Bijlage 6 Eindverslag straatgesprekken bij RV Vaststelling RPE-WBEB

“Ik ben er niet echt mee bezig. Ik heb een huurhuis, dus ik kan zelf niks aanpassen in mijn huis om te verduurzamen.” “Wij zijn er druk mee bezig, zo hebben wij 3-dubbel glas. Geïsoleerde kozijnen, ik douche korter. Ook trek ik alle stekkers uit de contacten.” Wat betreft de plaatsing van energie-infrastructuur, wordt vaak voorgesteld dit te plaatsen bij industriegebieden, langs snelwegen, of op zee, waar het minder overlast veroorzaakt. Deelnemers geven aan een voorkeur te hebben om de energieinfrastructuur te verspreiden over het platteland en onbewoonde gebieden op te zoeken. Of in clusters aan de randen van steden om de verstoring van het open landschap te beperken.

RES – West-Brabant

“Ik denk dat we sowieso al te laat zijn om het milieu te redden. Maar als we het toch gaan proberen, liever dicht bij elkaar waar de hoogste marge te behalen valt.” Deelnemers vinden dat het landelijke gebied best mag bijdragen aan de energiebehoefte van steden en industriële gebieden. Maar ze vinden het wel zo eerlijk als steden en industriële gebieden ook hun best doen om eigen energievoorzieningen te regelen. Er wordt door meerdere deelnemers benadrukt dat het platteland gecompenseerd moet worden voor de extra energieinfrastructuur in het gebied. Ook vinden deelnemers dat de bijdrage van het platteland niet onevenredig groot mag zijn.

“Het landelijk gebied zal in beperkte mate bij moeten dragen omdat we met zijn alle naar een oplossing werken. Echter kun je niet alle tekorten uit de steden verhalen op het platteland.”

25 november 2024

P 26

Landelijke gebieden “Hou het zo veel mogelijk in de buurt: profiteren van de opwek is goed, en laat het overschot van zonnepanelen van de buren afnemen in de wijk. Deelenergie, net als deelauto's!”

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 27

Samenvatting landelijk gebied De gemeenten die in landelijk gebied liggen zijn: • • • • •

Altena Rucphen Zundert Alphen-Chaam Baarle-Nassau

Betaalbaarheid De meerderheid van de gesproken inwoners steunt een eerlijk systeem gebaseerd op progressieve tarieven en toegankelijke subsidies, gericht op inkomensafhankelijkheid en lokaal profijt.

Rechtvaardigheid In de landelijke gebieden komen landschapsbehoud, lokaal maatwerk en transparantie en eerlijkheid terug als belangrijke voorwaarden voor een rechtvaardig energiesysteem. 1.

Landschapsbehoud Een rechtvaardig energiesysteem moet rekening houden met natuur, landschap en leefomgeving. Veel deelnemers benadrukken dat energieinstallaties de natuur en het uitzicht zo min mogelijk mogen schaden. Behoud van dorpskarakter en historische panden wordt als belangrijk gezien.

2. Lokaal maatwerk Deelnemers benadrukken de noodzaak van lokaal maatwerk, zoals specifieke energieoplossingen die passen bij de omgeving. Ook samenwerking tussen gemeenten en met het bedrijfsleven wordt als essentieel gezien. Sommigen zien liever dat professionals en experts een grotere rol spelen bij beslissingen. 3.

keuzes, dilemma’s en kostenverdeling is essentieel om vertrouwen terug te winnen.

Eerlijke overheid Er is kritiek op de wispelturige regelgeving en het inefficiënte beleid, wat het vertrouwen schaadt. Het inconsistente beleid en gebrek aan toezicht op subsidies leidt tot wantrouwen jegens de overheid. Transparantie over

RES – West-Brabant

1. Eerlijkheid Inwoners zijn het erover eens dat een duurzaam energiesysteem eerlijk en toegankelijk moet zijn. Het gebruik van subsidies wordt breed gesteund, met name om mensen met lagere inkomens te helpen bij verduurzaming. Er is frustratie over wispelturig beleid, wat investeringen in verduurzaming ontmoedigt. 2. Betaalbaarheid en verdelen van kosten De meeste deelnemers noemen "betalen naar verbruik" als eerlijke verdeling, met progressieve tarieven voor grootverbruikers en hogere inkomens. Een minderheid vindt dat iedereen naar eigen verbruik moet betalen, ongeacht inkomen. 3. Lokaal profijt Er is brede steun voor lokaal profijt van duurzame energie, zoals financiële voordelen voor bewoners in de nabijheid van energie-installaties. Ook de financiële voordelen voor zelfopwekkers, zoals kortingen voor zonnepanelenbezitters, worden vaak genoemd. Het kan niet zo zijn dat bewoners met goede wil gestraft worden voor hun inzet. Solidariteit Ook in de landelijke gebieden past de meerderheid van de inwoners hun

25 november 2024

P 28

energieverbruik al aan. Dit gebeurt bijvoorbeeld door zonnepanelen te plaatsen, huizen te isoleren en bewuster met energie om te gaan. Mensen in huurwoningen ervaren hier echter belemmeringen en pleiten voor strengere verplichtingen voor verhuurders. Sommigen geven aan niets te willen veranderen, vaak vanwege kosten of twijfels over de duurzaamheid van bepaalde technologieën, zoals warmtepompen. De thema’s die we veel terug zien komen: solidariteit om bij te dragen vanuit het landelijk gebied, wederom verdeeldheid over clusteren vs. spreiden en zorgen over landschappelijke inpassing. 1.

Solidariteit om bij te dragen vanuit landelijk gebied Het merendeel van de gesproken inwoners ziet het landelijke gebied als logische locatie voor energie-installaties, gezien de beschikbare ruimte en windvoordelen. Inwoners zijn bereid om een bijdrage te leveren aan de stedelijke energiebehoeften, zolang dit gepaard gaat met voordelen voor het platteland. Zoals inkomsten of andere vormen van compensatie. Een minderheid stelt dat steden en industrie zelfvoorzienend moeten zijn en eigen maatregelen moeten treffen, zoals het benutten van daken voor zonnepanelen.

2. Voorkeur voor clustering of spreiding Meningen zijn verdeeld over clustering versus spreiding van energieinstallaties. Ongeveer de helft geeft de voorkeur aan clustering op locaties met weinig hinder, zoals op zee, langs snelwegen, of in industriegebieden. Anderen pleiten voor spreiding om lasten eerlijker te verdelen en ecologische schade te beperken. Zonnepanelen op daken hebben brede steun als voorkeursoptie. 3.

Landschappelijke inpassing Inwoners hechten veel waarde aan behoud van natuur en landschap. Installaties mogen geen grote visuele of auditieve overlast veroorzaken, en locaties zoals weilanden, snelwegen, en industrieterreinen worden als geschikter gezien dan nabij woonwijken. Er is bezorgdheid over schade aan biodiversiteit en landbouwgrond.

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 29

Altena – Wijk en Aalburg Op dinsdag 22 oktober zijn straatgesprekken gevoerd met inwoners van gemeente Altena, op de markt in Wijk en Aalburg. In totaal hebben 18 personen deelgenomen aan deze gesprekken over hun ideeën over een rechtvaardig, betaalbaar en solidair energiesysteem. Rechtvaardigheid Deelnemers benoemden vaak dat in een rechtvaardig energiesysteem rekening gehouden wordt met de natuur, het landschap en dieren. Dit betekent dat er geen bomen gekapt worden en dat er extra aandacht moet gaan naar het behoud van leefomgevingen van dieren. Maar ook de leefomgeving van de mens mag niet te veel lijden; het plaatsen van duurzame energiebronnen zoals zonnepanelen en windmolens moeten geplaatst worden op plekken die het landschap niet verstoren. Er is ook een voorkeur voor lokale energieopwekking, waarbij de omgeving profiteert. Opvallend zijn de suggesties voor aardwarmte en waterkracht als interessante opties en het idee dat kernenergie in de toekomst een veilige en duurzame energiebron zou kunnen zijn. Enkelen zijn ook voor gaswinning, mits huizen aardbevingsbestendig worden gemaakt.

“Ik vind het belangrijk dat de omgeving er netjes uitziet. Leefbaarheid is belangrijk, ook als er nog meer windmolens komen”. Op de vraag over wie moet of mag beslissen over een overstap naar duurzame energie, noemen veel deelnemers de gemeente als belangrijke speler. Maar, veel deelnemers benoemen ook dat de gemeente niet alles mag beslissen; het is belangrijk dat inwoners goed geïnformeerd worden en betrokken kunnen zijn in het besluitvormingsproces. Het is belangrijk dat de gemeente goed luistert naar inwoners en ondernemers, en samen met hen plannen maakt. Ook een goede samenwerking tussen gemeentes wordt daarbij benoemd als een belangrijk aandachtspunt.

“De verantwoordelijkheid ligt bij gemeentes, echter zit nu ook groot verschil tussen gemeentes”

RES – West-Brabant

Betaalbaarheid Veel deelnemers noemen de behoefte aan een toegankelijk energiesysteem, waarbij ook mensen met een kleine beurs de mogelijkheid hebben om duurzame energie af te nemen en hun woningen te verduurzamen. Deelnemers noemden oplossingen zoals subsidies, extra belasting voor grootverbruikers en bewustwordingscampagnes rondom energiebesparing. Daarnaast benoemden enkelen het bouwen van kerncentrales voor betaalbare energie of het gebruik van een beloningssysteem voor zuinig energiegebruik. Sommige deelnemers twijfelden aan de financiële haalbaarheid op de lange termijn, of de effectiviteit van subsidies.

“Iedereen moet betalen wat hij nodig heeft. Soms moeten mensen dan zuinig zijn” Waar veel deelnemers het wel over eens waren, is dat de sterkste schouders de zwaarse lasten moeten dragen. Dat betekent dat grootverbruikers en mensen met een hoger inkomen meer zouden moeten betalen. Bijvoorbeeld, door middel van progressieve tarieven, waarbij je meer betaalt als je meer energie afneemt. Daarbij wordt wel een uitzondering genoemd: als je meer energie moet afnemen wegens

25 november 2024

P 30

gezondheidsredenen. Om de kosten en baten eerlijk te verdelen, kunnen lokale energievoorzieningen ervoor zorgen dat lokale bewoners financieel meeprofiteren van energieopwekking.

“Grootverbruikers zouden meer mogen betalen, maar dan bedoel ik wel echt de grotere bedrijven en niet scholen of gezinnen. Ze moeten kijken naar het verbruik en het inkomen”

het licht uit te doen. Enkele deelnemers gaven aan niets te willen veranderen aan hun energieverbruik, of uitte zorgen over de duurzaamheid van warmptepompen. Over de plaatsing van energie-installaties hebben veel deelnemers zorgen; met name met betrekking tot de esthetische en ecologische impact van windmolens of zonnepanelen. Veel van hen zijn daarom voorstander van het spreiden van installaties, om de natuur te beschermen. Daarentegen zijn er ook een aantal deelnemers tegen spreiding van installaties en hebben juist een sterke voorkeur voor clustering. Ook kerncentrales worden door enkele deelnemers genoemd als voorkeursoptie.

“Ik heb liever een kerncentrale. Mij lijkt groene stroom niet goed voor de biodiversiteit. De windmolens op zee zijn niet goed voor de vissen” Onder de deelnemers was er veel verdeelheid over de vraag of het landelijk gebied moet bijdragen aan de energievoorziening van steden en industrie. Sommigen vinden dat deze gebieden zelfvoorzienend moeten zijn en dat de stad moet veranderen. Anderen zijn voor een samenwerking en het delen van energie tussen stedelijke en landelijke gebieden. Een aantal deelnemers benadrukt dat het landelijk gebied geen extra druk moet ondervinden van de stedelijke energiebehoeften.

“Als we energie over hebben, dan moeten we dit delen met de buren”

Solidariteit Veel deelnemers gaven aan al maatregelen te nemen om hun energieverbruik laag te houden of om zelf energie op te wekken. De installatie van zonnepanelen werd door meerdere deelnemers genoemd. Andere maatregelen zijn het verduurzamen van woningen door o.a. isolatie of hybride pompen, maar ook het zo min mogelijk gebruiken van gas en elektriciteit door apparaten op slimme tijden te gebruiken en

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 31

Rucphen Op 31 oktober zijn straatgesprekken gevoerd met inwoners van gemeente Rucphen, op de lokale markt. In totaal zijn 19 inwoners gesproken over hun ideeën bij een duurzaam energiesysteem, wat zij zelf al doen en hoe het volgens hen in de toekomst zou moeten gaan. Rechtvaardigheid Volgens veel deelnemers moet er in een duurzaam energiesysteem aandacht zijn voor landschapsbehoud, een collectieve aanpak en betaalbaarheid. Er moet bijvoorbeeld rekening gehouden worden met de visuele impact van energie-installaties en het landschap moet zo min mogelijk vervuild worden. Een paar deelnemers stellen specifieke locaties voor, zoals op daken van bestaande gebouwen of langs snelwegen. Natuurbehoud wordt door sommige benoemd als een belangrijk element om rekening mee te houden. Daarnaast zeggen ook meerdere deelnemers dat energieopwekking een gezamenlijke inspanning moet zijn, waarbij de lasten en de beslissingen collectief gedragen worden. Ook is betaalbaarheid belangrijk; niet iedereen heeft zelf de middelen om duurzame aanpassingen te betalen.

“Het moet in het landschap passen en we moeten het samen doen” De meerderheid van de deelnemers vindt dat de gemeente leiding mag nemen in de beslissing over de overstap naar een duurzamer energiesysteem, mits dit in goed overleg gaat met inwoners. Inwoners moeten voldoende inspraak krijgen en wel instemmen met de plannen vanuit de overheid. Daarentegen zeggen ook een aantal deelnemers dat de gemeente de definitieve beslissingsmacht heeft, mogelijk als uitvoerend orgaan voor de landelijke overheid. Enkele deelnemers stellen voor dat de gemeente pas zou kunnen doorzetten met plannen als daar bijvoorbeeld tweederde van de bewoners het eens is met de plannen. Een andere kleine groep deelnemers stelt een radicalere houding vanuit de overheid voor, waarbij snel beslissingen genomen mogen worden, om de energietransitie door te zetten.

“Gemeente moet defintief besluit maken, maar wel met instemming van bewoners”

RES – West-Brabant

Betaalbaarheid Om een duurzaam energiesysteem betaalbaar te houden, stellen de meeste deelnemers voor om meer subsidies beschikbaar te maken. Dit wordt vaak benoemd in relatie tot steun aan mensen en gezinnen met lagere inkomens, zodat ook zij verduurzamingsmaatregelen kunnen treffen. Ook vergoedingen voor terugleveren van stroom wordt een aantal keeer genoemd. Het moet volgens deze deelnemers wel rendabel zijn voor huishoudens om zonnepanelen te installeren, bijvoorbeeld. Ook een aantal deelnemers noemen het belang van betrouwbaar beleid; de overheid moet gemaakte afspraken en beloftes goed nakomen en consequent zijn over subsidies en kortingen, zodat burgers weten waar ze aan toe zijn.

25 november 2024

P 32

“Mensen willen wel, maar we moeten ze prikkels geven om die investering te willen blijven doen. Allerlei regels en veranderingen maken het onaantrekkelijk. Mensen moeten zekerheid hebben dat ze de investeringen terugverdienen” De meerderheid van de deelnemers vindt dat grootverbruikers meer moeten betalen om de kosten voor energieopwekking te dekken. Met name de (vervuilende) industrie wordt genoemd, maar sommigen wijzen ook naar huishoudens die veel energie verbruiken. Verschillende deelnemers zijn van mening dat hogere inkomens een groter aandeel in de kosten moet dragen dan lagere inkomen, of dat er boven een bepaald inkomensgrens meer betaald moet worden. Een minderheid van de deelnemers zegt dat iedereen moet betalen naar eigen verbruik, ongeacht inkomen of hoeveelheid verbruik.

“Als ze vervuilend zijn, vind ik dat ze meer moeten betalen. Maar die niet vervuilen en van nu zijn voor de maatschappij mogen wel een goedkoper tarief krijgen”. Solidariteit Veruit de meeste deelnemers passen hun energieverbruik op de een of andere manier al aan. Veel deelnemers noemen isolatie van hun huis, zoals het gebruik van HR++ glas en algemene woonisolatie. Maar ook zonnepanelen wordt vaak genoemd en meerdere deelnemers koken op inductie in plaats van met gas. Regelmatig wordt benoemd dat deelnemers korter douchen, of dat ze andere aanpassingen maken, zoals meer fietsen en het openbaar vervoer gebruiken in plaats van de auto.

“Landelijk gebied moet deels de stad helpen. Echter moet de industrie het zelf uitzoeken in verband met de subsidies die ze toch al krijgen”. Landschappelijke inpassing Meningen zijn verdeeld over waar en hoe windmolens, of andere energie-installaties geplaatst moeten worden. Ongeveer de helft van de deelnemers is van mening dat ze het best gespreid geplaatst kunnen worden, bijvoorbeeld op weilanden of in het buitengebied. De anderen geven juist de voorkeur aan geclusterde opstelling, het liefst buiten hun eigen zicht. Windmolens op zee wordt bijvoorbeeld genoemd als optie, om visuele impact te beperkten. Niet alleen de visuele impact, maar ook de auditieve impact wordt belangrijk gevonden. Geluid van windmolens wordt namelijk vaak genoemd als belangrijk probleem in het gebied. Daarom vinden veel deelnemers dat windmolens niet in de buurt van woonwijken moeten staan. Langs de snelweg zou dan een betere optie zijn. Bescherming van het bestaande groene landschap wordt ook door veel deelnemers benoemd. Er wordt een duidelijke bezorgdheid geuit over de impact van energie-installaties op natuur en biodiversiteit.

“Het geluidsoverlast is wel een belangrijk punt, ik zou daar niet te dicht bij in de buurt willen wonen”.

“Warmtepomp, volledig elektrische auto, vloerverwarming, zonnepanelen en zonneschermen. Omdat ik dit kan betalen en het goed is voor het milieu” Veel deelnemers vindat dat het landelijk gebied de stad en industrie wel kan helpen met energieopwekking, maar wel met oog voor behoud van leefbaarheid van het gebied en bescherming van het groene landschap. Ook samenwerking tussen landelijk gebied en stad of industrie wordt vaak genoemd, zo stelt een deelnemer voor dat alle stallen kunnen worden gebruikt om zonnepanelen op te plaatsen. Enkele deelnemers zijn sterk van mening dat de stad en industrie zichzelf moeten redden, vooral om dat zij subsidies (kunnen) ontvangen voor de energietransitie.

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 33

Zundert Op 31 oktober zijn straatgesprekken gevoerd met inwoners van de gemeente Zundert. In totaal zijn 30 personen gesproken over een duurzamer energiesysteem en welke keuze zij (zouden) maken voor een rechtvaardig, betaalbaar en solidair systeem. Deze gesprekken vonden plaats op de markt op het Nassauplein. Rechtvaardigheid Volgens de deelnemers aan de straatgesprekken, moet in een duurzamer energiesysteem rekening gehouden worden met betaalbaarheid en toegankelijkheid, landschapsbehoud, eerlijke verdeling van kosten, inspraak van bewoners, stabiele regelgeving en divers aanbod van energiebronnen. Veruit de meeste deelnemers benadrukten dat er rekening gehouden moest worden met de financiële situatie van mensen, aangezien niet iedereen verduurzaming kan betalen. Dit sluit aan bij de eerlijke verdeling van duurzame energie en verdeling van kosten die door een aantal deelnemers werden genoemd. Daarnaast werd ook de zorgvuldige plaatsing van energie-installaties veel genoemd; hinder voor bewoners moet beperkt blijven en het landschap moet beschermd worden. Er moet bij voorkeur worden gekozen voor het plaatsen van energie-installaties langs snelwegen en bedrijventerreinen. Het spreiden van windmolen over de regio’s zorgt bovendien voor een eerlijke verdeling van de lasten.

Een aantal deelnemers benoemden dat steeds wisselende regelgeving ontmoedigend werkt, dus dat de overheid daar consequent in moet blijven.

“De energie moet goed verdeeld worden, of je nu rijk of arm bent en het moet ook niet uitmaken waar je woont”

RES – West-Brabant

De samenwerking tussen gemeente en inwoners wordt ook door veel deelnemers genoemd. Volgens een aantal inwoners moet de gemeente beslissingen kunnen maken in de overstap naar een duurzaam energiesysteem, maar wel als inwoners kunnen meepraten over duurzame energiebeslissingen in hun omgeving en daarover hun behoeftes kunnen uiten. Sommige deelnemers vinden dat beslissingen zowel lokaal door gemeenten als landelijk gemaakt moeten worden. Er moet dan wel ruimte blijven voor lokaal maatwerk. Ook zijn er een aantal deelnemers die zelfbeschikking erg belangrijk vinden; mensen zijn van mening dat zij over hun eigen huis moeten kunnen beslissen zonder dat de gemeente hen ergens toe dwingt. Een enkele deelnemer pleit liever voor beslissingen door professionals en experts, met beperkte lokale inspraak.

“Bewoners moeten meer inspraak krijgen, vooral mensen die verstand hebben van dit onderwerp”. “Er moet een landelijk beleid komen, maar er moet ook lokaal beslist kunnen worden”. Betaalbaarheid Subsidies en overheidssteun worden vaak genoemd als een noodzakelijke maatregel om duurzame energie betaalbaar te houden. De overheid zou ook een belangrijke rol kunnen hebben in inkomensgerelateerde regelingen die verduurzaming betaalbaar maken voor mensen met lagere inkomens. Over prijsplafonds zijn de meningen wel verdeeld; waar sommigen de effectiviteit voor duurzaam gedrag betwijfelen, pleiten anderen er juist voor om de kosten te beperken voor mensen met lage inkomens. Wat veel genoemd wordt is het idee dat winst uit duurzame energieopwekking voelbaar zou moeten zijn voor mensen uit de omgeving; bijvoorbeeld mensen die hinder ervaren van windmolens en ander installaties zouden financieel moeten profiteren of direct voordeel moeten hebben van energie. Een enkele deelnemer oppert nog het idee voor laagdrempelige toegang tot energiecoaches, bijvoorbeeld voor jonge mensen met oude huizen, om hen te helpen met verduurzaming.

“Met verschillende regelementen vanuit de EU moeten er ook overheidssubsidies komen en ik vind dat ook iedereen een stukje moet meebetalen”.

25 november 2024

P 34

Op de vraag over hoe de kosten voor energieopwekking verdeeld moeten worden, antwoorden de meeste deelnemers dat iedereen zou moeten betalen naar gebruik. Iedereen betaalt dan in principe hetzelfde, alleen afhankelijk van de hoeveelheid energie die wordt verbruikt. Wel wordt vaak de grootverbruiker, zoals bedrijven, genoemd als uitzondering. Die zouden meer mogen betalen. Sommige deelnemers vinden dat ook de kosten inkomensafhankelijk zouden mogen zijn, waarbij lagere inkomens minder betalen dan hogere inkomens. Een aantal deelnemers geeft aan dat mensen die zelf duurzame energie opwekken, minder zouden moeten betalen, als stimulans voor eigen opwekking.

“Mensen die al duurzaam energie opwekken door middel van zonnepanelen of een warmtepomp minder laten betalen”. Solidariteit Er zijn maar een paar inwoners gesproken die weinig tot niets doen aan verduurzaming. De meeste deelnemers geven aan op verschillende manieren al hun energiegebruik aan te passen. Zonnepanelen worden het vaakst genoemd, maar ook isolatie en HR++ glas zijn veel voorkomende maatregelen. De verwarming lager zetten en bewuster omgaan met energiegebruik wordt vaak genoemd, evenals het gebruiken van energiezuinige apparaten, zoals elektrische auto’s, inductiekookplaten en warmtepompen. Ook zijn er enkele deelnemers die slimme meters en apps gebruiken om inzicht te krijgen in hun eigen energiegebruik.

“We hebben zonnepanelen. Hier maken wij ook echt gebruik van, zo wachten wij bijvoorbeeld bij het afwassen tot de zon schijnt, om dan de vaatwasser aan te doen”. De meeste mensen vinden dat windmolens en zonneparken geplaatst moeten worden op plekken waar ze zo min mogelijk hinder veroorzaken, bijvoorbeeld in het buitengebied of langs snelwegen, of geclusterd, zodat alleen een klein gedeelte van een gebied er last van heeft. Aan de andere kant komt het argument voor spreiding bijna even vaak voor, zodat de lasten eerlijker verdeeld worden over het gebied. Een aantal keer wordt benoemd dat zonnepanelen bij voorkeur worden geplaatst op daken van gebouwen, in plaats van op de grond.

“Wij hebben liever dat windmolens en zonneparken verspreid over het gebied staan. Clusters zijn onrechtmatig. Dat is puur om geld te verdienen”. Deelnemers reageren overwegend positief op de stelling dat het landelijke gebied de steden en industrie moeten helpen met opwekken van duurzame energie. Wel benadrukken een aantal deelnemers dat als de landelijke gebieden de lasten dragen, zij ook de voordelen ervan moeten ontvangen. Toch is ook een kleine groep deelnemers tegen dat idee, vooral omdat bedrijven en steden ook eigen maatregelen zouden moeten (kunnen) treffen.

“Dit is een wisselwerking, ze moeten elkaar aanvullen. Als het platteland de lasten krijgt, moeten ze ook de lusten krijgen” Landschappelijke inpasbaarheid Veel deelnemers vinden dat de plaatsing van energie-installaties gespreid moet plaatsvinden, zodat niet één regio onevenredig belast wordt. Daarnaast moet er vooral voor locaties gekozen worden die hinder beperken en het bestaande (groene) landschap niet te veel verstoren, zoals langs bestaande infrastructuur en industrie. Het belang van de beperking van schade aan natuur of landbouwgebied wordt door de meeste deelnemers onderschreven.

“Zo veel mogelijk langs snelwegen plaatsen. Hier heeft toch niemand last van”.

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 35

Alphen-Chaam Op 14 november zijn straatgesprekken gevoerd in Alphen. In totaal zijn 19 personen gesproken over een duurzamer energiesysteem en welke keuze zij (zouden) maken voor een rechtvaardig, betaalbaar en solidair systeem. Deze gesprekken vonden plaats op de markt op het Sint-Willibrordplein. In Alphen spraken we veel inwoners die al bezig zijn met verduurzaming. Veel mensen hebben hun huis geïsoleerd en/of een warmtepomp geplaatst. Dit wordt vaak als belangrijkste stap genomen. Een aantal deelnemers heeft zonnepanelen geïnstalleerd, maar sommigen zien hiervan af vanwege beperkingen (bijvoorbeeld huurwoningen) of teleurstelling over regelgeving. Huurders geven aan dat ze weinig mogelijkheden hebben om hun woning verder te verduurzamen en hierdoor minder gemotiveerd zijn. Rechtvaardigheid Omwonenden, natuur en boeren zijn de belangrijkste groepen waarmee rekening moet worden gehouden. Veel mensen benadrukken dat hinder zoveel mogelijk beperkt moet worden, bijvoorbeeld door zorgvuldige locatiekeuzes en compensatie. Er is ook kritiek op inefficiënt beleid en infrastructuur, wat het vertrouwen in de overheid ondermijnt. Verschillende deelnemers noemen de “chaos in Den Haag” en vinden het beleid oneerlijk, vooral voor degenen die al stappen hebben gezet.

Betaalbaarheid Alle inwoners zijn het eens over het belang van eerlijkheid en toegankelijkheid bij de kosten en betaalbaarheid van duurzame energie. Er zijn echter verschillende perspectieven op de precieze invulling. Men vindt subsidies een belangrijke maatregel, maar de uitvoering moet transparant en gericht zijn. Het idee van een energieplafond of kortingen voor duurzame initiatieven wordt breed ondersteund. Inwoners van Alphen zijn kritisch op de betaalbaarheid op de lange termijn, en benoemen de wens tot innovatie (bijvoorbeeld kernenergie) en betere verdeling van energieoverschotten. "Betalen naar verbruik" wordt het vaakst genoemd als eerlijk principe. Sommigen pleiten voor progressieve tarieven: hogere kosten voor grootgebruikers en rijke huishoudens.

“Ik vind: als je groene energie gebruikt die je zelf opwekt, moet je daar überhaupt niet voor betalen.”

“Eerlijkheid gaat om iets heel anders: subsidies worden weggegeven zonder controles, en het rijk geeft wisselende signalen. Is het in en door Den Haag wel eerlijk geregeld? Los eerst dat maar eens op, en kom daarna met deze vragen.” “Doen wat nodig is! Maar… dan moet de overheid niet wispelturig zijn, en dat is nu wel het geval.” Sommige inwoners in Alphen zien een grotere rol voor de landelijke overheid, terwijl anderen volledige keuzevrijheid voor burgers willen behouden. De reacties benadrukken het belang van transparantie over keuzes en dilemma’s bij zowel het opwekken van duurzame energie als de besluitvorming rondom de energietransitie.

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 36

Solidariteit Frustratie over het huidige beleid wordt genoemd, vooral door mensen die al geïnvesteerd hebben in verduurzaming. De meerderheid geeft de voorkeur aan clustering van elementen in het energiesysteem, bij voorkeur op zee of in industriegebieden. Dit wordt gezien als een manier om overlast te beperken. Enkele deelnemers pleiten voor verspreiding van windmolens over Nederland, zodat de lasten en voordelen eerlijker verdeeld worden.

“Er moeten toch mogelijkheden zijn om batterijen in te gaan passen in het landschap? Daar hoeft niemand te zijn, ze kunnen misschien bedekt worden?” “Ik vind dat het meer geïntegreerd moet worden in woonwijken: batterijen op parkeerplaatsen bv. NL Moet geen grijs land worden, behoud de natuur!” Sommigen vinden dat landelijke gebieden onevenredig belast worden met energieopwekking en dat steden en industrie meer moeten bijdragen. Een klein aantal deelnemers vindt dat steden zelfstandig plannen moeten maken en niet afhankelijk moeten zijn van landelijke gebieden.

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 37

Baarle-Nassau Op 12 november zijn straatgesprekken gevoerd met (Nederlandse) inwoners van de gemeente Baarle-Nassau. In totaal zijn 21 personen gesproken over een duurzamer energiesysteem en welke keuze zij (zouden) maken voor een rechtvaardig, betaalbaar en solidair systeem. Deze gesprekken vonden plaats op de markt op het SintAnnaplein. In Baarle-Nassau is op verzoek van de gemeente niet gevraagd naar de landschappelijke inpassing van bv. windmolens, batterijen en stroomvoorzieningen. Rechtvaardigheid Natuurbehoud, het volop gebruiken van daken en beperken van de visuele impact zijn veel terugkomende thema’s bij de overgang op een duurzaam energiesysteem. Veel deelnemers vinden dat duurzame energieopwekking de natuur niet mag schaden. Het uitzicht en de esthetiek van het landschap en de dorpen zijn voor veel mensen belangrijk. Sommige deelnemers in Baarle-Nassau benadrukken dat historische panden en het dorpskarakter niet mogen worden aangetast. Als het gaat om de rolverdeling tussen inwoners, overheid en bedrijfsleven (wie neemt initiatief), vindt het merendeel van de gesproken deelnemers in Baarle-Nassau dat inwoners zelf moeten kunnen beslissen en dat de gemeente of overheid niet te veel mag opleggen. Sommige deelnemers voelen zich niet gehoord, wat leidt tot wantrouwen en frustratie.

Er is brede consensus dat de regio bewoners meer moet betrekken bij besluitvorming, bijvoorbeeld door betere communicatie. Sommigen erkennen dat de gemeente de knopen moet doorhakken, omdat de overheid het algemeen belang overziet. Deze inwoners wijzen op de rol van verkiezingen en democratisch mandaat.

“Iedereen moet een stem krijgen. De gemeente hakt de knopen door. Die overziet het algemeen belang.”

RES – West-Brabant

Betaalbaarheid Het merendeel van de deelnemers noemt subsidies als een oplossing om een duurzaam energiesysteem betaalbaar te houden, vooral gericht op mensen met lage inkomens of voor aanschaf van zonnepanelen en andere duurzame technologieën. Een klein aantal mensen is tegen subsidies omdat ze uiteindelijk ook door de belastingbetaler worden bekostigd. Als het gaat om de verdeling van kosten, wordt meermaals genoemd dat grootgebruikers en mensen met hogere inkomens meer moeten betalen, terwijl verbruikers met lage inkomens geholpen moeten worden.

“Ze moeten de grootgebruikers meer laten betalen en niet de andere mensen die toch al bezig zijn met besparen meer belasten” “Het lijkt mij eerlijk dat als je meer verdient, je ook meer betaalt.” Als het gaat om profiteren van opbrengsten van duurzame energie, wordt meermaals genoemd dat mensen op het platteland minder zouden moeten betalen, omdat zij dichter bij de windmolens wonen. Sommigen pleiten voor kortingen voor mensen die in de buurt van windmolenparken wonen om conflicten te voorkomen. Solidariteit Veel inwoners die we spraken zijn als individu al bezig met verduurzamen, zoals isolatie, het installeren van zonnepanelen, het lager zetten van de thermostaat, en bewust omgaan met energieverbruik. Deze acties worden breed gedeeld en gezien als

25 november 2024

P 38

een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Sommige mensen ervaren praktische obstakels, zoals huurwoningen waarin ze minder controle hebben over verduurzaming: er wordt verwacht dat beleidsmakers hierop inspelen door verhuurders en corporaties verplichtingen op te leggen.

“Ze moeten de daken van bedrijven volleggen en nieuwbouw ook. Het buitengebied moeten ze met rust laten” “ik ben geen voorstander om de landelijke gebieden vol te gooien maar je hebt er meer wind dan in de stad dus het is wel een betere plek, ook voor zonnevelden” Omdat het landelijk gebied meer ruimte heeft, wordt het gezien als een logische locatie voor bovengrondse elementen van het energiesysteem. Dit wordt vaak als een solidariteitsbijdrage aan de stad en industrie beschouwd. Deelnemers geven vaak aan dat steden en industrie meer verantwoordelijkheid moeten nemen door bijvoorbeeld daken van gebouwen te benutten. Een eerlijke verdeling van lasten tussen landelijk en stedelijk gebied wordt regelmatig genoemd. Sommige inwoners zijn van mening dat de stad zelfvoorzienend moet zijn en de landelijke gebieden helemaal niet moet belasten.

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 39

Industriële gebieden “Inwoners moeten de mogelijkheid hebben om te beslissen wat er gaat gebeuren met duurzame energie, want zij zullen er het meeste van merken.”

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 40

Samenvatting industrieel gebied Tot het industriële gebied behoren: -

Moerdijk (Zevenbergen) Drimmelen Geertruidenberg (Raamsdonksveer)

Rechtvaardigheid Thema’s die vaak genoemd tijdens bovengenoemde straatgesprekken zijn lokaal voordeel en regie en inspraak: 1.

Lokaal voordeel Een rechtvaardig energiesysteem is volgens inwoners van de industriële gebieden betaalbaar, toegankelijk, en gericht op lokaal voordeel. Duurzame energie moet voor iedereen haalbaar zijn, met een sterke nadruk op lokale energieopwekking die ook voordelen oplevert voor de gemeenschap. Tegelijkertijd moet er rekening gehouden worden met natuurbehoud, landschapsbescherming, en het minimaliseren van overlast voor omwonenden. Compensatie voor direct getroffenen, zoals bewoners nabij windmolens, wordt als essentieel beschouwd.

2. Regie en inspraak De meeste deelnemers vinden dat gemeenten een centrale rol moeten spelen in het realiseren van de energietransitie. Besluitvorming moet transparant(er) zijn en in nauwe samenspraak met inwoners plaatsvinden, zeker als beslissingen direct impact hebben op de leefomgeving. Inspraak en goede communicatie zijn cruciaal om vertrouwen te winnen en draagvlak te creëren. Hoewel veel inwoners openstaan voor gemeentelijk leiderschap, benadrukken ze ook de noodzaak van samenwerking met experts en het betrekken van lokale gemeenschappen.

RES – West-Brabant

Betaalbaarheid Betaalbaarheid is een cruciaal onderdeel van een rechtvaardig en bestendig energiesysteem. De inzichten over kostenverdeling, subsidies en nabijheid staan hieronder benoemd. 1.

Subsidies Subsidies worden door veel inwoners als cruciaal gezien om verduurzaming haalbaar te maken, bijvoorbeeld voor zonnepanelen en warmtepompen. Er is bezorgdheid over de afschaffing van de salderingsregeling, omdat dit verduurzaming minder aantrekkelijk maakt. Daarnaast pleiten deelnemers voor andere financiële maatregelen, zoals prijsplafonds en belastingmaatregelen, om duurzame energie breed toegankelijk te houden.

2. Kostenverdeling Terwijl sommigen pleiten voor een systeem op basis van draagkracht, zien anderen gelijke kosten per verbruik als eerlijker. Een meerderheid van de deelnemers pleit voor een systeem waarin de kosten gebaseerd zijn op energieverbruik: wie meer gebruikt, betaalt meer. Daarnaast wordt vaak genoemd dat grootverbruikers, zoals bedrijven, en mensen met hogere inkomens, een groter deel van de lasten moeten dragen (“de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten”). Tegelijkertijd benadrukken sommige deelnemers dat gelijkheid belangrijk is, met een eenvoudige verdeling gebaseerd op verbruik, ongeacht inkomen. 3.

Nabijheid Veel inwoners van de industriële gebieden vinden dat de opbrengsten van lokale energieopwekking terug moeten vloeien naar de directe omgeving. Dit kan in de vorm van lagere energiekosten, investeringsmogelijkheden, of

25 november 2024

P 41

compensatie voor hinder. Het lokaal opwekken en gebruiken van energie wordt als essentieel ervaren. Solidariteit Ook in de industriële gebieden zijn inwoners al actief bezig met verduurzamen. Er is echter ook een minderheid die weinig bereid is verder te verduurzamen, vaak vanwege onzekerheid over regelgeving of het nut van extra maatregelen. 1.

Solidariteit tussen gebieden Een meerderheid vindt het logisch dat landelijke gebieden meer bijdragen door ruimte te bieden voor energieopwekking, maar benadrukt dat stedelijke en industriële gebieden eerst hun eigen mogelijkheden moeten benutten (bijvoorbeeld daken van bedrijven). Sommigen pleiten voor compensatie voor het platteland, zoals kortingen op energiekosten. Een kleinere groep vindt dat het platteland niet extra belast mag worden ten gunste van stedelijke gebieden.

2. Clustering van infrastructuur De meerderheid prefereert clustering van energie-installaties, bij voorkeur in industriële gebieden, langs snelwegen, of op zee. Clustering wordt gezien als minder verstorend voor het landschap. Een kleinere groep ondersteunt spreiding, omdat hiermee de visuele overlast beter wordt verdeeld en het bovendien netcongestie kan verminderen.

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 42

Moerdijk - Zevenbergen Op 17 oktober 2024 werden straatgesprekken gevoerd in de gemeente Moerdijk, op Markt Zevenbergen. Er zijn ongeveer 30 lokale inwoners geïnterviewd. Zij zijn bevraagd over hun ideeën over een rechtvaardig, betaalbaar en solidair energiesysteem.

“Er moet rekening gehouden worden

met de omgeving. De maatregelen moeten niet teveel overlast bezorgen. Verder is het belangrijk dat de inwoners mee kunnen profiteren.” Maar wie gaat er eigenlijk over de overstap naar een nieuw, duurzaam energiesysteem? Volgens de meeste deelnemers heeft de gemeente de belangrijkste rol in de besluitvorming en uitvoering, maar er is ook een duidelijke roep om inspraak van bewoners in het besluitvormingsproces en er moet ruimte zijn voor experts om te adviseren over de mogelijkheden.

Rechtvaardigheid In een rechtvaardig energiesysteem wordt rekening gehouden met betaalbaarheid, lokaal en collectieve energieopwekking, het beschermen van natuur en landschap en het beperken van hinder voor inwoners. Zo benoemen deelnemers dat duurzame energie bereikbaar - en dus betaalbaar – moet zijn voor iedereen en dat iedereen daarin ook een steentje kan bijdragen door lokale energieopwekking. Dit zorgt voor betrokkenheid en lokale voordelen. Daarnaast is er wel bezorgdheid over de impact op natuur en het landschap en vrezen mensen dat er veel milieuschade kan optreden, evenals horizonvervuiling. Mens en natuur zouden zo min mogelijk hinder moeten ondervinden van de nieuwe manieren van energieopwekking.

Betaalbaarheid Bij het opwekken van duurzame energie en de vraag naar betaalbaarheid en kostenverdeling, benoemen veel deelnemers het belang van subsidies en financiële ondersteuning, zowel voor mensen met een laag inkomen, als voor mensen die zelf energie opwekken. Het moet namelijk wel financieel aantrekkelijk worden of blijven, zodat inwoners profiteren van hun duurzame initiatieven, via geld of via teruglevering en opslag van energie. Hoewel veel mensen vinden dat de kosten gelijk verdeeld moeten worden onder de bevolking, wordt daarentegen ook een duidelijke groep aangewezen die het meest zou moeten betalen: de grootverbruikers. Zowel bedrijven als particulieren. ‘De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten’ is een veel gehoord sentiment en sluit aan bij de wens voor een eerlijk, rechtvaardig systeem.

“De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten”

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 43

Solidariteit Veel deelnemers namen zelf al veel energiebesparende maatregelen, van het installeren van zonnepanelen, isolatie of een warmtepomp tot korter douchen, het licht uitschakelen of stekkers uit het stopcontact trekken om energie te besparen. Hoewel veel deelnemers aangaven al maatregelen te nemen, gaven sommige deelnemers ook aan niet actief bezig te zijn met verduurzaming. Enkelen waren niet bereid om veel te veranderen om energie op te wekken of te besparen.

“Ik hoef geen windmolens voor mijn deur, maar zonnepanelen in de buurt vind ik niet erg” Over de plaatsing van - bijvoorbeeld - windmolens waren de meningen sterk verdeeld onder de deelnemers. Waar de ene een sterke voorkeur had voor het clusteren van windmolens, zag de ander meer voordeel in het spreiden ervan. In beide gevallen vonden de meeste deelnemers het belangrijk dat overlast beperkt werd; bij clustering ligt de overlast bij een kleinere groep mensen, maar bij spreiding worden de lasten juist eerlijker verdeeld.

“Het landschap in dorpen moet niet lijden omdat de steden energie nodig hebben” “De dorpen die veel ruimte hebben moeten energie opwekken voor steden waar deze mogelijkheden niet zijn.” De meeste deelnemers waren van mening dat de stad en industrie vooral zelf hun eigen energieopwekking moeten regelen en dat dat niet ten koste mag gaan van het platteland, de natuur en lokale gemeenschap. Toch waren deze antwoorden lang niet eenduidig en hadden veel deelnemers tegenovergestelde meningen, wat wijst op de complexiteit van de afweging tussen lokale betrokkenheid, verantwoordelijkheid, landschap en ergiebehoeften.

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 44

Geertruidenberg - Raamsdonksveer Op woensdag 12 november zijn er straatgesprekken gevoerd met inwoners van de gemeente Geertruidenberg in Raamsdonksveer. In totaal hebben 20 personen hun ideeën gedeeld over een rechtvaardig, betaalbaar en solidair energiesysteem.

“We moeten rekening houden met de mensen die dichtbij de windmolens wonen. Ik hoor veel geklaag. Deze mensen mogen wat mij betreft echt wel gecompenseerd worden.” Als het gaat om regie in het energievraagstuk, benoemt een meerderheid dat de overheid beslissingen mag nemen over de overstap naar duurzame energie, maar alleen als dit in overleg met bewoners gebeurt en inwoners het gevoel hebben dat hun mening meetelt. Sommige deelnemers zien de gemeente als dé partij die knopen moet doorhakken om vooruitgang te boeken, ondanks weerstand of beperkte betrokkenheid van burgers. Bij veel van de gesproken inwoners komt de spanning tussen lokale en nationale belangen naar voren, evenals de noodzaak voor een evenwichtige aanpak die rekening houdt met natuur, landbouw, omwonenden en betaalbaarheid. Gemeenten worden gezien als belangrijke spelers in de overstap naar een duurzaam energiesysteem, maar de communicatie en transparantie van de overheid moet verbeterd worden om vertrouwen te winnen.

“Ik denk dat de overheid uiteindelijk de knoop door moet hakken omdat er anders niks gebeurt.”

Rechtvaardigheid Er is een voorkeur voor duurzame energieopwekking op lokaal niveau, waarbij de energie ten goede komt aan de lokale bevolking. Een deel van de inwoners die we spraken benoemde ook dat bij het plaatsen van elementen voor een nieuw energiesysteem rekening moet worden gehouden met boeren. Ze vinden dat boeren niet mogen worden uitgekocht, omdat voedselproductie en passie voor het vak belangrijk zijn. Ook moet er aandacht zijn voor het beschermen van de natuur, waarbij verspilling van natuurgebieden voor energieopwekking volgens een deel van de deelnemers niet acceptabel is.

Betaalbaarheid Sommigen noemen het moeilijk of zelfs onmogelijk om energie betaalbaar te houden, met kritiek op de huidige overheidsmaatregelen. De overheid wordt geacht meer te doen, zoals financiële ondersteuning, beleid gericht op economische haalbaarheid en duidelijke communicatie over subsidies. De meeste deelnemers die we spraken in Raamsdonksveer vinden dat kosten voor energieopwekking verdeeld moeten worden op basis van daadwerkelijk verbruik. Dit wordt gezien als de meest eerlijke methode.

“Iedereen zou evenveel moeten betalen als ze verbruiken. Niet degene die het meest verdienen ook het meest betalen.” Een deel van de deelnemers pleit voor een systeem waarin kosten deels worden

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 45

gebaseerd op draagkracht. Wie meer verdient, betaalt meer. Meeprofiteren van energieopwekking komt meermaals terug in de antwoorden: inwoners willen compensatie voor hinder, zoals bij windmolens, en vinden dat mensen die dichtbij bronnen van hernieuwbare energie wonen, moeten profiteren van de opbrengsten. Solidariteit Ook hier zijn al veel mensen bezig met het thema duurzaamheid. Veel mensen hebben zonnepanelen of overwegen deze aan te schaffen, maar er is ook terughoudendheid vanwege veranderende regelgeving. Sommige deelnemers wachten met aanpassingen vanwege onzekerheid over regelgeving of nut. Als het gaat om onderlinge verdeling van elementen voor het energiesysteem, is er een sterke voorkeur voor clustering (80% t.o.v. 20%). Bij voorkeur op zee, in industriegebieden, of buiten bewoonde gebieden. Deelnemers die aangeven voor spreiding te gaan, geven bijvoorbeeld aan:

“Spreiding in het gebied. En als je dan ook nog lokaal de energie gebruikt dan legt het maar weinig afstand af. Ook slimmer in relatie tot overbelasting van het net.” Veel mensen verkiezen zonnepaneelvelden of zonnepanelen op daken van bedrijven boven windmolens vanwege minder visuele en fysieke overlast. Veel deelnemers vinden het logisch dat landelijke gebieden een grotere rol spelen vanwege de ruimte, maar stedelijk gebied moet ook zijn verantwoordelijkheid nemen: pas dan kan je een solidair energiesysteem inrichten met elkaar. Sommigen vinden dat steden eerst hun eigen daken en industriegebieden moeten gebruiken voordat ze het landelijk gebied belasten. Een aantal mensen vindt dat het stedelijk gebied moet compenseren voor de hulp van het landelijk gebied.

“De industrie verdient al miljoenen dus die moeten het zelf maar ophoesten en de dorpen en steden zullen zichzelf moeten helpen.”

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 46

Drimmelen Op woensdag 13 november zijn er straatgesprekken gevoerd met inwoners van de gemeente Drimmelen op de markt in Made. In totaal hebben 22 personen hun ideeën gedeeld over een rechtvaardig, betaalbaar en solidair energiesysteem.

“Als het mogelijk is, moet de gemeente de inwoners laten meebeslissen of anders beter informeren over de beslissingen die er gemaakt worden.” Wat betreft de rol van de gemeente, vindt de meerderheid dat de gemeente uiteindelijk de beslissingen moet nemen, maar wel na goed overleg met de inwoners. Het wordt belangrijk geacht dat de gemeente transparant is en de inwoners voldoende betrekt, bijvoorbeeld via open avonden. Een aantal deelnemers stelt dat de gemeente zelf het goede voorbeeld moet geven door duurzame initiatieven te starten. Tenslotte wordt aangegeven dat verduurzaming toegankelijk moet zijn voor iedereen, ongeacht financiële middelen, zodat alle inwoners mee kunnen doen aan de energietransitie.

“De inwoners moeten betrokken worden in de toekomst, maar beslissingen moet de gemeente nemen.” Betaalbaarheid Deelnemers hebben verschillende ideeën over hoe we duurzame energie betaalbaar kunnen houden en hoe de kosten voor energieopwekking verdeeld moeten worden. Veel deelnemers pleiten voor het blijven verstrekken van subsidies voor verduurzaming zoals het aanschaffen van zonnepanelen en een warmtepomp, om de investering aantrekkelijker te maken. Deelnemers uitten hun zorgen over het afschaffen van de salderingsregeling, dit maakt naar hun idee het aanschaffen van zonnepanelen minder aantrekkelijk. Rechtvaardigheid Als er gesproken wordt over rechtvaardigheid benadrukken deelnemers dat bij de plaatsing van energie-infrastructuur vooral rekening moet worden gehouden met het landschap en de omgevingsimpact. Locaties zoals langs snelwegen of in afgelegen gebieden vinden deelnemers het meest geschikt, zodat omwonenden zo min mogelijk overlast ervaren. Daarnaast wordt het belang van inspraak van inwoners vaak genoemd; inwoners moeten goed geïnformeerd worden en de mogelijkheid krijgen om hun mening te geven voordat er beslissingen worden genomen.

“We houden duurzame energie betaalbaar door subsidies te geven als compensatie voor het aanschaffen van warmtepompen en zonnepanelen.” Daarnaast wordt voorgesteld om prijsplafonds in te stellen om de kosten voor energie beheersbaar te houden. Een andere veelgenoemde oplossing is dat inwoners mee moeten kunnen profiteren van lokaal opgewekte energie. Door omwonden van energieprojecten bijvoorbeeld korting te geven op stroom of de mogelijkheid te bieden te investeren.

“De winst van energieprojecten moet bij de inwoners terecht komen.”

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 47

“De energie moet lokaal worden opgewekt en gebruikt zodat de directe omgeving hiervan profiteert.” Wat betreft de verdeling van de kosten vinden de meeste deelnemers dat men moet betalen naar eigen verbruik. Er zijn ook deelnemers er die voorstander van zijn om grote verbruikers en bedrijven een groter aandeel van de kosten te laten dragen. Een opvallend voorstel van een deelnemer is om de samenleving via belastingen te laten bijdragen, zodat duurzame energie betaalbaar blijft en mensen gestimuleerd worden om duurzamer te handelen.

"Samenleving mag er best voor betalen door middel van belastingen. Mensen moeten gestimuleerd worden [om energie te besparen]."

Een meerderheid is van mening dat het landelijk gebied zijn bijdrage moet leveren aan de energieopwekking voor de steden en industriegebieden, maar er wordt ook vaak benadrukt dat dit op een evenwichtige manier moet gebeuren, waarbij de steden zelf ook initiatieven nemen. De bewoners van het platteland moeten gecompenseerd worden voor hun bijdrage, bijvoorbeeld in de vorm van kortingen op energie. Een klein aantal deelnemers vindt dat het platteland niet moet worden opgeofferd en dat industriële gebieden de verantwoordelijkheid zouden moeten nemen voor de opwekking.

“Ik zie een oplossing voor beide. De omwonende op het platteland krijgen korting en de steden krijgen extra duurzame energie aangeleverd.”

Solidariteit De meeste deelnemers zijn al bezig met verduurzaming. Meerdere deelnemers noemden dat ze zonnepanelen hebben geïnstalleerd, hun huis extra hebben geïsoleerd, of zijn overgestapt op driedubbel glas. Daarnaast letten bijna alle deelnemers ook op hun energieverbruik door korter te douchen, de verwarming wat lager te zetten en sommige zelfs door hun verbruik te monitoren via apps. Een deel van de deelnemers overweegt om verder te verduurzamen, maar de meeste vinden dat nu niet nodig.

“Momenteel zet ik mijn apparaten op slimme tijden aan, ik heb ledverlichting en een eco-vaatwasser. Voorlopig wil ik mijn energiegebruik niet extra aanpassen.” Wat betreft de plaatsing van energie-infrastructuur in de regio gaf een meerderheid van de deelnemers aan een voorkeur te hebben voor energieclusters in het buitengebied. Mits er een gepaste locatie voor gevonden kan worden; langs snelwegen of in industriële gebieden en op gepaste afstand van woningen. Er waren ook deelnemers die aangaven een voorkeur te hebben voor een spreiding van deze energie-infrastructuur om de visuele overlast te beperken.

"Clusteren. Ik vind het niet mooi, maar wel beter dan verspreid over de regio want dan wordt alles lelijk."

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 48

Bijlage: topiclijst

Deelthema Betaalbaarheid 4. Hoe kunnen we duurzame energie betaalbaar houden?

Openingsvraag: op welke manieren ben je al bezig met duurzaam energie gebruiken? Er zijn verschillende acties nodig om over te stappen op een duurzaam energiesysteem. Collectief warmtenet, slim en besparend energie gebruik, duurzame energie opwek. Eigenlijk zijn álle opties nodig om over te stappen naar een duurzaam energiesysteem. Maar daarin willen we wel doen wat eerlijk (rechtvaardig en solidair) is, en daarom zijn we benieuwd naar jouw mening. Deelthema Solidariteit 1. Zou jij (en zo ja hoe) jouw manier van energiegebruik willen aanpassen? • Door energie te gebruiken op het moment dat je deze zelf opwekt • Bv… door je wasmachine op slimme tijdstippen aan te zetten 2.

Voor de opwek van duurzame energie zijn bijvoorbeeld windmolens, zonnevelden en ondergrondse kabels nodig. Op welke manier vind je dat we dit een plek kunnen geven in de regio? [Praatplaat] • Energie clusters waarbij alle infrastructuur zo veel mogelijk op één plek zit • Spreiding in het gebied zodat het landschap overal een beetje verandert

• • • • • 5.

Grotere industriële bedrijven moeten al in 2040 klimaatneutraal zijn. Er is echter niet genoeg (plek voor) duurzame energie in het industriële gebied. Dit geld ook voor de steden in de regio. Dit betekent dat zij voor een deel afhankelijk zijn van de duurzame opwek van vooral elektriciteit en warmte uit de rest van de regio. De overstap op duurzame energiebronnen zal zorgen voor een betere lucht kwaliteit, wat de natuur weer zal verbeteren. Het opwekken van duurzame energie kost ruimte. In de steden en het industriegebied is weinig ruimte. Vind jij dat het landelijke gebied het stedelijk en industriegebied moet helpen om genoeg duurzame energie op te wekken?

RES – West-Brabant

Hoe moeten de kosten voor energie opwek verdeeld worden? • • •

Bv.: Iedereen betaalt precies wat hij verbruikt Of.. mensen die meer geld te besteden hebben, betalen meer (sterkste schouders, zwaarste lasten) Of… hoe meer je verbruikt, hoe duurder het tarief wordt (de grootste verbruikers betalen het meest)

Deelthema Rechtvaardigheid 6. Als we in de regio WB meer duurzame energie willen opwekken, waar vind jij dan dat we extra rekening mee moeten houden? • • •

7. 3.

Met subsidies, prijsplafonds Inwoners moeten financieel profiteren van de energie die wordt opgewekt Omwonenden krijgen korting op hun energie Omwonenden ontvangen direct energie uit het gebied Opbrengsten van energie opwek moeten (deels) naar de gemeenschap gaan

Dat we dit zoveel mogelijk samen doen (collectieve oplossingen) Dat energie lokaal wordt opgewekt en gebruikt, dus dat mensen in de omgeving ervan profiteren Dat we zo veel mogelijk rekening houden met het landschap bij de inpassing van opwek en verspreiding – [evt. door naar vraag 8].

Hoe zie je de verhouding tussen inwoners, gemeenten en bedrijven bij het duurzaam opwekken en gebruiken van energie? In hoeverre vind je dat de gemeente beslissingen mag nemen over de overstap op duurzame energiebronnen in jouw omgeving? [Zoals wanneer bewoners van het gas af moeten, of er een collectief warmtenet komt, een zonnepark aanleggen]

EXTRA: Overstappen op een duurzaam energiesysteem kan impact hebben op het landschap en leefomgeving. Windturbines zijn zichtbaar en maken geluid, zonnevelden nemen veel ruimte in beslag, voor aard en bodemwarmte moeten er warmtepompen komen, voor bio-energie moet er meer van bepaalde gewassen geteeld worden, etc. Waar moeten we rekening mee houden bij het plaatsen van bv. windturbines, zonnepanelen en batterijen in het landschap?

25 november 2024

P 49

Bijlage: overzicht data en locaties Gemeenten

Datum

Locatie

Moerdijk

Donderdag 17 oktober

13:30 tot 15:30 Markt in Zevenbergen

Altena

Bergen op Zoom

Woensdrecht

Roosendaal

Steenbergen

Zundert

Dinsdag 22 oktober

Vrijdag 25 oktober

Vrijdag 25 oktober

Woensdag 30 oktober

Woensdag 30 oktober

Donderdag 31 oktober

Rucphen

Donderdag 31 oktober

13:30 tot 15:30 Rucphen Markt

Etten Leur

Woensdag 6 november

10:00 tot 12:00 Etten Leur Markt Raadhuisplein

Oosterhout

Woensdag 6 november

13:30 tot 15:30 Oosterhout, markt in Zuiderhout

Baarle

dinsdag 12 november

10:00 tot 12:00 Baarle, markt St. Annaplein

Geertruidenberg

dinsdag 12 november

13:30 tot 15:30 markt Raamsdonkveer

Drimmelen

woensdag 13 november

10:00 tot 12:00 markt in Made

Breda

woensdag 13 november

13:30 tot 15:30 Breda Winkelcentrum Moerwijk Hoge Vucht

Halderberge

donderdag 14 november

10:00 tot 12:00 Hoeven - Sint Janstraat

Alphen-Chaam

donderdag 14 november

13:30 tot 15:30 Alphen Willibrordplein

13:30 tot 15:30 Markt Wijk en Aalburg

10:00 tot 12:00 Bergen op Zoom winkelcentrum 't Kompas 13:30 - 15:30 Hoogerheide markt St. Lucasplein

10:00 tot 12:00 Roosendaal winkelcentrum Renbrandtgalerij 13:30 tot 15:30 Steenbergen markt

10:00 tot 12:00 Zundert markt

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 50

Wijnhaven 88 2511 GA Den Haag 070 - 87 00 460 info@emma.nl www.emma.nl

RES – West-Brabant

25 november 2024

P 51