Bijlage A rapportage fase 2 vitaliteitscentrum Park Veldzicht

VITALITEITSCENTRUM VELDZICHT verbondenheid - veerkracht - verbeeldingskracht

fase 02 | marktverkenning & handreiking kaders voor besluitvorming gemeenteraad -1-

INHOUDSOPGAVE

COLOFON Opdrachtgever: Gemeente Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk conceptontwikkeling: studioMAEK A. van Hannoverstraat 4 Unit H3.06 D 2595 BJ Den Haag in samenwerking met

On(t)roerend Goed Daam Fockemalaan 22 3818 KG Amersfoort Versie 12 januari 2026

-2-

1.

SAMENVATTING

4

2. OPSTART FASE 02 2.1. Doel, scope en afbakening 2.2. context Park Veldzicht 2.3. fase 01 op hoofdlijnen 2.4. Transitie & innovatie 2.5. Doelstelling fase 02 2.6. startpunt : brein

10 11 12 12 13 13 15

3. BESTAANDE KADERS 3.1. Gemeentelijke beleidskaders

16 17

3.1.1. Omgevingsvisie 3.1.2. Sociaal Kompas Altena 3.1.3. De Strategische Agenda Altena 2025–2028 3.1.4. Blue Zone en het Programma Vitaliteit 3.1.5. Programmalijn Vitaal Platteland

3.2. Regio deal 3.3. Provinciale kaders 3.4. Juridische kaders

3.4.1. Didam-arrest: selectie mét ruimte voor innovatie 3.4.2. Omgevingswet 3.5. Milieuwetgeving

18 18 19

19 19 20

20

4. MARKTVERKENNING 4.1. Doel en opzet van de marktverkenning

22 23

Gesprekspartners Interne gesprekken: Relevante recente ontwikkeling

4.2 Bevindingen verkennende gesprekken 4.1. Bouwstenen Programma

4.1.1. Gezondheid, begeleiding & preventie 4.1.2. Welzijn, ontmoeting & gemeenschapskracht 4.1.3. Leren, werken & ontwikkelen (living-lab) 4.1.4. Natuur, bewegen, recreatie & buitenruimte 4.1.5. Zingeving, cultuur & betekenis

23 24

24 25 25 25 26

27

5. UITWERKING CONCEPT 5.1. Gezondheid en leefstijl 5.2. Sociaal, educatief en creatief programma 5.3. zingeving, cultuur & persoonlijke ontwikkeling 5.4. Natuur, bewegen en agrarisch leven 5.5. De integrale waarde van het concept 5.6. Conclusie conceptfase

28 29 30 30 31 31 33

6. ONTWIKKELSTRATEGIEËN 6.1. Scenario 01 : Leegstandsbeheer 6.2. Scenario 02: Tijdelijk gebruik en/of placemaking

34 35 35

6.5. Scenario 05 : afstoten LOCATIE 6.6. Bestuurlijke afweging en voorkeursrichting 6.7. Financiële bandbreedte en gemeentelijke inzet.

38 39 40

7. RUIMTELIJKE INPASSING: 7.1. Ruimtelijke concept 7.2. planologische kaders : wat kan wel en wat kan niet 7.5. Randvoorwaarden: wat kan en wat niet 7.6. Vervolgonderzoek ( fase 03) 7.7. Samenvatting

42 43 44 49 50 50

8. MAATSCHAPPELIJKE BUSINESSCASE 8.1. De maatschappelijke businesscase 8.2. Maatschappelijke meerwaarde: samenhang als kracht 8.3. maatschappelijke baten 8.4. Financiële duiding en investeringsruimte 8.5. Risico’s en aandachtspunten 8.6. Conclusie

52 53 53 54 55 56 57

9. STUREN OF SAMENWERKEN 9.1. Uitgangspunten voor sturing en samenwerking 9.2. Twee governance koersen: regierol of faciliterende rol

58 59 59

9.3. Juridische en bestuurlijke borging 9.4. Procesinrichting en fasering in fase 03 9.5. Besluitvorming: keuze voor koers en middelen 8.6 Conclusie

61 61 61 62

10. AANBEVELINGEN VERVOLGSTAPPEN 10.1. Doel vervolgfase (fase 03) 9.2. Organisatorische voorbereiding 9.3. Selectie en samenwerking met kernpartners 9.4. Ruimtelijke en juridische verkenning 9.5. Financiële en maatschappelijke onderbouwing 9.6. Communicatie en participatie 9.7. Aanbevelingen voor de vervolgstap 9.8. Tot slot

64 65 65 66 66 67 67 67 68

9.2.1. Gemeente houdt regie 9.2.2. Gemeente faciliteert / partners nemen regie en risico’s over

23 23 23

4.2. Samenvattend

36 37

6.4.1. Scenario 04a : door gemeente 6.4.2. . Scenario 04b : door de markt

17 17 17 18 18

3.6. bestuurlijke ruimte (Ontwikkelkaders)

6.3. Scenario 03: Organische projectontwikkeling 6.4. Scenario 04: Gebiedsontwikkeling

-3-

37 37

59 60

1.

SAMENVATTING

-4-

PARK VELDZICHT Park Veldzicht is een plek met een lange historie als publieke ontmoetingsruimte in Altena. Het voormalige buitenzwembad en het omliggende park zijn voor veel inwoners een herkenbaar en betekenisvol onderdeel van hun eigen geschiedenis. Tegelijkertijd staat de plek, net als veel maatschappelijke en openbare voorzieningen onder druk terwijl nieuwe vraagstukken zich aandienen. De maatschappelijke context verandert snel en ingrijpend. De druk op zorg en welzijn neemt toe, informele netwerken veranderen en steeds meer inwoners zoeken naar ontmoeting, zingeving, een gezonde leefstijl en ondersteuning in het dagelijks leven. Deze opgaven vragen niet alleen om andere vormen maar ook om andere plekken waarin gemeenschapszin, ontmoeten, zorg en welbevinden centraal staan. Voor Park Veldzicht is een visie ontwikkeld (fase 01) waarin het park kan worden gerevitaliseerd en getransformeerd naar een publieke plek met de potentie om deze een nieuwe maatschappelijke betekenis te geven, passend bij de hedendaagse uitdagingen een aansluiten op de

ambities en doelen van gemeente Altena met al haar dorpskernen en uitgestrekte agrarische buitengebied. In de afgelopen jaren is het terrein in beheer gegeven aan Stichting Park Veldzicht voor een periode van 10 jaar (2017-2027). De afronding van deze beheerfase met de bijbehorende afwikkeling vinden plaats in een separaat traject. Dit rapport richt zich echter op de toekomstige ontwikkeling en positionering van Park Veldzicht als publieke plek in Altena met een maatschappelijke meerwaarde. Het is een plek die bijdraagt aan het langer gezond en gelukkig leven van haar inwoners op basis van de kernwaarden: verbondenheid - veerkracht verbeeldingskracht FASE 02 VAN DENKLIJN NAAR CONCEPT In fase 02 wordt aan de hand van een marktverkenning gesproken met over het project, de doelen, de ambities en de daar omheen ontwikkelde denklijnen. Op basis van deze input wordt de denklijn BREIN in deze fase verder uitgewerkt tot een ruimtelijk concept met een maatschappelijke businesscase.

-5-

Het openbare Park Veldzicht en het Vitaliteitscentrum worden gezien als samenhangend geheel. Het Park, de bouwwerken en het programma worden integraal ontwikkeld binnen één maatschappelijke gebiedsontwikkeling. Er wordt actief gezocht naar ruimte voor een nauwe samenwerking met de aangrenzende tennisvereniging, de buren (bv Buffelgaard) en de mogelijke komst van een oorlogsmuseum Uit de verkenning komt naar voren een openbare voorzieningen in een groene agrarische omgeving in combinatie met een kernoverstijgend maatschappelijk programma kansrijk is. De geografisch centrale ligging in het buitengebied is daarbij een bewuste en strategische keuze. Deze locatie maakt het mogelijk om functies te ontwikkelen die dusdanig gespecialiseerde disciplines bevat dat het een verzorgingsgebied vereist van minimaal de gemeente Altena en functies bevat die binnen de kernen moeilijker tot hun recht zouden komen, zoals een prikkelarme omgeving, een plek voor herstel/opvang of een laagdrempelige plek waarin preventieve ondersteuning (bv mentaal vlak) kan worden geboden.

Ook zal het een plek zijn om specifieke kennis op gebied van het brein te ontwikkelen, te delen en in de praktijk te monitoren en onderzoeken. Fase 02 scherpt deze ingezette koers aan door dit concept verder uit te werken en expliciet te maken, ontwikkelstrategieën met elkaar te vergelijken en de maatschappelijke en financiële waarde te duiden. Daarmee ontstaat heldere inhoudelijk kaders die gerichte keuzes formuleren voor besluitvorming om mee te kunnen nemen naar fase 03. over het concept Brein Brein is het inhoudelijke vertrekpunt voor de verdere ontwikkeling van het concept voor Park Veldzicht en het Vitaliteitscentrum. Brein richt zich op het versterken van mentale vitaliteit, leefkracht en dagelijks functioneren van inwoners, van jong tot oud. Gezondheid wordt daarbij niet benaderd als zorgvraag, maar als het vermogen om betekenisvol deel te nemen aan het dagelijks leven. Het concept bestaat uit vijf samenhangende pijlers die tevens de bouwstenen vormen van de later te voeren gesprekken bij de marktverkenning:

- Gezondheid en leefstijl; - Welzijn, ontmoeting en gemeenschapskracht; - Leren, werken en ontwikkelen; - Zingeving, cultuur en persoonlijke groei; - Natuur, bewegen en agrarisch leven. Deze pijlers vormen geen afzonderlijke programmaonderdelen, maar overlappende gebruikslagen. Activiteiten vinden plaats in zowel het gebouw als het park en versterken elkaar. Park Veldzicht fungeert daarbij als groene oase. In het openbare deel is er reuring en staat ontmoeten, spelen, leren en bewegen centraal en in het meer besloten deel dat deel uitmaakt van het Vitaliteitscentrum ligt de nadruk op een prikkelarme, geborgen en veilige omgeving waar rust, herstel en reflectie centraal staan. De kracht van Brein ligt in een integrale benadering en het creëren van een voedingsbodem voor synergie tussen de verschillende programmadelen en organisaties die zich hebben gecommitteerd aan het concept. Losse of thematisch geïsoleerde invullingen leveren aantoonbaar minder maatschappelijke waarde op dan een breed opgezet en samenhangend geheel.

-6-

MARKTVERKENNING DRAAGVLAK EN VERWACHTINGEN De marktverkenning laat zien dat Park Veldzicht door een breed spectrum aan maatschappelijke partijen wordt herkend als een kansrijke locatie voor maatschappelijke functies in het buitengebied. De onderscheidende waarde ligt daarbij niet in afzonderlijke functies, maar in de combinatie van rust, groen, ruimte en samenhang. Partijen benadrukken dat juist de onderlinge verwevenheid van deze elementen meerwaarde oplevert. Tegelijkertijd is er weinig draagvlak voor een zwaar, institutioneel of monofunctioneel programma. De voorkeur gaat uit naar een open plek waar activiteiten kunnen ontstaan, veranderen en verdwijnen. De verkenning laat zien dat betrokkenheid van partijen dynamisch is. Het aan- en afhaken van partijen past bij het open en verkennende karakter van de ontwikkeling en benadrukt dat Park Veldzicht zich niet leent voor een vooraf vastgelegd programma. Van de gemeente wordt met name duidelijkheid, voorspelbaarheid en koersvastheid verwacht zonder direct alles in te vullen. Er wordt benoemd dat gemeente, richting geeft en de samenhang bewaakt. Ze formuleert de inhoudelijke koers, stelt randvoorwaarden en stuurt actief op tempo en fasering.

ONTWIKKELSTRATEGIEËN VIJF ROUTES Voor Park Veldzicht zijn vijf ontwikkelstrategieën verkend, variërend van beperkt beheer tot integrale gebiedsontwikkeling. Deze strategieën verschillen in tempo, regie, investeringsniveau en maatschappelijke opbrengst. Op hoofdlijnen zijn de routes: - Leegstandsbeheer – beperkt beheer met geringe maatschappelijke meerwaarde; - Tijdelijk gebruik en placemaking – activering met beperkte investeringen; - Organische projectontwikkeling – gefaseerde doorgroei met regie op samenhang; - Gebiedsontwikkeling – integrale ontwikkeling (4a door de gemeente, 4b door de markt); - Afstoten van de locatie – beëindigen van de maatschappelijke ambitie. De voorkeursrichting is een gefaseerd groeipad: starten met tijdelijk gebruik en placemaking (scenario 2) om de plek te activeren en het concept te toetsen, met de mogelijkheid om door te groeien naar een integrale gebiedsontwikkeling door de gemeente (scenario 4a) wanneer maatschappelijke waarde en partnerschap voldoende zijn uitgekristalliseerd.

RUIMTELIJKE INPASSING OPZET RAAMWERK VOOR PLANVORMING PARK EN GEBOUW De ruimtelijke strategie bestaat uit drie samenhangende plandelen: het openbare Park Veldzicht, het Vitaliteitscentrum met bijbehorend terrein en een centrale entreezone met parkeren en ontsluiting. Het entreegebied vormt een duidelijke, afsluitbare hoofdtoegang met aandacht voor sociale veiligheid, overzicht en bereikbaarheid. Parkeren, halen en brengen en fietsvoorzieningen zijn hier op functionele wijze gecombineerd en georganiseerd. Het park vormt de overgang tussen sport, reuring en rust. Het gebouw van het Vitaliteitscentrum fungeert als buffer tussen het openbare en meer besloten gebied en draagt bij aan het beperken van geluid van de padelbanen. De bestaande groene kwaliteiten van het park met een grote diversiteit aan plekken en vergezichten naar de omliggende omgeving vormen de ruimtelijke drager voor het verblijven, de activiteiten en de ontmoetingen in het groen. Het Vitaliteitscentrum is opgezet als multifunctioneel gebouw dat wordt ingericht rondom het concept Brein: laagdrempelig en openbaar, met ruimte voor ontmoeting/samenkomen, leren en meer besloten vormen van verblijven en ondersteunen. Het

-7-

centrum is zowel een een ankerpunt als een vitaal onderdeel van een breder netwerk binnen de Blue Zone Altena. BESTAANDE KADERS VOLDOENDE RUIMTE MAAR OOK MET GRENZEN De ontwikkeling van Park Veldzicht kan vrijwel geheel plaatsvinden binnen de gemeentelijke, provinciale en juridische kaders. Medewerking van de provincie is nodig over een beperkte wijziging van “RECREATIEF” naar “MAATSCHAPPELIJK”. Binnen deze kaders is er flexibiliteit en ruimte voor het ontwikkelen van maatschappelijke voorzieningen op het gebied van zorg, welzijn, educatie en sport mits deze landschappelijk zorgvuldig worden ingepast en blijvend bijdragen aan een publieke meerwaarde/belang. Het integraal benaderen van het perceel van de tennis (R2) en Veldzicht (R3) levert daarnaast extra flexibiliteit op en vergroot het aantal bruikbare meters door een interne saldering die alleen wordt toegestaan door de provincie indien het een integrale gebiedsontwikkeling met een maatschappelijke invulling betreft. Deze extra meters zouden op termijn kunnen worden ingezet voor bv een oorlogsmuseum. Reguliere woningbouw, commerciële en/of industriële functies, de uitbreiding

van het toegestane bouwvlak bleken in het gesprek met de provincie niet kansrijk en werden sterk afgeraden omdat deze niet aansluiten bij de ambities van de provincie om de landelijke gebieden te versterken en vitaal te houden. Indien er geen medewerking zal worden verleend zullen nieuwe ontwikkelingen lange looptijden en de risico’s met zich mee brengen die de waarde van de grond aanzienlijk zullen verlagen waarbij de mogelijke baten niet in verhouding zullen staan tot de werkelijke maatschappelijke waarde en toekomstwaarde voor bewoners. MAATSCHAPPELIJKE BUSINESSCASE WAARDE EN OPBRENGSTEN De maatschappelijke businesscase beschrijft Park Veldzicht als een maatschappelijke investering, niet als een klassiek vastgoedproject met primair financieel rendement. De waarde ligt in de preventieve werking, het verhogen van sociale cohesie, het bevorderen van gezond leven. Allen factoren die kosten voorkomen die uiteindelijk ook via oa WMO door een gemeente zullen moeten worden gedragen. Een maatschappelijke businesscase betekent niet dat iets automatisch alleen maar geld kost. Onderzoek laat zien dat investeringen in preventie en welzijn zich maatschappelijk kunnen

-8-

terugverdienen, met een verhouding die kan oplopen tot circa 1 euro investering tegenover 2 tot 2,5 euro aan maatschappelijke waarde. Deze waarde ontstaat in de vorm van vermeden kosten en bredere maatschappelijke effecten, zoals minder zorggebruik, het voorkomen van crisissituaties en het versterken van informele netwerken. Voor Park Veldzicht betekent dit dat het voorkomen of uitstellen van enkele zware zorg- of crisissituaties al een substantieel deel van de maatschappelijke opbrengst kan vertegenwoordigen. De samenhang van functies is hierbij cruciaal: juist de combinatie van park, gebouw en programma maakt meerdere effecten tegelijk mogelijk en vergroot de robuustheid van de opbrengsten. In deze fase is op hoofdlijnen verkend wat de financiële consequenties zijn van de verschillende ontwikkelstrategieën. Geen van de scenario’s is kostenvrij. Zo brengt ook niets doen, leegstandsbeheer of afstoten structurele kosten en afschrijvingen met zich mee en zal de resterende maatschappelijke waarde op termijn afnemen. In fase 03 zal de maatschappelijke businesscase verder worden verbreedt en verdiept, met meer inzicht in de financiële effecten, investeringen,

risico’s en mogelijke financieringsbronnen.

AANBEVELINGEN VERVOLGSTAPPEN – RICHTING FASE 03

Naast alle financiële argumenten en maatschappelijke waarden is het toch ook vermeldenswaardig dat het Park Veldzicht oorspronkelijk een schenking is geweest voor een maatschappelijke voorziening die ten bate zou komen aan alle dorpsbewoners. De implicaties hiervan laten zich echter niet vangen in ratio, regels en geld maar vraagt om een ander type afweging.

Fase 03 richt zich op concretisering en voorbereiding. Belangrijke stappen zijn:

STUREN OF SAMENWERKEN GOVERNANCE EN REGIE De ontwikkeling van Park Veldzicht vraagt om een fase-afhankelijke rol van de gemeente. In de beginfase is actieve regie nodig om koers, samenhang en publieke belangen te borgen. Naarmate concept en partnerschap steviger zijn, kan de rol verschuiven naar faciliterend en kaderstellend.

De voorkeursrichting is om te starten met een regisserende rol, gekoppeld aan tijdelijk gebruik en placemaking. Bij doorgroei naar een integrale ontwikkeling blijft de gemeente verantwoordelijk voor samenhang en publieke waarde, terwijl uitvoering en exploitatie steeds meer in samenwerking met maatschappelijke partners plaatsvinden.

-9-

- Het aanstellen van een kwartiermaker en projectleiding; - Het verdiepen en formaliseren van partnerschappen; - Verdere ruimtelijke en juridische uitwerking; - Verdieping van de maatschappelijke businesscase; - Zorgvuldige communicatie en participatie. Deze stappen vormen de basis voor onderbouwde besluitvorming over de volgende ontwikkelfase van Park Veldzicht.

2.

OPSTART FASE 02

wd 1.1

0

wd 0.

wd 1.1 0

- 10 -

0

10x20m

wd 1.4

10 wd 2.

PADEL

85

wd 0.

30

2.1. DOEL, SCOPE EN AFBAKENING Dit rapport werkt één van de denklijnen uit de visie nader uit. Op aangeven van opdrachtgevers en afgaand op de gevoerde interne als externe gesprekken is de denklijn “Brein” naar voren gekomen als voorkeursvariant voor het Vitaliteitscentrum Veldzicht. Opdrachtgever heeft verzocht deze denklijn in fase 02 verder uit te werken tot een concept.

wd 0.

30

wd 0.

20

10 wd 0.

De overige denklijnen (Groene Oase, Rauw en Lokaaloo) worden vanaf dit punt grotendeels losgelaten. Een aantal hoog gewaardeerde elementen die goed aansluiten bij Brein zullen worden meegenomen voor de uitwerking van het Park Veldzicht. “Brein” zal geen medisch concept zijn, maar is een pragmatische benadering om de bewoners van Altena in het dagelijkse leven te kunnen ondersteunen op gebied van gezond, bewust en zinvol leven. Deze plek staat in het teken van bewegen, ontmoeten, verbinding, structuur, leren/ontdekken, tot rust komen, elkaar ondersteunen en als het een keer nodig is door een helpende hand uit te steken. Het sluit aan bij de gemeentelijke ambities in ‘Vitaal Platteland’ en de

‘Blue Zone’ ambitie die draait om sterke gemeenschappen, gezond & bewust leven en een omgeving die eenieder uitnodigt om mee te doen. Dit rapport beschrijft: - Welke functies en activiteiten passen bij het concept Brein voor het vitaliteitscentrum Veldzicht; - Wat dit betekent voor de ruimtelijke impact mbt de inpassing van gebouw en het inbedden in het natuur-, cultuur- en agrarische en landschap; - Wat juridisch en planologisch kaders en kansen zijn; - Welke ontwikkelstrategieën mogelijk zijn en hoe die zich verhouden op gebied van regie vs risico/investeren - Welke rollen en verhoudingen gemeente, partners en marktpartijen kunnen hebben voor het ontwikkeltraject; - En welke maatschappelijke en financiële effecten te verwachten zijn. De gemeenteraad wordt gevraagd te besluiten of de in dit document geschetste koers voldoende richting en houvast biedt om Park Veldzicht in de volgende fase verder uit te werken. Dit document fungeert daarmee als een kaderstellend en richtinggevend

- 11 -

besluitdocument. Het bevat de analyse van mogelijke ontwikkelroutes, de bijbehorende afwegingen en de consequenties daarvan, maar is geen uitvoeringsplan en bevat geen onomkeerbare investerings- of uitvoeringsbesluiten.

Definitie Vitaliteitscentrum (uit visie - fase 01) "Een omgeving waar zorg, welzijn, leren, bewegen en ontmoeten worden verbonden tot één geheel. Park Veldzicht fungeert daarbij als fysieke spil in een netwerk van locaties rondom vitaliteit. Het is proeftuin voor samenwerking tussen maatschappelijke partners, inwoners en ondernemers. Het centrum is geen enkelvoudig gebouw, maar een samenhangend netwerk van organisaties, functies, activiteiten en voorzieningen die samen bijdragen aan een vitaler in Altena. Deze plek vormt het hart van een bredere beweging waarin lokale kracht, kennisdeling en innovatie samenkomen

2.2. CONTEXT PARK VELDZICHT Park Veldzicht heeft een lange geschiedenis als ontmoetingsplek in de gemeente Altena. Voor veel (vaak oudere) inwoners is het voormalige buitenzwembad. Het is het een herkenbare en betekenisvolle locatie. De plek kent aantrekkelijke kwaliteiten: rust, ruimte, groen, overzichtelijkheid en een directe relatie met buiten. Deze elementen kunnen van waarde zijn voor functies gerelateerd aan thema’s als gezondheid, welzijn, ontmoeting, bewegen en leren. Park Veldzicht is een publieke voorziening gelegen in het buitengebied. Het vormt sinds haar oprichting in 1964 een natuurlijke schakel tussen de dorpen Andel, Eethen, Veen en Wijk en Aalburg en het omliggende agrarisch/historisch landschap. Een dergelijke ligging vraagt om een nauwgezette programmering van de locatie omdat functies die sterk kerngebonden zijn de locatie te ver weg van alles vinden liggen. Voor een kernoverstijgende functie is deze locatie echter juist aantrekkelijk omdat deze centraal is gelegen in het oostelijke deel van deze jonge gemeente met een uitgestrekt grondgebied.

Het terrein is de afgelopen jaren beheerd door Stichting Park Veldzicht. De afronding daarvan verloopt in een apart traject. Dit rapport gaat over de toekomstige inhoudelijke ontwikkeling van de locatie.

2.3. FASE 01 OP HOOFDLIJNEN In de verkenning van fase 01 is onderzocht welke mogelijkheden Park Veldzicht biedt en welke vragen eerst beantwoord moesten worden voordat een richting gekozen kon worden. Dit is gedaan in gesprekken binnen de gemeente en met enkele maatschappelijke partijen. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek is een visie op een Vitaliteitscentrum voor park Veldzicht ontwikkeld: een plek waar gezondheid, ontmoeting, beweging, leren en ontspanning op een toegankelijke manier samenkomen. Deze visie vormt het inhoudelijke vertrekpunt voor de verdere uitwerking van een concept voor vitaliteitscentrum Veldzicht, een positionering van het Park Veldzicht inclusief een maatschappelijke businesscase die een globale duiding geeft over kosten en baten van het project. Om de verschillende ideeën en perspectieven te ordenen zijn deze vier denklijnen ontwikkeld en ingezet:

- 12 -

- Rauw; een informele, experimentele plek rondom tijdelijkheid - Groene Oase; natuur, rust en gezondheid waarin beperkt ruimte is voor gebouw en meer voor groen - Lokaaloo; gemeenschap, identiteit en lokaal eigenaarschap. ontmoetingsplekken in de natuur en in gebouw - Brein; mentale vitaliteit, ondersteuning, zingeving en betekenis in een geborgen groene en agrarische omgeving (terug naar de wortels) waar de openbare ruimte een (ver)bindende schakel vormt Deze denklijnen zijn samen met interne en externe partijen vanuit een breed perspectief besproken en onderzocht om inzicht te krijgen in de potentie van Park Veldzicht en de verbindende kernwaarden die daaraan kunnen worden gekoppeld. De opbrengst van deze verkenning was zowel een breed als verdiepend beeld van de locatie die inzicht gaf over: - Welke thema’s op gebied van vitaliteit in Altena relevant en urgent zijn en hoe deze aansluiten bij landelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing, transitie en decentralisatie van de zorg.

- Welke kwaliteiten de locatie (wel/ niet) heeft en hoe dit vanuit de markt wordt gewaardeerd; - Welke vragen verder onderzocht moeten worden. Uit deze brede verkenning kwam Brein naar voren omdat deze het nauwste aansluit op zowel de beleidsopgaven van de gemeente de vraag naar (kernoverstijgende) maatschappelijke voorzieningen in het buitengebied en de potentie van een rustige en groene locatie in het agrarische landschap. Bij de behandeling van het Vitaliteitscentrum Veldzicht in de raad op 30 september 2025 is een motie ingediend waarbij de raad in de gelegenheid moet worden gesteld een standpunt in te nemen en kaders te stellen met betrekking tot de verdere ontwikkeling van één of meerdere vitaliteitscentra Vanuit de "kaderstellende rol van de raad" heeft deze aangegeven de gelegenheid te willen krijgen om over de plannen mee te praten en te besluiten, voordat verdere "onomkeerbare stappen" worden gezet.

2.4. TRANSITIE & INNOVATIE Zowel op nationaal als regionaal niveau staan gemeenten voor grote opgaven op het gebied van fysieke en mentale gezondheid. De druk op zorg en welzijn neemt toe, mantelzorgers

raken overbelast, personeelstekorten lopen op en steeds meer mensen ervaren een groeiende behoefte aan zingeving en verbinding in een samenleving die sterk is gericht op individualisering en prestaties. Ook op een globaal schaalniveau is er sprake van fundamentele structurele en langdurige veranderingen op gebied van o.a. economie, grondstoffen, klimaat, digitale technologie en geopolitiek. Door de stapeling van de verschillende crisis en vastlopende systemen vraagt om transitie en innovatie omdat het doorgaan op de oude leest niet de antwoorden zal bieden om de problemen het hoofd te kunnen bieden Deze nieuwe ontwikkelingen vragen dus niet om kleine verbeteringen of het geleidelijk bijsturen van bestaande oplossingsrichtingen , maar om een grondige herziening en zelfs nieuwe inrichting van systemen. Nieuwe problemen vragen om een nieuw soort oplossingen; het vraagt om innovatie. Om nieuwe vormen van samenwerking, innovatie en preventie. Park Veldzicht kan hierin een rol spelen door een plek te bieden waar inwoners, professionals en vrijwilligers op een laagdrempelige manier kunnen bijdragen aan de gezondheid, leefkracht en verbinding.

- 13 -

2.5. DOELSTELLING FASE 02 De druk op zorg en welzijn groeit, inwoners zoeken naar nabijheid en betekenis, het vrijwilligersklimaat verandert en steeds meer inwoners hebben behoefte aan ondersteuning die preventief, lokaal en integraal is georganiseerd. Fase 02 richt zich daarom op het vertalen van de gekozen denklijn naar een tastbaar concept en een toetsbaar proces met als beoogd doel de herontwikkeling van Park Veldzicht en de ontwikkeling van een Vitaliteitscentrum. In deze fase is onderzocht: - Welke activiteiten en programmaonderdelen voor een Vitaliteitscentrum aansluiten bij denklijn Brein ; - Hoe de programmering van de openbare ruimte van het park Veldzicht er uit kan zien? - Hoe de gewenste ontwikkelingen passen binnen de ruimtelijke en juridische kaders? Welke aanpassingen er eventueel nodig zijn en de kansrijkheid ervan? - Waar de balans ligt tussen de regie en/of de faciliterende rol van de gemeente en de impact van marktwerking bij de financiering en ontwikkeling van maatschappelijk vastgoed?

- 14 -

- Welke maatschappelijke (meer)waarde wordt gerealiseerd voor de bewoners van Altena ; - Welke financiële bandbreedte en risico’s behoren bij de ontwikkeling van vitaliteitscentrum Veldzicht; - Welke rollen en vormen van samenwerking het concept van het vitaliteitscentrum kunnen versterken op basis van een robuuste maatschappelijke businesscase .

kernwaarden van Brein zodat gebouw inclusief omliggende park een samenhangend geheel vormen die direct kunnen bijdragen aan de doelstelling van het Vitaliteitscentrum.

- De ruimtelijke uitwerking houdt rekening met de kwaliteiten van het buitengebied: rust, groen en ruimte zijn randvoorwaardelijk voor de functies die worden onderzocht.

In de verdere uitwerking wordt onderzocht hoe programmatische onderdelen, partnerschappen en beheerstructuren kunnen aansluiten bij deze doelen.

Deze uitgangspunten vormen samen het kader voor de programmatische, ruimtelijke en financiële uitwerking in de volgende hoofdstukken.

2.6. STARTPUNT : BREIN

Voor fase 02 gelden een aantal inhoudelijke en organisatorische uitgangspunten meegegeven door opdrachtgever:

In fase 02 wordt de denklijn Brein uit de visie doorontwikkeld tot een concept voor een vitaliteitscentrum inclusief een maatschappelijke businesscase Centraal in brein staat het versterken van dagelijks functioneren en leefkracht: ontmoeten, bewegen, leren, ontspanning, betekenis en lichte ondersteuning. Het is geen zorginstelling of gespecialiseerd centrum, maar een open en toegankelijke plek waar verschillende functies en doelgroepen elkaar kunnen versterken, ondersteunen en ontmoeten. Het groene, rustige karakter van Park Veldzicht vormt daarbij meer dan een decor: het terrein functioneert als een Groene Oase, een natuurlijke landingsplek die rust, ruimte, herstel en gemeenschapszin bevordert. Deze Groene Oase ondersteunt de

Uitgangspunten fase 02

- De ontwikkeling wordt in co-creatie vormgegeven met maatschappelijke partners, vrijwilligersinitiatieven en eventueel marktpartijen. - De rollen en verantwoordelijkheden van alle betrokken partijen worden helder gemaakt, zodat een passende governance kan worden ingericht. - De principes van Positieve Gezondheid vormen de inhoudelijke basis: aandacht voor fysiek, mentaal, sociaal en maatschappelijk welbevinden. - De uitwerking sluit aan op de ambities van Blue Zone en Vitaal Platteland: een gezonde leefomgeving, leefstijl, zingeving, ontmoeting en lokale samenwerking.

- 15 -

3.

BESTAANDE KADERS

oorspronkelijke grens bestemmingsplankaart 29 april 2010

R2. | perceel = 11.700 M2 max. te bebouwen oppervlak : 800m2

(± 4.050 m2)

R3. | perceel = 16.775 M2 max. te bebouwen oppervlak : 1.000m2

(± 10.600 m2)

(± 2.375 M2)

(± 14.750 M2) 2

400 m 25 m

2

52m 2

35 0 m

2

45 m

2 140 m 2 310 m

(± 5.525 M2) ( ± 5.800M2)

180 m2

BOUWPERCEEL

ARCHEOLOGIE

RECREATIEVE VOORZIENINGEN

RECREATIEVE VOORZIENINGEN

RECREATIEVE VOORZIENINGEN

PARKEREN

- R2. TENNISCLUB -

- R2. TENNISCLUB -

- R3. ZWEMBAD -

- R3. ZWEMBAD -

groenstrook + sloot is in beheer gemeente

- 16 -

2

800m bouwvlak

2

1.000m bouwvlak

5825m2 parkeren | deelgebruik te

(16 0m ) LG AA RD BU FF E

uitnodigt tot ontmoeten, bewegen en betekenisvol leven.

vroegsignalering en het versterken van formele én informele netwerken.

De ontwikkeling van Park Veldzicht staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een bredere koers waarin de gemeente werkt aan vitaliteit, preventie en sterke gemeenschappen.

Voor het buitengebied stelt de Omgevingsvisie dat nieuwe functies bijdragen aan rust, gezondheid, natuurbeleving en gemeenschapskracht. Park Veldzicht past in deze ruimtelijke lijn: de groene setting, de open ruimte en de ligging aan een gebied met een sportbestemming dat kan worden doorontwikkeld naar een maatschappelijke functie, bieden een logische basis voor een plek waar gezondheid, preventie en ontmoeting samenkomen.

De realiteit dat zorg en welzijn steeds moeilijker bereikbaar en betaalbaar worden, vraagt om nieuwe vormen van ondersteuning die dichtbij en toegankelijk zijn. Park Veldzicht biedt de fysieke en programmatische ruimte om dit te realiseren: een plek waar inwoners kunnen leren, ontmoeten, bewegen, meehelpen en zelf bijdragen aan hun vitaliteit.

De Omgevingsvisie, het Sociaal Kompas, de Strategische Agenda en het Vitaliteitsprogramma leggen ieder een deel van deze basis. Gezamenlijk geven zij richting aan de keuze voor een Vitaliteitscentrum en onderbouwen zij de ontwikkelrichting Brein: een plek die gezondheid, ontmoeting, betekenis en dagelijks functioneren verbindt in een landschappelijke omgeving.

2

70 m

ennisclub

3.1. GEMEENTELIJKE BELEIDSKADERS

(800m) ERDERIJ GEITENBO

Deze beleidskaders bepalen niet alleen de inhoudelijke richting, maar scheppen ook verwachtingen over de rol van de gemeente, de samenwerking met partners en de kwaliteiten die op deze plek gerealiseerd moeten worden. 3.1.1. Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie is vitaliteit benoemd als één van de vier kernopgaven. De gemeente streeft naar een samenleving waarin inwoners zich fysiek, mentaal en sociaal gezond voelen en waarin de leefomgeving

Park Veldzicht is daarmee een concrete uitvoering van de Omgevingsvisie: een locatie waar maatschappelijke partners samenwerken aan participatie, gezondheid en verbinding in de gemeenschap. 3.1.2. Sociaal Kompas Altena Het Sociaal Kompas vormt een inhoudelijk ankerpunt voor de uitwerking van het Vitaliteitscentrum. Het speelt nadrukkelijk in op de transitie van zorg naar samen leven, met aandacht voor preventie,

weergave bestemmingsplan 0

10

20

30

40

50 m

- 17 -

De ontwikkelrichting Brein sluit hier nauw op aan: het legt het accent op mentaal welbevinden, dagelijks functioneren, zingeving en sociale verbondenheid. 3.1.3. De Strategische Agenda Altena 2025–2028 De Strategische Agenda benadrukt het belang van een integrale aanpak in zorg en welzijn: het verbinden van het sociale en fysieke domein om een preventieve benadering mogelijk te maken. Een Vitaliteitscentrum biedt precies die schaal en breedte: verschillende functies die elkaar versterken, waardoor bewoners op één plek een rijker en betaalbaarder aanbod krijgen dan in een versnipperd zorg- en welzijnslandschap.

De gemeente heeft in deze agenda een duidelijke rol: aanjager, verbinder en facilitator. Park Veldzicht sluit hierop aan doordat het ruimte biedt voor innovatieve samenwerkingen, lokaal ondernemerschap en nieuwe vormen van maatschappelijke waardecreatie. Dit project maakt de strategische ambities zichtbaar en concreet in de leefomgeving. 3.1.4. Blue Zone en het Programma Vitaliteit In de toekomstvisie uit 2017 werd Altena gepositioneerd als een “Blauwe Zone”: een gemeenschap die inzet op vitaal leven, gezonde leefstijl, sociale samenhang en betekenisvolle activiteiten. Deze visie vormt de basis voor het Vitaliteitsprogramma met drie pijlers: Vitaal Leven, Vitaal Platteland en Vitale Organisatie. Park Veldzicht geeft invulling aan meerdere van deze pijlers tegelijk. Het verbindt gezonde leefstijl en mentale vitaliteit aan ontmoetingsplekken, betekenisvolle daginvulling en samenwerking tussen partners. Daarmee is het één van de plekken waar de Blue Zone-ambitie daadwerkelijk in praktijk kan worden gebracht. 3.1.5. Programmalijn Vitaal Platteland De programmalijn Vitaal Platteland richt zich op het versterken van de leefkwaliteit in het buitengebied door

sociale samenhang, gemeenschap, landschap en lokale economie in samenhang te ontwikkelen. Het programma stimuleert plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, waar natuur en gezondheid samenkomen en waar lokale initiatieven kunnen groeien. Park Veldzicht sluit direct aan op deze koers. De locatie ligt in het buitengebied, vormt een schakel tussen het dorp en het omliggende landschap, en biedt ruimte voor nieuwe manieren van ontmoeten, bewegen, leren en betekenisvol bezig zijn. Daarmee draagt het bij aan de kernopgaven van Vitaal Platteland, waaronder: - Versterking van gemeenschapskracht, door ontmoeting, samenwerking en participatie op één toegankelijke plek samen te brengen; - Verbinding tussen mens en landschap, via gezonde leefstijl, beweging, groen en betekenisvolle activiteiten in de natuur; - Toekomstbestendig gebruik van het buitengebied, waarbij functies worden ontwikkeld die inspelen op veranderende maatschappelijke behoeften; - Nieuwe vormen van leren en werken, gekoppeld aan lokale initiatieven en regionale partners;

- 18 -

- Preventie en mentale vitaliteit, als aanvulling op de fysieke en sociale kwaliteit van het gebied. Park Veldzicht kan hiermee uitgroeien tot een plek waar de principes van Vitaal Platteland zichtbaar en beleefbaar worden: een groene, open en uitnodigende omgeving die inwoners stimuleert om mee te doen, samen te werken en gezond te leven, passend bij de kwaliteiten van Altena.

3.2. REGIO DEAL De ontwikkeling van Park Veldzicht maakt deel uit van de Regio Deal Brabants Welvaren. Deze meerjarige samenwerking tussen Rijk, provincie en regio richt zich op het versterken van innovatiekracht, leefbaarheid en vitaliteit in de regio. De middelen en kennis uit deze Regio Deal kunnen bijdragen aan de opstart van het Vitaliteitscentrum, met name op de pijlers onderzoek, preventie en de samenwerking met kennisinstellingen.

3.3. PROVINCIALE KADERS De provincie Noord-Brabant stimuleert initiatieven die bijdragen aan vitale dorpen, maatschappelijke innovatie en toekomstbestendig gebruik van het buitengebied. In de provinciale visie Levendig Brabant ligt de nadruk op multifunctionele plekken waar gezond-

heid, natuur, energie en sociale cohesie elkaar versterken. Een wijziging van een recreatieve bestemming naar een maatschappelijke functie past binnen deze visie, mits dit geen beper-kingen oplevert voor de agrarische omgeving. Wat betreft woningbouw hanteert de provincie een terughoudende lijn. Een op zichzelf staande woningbouw-ontwikkeling op Park Veldzicht is niet mogelijk. Alleen in uitzonderlijke situaties staat de provincie een kleine toevoeging van maximaal 11 woningen toe, en uitsluitend wanneer deze onlosmakelijk verbonden zijn met een maatschappelijk concept dat aan-toonbare meerwaarde biedt, zoals begeleid of tijdelijk wonen. In het oriënterende gesprek met de provincie is bevestigd dat zo’n gekoppelde woonvorm in principe denkbaar is, maar dat dit beleidsmatig en ruimtelijk zorgvuldig moet worden onderbouwd. Omdat dit gepaard gaat met een omvangrijke procedure en een langere doorlooptijd, wordt deze mogelijkheid in fase 02 niet meegenomen als onderdeel van de kernopgave, maar wel als kansrijk thema voor nader onderzoek op langere termijn. Dit voorkomt dat de ontwikkeling van het Vitaliteitscentrum afhankelijk wordt van deze beleidslijn, terwijl eventuele koppelkansen in een later stadium alsnog kunnen worden verkend.

3.4. JURIDISCHE KADERS Voor de verdere ontwikkeling van Park Veldzicht gelden diverse juridische en bestuurlijke randvoorwaarden die maatgevend zijn voor het uitwerken van het concept naar een gerealiseerd project. In dit stadium zijn de meest maatgevende factoren: 3.4.1. Didam-arrest: selectie mét ruimte voor innovatie Het Didam-arrest verplicht gemeenten om bij samenwerking of uitgifte van grond het gelijkheidsbeginsel te waarborgen. Dat betekent dat partijen in beginsel dezelfde kansen moeten krijgen en dat het proces transparant en zorgvuldig moet worden ingericht. Voor een project als Park Veldzicht is dat relevant, omdat de ontwikkeling vraagt om samenwerking met maatschappelijke partners. Een klassieke, volledig dichtgetimmerde aanbesteding past minder goed bij een concept dat in cocreatie ontstaat. De gemeente kan daarom kiezen voor een open en transparante procedure die ruimte laat voor innovatie en stapsgewijze ontwikkeling. Deze selectie richt zich niet op vooraf vastgelegde oplossingen, maar op: - Maatschappelijke meerwaarde; - Visie op samenwerking en co-creatie; - Domeinoverstijgend kunnen werken;

- 19 -

- En een bijdrage aan de brede vitaliteitsopgave. Deze open procedure maakt het mogelijk om lokale partijen een kans te geven om mee te dingen, mits dit op een transparante en zorgvuldig onderbouwde manier gebeurt. Dit sluit aan bij de wens om lokale betrokkenheid te benutten, zonder af te wijken van de gelijkheidsbeginselen uit het Didam-arrest. De gekozen aanpak moet juridisch houdbaar en bestuurlijk uitlegbaar zijn. Daarnaast past deze werkwijze bij het karakter van Park Veldzicht: een lerend en innovatief concept dat partners vraagt die kunnen meedenken, meebewegen en mee-ontwikkelen, in plaats van partijen die uitsluitend binnen een vooraf vastgelegd kader uitvoeren. 3.4.2.Omgevingswet De Omgevingswet vervangt het bestemmingsplan door het bredere omgevingsplan, waarin alle regels voor de fysieke leefomgeving van een gemeente worden gebundeld. Bestemmingsplannen zijn hierin opgegaan, samen met de beheersverordeningen en relevante delen van andere gemeentelijke verordeningen. Op dit moment hebben gemeenten een tijdelijk omgevingsplan van rechtswege. De komende jaren

wordt aan een dekkend omgevingsplan gewerkt.

richten op het kunnen gaan realiseren van lokale samenwerkingen.

Het omgevingsplan

3.5. MILIEUWETGEVING

- Breder en integraler: In tegenstelling tot het bestemmingsplan, dat zich primair richtte op ruimtelijke ordening, omvat het omgevingsplan alle regels voor de fysieke leefomgeving, zoals milieu, natuur, water, erfgoed en welstand. - Eén plan per gemeente: Elke gemeente heeft straks één omgevingsplan voor het hele grondgebied, in plaats van meerdere bestemmingsplannen. - Flexibeler: Het omgevingsplan maakt het mogelijk om flexibeler om te gaan met regels, bijvoorbeeld door gebruik te maken van algemene regels, meldings- of informatieplichten, of een omgevingsvergunningplicht. Om een uiteindelijke realisatie van een Vitaliteitscentrum beter te laten wortelen is de dialoog met direct en indirect betrokkenen reeds in dit vroege stadium opgestart. Vanaf de opstart van deze onderzoeksfase is actief gezocht naar relevante gesprekspartners als de buren, reeds betrokken organisaties en anders betrokkenen/ geïnteresseerden. In deze aanpak is reeds rekening houden met de toekomstige participatietrajecten en het actief

Voor Park Veldzicht gelden de milieukaders die horen bij een ontwikkeling in het buitengebied. Dat betekent dat aspecten zoals natuurwaarden, geluid, verkeer, stikstof en de nabijheid van agrarische bedrijven vroegtijdig moeten worden meegenomen. De locatie biedt kansen door de groene omgeving en rustige ligging, maar vraagt om een zorgvuldige ruimtelijke inpassing zodat de kwaliteiten van het landschap en de leefomgeving behouden blijven. Dit vormt geen belemmering, maar wel een kader: ontwikkelingen moeten passen binnen de milieuruimte van het gebied en aantoonbaar bijdragen aan gezondheid, natuurbeleving en een toekomstbestendige leefomgeving.

3.6. BESTUURLIJKE RUIMTE (ONTWIKKELKADERS) Het college en de raad kunnen binnen deze beleids- en juridische context kiezen voor verschillende ontwikkelrichtingen. De kaders laten ruimte voor een gefaseerde en lerende aanpak: Park Veldzicht kan stapsgewijs groeien van tijdelijke invulling naar een structureel Vitaliteitscentrum.

- 20 -

Bestuurlijk is er ruimte om te experimenteren, zolang voldaan wordt aan drie uitgangspunten: 1) Maatschappelijke meerwaarde: de ontwikkeling moet bijdragen aan vitaliteit, participatie en samenleven in Altena. 2) Transparantie en gelijkheid: het proces moet voldoen aan de eisen uit het Didam-arrest en gebaseerd zijn op open samenwerking. 3) Financiële haalbaarheid: investeringen moeten passen binnen de gemeentelijke begrotingsruimte en/ of worden ondersteund vanuit de Regio Deal of partnerschappen. In deze afweging speelt de balans tussen regie, risico en ontwikkelruimte een belangrijke rol. Regie zorgt voor duidelijkheid over doelen en kaders. Risicobeheersing vraagt om een realistische en stapsgewijze aanpak. Daarnaast is ontwikkelruimte nodig om gecontroleerd te kunnen inspelen op nieuwe inzichten, innovaties en vormen van samenwerking. Door deze drie elementen in samenhang te benaderen kan het Vitaliteitscentrum zich organisch ontwikkelen, terwijl het proces bestuurbaar, uitlegbaar en juridisch houdbaar blijft.

Deze uitgangspunten vormen het beleidsmatige fundament waarop de volgende hoofdstukken voortbouwen: de programmatische invulling, de ruimtelijke mogelijkheden, de maatschappelijke businesscase en de bestuurlijke vervolgstappen.

Onderzoek en innovatie als doorlopende leerlijn Park Veldzicht werkt niet met een vaste onderzoeks- of innovatiepijler, maar hanteert een Living Lab-aanpak die door alle programmaonderdelen heen loopt. Dat betekent dat partners, kennisinstellingen en studenten samen leren in de praktijk: wat werkt, voor wie, en waarom? Door continu te monitoren, te experimenteren en inzichten te delen, ontstaat een omgeving die meebeweegt met wat inwoners nodig hebben en waarin beleid, praktijk en kennis elkaar versterken. Samen met kennispartners zoals de Rabobank, HAS Hogeschool, het ROC WestBrabant en de Regio Deal partners kan een praktijkgerichte onderzoeksomgeving worden ingericht.

- 21 -

4.

MARKTVERKENNING

- 22 -

4.1. DOEL EN OPZET VAN DE MARKTVERKENNING In een vroeg stadium zijn gesprekken gevoerd met verschillende organisaties, omwonenden en lokaal betrokken partijen om te verkennen hoe zij naar Park Veldzicht kijken en welke kansen zij zien. Deze gesprekken waren bewust verkennend van aard: er zijn geen toezeggingen gedaan, zodat geen verwachtingen ontstaan die niet passen binnen een transparante partnerselectie. De marktverkenning had vier hoofdvragen: 1.

2. 3. 4.

< fig. therapiesessie de Enghoeve Uitwijk, 2 juli , 27ºC

Welke functies en activiteiten kunnen logisch landen binnen het concept van een Vitaliteitscentrum? Onder welke voorwaarden willen organisaties mogelijk deelnemen? Welke vormen van samenwerking en rollen passen daarbij? Hoe sluit dit aan op Positieve Gezondheid, Blue Zones en de denklijn Brein?

In totaal zijn circa tien gesprekken gevoerd met maatschappelijke organisaties, lokale ondernemers, omwonenden en aan de gemeente

verbonden partijen. De denklijnen uit de eerdere verkenning fungeerden hierbij als gesprekskader. Gesprekspartners Externe partijen (eerste ronde): - Stichting Park Veldzicht - D’n Broekse Hoek - Stichting De Enghoeve - Stichting Pro Seniore - Tankens Projectontwikkeling B.V. - LTC Aalburg - De Buffelgaard Externe partijen (vervolggesprekken): - Hartenbrigade / Surplus - Accounthouder van Museum Veen, - Rabobank (over mogelijke betrokkenheid bij vitaliteits- en leefbaarheidsinitiatieven, o.a. financiële gezondheid en gemeenschapsontwikkeling), - Fysiotherapie Woudrichem (over aanvullende samenwerking rond bewegen, preventie en leefstijlprogramma’s). Interne gesprekken: Beleidsadviseurs sociaal domein, vastgoed & beheer, ruimtelijke ordening en Regio Deal. Deze gesprekken waren gericht op het

- 23 -

verkennen van beleidsruimte, eigendomssituatie en procesmatige randvoorwaarden voor de verdere ontwikkeling. Relevante recente ontwikkeling Een relevante recente ontwikkeling is dat Stichting De Enghoeve haar activiteiten beëindigt per 1 januari 2026. De cliënten blijven echter wél in het veld en zullen elders een plek moeten krijgen. Dit onderstreept het belang van: - Een robuust netwerk van meerdere aanbieders; - Een programmatische basis die niet afhankelijk is van één zorgpartner; - En complementariteit tussen aanbieders die verschillende onderdelen van het vitaliteitsprogramma kunnen invullen.

4.2 BEVINDINGEN VERKENNENDE GESPREKKEN De gesprekken laten zien dat er breed draagvlak bestaat voor de ontwikkeling van Park Veldzicht tot een plek voor vitaliteit, ontmoeting en ontwikkeling. Tegelijkertijd doen partners een duidelijk appel op de gemeente om richting te geven: zij vragen om heldere kaders voor regie, investeringen,

rolverdeling en een realistische, stapsgewijze fasering.

activiteiten gericht op dementiepreventie.

De verkenning maakt zichtbaar dat de opgave verder reikt dan het creëren van fysieke ruimtes. Het succes van het Vitaliteitscentrum ligt vooral in het verweven van functies en netwerken, het benutten van elkaars kracht en het ontwikkelen van een plek waar samenwerking vanzelfsprekend wordt.

Zulke programma’s vragen om schaalgrootte en coördinatie die in de dorpskernen vaak ontbreken. Daarnaast wordt aangegeven dat de druk op huisvesting voor huisartsen toeneemt; hoewel er geen concreet initiatief ligt, wordt een aanvullende huisartsvoorziening of HAP op langere termijn voorzichtig als mogelijk kansrijk beschouwd. Dit bevestigt dat Park Veldzicht vooral een aanvullende en versterkende rol kan spelen binnen de eerstelijnszorg, en niet als vervanging daarvan.

Veel organisaties herkennen Park Veldzicht dan ook als een proeftuin voor vitaliteit, waar ruimte is om te experimenteren en te leren. De principes van Positieve Gezondheid worden breed omarmd; partners zien de locatie als een omgeving waar de verschillende dimensies — lichamelijk en mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en meedoen — in de praktijk met elkaar kunnen worden verbonden. Een kritisch maar waardevol perspectief komt naar voren in het gesprek met de fysiotherapeut. Een reguliere eerstelijnspraktijk past volgens hen niet logisch op deze locatie, omdat cliënten kiezen voor nabijheid in de eigen kern. Wél zien zij kansen voor gezamenlijke, projectmatige programma’s zoals valpreventie, beweeggroepen voor ouderen, kind-GLI, mobiliteitstraining en

De inzichten uit de marktverkenning vormen gezamenlijk de basis voor vijf programmatische pijlers, die samen het inhoudelijke fundament leggen voor de verdere uitwerking van het concept.

4.1. BOUWSTENEN PROGRAMMA De gesprekken laten zien dat de inhoudelijke interesse van de gesproken partijen zich concentreert rond vijf programmatische pijlers. Deze vormen gezamenlijk de bouwstenen voor een mogelijk Vitaliteitscentrum. De pijlers sluiten aan bij de kwaliteiten van de locatie en bij de brede vitaliteitsopgave waar Altena voor staat.

- 24 -

4.1.1. Gezondheid, begeleiding & preventie Gesproken zorg- en welzijnsorganisaties zien duidelijke kansen voor dagactiviteiten, groene begeleiding, leefstijlprogramma’s en lichte ondersteuning. Daarbij wordt specifiek genoemd dat Park Veldzicht een geschikte plek kan zijn voor dagbesteding voor mensen met dementie, juist vanwege de rustige, groene omgeving. Meerdere partijen benadrukken bovendien de waarde van een gemengde setting, waar jongere doelgroepen (bijvoorbeeld jongeren met afstand tot arbeid of psychosociale ondersteuning) en ouderen elkaar kunnen ontmoeten. Deze combinatie versterkt zowel sociale dynamiek als leer- en ontwikkelmogelijkheden. Ook vanuit de eerstelijnszorg komen relevante inzichten. De lokale fysiotherapie-praktijk ziet geen logica in het vestigen van een reguliere praktijk op deze locatie — inwoners kiezen daarvoor voor nabijheid in de eigen kern. Wél zien zij kansen voor aanvullende, projectmatige programma’s die juist een grotere schaal en gezamenlijke organisatie vragen, zoals: - Valpreventie en mobiliteitstraining, herstelgericht bewegen, kind-GLI;

- Preventie programma’s gericht op dementie- of parkinson. Deze activiteiten passen goed op een centrale, laagdrempelige plek en sluiten aan bij een kernoverstijgende behoefte in Altena. Daarmee vormt deze pijler het fundament voor een breder, specialistischer en preventiever aanbod, dat het bestaande zorglandschap niet vervangt maar versterkt. 4.1.2. Welzijn, ontmoeting & gemeenschapskracht Gesproken welzijnsorganisatie zien Park Veldzicht als een geschikte plek voor ontmoeting, samen eten, dagelijkse activiteiten en informele ondersteuning. Zij benadrukken het belang van een werkwijze die draait om samen leven, koken, doen en betekenisvolle tijdsbesteding. De combinatie van sociale activiteiten met lichte zorg en begeleiding wordt breed gezien als waardevol: het versterkt de gemeenschapskracht, verlaagt de drempel voor inwoners om deel te nemen en draagt bij aan een inclusieve, warme sfeer op het terrein. Deze pijler vormt daarmee een belangrijke schakel tussen preventie, zingeving en participatie — en sluit goed aan bij de behoefte aan

toegankelijke plekken waar inwoners zich gezien en verbonden voelen. 4.1.3. Leren, werken & ontwikkelen (living-lab) Uit de gesprekken komt naar voren dat verschillende organisaties Park Veldzicht zien als een praktijkomgeving waar leren, doen en gemeenschap betekenisvol samenkomen. Zij noemen kansen voor: - Stages en leerwerkplekken voor studenten uit zorg, welzijn, leefstijl en groen; - Maatschappelijke opdrachten en praktijkprojecten voor jongeren en vrijwilligers; - Onderzoek en kennisdeling rondom vitaliteit, gemeenschapskracht en preventie. Samenwerking met Avans Hogeschool, ROC West-Brabant en HAS Hogeschool wordt als kansrijk genoemd, bijvoorbeeld voor projecten op het gebied van leefstijl, natuur, gezondheid en lokale gemeenschap. Met de Rabobank is een eerste verkenning gevoerd naar mogelijke verbindingen met programma’s rond leefbaarheid, inclusie en financiële gezondheid. Het gaat nadrukkelijk om een oriënterende verkenning; een eventuele rol of bijdrage moet in een volgende fase verder worden uitgewerkt.

- 25 -

Deze pijler laat zien dat Park Veldzicht kan uitgroeien tot een plek waar inwoners, studenten, professionals en vrijwilligers samen leren, werken en ontwikkelen — midden in de praktijk van alledag. 4.1.4.Natuur, bewegen, recreatie & buitenruimte Gesproken partijen zien de buitenruimte van Park Veldzicht als een belangrijke kwaliteit die uitnodigt tot bewegen, lichte recreatie, natuurbeleving en ontmoeting. De groene setting wordt breed herkend als een cruciale bouwsteen van het vitaliteitsconcept. In de gesprekken werden onder meer kansen genoemd voor: - Beweegprogramma’s in de buitenlucht, zoals wandelroutes, beweeggroepen en laagdrempelige sporten leefstijl activiteiten; - Natuur- en omgevingseducatie, gericht op kinderen, jongeren en volwassenen; - Tuin- en dieractiviteiten, passend bij daginvulling, zingeving en herstelgerichte begeleiding; - Een kleinschalige natuurspeeltuin of groene speelplek, die aansluit bij de omgeving en uitnodigt tot avontuurlijk buitenspelen;

- Activiteiten zoals Timmerdorp en andere jeugdprogramma’s, mits passend in schaal en uitstraling; - Kleinschalige recreatieve elementen, zoals zitplekken, ontdekpaden of beweegroutes die bijdragen aan vitaliteit en natuurbeleving; - Gezamenlijke programmering van het terrein, waarbij maatschappelijke organisaties, vrijwilligers en lokale initiatieven samenwerken aan een levendige, uitnodigende buitenruimte. Partners benadrukken dat rust, groen en openheid randvoorwaarden zijn. De buitenruimte vormt daarmee niet alleen een fysieke setting, maar ook een programmatische basis voor vitaliteit, ontmoeting en een gezonde leefomgeving. 4.1.5. Zingeving, cultuur & betekenis In meerdere gesprekken is naar voren gekomen dat Park Veldzicht ruimte kan bieden voor activiteiten die zingeving, cultuur, verhalen en betekenisvolle ontmoeting versterken. Deze pijler richt zich op het verbinden van erfgoed, educatie en reflectie met de groene en maatschappelijke omgeving van het terrein.

- Programma’s waarin lokale verhalen en identiteit een plek krijgen, initiatieven rondom zingeving, persoonlijke ontwikkeling en betekenisvolle daginvulling, verbinding tussen cultuur, natuur en gemeenschap. Binnen deze bredere pijler verkent Museum Veen of een kleinschalige culturele functie passend kan zijn, bijvoorbeeld in de vorm van een compacte expositie of een buitenopstelling. Deze bijdrage is ondersteunend, niet richtinggevend voor de ontwikkeling van het Vitaliteitscentrum. De culturele component kan de identiteit en beleving van de plek versterken, mits schaal, uitstraling en positionering aansluiten bij het concept en de landschappelijke structuur. In een later stadium kan worden verkend waar zo’n functie het best tot zijn recht komt — bijvoorbeeld nabij de tennisbaan als bufferzone tussen toekomstige padelbanen en andere programmaonderdelen. Deze ruimtelijke afweging volgt pas in de verdere uitwerking.

Gesproken partijen zien kansen voor onder meer: - Kleinschalige culturele of educatieve activiteiten;

- 26 -

krachtenveld besluitvorming Sturingspricipe Wordt er gewerkt vanuit kaders (= statisch/ o.b.v. beperkingen) of met doelstellingen en consent (dynamischer / geeft ruimte aan innovatie)? Regie hoeveel grip en sturing wil of kan de gemeente geven tijdens het ontwikkelproces? En tijdens de exploitatiefase?. Risico Hoeveel onzekerheid is acceptabel en welke verantwoordelijkheid (incl de daar aan gerelateerde niveau van sturing) wil de gemeente behouden. Eigenaarschap In hoeverre blijft dit een project van de gemeente? Of wordt dit overgelaten aan de markt?

4.2. SAMENVATTEND De marktverkenning laat zien dat organisaties Park Veldzicht zien als een plek waar verschillende domeinen — zorg, ontmoeting, leren, natuur en cultuur — op een vanzelfsprekende manier samen kunnen komen. Zij herkennen de potentie van het terrein, maar benadrukken dat het succes valt of staat met duidelijke kaders, regie en een gefaseerde ontwikkeling. Kerninzicht uit de gesprekken Partners geven aan dat een Vitaliteitscentrum vooral waarde krijgt door het integreren van functies: preventie werkt beter wanneer het wordt gekoppeld aan ontmoeting en beweging; leren en ontwikkelen krijgen betekenis in een praktijkomgeving; en culturele en natuurgebonden elementen kunnen de identiteit van de plek versterken. Deze verweving wordt gezien als de belangrijkste kracht van Park Veldzicht. Belang van een robuust en flexibel netwerk De behoefte ligt bij een meervoudige partnerstructuur waarin organisaties elkaar aanvullen en waar programma’s kunnen doorgroeien, ook als rollen in het veld verschuiven. Voorwaarden voor een succesvolle vervolgfase Uit de gesprekken komen drie duidelijke randvoorwaarden naar voren:

- 27 -

1.

2.

3.

Een gedeelde visie en heldere kaders Een gezamenlijk gedragen inhoudelijke koers is essentieel voor samenwerking; Ruimte voor experiment, maatwerk en fasering De ontwikkeling moet kunnen starten zonder dat alles vooraf is dichtgetimmerd; Regie en processtructuur Partners hebben behoefte aan duidelijkheid over rollen, tempo en besluitvorming; De inzet van een kwartiermaker na het raadsbesluit wordt breed gezien als noodzakelijk.

Verschillende perspectieven vragen om verdere uitwerking Organisaties kijken vanuit uiteenlopende invalshoeken naar Park Veldzicht — variërend van nabijheid en functionaliteit tot gemeenschapsontwikkeling en innovatie. Deze diversiteit past bij een vroeg stadium, maar vraagt in de vervolgfase om verdere uitwerking van rollen, verantwoordelijkheden, financiële kaders en tempo van ontwikkeling.

5.

UITWERKING CONCEPT

- 28 -

5.1. GEZONDHEID EN LEEFSTIJL In Park Veldzicht staat gezondheid niet gelijk aan zorg, maar aan meedoen aan het gewone leven. Het Vitaliteitscentrum wordt een plek waar inwoners ondersteuning en activiteiten vinden die bijdragen aan hun dagelijks functioneren, mentale veerkracht, zingeving en sociale verbinding — precies de pijlers van Positieve Gezondheid. Ondersteuning die het dagelijks leven versterkt Inwoners kunnen hier terecht voor laagdrempelige ondersteuning en activiteiten die helpen om zo zelfstandig en actief mogelijk te blijven. Bijvoorbeeld: - Groene dagactiviteiten in een rustige, overzichtelijke omgeving; - Begeleiding bij praktische zelfredzaamheid; - Leefstijlprogramma’s en beweeggroepen valpreventie, mobiliteitstraining en herstelgericht bewegen; - Activiteiten die structuur, ritme en daginvulling bieden. Deze activiteiten zijn preventief en activerend, en sluiten aan bij het idee dat gezondheid ontstaat in het dagelijkse doen — niet alleen in de zorg.

Ruimte voor verschillende doelgroepen Park Veldzicht biedt een omgeving waar inwoners met verschillende behoeften elkaar kunnen ontmoeten en ondersteunen. Het gaat onder meer om inwoners: - Met lichte geheugenproblematiek of beginnende dementie; - Die behoefte hebben aan structuur in hun week; - Die willen herstellen na een periode van kwetsbaarheid; - Jongeren die zoeken naar ritme, betekenis en sociale aansluiting. Juist de combinatie van doelgroepen maakt het programma sterk: het centrum is geen instelling, maar een inclusieve plek waar dagelijks leven centraal staat. De buitenruimte als vanzelfsprekende gezondheidsbron De groene omgeving is een essentieel onderdeel van het concept. Buiten wordt gebruikt als natuurlijke drager van gezondheid en preventie: - Rustige wandelroutes en beweegpaden; - Plekken voor tuinieren, dieren en natuuractiviteiten;

- 29 -

- Zitplekken en beschutte zones voor herstel en ontspanning - Buitenprogramma’s gericht op balans, kracht en samen bewegen Deze opzet sluit aan bij de pijlers lichamelijk welbevinden, mentaal welbevinden en kwaliteit van leven binnen Positieve Gezondheid. De omgeving stimuleert bewegen, verlaagt stress en nodigt uit om naar buiten te gaan. Een netwerk in plaats van één aanbieder Park Veldzicht wordt geen zorglocatie, maar een gemeenschappelijke plek waar meerdere organisaties samen een breed en flexibel aanbod vormgeven. Dat voorkomt afhankelijkheid van één partij en maakt het mogelijk om programma’s te blijven aanbieden wanneer de behoefte verandert. Aanvullende preventie voor heel Altena Voor activiteiten die schaal nodig hebben — zoals preventieprogramma’s rondom dementie of valpreventie — biedt Park Veldzicht een logische en rustige plek. Deze programma’s zijn aanvullend op de eerstelijnszorg in de kernen en richten zich op voorkomen, vertragen en versterken.