkingen opleggen aan
ligging van een oude rivierarm van de voormalige loop van de Rivel nog herkenbaar
ruimtelijke ontwikkelingen, maar tegelijkertijd kansen bieden voor behoud van
aanwezig is. De bebouwing aan de Rivelstraat ligt dan ook op een wat hoger gelegen
biodiversiteit en natuurontwikkeling.
stroomrug. Het grondwater in de komgebieden staat hoger dan in de oeverwallen. In het Het hoogteverschil tussen de oeverwallen (circa 1,5 tot 3 meter +NAP) en de
plangebied is sprake van een relatief hoge en droge ligging. De gemiddeld hoogste
rivierkom (circa 0,5 meter +NAP tot 0,5 meter -NAP) is circa 2 à 3 meter. Het maaiveld
grondwaterstand (GHG) ligt tussen 40 en 80 cm beneden maaiveld. Ter plaatse van
ter plaatse van het plangebied bedraagt zo’n 0,80 tot 1 meter +NAP in het noorden
de stroomrug langs de Rivelstraat ligt het gebied wat hoger en is de GHG tussen 80
en circa 1,25 meter +NAP in het zuiden. De percelen langs de Rivelstraat hebben een
en 140 cm beneden maaiveld. In het gebied ten zuiden van de Wijksestraat, rondom
hoogte van circa 1,50 tot 2 meter +NAP. De Nieuwstraat en de Groeneweg liggen 0,4
de A-watergang, is plaatselijk een hoge grondwaterstand met een GHG tussen 25 en
tot 0,6 meter hoger dan de aangelegen cultuurgronden.
40 cm beneden maaiveld.
Aan het slotenpatroon is te zien dat het gebied een goede afwatering heeft.
oeverwal Veen
Afg
eda
eM
aas
oeverwal Spijk
ier
arm
ijk rd
riv
ie
riv
oude
rivierkom
md
plangebied integrale visie IIIb = H: 25-40, L: 80-120 IV = H: >40, L: 80-120 Vb = H: 25-40, L: >120 VI = H: 40-80, L: >120 VII = H: 80-140, L: >120
oeverwal Wijk en Aalburg
HOOGTEKAART NEDERLAND (BRON: WWW.AHN.NL)
12
GRONDWATERTRAPPEN (BRON: WWW.BODEMDATA.NL)
In het plangebied lopen ook tal van sloten om het gebied te ontwateren. Langs de
CONCLUSIES LAAG 1 - ONDERGROND
wegen in het gebied (Groeneweg, Wijksestraat, Rivelstraat en Robberdestraat)
Het plangebied ligt in het overgangsgebied tussen de hoger gelegen oeverwallen
liggen bermsloten. Sommige hiervan zijn A-waterlopen. Deze vormen de hoofdafvoer
en de lagere rivierkomgebied met een duidelijk hoogteverloop van noordoost naar
voor het hemelwater in het gebied. Tussen de bermsloten en A-waterlopen - dus
zuidwest. De hogere gronden zijn van oudsher meer geschikt voor bewoning dan de
vaak haaks op de weg - liggen B-waterlopen. Deze vormen de grens tussen de
lagere natte gronden. Deze verschillen zijn in het plangebied niet altijd even goed
verschillende percelen en regelen de afwatering op perceelsniveau. Ook liggen er nog
zichtbaar.
enkele kleine C-waterlopen, die een secundaire rol in de afwatering spelen. Wel is er een goed afwateringssysteem met voldoende sloten voor het huidige In geval van een toename van de verharding in een gebied moet de extra hoeveelheid
gebruik. Het grondwater staat hier zodanig dat sprake is van een voldoende hoog
hemelwater in het eigen gebied geborgen worden. De sloten maken deel uit van dit
en droog gebied voor ontwikkelingen. Wel moet het extra hemelwater in geval van
belangrijke waterbergingsnetwerk, om natte voeten te voorkomen.
een toename van de verharding en bebouwing op een goede manier geborgen en afgevoerd worden. Er zijn kansen om dit op een zichtbare en natuurvriendelijke
Het slotenpatroon laat ook het verschil tussen de oeverwallen en het komgebied zien.
manier in het gebied te doen.
Het komgebied kenmerkt zich door een rechtlijnig, rationeel verkavelingspatroon begeleid door de sloten, terwijl op de oeverwallen een veel grilliger patroon zichtbaar is. Op onderstaande afbeelding is nogmaals goed te zien dat het hier een overgangsgebied betreft.
plangebied integrale visie A-waterloop B-waterloop B-waterloop berm C-waterloop gemalen legger stuwen legger WATERLOPEN (BRON: LEGGER WATERLOPEN, WATERSCHAP RIVIERENLAND)
A-WATERGANG LANGS DE GROENEWEG
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
13
TOPOGRAFISCHE SITUATIE OMSTREEKS 1850
TOPOGRAFISCHE SITUATIE OMSTREEKS 1900
TOPOGRAFISCHE SITUATIE OMSTREEKS 1975
TOPOGRAFISCHE SITUATIE HEDEN
14
2.3
LAAG 2 - NETWERKEN
De netwerken vormen een belangrijke voorwaarde voor stedelijke en economische dynamiek. Bij de ruimtelijke planvorming is het essentieel de eigenschappen en functies van deze netwerken in beeld te brengen en de eisen die deze stellen aan de ruimte vast te leggen. Dit betreffen wegen en energienetwerken, maar ook het groene
VEEN
netwerk. Het zijn mede de groene gebieden die Nederland (be)leefbaar houden. Ze bieden kansen voor natuur in combinatie met wonen en/of werken. De analyse van groennetwerken biedt mogelijkheden om de leefbaarheid te vergroten: biodiversiteit,
AF
GE
eg Veenseste
DA
MD
EM
AA
S
ontwikkeling van beeldbepalend landschap en het combineren van groene en rode functies.
ijk
De basis voor de netwerken van nu is dan ook al ruim een eeuw of nog langer
sd
Netwerken hebben een relatief traag veranderingsproces van circa 20 tot 100 jaar.
aa M
SPIJK
HISTORIE traat
Wijkses
geleden gelegd. Op de topografische kaarten van 1850 en 1900 zijn de gronden op de oeverwal en die in de rivierkom goed herkenbaar. De oeverwal wordt aan de oostkant begrensd door de Maasdijk met hieraan het historische bewoningslint. Dit oude lint
Veld s
loopt helemaal van de noordzijde van Veen tot de zuidzijde van Wijk en Aalburg. Ook
traa
de bewoning langs de oude rivierarm langs de Rivelstraat is hier te zien.
t
Vanaf de oeverwal lopen diverse agrarische wegen en paden in westelijke richting naar de kom. Van noord naar zuid zijn te onderscheiden: de Veensesteeg, Wijksestraat, Veldstraat, Aalburgsestraat en Polstraat. In de afgelopen 150 jaar
traat
WIJK EN AALBURG
Aalburgses
hebben zich langs de meeste van deze wegen agrarische bedrijven gevestigd. Tussen de agrarische linten is in de kaart van 1900 zeer goed de oorspronkelijke verkavelingsstructuur te zien. Lange, smalle stroken zijn ontgonnen in een haakse richting op de wegen. Er is sprake van een regelmatig en rationeel wegen- en verkavelingspatroon in de komgronden. Deze historische verkavelingsrichting is nu nog wel zichtbaar, maar grote delen van de slotenpatronen en de veekeringen in de
plangebied integrale visie rivier bebouwing oeverwal agrarische linten agrarische lintbebouwing waardevolle open plekken
t
traa
Pols
vorm van houtsingels zijn door de schaalvergroting en ruilverkaveling in de jaren ‘60 van de vorige eeuw verdwenen. De dorpen hebben zich vanaf eind jaren ‘60 tussen de dijk en de agrarische linten planmatig uitgebreid in westelijke richting. Ter plaatse van Spijk, tussen de dijk en de oude rivierarm, zijn nog enkele karakteristieke open plekken.
LANDSCHAPSSTRUCTUUR (BRON: LOS - STAD OM LAND)
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
15
ONTSLUITING wegen BEBOUWING bebouwing ZONES Rivelstraat karakteristiek oeverwal karakteristiek rivierkom LANDSCHAP laanbeplanting gesloten landschappelijke inpassing erf karakteristiek oeverwal sloot / waterpartij open ruimte waardevolle zichtrelatie landschapsvenster
ANALYSE - LANDSCHAP
16
LANDSCHAP
landschapsbeeld in het gebied tussen de Rivelstraat en de Groeneweg, dat aansluit
Het landschap op de oeverwallen kenmerkt zich door een relatief kleinschalige
bij de karakteristiek van de oeverwal. Anderzijds is er een grootschalige en rationele
structuur met een grillige verkaveling die de natuurlijke ondergrond volgt. Hier is
verkaveling met de openheid van de rivierkom (ten zuiden van de Wijksestraat en ten
sprake van een halfopen landschap met afwisselende beplanting. De gronden worden
westen van de Groeneweg).
hier vanouds gebruikt als akkers en boomgaarden. Dit landschap staat in contrast met de openheid van de naastgelegen komgebieden, die overwegend als grasland
Het landschappelijke raamwerk van het gebied bestaat daarnaast uit:
in gebruik waren. Hier was een rationeel en strak verkavelingspatroon met nauwelijks
1. de laanbeplanting langs de hoofdwegen;
opgaande beplanting.
2. de afwisseling van enkele open ruimtes tussen de bebouwde erven; 3. de landschapsvensters en zichtlijnen op het achterliggende open komgebied.
Vanaf de jaren ‘50 zijn de verschillende landschappen door verstedelijking, grootschalige ruilverkaveling en ontwikkelingen in de landbouw veranderd en
1. Laanbeplanting
steeds meer op elkaar gaan lijken. Grote delen van de oeverwallen bestaan nu
Langs de hoofdwegen in en rond het gebied staat laanbeplanting. Aan weerszijden
uit de woonkernen, met bij Spijk nog enkele open plekken. Langs de wegen in de
van de Groeneweg staan essen. Langs het deel van de Groeneweg tussen de N267
komgebieden is beplanting geplaatst en zijn agrarische bedrijven opgekomen.
en de kruising met de Wijksestraat staan verschillende bomen (es, esdoorn, wilg), waardoor de samenhang hier verwaterd. De Wijksestraat heeft aan de zuidzijde
Het plangebied ligt in het overgangsgebied tussen deze twee landschappen
een rij populieren en aan de noordzijde staan essen. Ook langs de Rivelstraat
en vertoont kenmerken van beide. Enerzijds is er verdichting van bebouwing
staan populieren, maar hier is de laanbeplanting op enkele plekken onderbroken.
langs de bochtige wegen (Rivelstraat) op de oeverwal. Ook is een meer besloten
Uitgangspunt is om de gaten in de lanen aan te vullen.
ZONERING GEBIEDSKENMERKEN
LAANBEPLANTING LANGS DE GROENEWEG
plangebied integrale visie lint Rivelstraat karakteristiek oeverwal karakteristiek rivierkom
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
17
2. Open ruimtes Op de oeverwal ter plaatse van Spijk, buiten het plangebied, zijn enkele waardevolle open ruimtes tussen de bebouwingslinten. Ook in het gebied tussen de Rivelstraat
1
en Groeneweg-Wijksestraat zijn een drietal open ruimten tussen de bebouwde erven. Hierdoor ontstaat een afwisselende beleving van massa en ruimte. De meest noordelijk gelegen open ruimte (1) vormt een open buffer tussen de kern Veen en
2
het kwekerijgebied. Het is wenselijk om deze bufferzone grotendeels als open ruimte te handhaven. Verder ten zuiden is een open ruimte (2) omgeven door bebouwde percelen. Hier is ruimte voor verdichting in aansluiting op de bestaande kwekerijen. Van belang is dat hier wel doorzichten behouden blijven.
3
Ter hoogte van de Robberdestraat is een waardevolle en kenmerkende open ruimte (3) die centraal ligt en goed beleefbaar is vanaf alle wegen in het gebied. Hier liggen kansen voor (natte) natuurontwikkeling in combinatie met landschappelijke, recreatieve beleving van het gebied. Uitgangspunt is om deze ruimte onbebouwd te laten.
OPEN RUIMTEN
OPEN BUFFERRUIMTE TUSSEN VEEN EN KWEKERIJGEBIED (1)
18
OPEN RUIMTE TUSSEN KWEKERIJEN (2)
Deze waardevolle ruimte (3) wordt begrenst door bebouwde erven aan de noorden oostzijde. Aan de zuid- en westzijde liggen de lanen van de Wijksestraat en Groeneweg als een meer transparante begrenzing. Hier is een sterke relatie met het open komgebied. De ligging van deze gronden centraal in het gebied bieden kansen om het hele gebied meer kracht en kwaliteit te geven. Op dit moment is sprake van een volledig open ruimte. Een meer besloten landschapsbeeld bestaande uit ‘groene kamers’ met transparante grenzen zou meer passend zijn bij de schaal en maat van de oeverwalkarakteristiek. Dit brengt naast een verbetering van de recreatieve landschapsbeleving ook een versterking van het natuurlijke raamwerk aansluitend op de lanen met zich mee.
WAARDEVOLLE RUIMTE (3) EN RELATIE MET OMLIGGEND LANDSCHAP
WAARDEVOLLE RUIMTE CENTRAAL IN HET GEBIED (3)
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
19
3. Landschapsvensters en zichtlijnen Vanuit het gebied zijn tevens een aantal vrije zichten op het open komgebied, de zogenaamde landschapsvensters. Met name vanaf de Groeneweg richting het westen is een goed zicht op het open landschap, maar ook vanaf de Wijksestraat in zuidelijke richting is een open beleving. Met name het het landschapsvenster aan de Groeneweg is waardevol en uitgangspunt is het behoud ervan. Tussen de bebouwde erven door zijn op enkele plekken waardevolle doorzichten aanwezig. Vooral de zichten tussen de Rivelstraat en het gebied ten westen van de Groeneweg zorgt voor een goede ervaring van de drie gebiedskarakteristieken. Langs de Groeneweg heeft zich echter een dichte wand van kwekerijbebouwing gevormd waarbij deze doorzichten beperkt worden. De nog aanwezige doorzichten zijn daardoor extra waardevol.
LANDSCHAPSVENSTERS EN ZICHTLIJNEN
LANDSCHAPSVENSTER GROENEWEG
20
LANDSCHAPSVENSTER WIJKSESTRAAT
ZICHT OVER OPEN PERCEEL TEN ZUIDEN VAN WIJKSESTRAAT
WIJKSESTRAAT IN OOSTELIJKE RICHTING
WAARDEVOLLE OPENRUIMTE CENTRAAL IN HET GEBIED (3)
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
21
plangebied integrale visie gebiedsontsluitingsweg
B B
kwekerijweg woonstraat bebouwing entree vrachtverkeer entree bus entree autoverkeer entree fietsverkeer B
entree voetgangers bushalte lijn 121
ANALYSE - ROUTING EN INFRASTRUCTUUR
22
ROUTING EN INFRASTRUCTUUR •
•
de hoofdontsluiting van het plangebied wordt gevormd door de provinciale weg
•
N267 (rood). Via deze weg zal het meeste verkeer het gebied in- en uitgaan.
ietwat rommelig met het tankstation en veel verkeersborden. Het beeld is groen
Vrachtverkeer zal voor vrijwel 100% via deze weg geleid worden.
door tweezijdige laanbeplanting en het open agrarische land. Deze zone leent
de Groeneweg, Robberdestraat en Wijksestraat zijn wegen (paars)
zich voor het etaleren van de functie van het plangebied. Mogelijk versterken door
waaraan hoofdzakelijk bedrijvigheid (kwekerijen) is gevestigd. Hier komt
landschapselementen, kunst, etc.
veel bestemmings(vracht)verkeer en het wegprofiel is hiertoe ingericht
•
(met bijvoorbeeld een vrijliggend fietspad). Ook hebben deze wegen een doorstroomfunctie voor Veen en Wijk en Aalburg. Grootschalige •
Het huidige entreegebied (rotonde N267 en kruising Groeneweg-Wijksestraat) is
De auto prevaleert in dit gebied, voor fietsers is een vrijliggend fietspadennetwerk tussen de kernen en richting het buitengebied.
•
De Groeneweg en Wijksestraat maken deel uit van de route van streekbuslijn 121.
uitbreidingskansen liggen met name langs deze wegen.
Op de hoek Wijksestraat-Robberdestraat is een bushalte. Inzetten op openbaar
de Rivelstraat is een woonlint (oranje). Hier staan met name woningen en enkele
vervoer.
(kleinschalige) kwekerijen. Het wegprofiel is hier smaller en de verkeersstromen lopen door elkaar. Vanuit verkeersveiligheid is hier een intensivering van de verkeersbewegingen (m.n. vrachtverkeer) en dus grootschalige uitbreiding niet wenselijk. •
Alle wegen liggen wat hoger dan de aangrenzende gronden.
ENTREEGEBIED RICHTING KNOOPPUNT GROENEWEG - WIJKSESTRAAT
WIJKSESTRAAT RICHTING ENTREEGEBIED
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
23
PRINCIPEPROFIEL KWEKERIJSTRAAT (GROENEWEG - WIJKSESTRAAT)
GROENEWEG RICHTING ZUIDEN
24
WIJKSESTRAAT RICHTING WESTEN
CONCLUSIES LAAG 2 - NETWERKEN Er is een driedeling van karakteristieken in het plangebied aanwezig: het kleinschalige woonlint van de Rivelstraat, het halfopen gebied dat door een wat grillige verkaveling een oeverwalkarakteristiek heeft en het meer open en rationeel verkavelde gebied ten zuiden van de Wijksestraat. Het inzetten op deze driedeling bij toekomstige ontwikkelingen resulteert in een versterking van de landschapsbeleving in dit gebied. Daarnaast zijn er belangrijke structuurdragers in de vorm van lanen. Hier kan opvulling van de gaten ten goede komen aan de leesbaarheid van het gebied. De afwisseling van de open ruimtes met doorzichten in de oeverwalkarakteristiek is waardevol. Vanuit hier is een relatie met de omgeving in meerdere richtingen. Deze afwisseling dient dan ook bewaakt te worden. Er liggen kansen om de inrichting nog passender bij het halfbesloten landschap van de oeverwal aan te laten sluiten. Ook de open zichten op het komgebied dienen grotendeels behouden te blijven. In het gebied is veel nadruk op het gemotoriseerde verkeer. De plek van de fietser en met name de voetganger kan nadrukkelijker worden vormgegeven. Dit hangt ook samen met de recreatieve waarde van het gebied zelf. Hier liggen kansen. PRINCIPEPROFIEL WOONSTRAAT (RIVELSTRAAT)
RIVELSTRAAT NOORD RICHTING VEEN
RIVELSTRAAT ZUID RICHTING SPIJK
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
25
VEEN supermarkt
woongebied in ontwikkeling
autobedrijf
voetbalvelden
6
1
SPIJK
2 5 3 4
tankstation
12
10 11
9
bedrijven MFA 8
7
W. v. Oranjecollege
WIJK EN AALBURG ANALYSE - FUNCTIES EN LANDGEBRUIK
26
1
plangebied integrale visie bouwvlak agrarische cultuurgronden agrarisch bedrijf / kwekerij niet-agrarisch bedrijf bedrijfswoning burgerwoning bebouwing nummers cf. tabel functies
2.4
LAAG 3 - OCCUPATIE
De occupatielaag is de weerspiegeling van het menselijk handelen en geeft aan hoe wij gebruik maken van de ruimte voor wonen, werken, voedselproductie en recreatie. Deze laag gaat naast verstedelijking ook over het landelijke gebied. Deze laag kent een hoge veranderingssnelheid die zich veelal voltrekt binnen één generatie (10-40 jaar). Bij de planning van de occupatielaag moet rekening worden gehouden met de eigenschappen en functies van de ondergrond (laag 1) en de netwerken (laag 2) en de eisen die deze stellen aan het ruimtegebruik. FUNCTIES De volgende bedrijven zijn gevestigd in het plangebied. nr:
adres:
soort bedrijf:
1.
Groeneweg 11
handelskwekerij
2.
Groeneweg 13-15
handelskwekerij
3.
Groeneweg 19
handelskwekerij
4.
Rivelstraat 13
plantengroothandel- en kweker
5.
Rivelstraat 17
fruitkwekerij
6.
Rivelstraat 29
kwekerij
7.
Wijksestraat 11
kwekerij
8.
Wijksestraat 13
kamer- en tuinplantenkwekerij
9.
Wijksestraat 17
groothandel in planten
10.
Wijksestraat 18
rozenkwekerij
11.
Wijksestraat 21
kwekerij
12.
Wijksestraat 26
metaalbewerking
KWEKERIJ WIJKSESTRAAT 18-20
Bij veel van de bedrijven in dit gebied maakt een bedrijfswoning deel uit van het perceel. Daarnaast zijn er enkele burgerwoningen in het gebied. Op dit moment zijn er zes burgerwoningen en zijn er vergunningen of lopen er procedures voor nog twee woningen.
HANDELSKWEKERIJ GROENEWEG 13-15
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
27
PERCELEN EN ERVEN Naast het groen-blauwe raamwerk zijn het met name de bebouwde percelen en erven die veel impact hebben op de karakteristiek en uitstraling van een gebied. Hier komen functionaliteit en landschappelijke waarden samen. VEEN
AF
GE
eg Veenseste
1. Waardering randen
DA
MD
EM
De randen van de bebouwde percelen en erven bepalen voor een groot deel de
AA
S
beeldkwaliteit en uitstraling van een gebied. Op de kaart hiernaast zijn de randen in het gebied gewaardeerd. Groene randen geven een hoge landschappelijke kwaliteit weer, terwijl de rode randen gedefinieerd zijn als kale, kwalitatiefarme randen. Wat opvalt is dat de perceelsranden op de oeverwal met Veen, Spijk en Wijk en Aalburg
SPIJK
over het algemeen goed gewaardeerd zijn. Ook de waardevolle open ruimtes in Spijk hebben vaak duidelijke groene erfranden die de totale kwaliteit ten goede komen. Op
at ijksestra
het overgangsgebied, waar het plangebied deel van uitmaakt, is er minder aandacht
W
voor de beeldkwaliteit. De bebouwde percelen liggen hier vaak open en bloot in het landschap, waardoor de bebouwing overheerst in het beeld.
Veld s
Hier liggen kansen om de landschappelijke kwaliteit op eenvoudige manier een impuls
traa
t
te geven. Met relatief kleine ingrepen kan hier veel kwaliteitswinst voor het gehele gebied behaald worden. Daarnaast zijn dit elementen waar grondeigenaren zelf veel
traat
Aalburgses
WIJK EN AALBURG
invloed op uit kunnen oefenen. 2. Waardering percelen en erven concrete initiatieven Directe aanleiding voor het opstellen van deze visie zijn de concrete verzoeken voor ontwikkelingen binnen het gebied. Ter plaatse van deze ontwikkelingen liggen direct goede kansen om kwaliteitsverbetering toe te passen. In dit deel van de analyse worden de huidige percelen onderzocht op ruimtelijke structuur en beeldkwaliteit. Deze analyse biedt richting waarop concrete maatregelen kunnen worden voorgesteld.
t
traa
Pols
WAARDERING RANDEN (BRON: LOS - STAD OM LAND)
28
Wijksestraat 18 en gronden daartegenover Het perceel waarbinnen het nieuwe kwekerijdeel is gepland bestaat momenteel uit open akkerbouwgrond. Hier is voldoende ruimte voor verdichting in combinatie met landschapsontwikkeling met behoud van openheid. Ook op en rond het bedrijfsdeel Wijksestraat 18-20 liggen kansen voor kwaliteitsverbetering van het landschap. Dit bestaat uit een voorterrein met daaraan de representatieve zijde van de bedrijfsbebouwing. Hier is de entree en zijn de kantoren. Ook staat aan deze zijde van het perceel de bedrijfswoning in een groene tuin. Rondom de bedrijfsbebouwing zijn de containervelden met het plantgoed. De foto’s op deze pagina geven weer waar kwaliteiten zijn en waar de beeldkwaliteit te wensen over laat. Zo is de stevige slootstructuur langs de Wijksestraat in beginsel een goede kwaliteit, maar is het landschapsbeeld door het zichtbare zwarte zeil ernstig verstoord. Ook het zichtbare hekwerk kan landschappelijk beter ingepast worden. De haag zou deze aan het zicht kunnen onttrekken. Duidelijk is dat het bedrijf zich presenteert richting de Wijksestraat en dat het bedrijfsdeel grenzend aan de Rivelstraat echt een achterzijde is. Hier is een zicht op het rommelige kwekerijterrein en ligt ruimte voor verbetering.
KWEKERIJ WIJKSESTRAAT 18-20
heldere laanstructuur
hoogwaardige voorzijde bedrijf
geen landschappelijke inpassing, waardoor gebouwen en terrein het beeld overheersen
hekwerk is geen goede landschappelijke erfafscheiding zichtbaar zwart zeil doet afbreuk aan kwaliteit
zichtbaar zwart zeil doet afbreuk aan kwaliteit
vol zicht op rommelige achterzijde en kwekerijterrein vanaf Rivelstraat
brede sloot vormt goede landschappelijke erfafscheiding FOTOANALYSE VOORZIJDE PERCEEL WIJKSESTRAAT 18-20
FOTOANALYSE ACHTERZIJDE PERCEEL WIJKSESTRAAT 18-20
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
29
Groeneweg 13-15 Het perceel Groeneweg 13-15 bestaat uit een handelskwekerij en een bedrijfswoning die al een aantal jaren te koop staan. Het perceel is breed en relatief ondiep met een lange bebouwingswand die het zicht op het achterland wegneemt. De bebouwing staat achter op het perceel waardoor het werkterrein met de logistiek en containervelden aan de straatzijde liggen. Mede door het ontbreken van een goede landschappelijke afscherming geeft dit een rommelig beeld. bebo
De vorm van het perceel (breed en ondiep) en de beperkte omvang van het
uwd
glasareaal lenen zich slecht voor een kwekerij in dit gebied. Daarnaast is op basis
perc
van de vigerende beheersverordening op deze locatie alleen een handelskwekerij toegestaan. Dit leidt ertoe dat de locatie als kwekerijlocatie vrijwel onverkoopbaar is.
voor
terre
De bedrijfswoning staat in een groene tuin en is wel op een passende manier landschappelijk ingepast met losse erfbeplanting en een hoogwaardige toegangspoort. De woning is hierdoor deels aan het zicht onttrokken.
eel
Groe
in
new
eg
RUIMTELIJKE STRUCTUUR HANDELSKWEKERIJ GROENEWEG 13-15
woning is goed landschappelijk ingepast en onderscheidt zich van bedrijfsperceel rommelig voorterrein met bedrijf volop in het zicht
relatie met achterliggend oeverwalgebied ontbreekt
landschappelijke inpassing ontbreekt
FOTOANALYSE ACHTERZIJDE PERCEEL GROENEWEG 13-15
30
woo n perc eel
Wijksestraat 27 Aan de Wijksestraat 27 is het bedrijf PT-Creations gevestigd. Het perceel ligt ingeklemd tussen de Wijksestraat, de Groeneweg en de N267, waardoor het een grote zichtbaarheid heeft. Het neemt in die zin een bijzondere plek in het gebied in. Het bedrijf presenteert zich met name naar de Wijksestraat. De representatieve bedrijfsbebouwing met het parkeerterrein rondom liggen op grote afstand van de weg. De zone tussen de weg en het erf is ingericht met boomgroepen op een strak
geen goede landschappelijke inpassing (niet inheems of afwezig)
gemaaid gazon. Direct aan de straat ligt een brede sloot en waterpartij. Via een lange inrit wordt het voorterrein bereikt. Deze ruimtelijke opbouw is sterk voor een kwekerij van deze omvang. Het werkterrein en de containervelden liggen achter en naast de bebouwing. Deze
goede afwisseling massa - ruimte
zijn alleen vanaf de N267 te zien. Het werkterrein is hier met een lage wand van relatie met achterliggend komgebied ontbreekt
schanskorven afgeschermd. Een groene afscherming zou hier wenselijker zijn om verstening te beperken.
FOTOANALYSE ACHTERZIJDE PERCEEL GROENEWEG 13-15
hoogwaardige voorzijde bedrijf
representatief voorterrein
afscherming bij voorkeur landschappelijk en groen goede en ruime landschappelijke inpassing
KWEKERIJ WIJKSESTRAAT 27
etalagefunctie
open zicht vanaf N267 naar kwekerijgebied
KWEKERIJ WIJKSESTRAAT 27 VANAF PROVINCIALE WEG N267
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
31
ONTSLUITING gebiedsontsluitingsweg kwekerijweg woonstraat BEBOUWING bebouwing bouwvlak ZONES Rivelstraat karakteristiek oeverwal karakteristiek rivierkom FUNCTIES agrarisch bedrijf / kwekerij niet-agrarisch bedrijf bedrijfswoning burgerwoning LANDSCHAP laanbeplanting gesloten landschappelijke inpassing erf karakteristiek oeverwal sloot / waterpartij open ruimte waardevolle zichtrelatie landschapsvenster
ANALYSE - TOTAALBEELD
32
CONCLUSIES - LAAG 3 OCCUPATIE Er heerst met name een agrarisch gebruik gericht op het kweken van fruit, bomen en tuinplanten. Daarnaast is een aan deze kwekerijen gerelateerd gebruik van handelskwekerijen. Er zijn twee niet-agrarische bedrijven. Bij veel van de bedrijven is een bedrijfswoning op een groen ingericht perceel. Daarnaast bevinden zich, met name langs de Rivelstraat, enkele burgerwoningen. De inpassing van de percelen bepaalt in hoge mate de kwaliteit van het hele gebied. Veel van de bedrijfspercelen zijn op dit moment niet op een goede manier in het landschap ingepast en de bebouwing, logistiek en containervelden domineren daardoor het landschapsbeeld. Hier valt nog veel kwaliteitswinst te halen.
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
33
3.
AMBITIES
Om te komen tot een duurzame gebiedsontwikkeling heeft de gemeente in dit
ENERGIE
hoofdstuk een aantal ambities benoemd: de stip op de horizon. Deze ambities zijn
Op het gebied van duurzame energieprestaties zijn de laatste jaren in Nederland
verder geconcretiseerd in hoofdstuk 4 Visie.
al stappen gemaakt. Zo geldt voor nieuwbouw al dat deze in beginsel niet meer op het gas aangesloten wordt en worden de energie-eisen steeds strenger. De
De gemeente Altena heeft duurzaamheid en toekomstbestendigheid hoog in het
gemeente Altena heeft in september 2018 de concept ‘Energiestrategie Altena
vaandel staan. Samen met de bewoners is een toekomstvisie opgesteld. Hierin vormt
2019-2046’ opgesteld, waarin de gemeente streeft naar een duurzame, CO2-
duurzaamheid een rode draad als leidend principe. Duurzaamheid is niet alleen
neutrale gemeente en actief wil bijdragen aan een schone, gezonde leefomgeving.
zorgvuldig omgaan met natuur en milieu maar heeft ook te maken met het respectvol
In de strategie is onder meer ingezet op energiebesparing en -opwekking en het
omgaan met mensen, de omgeving en de economie.
afbouwen van het gebruik van fossiele brandstoffen. De gemeente geeft ruimte aan lokale ontwikkelingen, stimuleert de inzet van lokale bronnen en stelt kwaliteit boven
PROGRAMMA
kwantiteit.
De gemeente ziet dit gebied met name als een gebied waar kwekerijen zich kunnen doorontwikkelen in samenhang met landschappelijke en recreatieve waarden. Omdat
Ook in dit kwekerijgebied kan slim met energievraag- en aanbod worden omgegaan.
kwekerijen in het algemeen steeds meer onderhevig zijn aan schaalvergroting, zijn
De gemeente ziet kansen om de energiestromen, maar ook de restwarmte van
kleinere locaties hiervoor niet altijd geschikt. Om het gebied vitaal te houden wil de
kassen efficiënter in te zetten. De ambitie om Altena in 2050 geheel CO2-neutraal en
gemeente hier ook ontwikkelingen ten behoeve van reguliere bedrijvigheid tot en met
op duurzame energie te laten opereren, kan in dit gebied een doorwerking krijgen. Dit
milieucategorie 2 toestaan. Hieronder vallen ook toeleverende (niet-kwekerij)bedrijven,
kan door de bedrijven slimmer met hun energievraag om te laten gaan, maar ook door
waarmee een duurzaam bedrijfslandschap met kruisbestuiving en samenwerking kan
de (tijdelijke) toevoeging van bijvoorbeeld zonnevelden op geschikte daken of velden.
ontstaan. Gezonde bedrijven krijgen dus de ruimte voor uitbreiding en voor minder gezonde bedrijven zijn er mogelijkheden voor gezonde transitie.
MOBILITEIT EN TRANSPORT Bereikbaarheid en toegankelijkheid voor alle verkeersstromen is belangrijk in dit
Daarnaast wil de gemeente onderzoeken hoe om te gaan met de huisvesting van
gebied. Het is bovenal een werkgebied, waarbij bedrijfslogistiek een prominente
seizoensarbeiders ten behoeve van de kwekerijen. Deze vraag dient zich gezien de
plaats inneemt. Dat wil niet zeggen dat langzame en kwetsbare weggebruikers, zoals
veranderende economie steeds vaker aan. Het pilotproject Wijksestraat 27 voorziet
fietsers en wandelaars, het veld moeten ruimen. Het ontwikkelen van een recreatief
in de tijdelijke huisvesting van maximaal 60 arbeiders. Hiermee wil de gemeente
waardevoller gebied, moet gepaard gaan met een goed (fiets)padenstelsel. Het
de werking van dergelijke functies in dit gebied monitoren. Als het pilotproject een
gebied moet op een multimodale manier ontsloten worden. Door kruisbestuiving
positieve uitwerking heeft, wordt gedacht om hier verdere ontwikkelingen in toe te
en functies die ondersteunend zijn aan kwekerijen op korte afstand zouden de
staan.
vervoersbewegingen, en daarmee de CO2-uitstoot, verminderd kunnen worden.
Ook ziet de gemeente goede mogelijkheden voor kleinschalige verdichting van het
NATUUR EN LANDSCHAP
lint aan de Rivelstraat ten behoeve van woningbouw. Zo blijft het gebied aansluiting
Hoofduitgangspunt is dat eventuele stedelijke ontwikkelingen in dit gebied gepaard
vinden bij de woonfunctie, waardoor het gebied zijn levendigheid behoudt.
gaan met een groene en/of blauwe landschapsontwikkeling. Het landschappelijke raamwerk, bestaande uit de drie gebiedskarakteristieken (Rivelstraat, oeverwal en kom), dient verbeterd en versterkt te worden in geval van ruimtelijke ontwikkelingen. Hiertoe zijn verschillende mogelijkheden.
34
Enerzijds liggen er mogelijkheden op gronden van de initiatiefnemers zelf en op gronden in eigendom van de gemeente. Hier liggen de eerste en eenvoudigste kansen wat betreft het proces. De gemeente wil bij een ruimtelijke ontwikkeling dan ook altijd een landschapsontwikkeling op en rond het eigen bebouwde erf zien. Hier kunnen grondeigenaren en initiatiefnemers al een belangrijke bijdrage leveren aan de kwaliteit van het gebied. De ruimtelijke opbouw van het erf, de erfranden, en het voorterrein aan de weg zijn namelijk onderdelen waar met relatief weinig inzet veel ruimtelijke kwaliteitswinst te boeken valt. Het enkel inzetten op inpassing van de ruimtelijke ontwikkeling op eigen terrein is niet voldoende. Een extra investering in het landschappelijke raamwerk is wenselijk om het gebied de gewenste impuls te geven. In deze visie zijn de te versterken landschappelijke hoofdstructuren aangegeven die niet per definitie gekoppeld zijn aan een concreet initiatief. De gemeente verwacht een secundaire bijdrage van ontwikkelaars aan dit raamwerk. Omdat deze landschapselementen vaak op gronden van derden liggen zijn de processen om deze te verwezenlijken langer en complexer. Hier kunnen (financiële) bijdragen van de initiatiefnemers een bijdrage aan leveren. Ook de bebouwde omgeving zelf kan een bijdrage aan landschappelijke en natuurlijke kwaliteit leveren.
Hierbij valt te denken aan het toepassen van groene daken en gevels. Dit is positief voor biodiversiteit en waterberging, maar bijvoorbeeld ook voor het energieverbruik van de gebruikers zelf. WATER Water vormt een belangrijk onderdeel van het functioneren van het buitengebied en het kwekerijgebied. Hydrologisch neutraal ontwikkelen is dan ook een minimale eis bij ontwikkelingen in dit gebied. De ambitie is om zelfs een positieve bijdrage te leveren aan het watersysteem, door daar meer ruimte voor te creëren en er natuurlijke waarden aan te koppelen.
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
35
ONTSLUITING ontsluitingsweg kwekerijweg woonstraat BEBOUWING bestaande bebouwing bouwvlak ZONES entreezone woningen in lint mogelijk karakteristiek oeverwal karakteristiek rivierkom FUNCTIES agrarisch bedrijf / kwekerij niet-agrarisch bedrijf bedrijfswoning burgerwoning ontwikkeling kwekerij mogelijk transitie bedrijf (t/m cat. 2) mogelijk LANDSCHAP bestaande laanbeplanting aanvullen laanbeplanting nieuwe transparante bomenrij (knotwilg) gesloten landschappelijke inpassing erf open landschappelijke inpassing erf gebied vergroening entree sloot / waterpartij ontwikkeling natuurvriendelijke oever te behouden open ruimte te behouden zichtrelatie te behouden zichtrelatie landschapsvenster VISIEKAART
36
4.
VISIE
Deze gebiedsvisie is erop gericht bestaande kwaliteiten te handhaven en te versterken en om nieuwe initiatieven in samenhang te kunnen beoordelen. De visie geeft het raamwerk voor nieuwe ontwikkelingen. Binnen dit raamwerk zijn er mogelijkheden om nieuwe initiatieven een plek te geven in ruil voor een structurele landschappelijke kwaliteitsverbetering. 4.1
VERANKERING HOOFDSTRUCTUUR
De agrarische gronden, kwekerijpercelen en bedrijfspercelen binnen dit gebied zijn verankerd in de ruimtelijke hoofdstructuur bestaande uit de wegen met lanen en waterlopen, de open ruimtes en de landschapsvensters. Deze landschappelijke dragers zijn gekoppeld aan de aangrenzende structuren rondom Veen, Spijk en Wijk en Aalburg. Door deze structuren te versterken ontstaat een robuust netwerklandschap dat een stevige grondslag biedt voor de doorontwikkeling van de kwekerijen, bedrijvigheid en woningbouw. Deze hoofdstructuur is van groot belang voor de beleving van de kwaliteiten en maakt deel uit van het openbare domein. 4.2
ZONERING
Het raamwerk wordt gevormd door een onderscheid in vier zones met elk een eigen gebiedskarakteristiek met specifieke kenmerken:
FRUITBOOMGAARD ALS ENTREEGEBIED
1. de entreezone; 2. het kleinschalige woonlint Rivelstraat; 3. de halfbesloten karakteristiek van de oeverwal; 4. de open karakteristiek van de rivierkom. De vier zones zijn de basis voor het ontwerp en toekomstig ruimtegebruik, waaraan voor ruimtelijke ontwikkelingen verschillende uitgangspunten worden gehanteerd. 1. Entreezone De zone vanaf de provinciale weg [N267] vormt de belangrijkste entreezone tot het gebied. Het meeste (vracht)autoverkeer komt vanaf deze zijde het gebied in. Dit gebied wordt getransformeerd tot de ‘voortuin’ van het kwekerijgebied. Een heldere en ruime groene inrichting geeft het duurzame en kwalitatief hoogwaardige karakter van dit gebied weer. De functie als kweektuin voor planten, fruit en bomen zal hierin duidelijk naar voren komen. Het bedrijf PT-Creations grenst direct aan deze zone en is het visitekaartje voor het hele gebied. Dit bedrijf heeft al veel aandacht aan de groene tuinachtige buitenruimte gegeven. Het concept met transparant groen en veel ruimte voor water kan in deze zone nog verder doorgevoerd worden. BOMENVELD ALS ENTREEGEBIED
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
37
1. Rivelstraat Het kleinschalig organisch gegroeid lint met voornamelijk burgerwoningen en enkele kleinschalige kwekerijen is een belangrijk overblijfsel van de verdwenen structuur van de oude rivierarm van de Rivel. De weg heeft een kronkelig verloop en volgt de oude rivierarm. Het gevaar voor deze zone is dat deze langzaam dezelfde karakteristiek gaat krijgen als het zuidelijk ervan gelegen gebied met de grootschalige kwekerijen. Dit gebied wordt echter doorontwikkeld als een lint waaraan de woonfunctie prevaleert. Hier kunnen organische woningbouwontwikkelingen aan het lint plaatsvinden, passend bij de schaal en maat van de bestaande woningen aan de noordzijde van de Rivelstraat. De zuidzijde van de Rivelstraat, die grenst aan de halfbesloten oeverwalzone, biedt ook plaats aan kleinschalige kwekerijontwikkelingen (tot 10.000 m²). De verdichting van het lint dient in ieder geval te bestaan uit een afwisseling van bebouwde erven en open doorzichten naar het achterliggende gebied. De beleving is er kleinschalig en het beeld wordt overheerst door woningen en groene tuinen met karakteristieke elementen zoals hagen, smalle sloten, solitaire bomen en kleine fruitboomgaarden aan de weg. KLEINSCHALIG AGRARISCH LANDSCHAP MET WILGENRIJEN
2. Oeverwal Deze zone is momenteel grotendeels in gebruik door relatief kleinschalige kwekerijen en (agrarische) bedrijven (tot 10.000 m²). Door de afwisseling van bebouwde erven met opgaande landschapselementen en open ruimten is hier sprake van een halfopen landschap dat aansluiting vindt met de karakteristiek rondom Spijk. Deze afwisseling is waardevol en dient behouden te blijven. Hier is ruimte voor transitie, uitbreiding en nieuwvestiging van kleinschalige kwekerijen of bedrijvigheid tot en met milieucategorie 2. Voor niet-agrarische bedrijven geldt een perceeloppervlakte van maximaal 5.000 m². De toevoeging van bedrijfswoningen bij niet-agrarische bedrijven is wenselijk, gezien deze een bijdrage kunnen leveren aan de ruimtelijke kwaliteit van de bedrijfslocatie. De aanwezigheid van een bedrijfswoning heeft een positief effect op de kwaliteit en intensiteit van het beheer van de landschapselementen op het perceel. Zodoende kan dit landschap verder ontwikkeld worden tot een fijnmazig mozaïek van open en bebouwde percelen begeleid met houtsingels, bomenrijen, knotwilgenrijen en natuurvriendelijke sloten. Ook hier zijn de doorzichten tussen de percelen op het NATUURLIJKE SLOTEN MET BOMENRIJEN
38
achterliggende komlandschap van waarde voor de beleving van de verschillende landschapstypen. De open ruimte in het verlengde van de entreezone (1) wordt getransformeerd tot de ‘binnentuin’ van het gebied in de vorm van een kleinschalig agrarisch landschap met ruimte voor waterberging. Deze ruimte is grotendeels omsloten door bebouwde erven. De toevoeging van landschappelijke variatie met transparante rijen van knotwilgen langs verbrede sloten met natuurvriendelijke oevers maakt het een landschappelijke kamer met recreatieve waarden. Een nieuw recreatief struinpad tussen de Wijksestraat en Rivelstraat kan de landschapsbeleving verder vergroten. Deze ruimte kan ook een ‘proeftuin’ voor opwekking van duurzame (zonne)energie zijn. Kleinschalige zonneweiden gecombineerd met extensieve recreatie en vormen van (lage) teelten zijn een perfecte combinatie. Hier is ook ruimte om de wereld van de kwekerijen te verbinden met recreatie en educatie. Dit kan door kassen te hergebruiken voor bijvoorbeeld een theetuin met kleinschalige horeca en een pluktuin, of door informatie en educatie over het kweken van planten en/of duurzame energieopwekking. PLUKTUIN MET KLEINSCHALIGE KAS
KLEINSCHALIGE ZONNEWEIDEN MET WATERBERGING EN RECREATIEF MEDEGEBRUIK
HERGEBRUIK KASSEN TEN BEHOEVE VAN RECREATIE EN ONDERSTEUNENDE HORECA
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
39
3. Rivierkom
4.3
SPELREGELS PERCELEN
Het rationele open landschap van de rivierkom komt ook tot uiting ten westen van
In de zones in het plangebied liggen bestaande bedrijven en op sommige
de Groeneweg en ten zuiden van de Wijksestraat. Deze zone wordt ontwikkeld als
plaatsen is ruimte voor uitbreiding of nieuwvestiging van bedrijvigheid. Om de
primair agrarisch gebied met kwekerijen. Hier is ruimte voor bestaande en nieuwe
gebiedskarakteristieken van de verschillende zones zoveel mogelijk in stand te
grootschalige kwekerijen (tot 75.000 m²), zolang de open zichtrelatie vanaf de weg
houden en te versterken, worden in deze paragraaf uitspraken gedaan over de
met het achterland behouden blijft. Ook transitie van bestaande bedrijven behoort hier
randvoorwaarden voor de inrichting van de percelen in die zones. In iedere zone
tot de mogelijkheden.
gelden net weer andere spelregels voor de schaal en opbouw van het perceel die de plaatselijke karakteristiek recht doen.
Het open landschap biedt mogelijkheden voor waterberging voor het hele gebied. Hier zijn de percelen relatief breed. Op de perceelgrenzen worden robuuste
Per zone is onderscheid gemaakt in verschillende functies en oriëntatie en
landschapselementen als sloten met natuurvriendelijke oevers en riet en bomen-
rooilijnen van de bebouwing. In het schema hiernaast zijn voor ieder van de vier te
en knotwilgenrijen haaks op de weg toegevoegd. De landschappelijke kwaliteiten
onderscheiden zones de gewenste ruimtelijke aspecten beschreven.
worden hier vooral gevonden in het camoufleren van grote bebouwingsmassa’s en het bewaken van het open beeld. Nieuwe ontwikkelingen in deze zone dienen aan de straatzijde ruim en groen te worden ingepast.
OPEN LANDSCHAP TEN ZUIDEN VAN DE WIJKSESTRAAT
40
KENMERKEN
FUNCTIE
B R E E D T E/D I E P T E
ROOILIJN WONING
BEBOUWING
CONTAINERVELD
PARKEREN
geen woningen
geen bebouwing
geen containerveld
geen parkeren
toegestaan
toegestaan
toegestaan
toegestaan
PERCEEL transparante,
groene entree
landschappelijke
kwekerijgebied
n.v.t.
entree voor het 1. ENTREEZONE
kwekerijengebied
kleinschalig
burgerwoningen,
breed: 25-40 meter
min.:
5 meter
eenvoudige massa’s,
geen containerveld
op oprit of in
slingerend woonlint
bedrijfswoningen
diep:
max.:
12,5 meter
kap haaks of parallel
toegestaan
bijgebouw op eigen
met groen straatbeeld
bij kleinschalige
op weg, goot: 4
terein naast/achter
kwekerijen
meter, nok: 9 meter,
woning
2. RIVELSTRAAT
45-70 meter
bijgebouwen min. 3 meter achter voorgevel
3. OEVERWAL
4. RIVIERKOM
halfopen landschap
kleinschalige
breed: 40-100 meter
min.:
7,5 meter
eenvoudige massa’s,
aansluitend aan
woning: op oprit of in
met afwisseling
kwekerijen (max.
diep:
max.:
30 meter
kap haaks of parallel
bedrijfsbebouwing, bij
bijgebouw op eigen
van kleinschalige
10.000 m²), niet-
op weg, goot: 4,5
voorkeur uit het zicht
terrein naast/achter
kwekerijen of niet-
agrarische bedrijven
meter, nok: 9 meter,
vanaf openbare weg
woning,
agrarische bedrijven
(max. 5.000 m²) evt.
bijgebouwen min.
bedrijf: op
en open ruimten
met bedrijfswoning
3 meter achter
representatief en
voorgevel
groen ingericht
70-150 meter
open landschap
grootschalige
breed: 50-150 meter
min.:
15 meter
eenvoudige massa’s,
aansluitend aan
voorterrein woning: op oprit of in
met grootschalige
kwekerijen (max.
diep:
max.:
40 meter
kap haaks of parallel
bedrijfsbebouwing,
bijgebouw op eigen
(agrarische) bedrijven
75.000 m²),
op weg, goot: 5
beplanting max. 1,5
terrein naast/achter
(max. 75.000 m²)
(agrarische) bedrijven
meter, nok: 10
meter hoog
woning,
100-250 meter
en open ruimten
meter, bijgebouwen
bedrijf: op
en zichten op het
min. 3 meter achter
representatief en
achterland
voorgevel
groen ingericht voorterrein
GEBIEDSVISIE GROENEWEG - WIJKSESTRAAT, WIJK EN AALBURG
41
Tegenover het mogelijk maken van bedrijfsontwikkelingen staat een aantal compensatiemaatregelen. Deze zijn op de verschillende landschappelijke kenmerken van de zones afgestemd. Welke ingrediënten maken het landschap kenmerkend en horen er echt thuis? En welke dus juist niet? De hier voorkomende landschapselementen zijn beschreven in het schema op deze en volgende pagina. Daarbij is tevens aangegeven vanuit welk cultuurhistorisch gebruik deze elementen voorkomen en wat voor functie ze tegenwoordig hebben. Er is een verschuiving te zien van een praktisch nutsgebruik van de beplanting vroeger naar een esthetische en ecologische waardering nu.
Beplantingstype
Definitie
Oorspronkelijk gebruik
Huidig gebruik
LAAN
Een opeenvolging van bomen
•
•
in een rechte of gebogen lijn. •
HOUTSINGEL
(bijvoorbeeld fruitteelt) tegen zon en wind (m.n. els
(bijvoorbeeld fruitteelt) tegen zon en wind (m.n. els
en populier)
en populier)
als zichtbegeleidend element in landschappen
•
als zichtbegeleidend element in landschappen
•
als camouflage van bouwmassa’s
•
esthetische waarde
•
ecologische waarde
•
als afscheming van agrarische gebouwen op
•
als brand- en geriefhout
beplantingselement met
•
als perceelbegrenzing bij bouwlanden
bomen en struiken, zonder
•
op randen van essen als veekering en om wild
•
als perceelbegrenzing bij bouwlanden\
buiten te houden (met eik, hulst, meidoorn,
•
ecologische waarde
sleedoorn)
•
esthetische waarde
boerenerven
Een natuurvriendelijke brede
•
natuurlijke oevervegetatie
•
natuurlijke oevervegetatie
(plas-dras) oever van sloten
•
ruimte voor extra waterberging
•
ecologische waarde voor insecten, amfibieën en
met riet en oeverbeplanting.
42
ter bescherming van kwetsbare gewassen
Een lijnvormig
aarden wal
SLOOTOEVER
ter bescherming van kwetsbare gewassen
vissen en voor oevervegetatie •
ruimte voor extra waterberging
•
esthetische waarde
Beplantingstype
Definitie
Oorspronkelijk gebruik
Huidig gebruik
BOMENRIJ
Een opeenvolging van bomen
•
•
in een rechte of gebogen lijn. •
KNOTBOMEN
Een opeenvolging van
•
geknotte bomen in een rechte of gebogen lijn, vaak in
ter bescherming van kwetsbare gewassen (bijvoorbeeld fruitteelt) tegen zon en wind (m.n. els
(bijvoorbeeld fruitteelt) tegen zon en wind (m.n. els
en populier)
en populier)
als zichtbegeleidend element in landschappen
als brandhout en gebruikshout voor o.a. manden
•
als zichtbegeleidend element in landschappen
•
als camouflage van bouwmassa’s
•
esthetische waarde
•
ecologische waarde
•
als gebruikshout voor o.a. manden en bezems
en bezems (m.n. wilg) •
slootkanten.
als perceelbegrenzing bij bouwlanden, langs
(m.n. wilg) •
landwegen en sloten •
soms zelfs gebruikt voor godsdienstige doeleinden:
Een kunstmatig beplant stuk
•
grond waar vruchten- of
SOLITAIRE BOOM
als perceelbegrenzing bij bouwlanden, langs landwegen en sloten
•
het accentueren van een kapel of het bevestigen
BOOMGAARD
ter bescherming van kwetsbare gewassen
ecologische waarde voor uilen, knaagdieren, insecten en kruiden
van een kruisbeeld op de boom
•
esthetische waarde
met name voor voedselproductie (o.a. appel, peer,
•
met name voor voedselproductie (o.a. appel, peer,
kers, perzik, pruim, noot) bij boerderijen
kers, perzik, pruim, noot) bij boerderijen
notenbomen op gekweekt
•
esthetische waarde
worden.
•
ecologische waarde
Een enkele, alleenstaande
•
als perceelbegrenzing bij bouwlanden
•
als perceelbegrenzing bij bouwlanden
boom in een verder open
•
in weilanden als schaduwplek voor vee en tevens
•
in weilanden als schaduwplek voor vee en tevens
omgeving.
bescherming bij regen •
het aanduiden van een historische locatie of ter herdenking
•
bescherming bij regen •
het aanduiden van een historische locatie of ter herdenking