Bijlage A rapportage fase 2 vitaliteitscentrum Park Veldzicht
Tekst van het document
welke onderdelen horen publiek te zijn, welke kunnen door partners worden gedragen, en hoe kunnen risico’s worden gespreid. Zo ontstaat een ontwikkel route waarin de gemeentelijke bijdrage gericht wordt ingezet voor maatschappelijk rendement, zonder dat de gemeente structureel alle lasten hoeft te dragen.
8.5. RISICO’S EN AANDACHTSPUNTEN Regie en procescontinuïteit De maatschappelijke businesscase voor Park Veldzicht is kansrijk, maar vraagt om een zorgvuldig georganiseerd proces. Gespreksrondes laten zien dat partners behoefte hebben aan duidelijke kaders en aanspreekpunten, terwijl er tegelijk ruimte moet blijven om samen te ontwikkelen. De uitdaging ligt in een heldere, lichte regierol van de gemeente: voldoende richting om samenhang te bewaken, zonder de flexibiliteit en het eigenaarschap van partners te beperken. Continuïteit in proces en contactpersonen is daarbij een belangrijke randvoorwaarde. Risico’s en financiële zorgvuldigheid De financiële risico’s blijven beheersbaar zolang de ontwikkeling gefaseerd plaatsvindt en investeringen pas worden gedaan wanneer
programmatische onderbouwing, draagvlak en partnerschap stevig genoeg zijn. De maatschappelijke businesscase betekent niet dat de gemeente op voorhand extra middelen moet vrijmaken; zij maakt juist inzichtelijk hoe kosten, bijdragen van partners, Regio Deal middelen en maatschappelijke baten zich tot elkaar verhouden. Hierdoor kunnen investeringen doelgericht en transparant worden afgewogen. Ontwikkelruimte en flexibiliteit Een toekomstbestendig Vitaliteitscentrum vraagt om ruimte om te experimenteren, leren en bijsturen. Dat betekent dat het concept niet te vroeg moet worden dichtgetimmerd in een vast ontwerp of een volledig uitgewerkt programma. Tijdelijke of modulaire voorzieningen, pilot activiteiten en programmatische flexibiliteit helpen om te groeien op basis van inzichten uit de praktijk. Dit vermindert risico’s en verhoogt de kans op een duurzaam gedragen aanbod. Juridische borging en transparantie De juridische kaders (Didam-arrest) stellen heldere eisen aan transparantie en gelijkwaardigheid bij partnerselectie. Uitvragen, rolverdeling en afspraken over gebruik of exploitatie moeten zorgvuldig worden
- 56 -
onderbouwd zodat voor alle partijen duidelijk is hoe besluiten tot stand komen. Dit vraagt om tijdige betrokkenheid van juridische expertise en een proces dat navolgbaar is voor partners én samenleving. Partnerkracht en uitvoeringsvermogen Maatschappelijke partners verschillen in financiële ruimte, personele capaciteit en continuïteit. Dat vraagt om een ontwikkelproces waarin samenwerking niet wordt gebaseerd op één partij, maar op een brede en diverse partnerbasis. In de startfase kan het nodig zijn dat de gemeente ondersteuning biedt in procesregie, samenwerking en enkele gedeelde voorzieningen, zodat partners veilig en gelijkwaardig kunnen aanhaken. De ligging van Park Veldzicht — buiten de directe dorpskern — betekent dat een herkenbaar, aantrekkelijk en samenhangend programma essentieel is om voldoende activiteit en betrokkenheid te realiseren. Een sterk en veelzijdig aanbod helpt partners én inwoners de weg naar het terrein te vinden en voorkomt dat het programma afhankelijk wordt van een klein aantal aanbieders. Een robuust netwerk van partners vergroot het draagvlak, vermindert risico’s en versterkt de duurzaamheid van het concept op de lange termijn.
8.6. CONCLUSIE De maatschappelijke businesscase laat zien dat Park Veldzicht duidelijke en realistische kansen biedt om de gezondheid, participatie, gemeenschapskracht, talentontwikkeling en de kwaliteit van de leefomgeving in Altena te versterken. De meerwaarde ontstaat vooral door de samenhang: een groene, open omgeving waarin gezondheid, leren, ontmoeten en betekenisvolle activiteiten elkaar versterken en waar partners gezamenlijk werken vanuit de principes van Brein en Positieve Gezondheid. De analyse maakt duidelijk dat deze ontwikkeling uitvoerbaar is, mits zij gefaseerd, flexibel en met een heldere processtructuur wordt vormgegeven. Een brede en stabiele partnerbasis is essentieel om het programma te dragen en mee te laten groeien, terwijl de gemeente regie houdt op publieke waarden, kwaliteit en continuïteit. De maatschappelijke baten landen breder dan de gemeentelijke begroting alleen en rechtvaardigen daarmee een investering die vooral is gericht op langetermijneffecten, preventie en leefkwaliteit. Deze maatschappelijke businesscase vormt een richtinggevend kader en is aanvullend op, en verdiepend ten opzichte van, de eerdere verkenningen
en vervolgonderzoeken (fase 02). Waar fase 02 vooral inzicht biedt in kansen, scenario’s en bandbreedtes, is fase 03 bedoeld om deze richting te vertalen naar concrete en toetsbare uitwerkingen die gereed zijn voor besluitvorming, zonder daarbij onomkeerbare verplichtingen aan te gaan. Met deze richtinggevende maatschappelijke businesscase kan de gemeenteraad bepalen of fase 03 wordt opgestart. In deze fase worden het programma, de ruimtelijke uitwerking, de samenwerking met partners, de governance en de integrale maatschappelijke én financiële onderbouwing verder geconcretiseerd. Aan het einde van fase 03 beschikt de raad over een compleet, bestuurlijk uitlegbaar en toetsbaar kader, bestaande uit: - Een uitgewerkt programmatisch kader per pijler, inclusief fasering en onderscheid tussen tijdelijke en structurele onderdelen; - Een ruimtelijke en juridische uitwerking met inzicht in planologische randvoorwaarden, procedures en doorlooptijden; - Een verkennend maar concreet partnerschap, vastgelegd in intenties en samenwerkingsscenario’s (zonder contractvorming of eigendomsoverdracht);
- 57 -
- Een uitgewerkt governance- en organisatiemodel met heldere rolverdeling en opties voor regie en risicodragerschap richting fase 04; - Een integrale maatschappelijke en financiële businesscase, inclusief investerings- en exploitatieopzet, dekking, risicoanalyse en monitoring; - Een expliciet besliskader met concrete keuzemogelijkheden voor de raad voor de vervolgfase. Fase 03 is opgezet als een afgebakende voorbereidingsfase met een realistische looptijd van circa 9 tot 12 maanden na het raadsbesluit. Tijdens deze fase vindt periodieke terugkoppeling aan de gemeenteraad plaats over voortgang, tussentijdse keuzes en aandachtspunten. Op basis van de resultaten van fase 03 kan de gemeenteraad vervolgens een goed onderbouwd besluit nemen over fase 04 (realisatie en structurele inrichting van Park Veldzicht).
9. STUREN OF SAMENWERKEN
- 58 -
9.1. UITGANGSPUNTEN VOOR STURING EN SAMENWERKING Drie uitgangspunten zijn richtinggevend voor de governance van Park Veldzicht: 1. De gemeente borgt publieke waarden en rechtmatigheid De gemeente blijft verantwoordelijk voor eigendom, juridische zorgvuldigheid (waaronder Didam-conformiteit), financiële rechtmatigheid en de maatschappelijke koers. Dit zijn taken die niet gedelegeerd kunnen worden. 2. Partnerschap is essentieel voor een sterk programma De gesprekken laten zien dat maatschappelijke organisaties bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen voor programmering, beheer en activiteiten — mits de gemeente duidelijk is over verwachtingen, ruimte en proces. Het selecteren van kernpartners betekent echter ook een bestuurlijk signaal: “we gaan het anders doen” dan traditionele voorzieningenontwikkeling. 3. De ontwikkeling blijft gefaseerd en lerend
geven voor experiment, monitoring en bijsturing, zonder dat de basisprincipes ter discussie komen.
9.2. TWEE GOVERNANCE KOERSEN: REGIEROL OF FACILITERENDE ROL De kern van de keuze voor fase 03 is of de gemeente regie houdt of vooral faciliteert. Deze twee koersen zijn hieronder uitgewerkt. Ze vormen geen rigide modellen maar richtinggevende denkrichtingen, waartussen de raad kan kiezen of waaraan zij accenten kan toevoegen. 9.2.1. Gemeente houdt regie In deze koers kiest de gemeente voor een actieve en sturende rol. De gemeente bepaalt het proces, bewaakt de fasering en zorgt dat programmatische, ruimtelijke en maatschappelijke doelen in samenhang worden ontwikkeld. Deze aanpak sluit het meest aan bij scenario 03 (organische projectontwikkeling), maar onderdelen hiervan zijn ook toepasbaar in scenario 02, waarin de gemeente lichte activering combineert met beperkte sturing.
Het programma groeit mee met gebruik en samenwerking. De governance moet daarom ruimte
- 59 -
In deze koers: - Organiseert de gemeente een projectstructuur met een projectleider (ruimtelijk/juridisch/financieel) en een kwartiermaker (programma en samenwerking); - Stuurt de gemeente het proces van partnerselectie, waarbij transparantie en maatschappelijke meerwaarde centraal staan; - Werken partners binnen door de gemeente gestelde kaders, zodat kwaliteit, samenhang en tempo geborgd blijven; - Blijft het eigendom bij de gemeente en worden gebruiksrechten via Didam-conforme afspraken toegekend (dit geldt voor alle scenario’s); - Vindt besluitvorming gefaseerd plaats, waarbij de raad per stap koers, kaders en middelen vaststelt en het college uitvoert (eveneens scenario-overstijgend). Afweging: voordelen en nadelen van deze koers Voordelen: - Publieke waarden worden stevig geborgd. - Duidelijkheid richting partners, wat vertrouwen en voorspelbaarheid creëert.
- Samenhang tussen programma, ruimte en organisatie blijft onder één regie. - Geschikt wanneer risico’s beperkt moeten blijven en draagvlak nog moet worden opgebouwd. Nadelen: - De gemeente draagt de meeste verantwoordelijkheid en inzet. - Partners ervaren minder ruimte voor eigen initiatief en innovatie. - De ontwikkel snelheid wordt afhankelijk van gemeentelijke capaciteit. 9.2.2.Gemeente faciliteert / partners nemen regie en risico’s over In deze koers kiest de gemeente voor een lichtere, faciliterende rol. De gemeente stelt de maatschappelijke kaders, bewaakt publieke waarden en blijft eigenaar van de grond, maar legt de ontwikkeling nadrukkelijker in handen van een netwerk of consortium van maatschappelijke partners. Deze ontwikkelrichting sluit het meest aan bij scenario 4B uit de ontwikkelstrategieën. In deze koers: - Organiseert de gemeente een open en transparante selectieprocedure om tot een evenwichtige groep kernpartners te komen; - Ontstaat een samenwerkingsvorm waarin partners gezamenlijk programmeren, beheren en waar mogelijk (tijdelijk) ontwikkelen;
- Blijft de gemeente verantwoordelijk voor de transparante toedeling van gebruiksrechten, juridische borging en het bewaken van publieke waarden; - Ligt de dagelijkse aansturing van programma en activiteiten bij partners, waarbij de gemeente een faciliterende en toetsende rol vervult; - Verschuiven investeringen en exploitatieverantwoordelijkheid geleidelijk van de gemeente naar het consortium, passend bij de ontwikkelfase en het draagvlak. Afweging: voordelen en nadelen van deze koers Voordelen - Vergroot eigenaarschap en betrokkenheid van maatschappelijke partners; - Creëert ruimte voor innovatie, experiment en ondernemerschap; - Gemeentelijke inzet en risico’s nemen af naarmate partners meer verantwoordelijkheid dragen; - Sluit goed aan bij een vitaliteitsconcept dat groeit door samenwerking en praktijkervaring. Nadelen - Kans op versnippering of ongelijkheid als kaders onvoldoende scherp zijn;
- 60 -
- Vereist partners met voldoende capaciteit en stabiliteit — niet vanzelfsprekend in alle sectoren; - Gemeente heeft minder directe invloed op tempo, keuzes en programmering; - Hogere eisen aan juridische borging en monitoring om publieke waarden te bewaken.
9.3. JURIDISCHE EN BESTUURLIJKE BORGING Welke koers ook wordt gekozen, het proces moet voldoen aan de vereisten van transparantie, proportionaliteit en gelijke behandeling (Didam-arrest). Dit betekent dat toedeling van gebruiksrechten alleen kan plaatsvinden op basis van aantoonbare maatschappelijke meerwaarde en gelijke kansen voor alle potentiële partijen. Daarom zijn afspraken nodig over: - Gebruik, beheer en verantwoordelijk-heden; - Risicotoedeling bij investeringen en exploitatie; - Onderzoek, monitoring en datadeling binnen het Living Lab; - Mogelijke toekomstige constructies (zoals erfpacht) indien voor een consortiumvariant wordt gekozen. In fase 03 worden deze kaders verder uitgewerkt en juridisch vastgelegd.
9.4. PROCESINRICHTING EN FASERING IN FASE 03 De ontwikkeling van Park Veldzicht blijft bewust gefaseerd, zodat kan worden geleerd, bijgestuurd en pas wordt geïnvesteerd wanneer programma en partnerschap voldoende concreet zijn. In fase 03 staan drie kerntaken centraal:
1. Selectie van kernpartners. In fase 03 organiseert de gemeente een open en transparant selectieproces voor kernpartners. Deze selectie is bedoeld om, samen met maatschappelijke partijen, de inhoudelijke, organisatorische en financiële haalbaarheid te toetsen van zowel tijdelijke programmering (scenario 2) als de mogelijke doorgroei naar organische ontwikkeling (scenario 3). De selectie is verkennend van aard en leidt tot intenties en samenwerkingsscenario’s, niet tot contractvorming, eigendomsoverdracht of vastlegging van structureel risicodragerschap. Het proces voldoet aan de vereisten voor gelijke kansen en zorgvuldige onderbouwing. 2. Programmatische en ruimtelijke uitwerking. Per pijler wordt het programma concreet gemaakt, inclusief een eerste fasering, ruimtelijke vertaling, benodigde voorzieningen en eventuele tijdelijke of modulaire oplossingen. Dit leidt tot een gezamenlijk gedragen ontwikkelrichting voor de volgende jaren. 3. Integrale maatschappelijke en financiële uitwerking In deze fase worden de maatschappelijke baten, investeringen,
- 61 -
exploitatie, governance, eigendomspositie en samenwerkingsvorm samengebracht in één integraal besluitvormingskader (businesscase). Dit biedt de raad zicht op keuzes, risico’s en consequenties.
9.5. BESLUITVORMING: KEUZE VOOR KOERS EN MIDDELEN Voor de overgang naar fase 03 is bestuurlijke besluitvorming nodig. Fase 03 is nadrukkelijk een verkennende en lerende fase, bedoeld om opties open te houden en alternatieve routes zorgvuldig te onderzoeken voordat definitieve keuzes worden gemaakt over eigendom, regie of uitvoeringsmodellen. Tegelijkertijd kan deze fase niet richtingloos worden uitgevoerd. Voor een zorgvuldige en transparante uitwerking zijn heldere, maar niet-definitieve uitgangspunten nodig. De raad wordt daarom gevraagd om: - Een richtinggevend uitgangspunt vast te stellen voor de inrichting van fase 03, te weten: - Een meer regiegericht model, waarin de gemeente actief stuurt, of - Een meer faciliterend model, waarin maatschappelijke partners meer ruimte en verantwoordelijkheid krijgen binnen door de gemeente gestelde kaders;
- Middelen beschikbaar te stellen voor de voorbereidingsfase (fase 03), ten behoeve van de inzet van een projectleider, een kwartiermaker en noodzakelijke verdiepende onderzoeken. Deze richtinggevende keuze is niet definitief en sluit alternatieve routes niet uit. Ook wanneer één model als vertrekpunt wordt gekozen, worden in fase 03 beide modellen inhoudelijk onderzocht en uitgewerkt, zodat de raad in fase 04 kan beschikken over een volledig en afgewogen beeld van de consequenties per optie. De raad besluit met dit besluit wél: - Met welk richtinggevend uitgangspunt fase 03 wordt ingericht; - Om een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen voor proces, uitwerking en onderzoek. De raad besluit níet: - Over eigendomsoverdracht of juridische positionering; - Over definitieve governance- of uitvoeringsmodellen; - Over investeringen, bouw of structurele exploitatie. Het voorbereidingskrediet betreft geen structurele middelen en leidt niet tot onomkeerbare verplichtingen. Het is bedoeld om het programma, de ruimtelijke vertaling, het partnerschap en de maatschappelijke en financiële
businesscase zorgvuldig uit te werken, zodat de raad in een volgende fase op basis van volledige en toetsbare informatie kan besluiten over realisatie. De dekking van de voorbereidingsfase kan (deels) worden gevonden binnen beschikbare Regio Deal-middelen en – indien nodig – via een aanvullend gemeentelijk voorbereidingskrediet. Deze keuzes worden vastgelegd in een separaat besluitvormingsdocument voor college en raad. Dit rapport vormt daarvoor de inhoudelijke onderbouwing.
8.6 CONCLUSIE De ontwikkeling van Park Veldzicht vraagt om een governance keuze die past bij de manier waarop het project zich inhoudelijk en programmatisch wil ontwikkelen: in samenhang, in partnerschap en in stappen die kunnen meegroeien met gebruik en inzichten. Dat betekent dat er altijd een basis van gemeentelijke sturing nodig is om publieke waarden, openbaarheid en juridische zorgvuldigheid te borgen. Tegelijkertijd laten de gesprekken in fase 02 zien dat de maatschappelijke meerwaarde juist ontstaat wanneer partners ruimte krijgen om mee te bouwen, te programmeren en verantwoordelijkheid te nemen.
- 62 -
Voor die balans biedt het faciliterende model het meest toekomstbestendige perspectief: - Het ondersteunt samenwerking en gedeeld eigenaarschap; - Het stimuleert innovatie en ruimte voor groei; - En het sluit aan bij een gefaseerde ontwikkelstrategie waarin risico’s beheersbaar blijven. De gemeente blijft daarbij sturend op de kern—publieke waarden, kaders, transparantie—maar ontwikkelt niet alles zelf. Partners worden vroegtijdig betrokken, werken mee aan programmering en beheer, en nemen steeds meer verantwoordelijkheid naarmate het concept sterker wordt ingevuld. Met dit hoofdstuk krijgt de raad een helder keuzekader om richting te bepalen. Een uitgesproken koers geeft rust en voorspelbaarheid, voorkomt versnippering en helpt partners om zich duurzaam te verbinden. Wanneer de raad kiest voor een faciliterende koers, kan Park Veldzicht uitgroeien van visie naar praktijk in een zorgvuldig, transparant en lerend proces waarin maatschappelijke innovatie en publieke waarden hand in hand gaan.
- 63 -
10. AANBEVELINGEN VERVOLGSTAPPEN
- 64 -
10.1. DOEL VERVOLGFASE (FASE 03) Fase 03 vormt de overgang van conceptontwikkeling naar een projectmatige voor-bereidingsfase. Waar fase 02 zich richtte op het uitwerken van het richtinggevende concept en het verkennen van maatschappelijke kansen, staat fase 03 in het teken van verdieping, onderbouwing en concretisering. Het doel is om het concept van Park Veldzicht te vertalen naar een uitvoerbaar, toetsbaar en voorstel dat de raad in fase 04 kan beoordelen. In deze fase worden: 1. 2.
3.
De programmatische keuzes aangescherpt; De ruimtelijke, juridische en organisatorische kaders verder onderzocht; En de maatschappelijke businesscase doorgerekend op basis van actuele gegevens
Daarmee is fase 03 vergelijkbaar met de initiatief- en definitiefase van een reguliere projectaanpak: er worden nog geen onomkeerbare verplichtingen aangegaan, maar er wordt wél een solide fundament gelegd waarop later een realisatiebesluit kan rusten.
Voor deze fase is een projectmatige organisatie nodig. De inzet van een projectleider en een kwartiermaker — direct na het raadsbesluit — zorgt voor samenhang tussen de verschillende werksporen en biedt continuïteit in het gesprek met maatschappelijke partijen. Fase 03 is nadrukkelijk een lerende en verkennende fase. Alternatieven worden niet uitgesloten, maar stap voor stap onderzocht. Daarbij gaat het om vragen als: - Welke samenwerkingsmodellen zijn haalbaar; - Welke ruimtelijke keuzes passen het best; - Wat is financieel verantwoord; - En hoe kan het concept worden verbonden met programma’s zoals de Regio Deal. Aan het einde van fase 03 ligt er een volledig en bestuurlijk uitlegbaar voorstel. Op basis daarvan kan de raad in fase 04 besluiten hoe Park Veldzicht wordt uitgevoerd.
- 65 -
9.2. ORGANISATORISCHE VOORBEREIDING Voor een zorgvuldige uitvoering van fase 03 is een compacte maar krachtige project-organisatie nodig. De gemeente richt hiervoor projectorganisatie in, waarin expertise wordt samengebracht uit ruimtelijke ordening, vastgoed, sociaal domein, financiën en juridische borging. Deze organisatie vormt het coördinatiepunt voor alle parallelle werksporen in fase 03. Rol projectleider De dagelijkse regie ligt bij een projectleider, die verantwoordelijk is voor de samenhang tussen programma, ruimtelijke uitwerking, juridische kaders en de financiën. De projectleider bewaakt voortgang, integraliteit en besluitvormingsmomenten. Rol kwartiermaker Daarnaast wordt direct na het raadsbesluit een kwartiermaker aangesteld (circa 16 uur per week, bij één partij ondergebracht). De kwartiermaker richt zich op de maatschappelijke kant van de ontwikkeling: het verdiepen van het
partnernetwerk, het voorbereiden van de selectie van de kernpartners, het concretiseren van het programma volgens de vijf pijlers en het verbinden van het concept met kansen binnen o.a. de Regio Deal. Daarmee fungeert de kwartiermaker als continue schakel tussen gemeente, partners en inwoners. Borgen continuïteit Een belangrijk aandachtspunt is het borgen van continuïteit, kennisopbouw en procesvastheid. Fase 03 vraagt om een doorlopende blik op risico’s, kansen en verschillende uitvoeringsroutes. Deze inzichten worden gedurende de fase opgebouwd en vertaald naar een concrete projectaanpak én een integraal uitgewerkte maatschappelijke en financiële businesscase, waarmee de raad in fase 04 een afgewogen realisatiebesluit kan nemen.
9.3. SELECTIE EN SAMENWERKING MET KERNPARTNERS Deze fase richt zich op het ontwerpen en uitvoeren van een open selectieprocedure van kernpartners waarin maatschappelijke waarde, programmatische bijdrage en samenwerkingskracht leidend zijn. De gesprekken in fase 02 laten zien dat verschillende organisaties bereid zijn
om een rol te verkennen, maar nog niet duidelijk is wie daadwerkelijk kernpartner kan worden en welke verantwoordelijkheden zij kunnen dragen. Daarom is fase 03 gericht op het verdiepen van deze verkenning. De gemeente werkt met op basis van een intentie-overeenkomsten: een lichte samenwerkingsvorm met nietbindende afspraken die richting geven aan samenwerking, zonder vooruit te lopen op definitieve keuzes of juridische verplichtingen. De kwartiermaker speelt een centrale rol bij het onderhouden van het netwerk. Hij/zij bereidt ook de selectie van de kernpartners voor, toetst ambities van partijen aan de inhoudelijke koers en helpt om programmatische verbindingen te leggen. Fase 03 moet voldoende ruimte bieden om samenwerking te verdiepen, verwachtingen te verhelderen en de praktische haalbaarheid van partnerschappen te toetsen vóórdat in fase 04 structurele keuzes worden gemaakt. Resultaat aan het einde van fase 03 Aan het einde van fase 03 beschikt de gemeente over: - Een afgeronde selectie van kernpartners;
- 66 -
- Intentieovereenkomsten met partijen die passen binnen de inhoudelijke en maatschappelijke koers; - Een helder voorstel voor de samenwerkingsvorm (governance, rollen, verantwoordelijkheden); - Concrete programmatische bijdragen per partner, verwerkt in de integrale businesscase. Deze resultaten vormen de basis waarop de raad in fase 04 een besluit kan nemen over realisatie, vorm van samenwerking en investeringen.
9.4. RUIMTELIJKE EN JURIDISCHE VERKENNING Parallel aan de inhoudelijke en organisatorische uitwerking is fase 03 bedoeld om de ruimtelijke en juridische haalbaarheid verder te onderbouwen. De gemeente kan binnen de bestaande bestemming een eerste ruimtelijk plan uitwerken en indien nodig ook een eventuele wijziging van het omgevingsplan opstarten. Het doel van fase 03 is om helder te krijgen wat er juridisch en planologisch nodig is om een uitvoeringsbesluit te kunnen nemen en de ontwerpfase op te gaan starten van fase 04 op te gaan starten. Werkzaamheden fase 03 omvatten: - Het uitwerken van gebruiksconstructies die passen bij het maatschappelijke doel van Park Veldzicht;
- Het voorbereiden van afspraken over beheer, onderhoud, aansprakelijkheid en eigendom; - En het toetsen aan de relevante juridische kaders, waaronder de aanbestedingsregels.
9.5. FINANCIËLE EN MAATSCHAPPELIJKE ONDERBOUWING De maatschappelijke businesscase vormt de inhoudelijke en financiële basis voor een toekomstig uitvoeringsbesluit. In fase 03 wordt deze businesscase verder verdiept en onderbouwd met actuele ramingen, een taxatie van de locatie, inzicht in investeringsbehoeften en een eerste inschatting van bijdragen van partners, fondsen en programma’s zoals de Regio Deal. In deze fase verschuift de aandacht van een conceptuele waardeinschatting naar een toetsbaar model waarin drie elementen samenkomen: - Maatschappelijke opbrengsten, zoals gezondheid, participatie, preventie, leefkwaliteit en educatie; - Financiële inzet, zowel van de gemeente als van partners; - Organisatorische en juridische randvoorwaarden, die nodig zijn om investeringen verantwoord te kunnen doen. De businesscase richt zich nadrukkelijk niet op directe terugverdientijd, maar
op de verhouding tussen maatschappelijke opbrengst en gemeentelijke investering. Zij maakt inzichtelijk hoe waarde wordt gecreëerd, wie daarvan profiteert en welke rol partners kunnen spelen in uitvoering en financiering. Het resultaat van fase 03 is een volledig, toetsbaar en bestuurlijk uitlegbaar besluitvormingsdocument waarin maatschappelijke baten, kosten, risico’s, bijdragen en uitvoeringsopties integraal zijn verwerkt. Hiermee beschikt de gemeenteraad over een solide basis om in fase 04 een realistisch en onderbouwd besluit te nemen over de uitvoering.
9.6. COMMUNICATIE EN PARTICIPATIE Park Veldzicht kan alleen uitgroeien tot een betekenisvolle plek als inwoners, verenigingen en ondernemers zich herkennen in de ontwikkeling. Fase 03 vraagt daarom om een zorgvuldige, transparante en vooral actieve communicatie- en participatieaanpak. Het doel in deze fase is niet om een definitief ontwerp op te halen, maar om draagvlak op te bouwen, verwachtingen te managen en kennis uit de omgeving te benutten. In deze fase ligt de nadruk op drie elementen:
- 67 -
- Het delen van voortgang, zodat inwoners en partners inzicht houden in keuzes, fasering en vervolgstappen; - Het ophalen van lokale kennis en ervaringen, bijvoorbeeld over gebruik van de buitenruimte, mobiliteit, wensen in het sociaal programma en elementen van de plek die behouden moeten blijven; - Het versterken van betrokkenheid, zodat toekomstige gebruikers zich mede-eigenaar voelen van de ontwikkeling. Het Living Lab kan hierbij dienen als een zichtbaar platform waar experimenten, lessen en verhalen uit het veld worden gedeeld. Niet als apart participatietraject, maar als een middel om inwoners te betrekken bij het lerende karakter van Park Veldzicht en om de maatschappelijke meerwaarde tastbaar te maken.
9.7. AANBEVELINGEN VOOR DE VERVOLGSTAP Op basis van de bevindingen uit fase 02 adviseren wij de gemeenteraad om in te stemmen met het starten van fase 03 als voorbereidingsfase. Deze fase leidt niet tot onomkeerbare verplichtingen, maar is noodzakelijk om het concept van Park Veldzicht te vertalen naar een concreet, toetsbaar en gereed voor besluitvorming zijnd voorstel voor uitvoering. De vraag
hoeveel sturing de gemeente wil houden en hoeveel ruimte zij wil geven aan maatschappelijke partners wordt pas in fase 04 definitief beantwoord; fase 03 bereidt beide routes zorgvuldig en transparant voor.
monitoring en programmatische vernieuwing worden versterkt; - De gemeenteraad periodiek te informeren over voortgang, inzichten en keuzes die richting geven aan de besluitvorming in fase 04.
Wij adviseren de raad om:
Met deze aanbeveling wordt de raad gevraagd richting te geven aan de vervolgfase én de randvoorwaarden te creëren om deze zorgvuldig uit te voeren, zonder vooruit te lopen op latere keuzes over eigendom, regie of uitvoeringsmodel.
- Het college opdracht te geven fase 03 te starten, en - Een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen waarmee de werkzaamheden in deze fase kunnen worden uitgevoerd. - Binnen deze opdracht aan het college adviseren wij om in fase 03: - Een kwartiermaker en projectleiding in te zetten, zodat samenwerking met maatschappelijke partijen, inwoners en de Regio Deal vanaf de start gestructureerd en transparant kan worden opgepakt; - Een open en transparant selectieproces voor kernpartners te organiseren, gericht op het verkennen van betrokkenheid, rollen en samenwerkingsvoorwaarden (zonder het aangaan van onomkeerbare verplichtingen); - Het programma, de ruimtelijke mogelijkheden en de maatschappelijke en financiële businesscase verder te concretiseren, inclusief verdiepende onderzoeken, scenario-uitwerking en financiële doorrekening; - Het Living Lab te koppelen aan de Regio Deal, zodat kennisontwikkeling,
9.8. TOT SLOT Park Veldzicht staat op de drempel van een nieuwe fase. De conceptuele basis is gelegd, het draagvlak is aanwezig en de maatschappelijke potentie is duidelijk. Fase 03 is bedoeld om deze potentie om te zetten in een concreet, uitvoerbaar en bestuurlijk toetsbaar voorstel. Door nu te kiezen voor een zorgvuldige, transparante en lerende aanpak kan de gemeente in de volgende fase een besluit nemen dat stevig, uitlegbaar en toekomstbestendig is. De gemeenteraad wordt gevraagd in te stemmen met deze richting, zodat het college het voorbereidingsproces kan starten en de ontwikkeling van Park Veldzicht, samen met inwoners en maatschappelijke partners, kan doorgroeien naar een volgende fase.
- 68 -
De Regio Deal en het programma Vitaal Platteland bieden daarbij een belangrijke kans: zij kunnen helpen om onderzoek, programmering en samenwerking te versnellen en om de maatschappelijke waarde van Park Veldzicht verder te versterken.