Bijlage 2 Participatierapport

participatierapport kernstrategie Woudrichem concept 12 december 2025

Managementsamenvatting In de periode van augustus 2024 tot september 2025 heeft in meerdere stappen brede participatie plaatsgevonden voor de kernstrategie van Woudrichem en Oudendijk. In grote lijnen blijkt hieruit dat inwoners van Woudrichem en Oudendijk tevreden zijn over hun woonomgeving, die wordt gewaardeerd om de rustige, landelijke ligging en de gemoedelijke sfeer. Uit de gesprekken blijkt een breed gedragen behoefte aan maatwerk en behoud van identiteit van de kernen, waarbij er in Woudrichem ook een wens naar sterkere verbinding tussen vesting en kern geuit wordt. In beide kernen is sprake van dubbele vergrijzing, waardoor de vraag naar passende huisvesting en zorgvoorzieningen gaat toenemen. In Oudendijk is het vertrouwen geschaad door eerdere woningbouwinitiatieven en verkeersproblematiek. Behoud van de karakteristieke lintbebouwing en terughoudendheid ten aanzien van uitbreiding zijn belangrijk. Verkeersdruk, schade aan woningen door zwaar verkeer en parkeerproblemen zijn structurele zorgen. De school en OVO worden gezien als cruciale voorzieningen voor de levendigheid. In Woudrichem is er behoefte aan versnelling in woningbouw voor starters en ouderen, uitbreiding van sociale en middenhuur, en verduurzaming van het bestaande woningbestand. Binnenstedelijke verdichting en clustering van zorgvoorzieningen worden als kansrijk gezien.

Naast de culturele potentie en het belang van dragende voorzieningen is door de provincie het belang van het landschap en de herontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied benadrukt. Meerdere locaties worden aangegeven als woningbouwlocaties, waarbij er wel verdeeldheid is over uitvoering. Starters-, seniorenwoningen en betaalbaarheid worden breed ondersteund. Rondom ’t Rond wordt seniorenhuisvesting en betaalbaarheid breed gesteund. Over bouwhoogte zijn de meningen verdeeld: 33% vindt vijf lagen acceptabel, anderen zien liever drie of vier lagen. Voor het Egmontpark zijn de meningen verdeeld, behoud van de groene functie versus kans voor seniorenwoningen. Voor Woudrichem Zuid zijn ontsluiting en een heldere uitbreidingsstrategie voor daarna belangrijke punten. Wylax en Hooge Maasdijk zijn frequent genoemd. Toerisme wordt gezien als economische kans, mits goed afgestemd op de leefbaarheid. Er is behoefte aan versterking van toeristische infrastructuur, betere verbindingen en benutting van culturele voorzieningen. Tegelijkertijd is er spanning tussen levendigheid en rust, vooral in de vesting. Parkeerdruk, verkeersveiligheid en de vitaliteit van ondernemingen in de vesting zijn structurele zorgen.

Colofon

2

Aandachtspunten in de openbare ruimte zijn verblijfskwaliteit, vergroening en klimaatadaptatie, waarbij een betere inrichting en actiever gebruik van ’t Rond gewenst is. Waterbeheer en bodemgesteldheid zijn cruciale aandachtspunten, met nadruk op infiltratie, waterberging en robuust ontwerp.

Dit participatierapport voor de kernstrategie Woudrichem Oudendijk is opgesteld door:

In opdracht van:

Spacevalue B.V. Haagdijk 39 4811 TN Breda info@spacevalue.nl

Gemeente Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk info@gemeentealtena.nl

Ontmoetingsplekken zijn essentieel voor het tegengaan van eenzaamheid en het versterken van gemeenschapszin. Sociale voorzieningen zoals bibliotheek, scholen en het Rondeel worden gewaardeerd, maar zijn aan vernieuwing toe. Organisaties vragen om duidelijkheid over toekomst en toekomstige samenwerking. De diverse sportverenigingen vervullen een belangrijke sociale rol en werken actief aan verbreding van het aanbod en behoud van leden. Tot slot is er brede waardering voor de integrale aanpak van de kernstrategie, met nadruk op samenwerking, flexibiliteit en behoud van lokale 3 identiteit.

Inhoud

2

1. Inleiding aanleiding doelstelling participatieontwerp uitvoering in 10 stappen

5 5 5 5 7

2. Verkennende gesprekken woningbouw, vergrijzing en huisvesting toerisme, recreatie en werkgelegenheid openbare ruimte en vergroening mobiliteit en verkeersveiligheid cultuur en onderwijs sport en vitaliteit waterbeheer en klimaatadaptatie Oudendijk

9 9 9 10 10 10 11 11 11

3. Aanscherping (concept) gebiedsagenda Kwaliteitsteam Hollandse Waterlinies Dorpsraad Oudendijk Werkgroep Vesting Huurders De Werf Waterschap Rivierenland Woningcorporatie Bazalt Wonen

12 12 12 13 13 13 13

4. Brede participatie-bijeenkomsten 4.1 opgehaald tijdens de ontbijtbijeenkomsten 4.2 opgehaald uit de enquête 4.3 opgehaald tijdens de straatgesprekken 4.4 presentatie van de kernstrategie

14 17 20 23 27

Bijlagen verslagen ontbijtbijeenkomsten resultaten enquête resultaten straatgesprekken

29 30 37 57

3

1. Inleiding

Participatiegroepen

Samen doen Groot belang & veel invloed

Adviseren Groot belang & kleine invloed

Mening geven Klein belang & veel invloed

Informeren Klein belang & kleine invloed

Proces op hoofdlijnen

Fase 2 Vaststelling gebiedsagenda

Fase 3 Uitvoer participatietraject

Fase 4 Kernstrategieën concept

Met ‘Samen doen’ en ‘Adviseren’ groepen belangrijkste vraagstukken en uitgangspunten vaststellen.

Met ‘Samen doen’ en ‘Adviseren’ groepen definiëren bouwblokken en intentariseren oplossingsrichtingen. ‘Mening geven’ groep stuurt mee/bij,

Met ‘Samen doen’ groep vertaalt input naar concept strategie. ‘Adviseren’ helpt bij verfijning. ’Mening geven’ en ‘Informeren’ worden op de hoogte gehouden.

Fase 1 Verkennende gesprekken ’Samen doen’ groepen betrekken bij het procesontwerp

Principes Transparant

Integraal

Haalbaar

Deelnemende partijen zijn op de hoogte van hun rol, de inhoudelijke stappen in het proces, wat draagvlak geeft aan de aanpak.

Partijen werken vanuit gezamenlijkheid en dragen zorg voor de betrokkenheid van alle relevante belanghebbenden.

Er wordt rekening gehouden met de invloed van verschillende belanghebbenden en er zijn duidelijke kaders zodat er een uitvoerbaar concept gecreeërd wordt.

4

participatieontwerp kernstrategieën Woudrichem & Oudendijk (Flatland, 2024)

De gemeente Altena wil samen met belanghebbenden de samenhang van haar kernen versterken en een gezonde en duurzame leefomgeving creëren. Voor Woudrichem en Oudendijk zijn daarvoor kernstrategieën opgesteld, waarbij mensen uitgenodigd zijn actief deel te nemen aan de planvorming. Bij het maken van de kernstrategieën is er veel aandacht besteed aan de wijze waarop (maatschappelijke) organisaties en verenigingen, lokale ondernemers, onderwijs- en zorginstellingen, bewoners en overige geïnteresseerden betrokken zijn. Voorliggend rapport is een verslag van dat participatieproces.

Aanleiding De gemeente Altena heeft in 2023 een omgevingsvisie vastgesteld. Daarin zijn waarden, ambities, gebieden en thema’s richting 2040 opgenomen. De omgevingsvisie wordt nader uitgewerkt waarbij uitgegaan wordt van het ‘DNA van de kernen’ (kerngericht werken) en er per kern een ruimtelijk-functionele ontwikkelingsrichting wordt bepaald: de kernstrategie. Waar de omgevingsvisie laat zien waar de gemeente op lange termijn naartoe gaat, benoemd de kernstrategie de koers voor de individuele kernen.

Het rapport beschrijft achtereenvolgens de aanleiding en doelstelling van de kernstrategieën en benoemd de hoofdopzet van het participatieontwerp zoals dat voorafgaand aan het proces is bepaald. Hoofdstuk 2 gaat in op de hoofdzaken die uit de verkennende gesprekken met diverse organisaties voortgekomen zijn. Deze resultaten hebben samen met een globale uitwerking van het gemeentelijk beleid geleid tot een concept gebiedsagenda. Voorafgaand aan de brede burgerparticipatie is deze concept gebiedsagenda voorgelegd aan een aantal partijen ter reactie en aanvulling, wat staat beschreven in hoofdstuk 3. Voor de brede participatie is vervolgens extern adviesbureau Spacevalue aangetrokken, die samen met de ambtelijke ondersteuning in verschillende werkvormen inwoners, organisaties en belangstellenden verder betrokken hebben bij de kernstrategieën. De conclusies en resultaten daarvan zijn beschreven in hoofdstuk 4. De bijlage bevat achtergronden en bronnen, zoals visualisaties van de enquêteresultaten en uitgebreidere participatieverslagen. Hierdoor fungeert het participatieverslag ook als naslagwerk waarin de opgehaalde informatie gedocumenteerd is.

Doelstelling Inhoudelijk dienen de kernstrategieën een duurzame ruimtelijkfunctionele en maatschappelijke ontwikkeling van Woudrichem en Oudendijk te bewerkstelligen, die streeft naar leefbaarheid op de (middel)lange termijn en aansluit bij de cultuurhistorische waarden van het gebied. Procesmatig dient de kernstrategie een leidraad te bieden voor de beoordeling van initiatieven en een onderbouwing te geven bij de ontwikkeling van Woudrichem en Oudendijk. Participatieontwerp Voor het bepalen van de manier waarop belanghebbenden betrokken zijn bij de tot stand koming van de kernstrategieën is in mei 2024 een ‘basecampsessie’ georganiseerd door Flatland, met een brede groep gemeenteambtenaren. De resultaten daarvan zijn verwerkt in een Plan van Aanpak die als bijlage bij het bestuurlijk besluit van de projectopdracht in juli 2024 is vastgesteld (zie afbeelding op nevenstaande pagina 4). 5

Het Plan van Aanpak gaat uit van het maken van onderscheid in vier ‘participatiegroepen’ die op verschillende wijzen betrokken worden: van ‘samen doen’, ‘adviseren’ en ‘mening geven’ tot ‘informeren’. Op deze manier geeft het participatieproces stakeholders de gelegenheid om op eigen wijze deel te nemen in het proces, maar uiteindelijk is het aan het college van B&W om te besluiten en de voorstellen voor te leggen aan de gemeenteraad. Het doel van het participatieproces is dus niet om het besluit uit handen te geven, maar wel om een besluit te nemen dat mede gebaseerd is op de inbreng van belanghebbenden.

In het Plan van Aanpak zijn vier fasen benoemd: 1. verkennende gesprekken; waarin bepaalde groepen betrokken zijn bij het bepalen van het procesontwerp, de kaders en het draagvlak; 2. (concept) gebiedsagenda; waarin bepaalde groepen de belangrijkste thema’s, vraagstukken en uitgangspunten mede hebben bepaald; 3. uitvoering brede participatie; waarin oplossingsrichtingen, kansen en zorgen zijn opgehaald; 4. (concept) kernstrategieën: waarin de input verwerkt is tot (concept) rapportages. Uitvoering in 10 stappen De vier fasen van het participatieontwerp zijn nader uitgewerkt in een participatieroute van 10 stappen (zoals weergegeven op nevenstaande pagina 6). Daarin is met name de brede participatie verder ingekleurd aan de hand van stap 5, 6, 8 en 10.

impressie ‘basecampsessie’ participatie Er zijn drie leidende principes bepaald voor de participatie: het dient transparant, integraal en haalbaar te zijn. Daarnaast is de afspraak gemaakt dat resultaten uit recente participatietrajecten, zoals de Maatschappelijke Agenda (2022), de Vestingagenda (2022) en Wonen & Voorzieningen Oudendijk (2021) worden meegenomen in de opzet van het proces. 6

10 stappen in de participatieroute

Voor de brede participatie zijn een aantal ontbijtbijeenkomsten georganiseerd aan de hand van placemats met de concept gebiedsagenda en vragen en stellingen over de inhoud daarvan (stap 5). Vervolgens is een enquête in ‘Altena Nieuws’ en zijn de resultaten daarvan samengevat in een aantal infographics (stap 6). Er zijn straatgesprekken gevoerd in Woudrichem en Oudendijk (stap 8) en er is een terugkoppeling van de uitgangspunten voor de kernstrategieën gegeven aan de hand van een panelenpresentatie (stap 10). NB: niet alle opgehaalde resultaten uit de participatie zijn 1-op1 overgenomen in de kernstrategieën. Soms betreft het een detailniveau wat niet aansluit op de hoofdlijnen van de strategie. Of zijn er omwille van de integrale afweging keuzes gemaakt die niet geheel overeenkomen met opgehaalde resultaten.

7

2. Verkennende gesprekken Er is, om de gebiedsagenda te vullen, gesproken met 20 organisaties: de Corporatie Bazalt, Altenatuur, Stichting Visserijmuseum, Stichting Stadshaven, VVV Biesboschlinie, Ondernemersvereniging, Bibliotheek, KDV Buitengewoon, Jeugdwerk, Vluchtelingenhulp, Rondeel, Dorpsraad Oudendijk, Jongerenwerkers en jongerenraad, Watersport, Tennis, EbenHaezer-School, Werkgroep Vesting (gemengd inwoners/ organisaties), Provincie Noord Brabant en het Waterschap. Hierin zijn de volgende hoofdlijnen besproken:

8

Woningbouw, vergrijzing en huisvesting Er zijn diverse sociale vraagstukken: 1. Inwoners van de kern en de vesting hebben niet veel gemeenschappelijke ontmoetingspunten. 2. De bevolking veroudert, verjonging is een aandachtspunt. De dubbele vergrijzing zorgt voor een toenemende behoefte aan passende huisvesting voor ouderen en 65+. Het bundelen van voorzieningen in de buurt van grotere intramurale verzorgingstehuizen kan een efficiënte oplossing bieden. Een groeiende vraag naar woningen voor verschillende doelgroepen, zoals starters onder de 23 jaar vraagt om snelheid, 3. Er wordt gestreefd naar uitbreiding van sociale huurwoningen en middenhuur, gericht op de grotere kernen zoals Woudrichem en naar het behalen van energielabel B-niveau voor alle sociale huurwoningen. 4. De clustering van voorzieningen en gebouwen in de kern van Woudrichem, inclusief onderzoeken naar optopping zijn bespreekbaar in samenwerking.

5. Woudrichem Noord kent kwetsbaardere buurten, waar aandacht nodig is. Het afstoten van oudere eengezinswoningen kan, indien wenselijk, onderdeel zijn van een integrale revitaliseringsaanpak. 6. Daarnaast is er een nadrukkelijk belang om te investeren in collectieve warmtevoorzieningen. 7. Er wordt aandacht gevraagd voor snelheid in het huisvesten van een gezondheidscentrum. Toerisme, recreatie en werkgelegenheid 1. Toerisme als potentiële tweede economische drager in Altena en als mogelijkheid om in Woudrichem werkgelegenheid te stimuleren en jongeren te behouden. 2. De verblijfsduur van bezoekers verlengen en de levensvatbaarheid van ondernemingen verbeteren. Door aantrekkelijkheid voor (dag-)toeristen te vergroten door uitbreiding van toeristische infrastructuur, overnachtingsmogelijkheden, routeverbindingen (fiets- en wandelen), horeca en retail, ook in de vesting. Hierdoor kan het vertrek van ondernemers uit de vesting worden gekeerd. 3. Verblijfsplekken voor alle leeftijdsgroepen. 4. Onderzoek naar professionalisering visserijmuseum en een museaal concept. Overige monumenten passend vullen. 5. Het is lastig om meer ruimte voor terrassen en eventueel horeca te bieden, ook door weerstand bewoners. Gezocht wordt naar een evenwicht tussen rust en levendigheid.

9

Openbare ruimte en vergroening 1. Aandacht voor investeringen in de openbare ruimte, met name voor een aantrekkelijkere, verblijfsvriendelijkere inrichting van ’t Rond en verschillende plekken in de vesting. Oplossingen voor parkeerproblemen, verkeersveiligheid en vergroening voor klimaatbestendigheid. 2. Handhaving als veel genoemd onderwerp. 3. Groen tegen hitteoverlast, airco-gebruik en “warme deken voor de vesting” beleid. Het nieuw bomenbeleid is positief ontvangen, verstening van tuinen als aandachtspunt. De bosschages bij de sportvelden mogen steviger worden aangezet. Mobiliteit en verkeersveiligheid 1. De wandel- en fietsroutes worden over het algemeen als goed beoordeeld. 2. Aandacht voor verbetering van het openbaar vervoer en vervoer over water, vooral voor werkenden en scholieren/ studenten, betere bereikbaarheid met elektrische fietsen. 3. Aandacht voor verkeersveiligheid en parkeerregulering, met name in de vesting en bij ’t Rond. Er zijn veel ideeën, vanaf autovrij tot handhaving. 4. Aanpassingen publieke voorzieningen en openbare ruimten vanwege vergrijzing: denk aan oplaadplekken voor scootmobielen, fietsen en (met rollator) goed bewandelbare stoepen en straten.

10

Cultuur en onderwijs Voorzieningen in Woudrichem worden veel gebruikt door inwoners uit andere kernen. 1. Er is veel waardering voor de bibliotheek en de samenwerking in de Werf. Bibliotheek fungeert als laagdrempelige ingang voor iedereen. 2. Het Rondeel wordt niet efficiënt benut. Meer bezoekers kunnen de levendigheid overdag vergroten, verbreding van de functionaliteit en de mogelijkheid voor een koffiecorner zijn suggesties. 3. Er zijn zorgen over de levensvatbaarheid van verenigingen door subsidiekortingen en een tekort aan vrijwilligers, onder andere door vergrijzing. Voldoende aanwas is belangrijk. 4. De in de Werf, het Rondeel en Eben Haezerschool gevestigde organisaties zijn positief over samenwerking in multifunctionele gebouwen, maar dan wel met goede afspraken en met een voorkeur voor handhaving van de huidige samenwerkingspartners. Er is veel behoefte aan duidelijkheid rondom de planvorming. Er is al veel participatie geweest, vooral in Oudendijk. 5. De scholen hebben verschillende grondslag. Oudendijk wordt veel bezocht door kinderen uit Woudrichem, omdat het gaat om een openbare school. De Ravelijn is een kleine school, de Eben Haezerschool moet worden vervangen, gezien de duurzaamheid.

Sport en vitaliteit Sportverenigingen zijn actief bezig met samenwerking voor sport en vitaliteit. 1. Veranderende sportbehoeften in de gemeenschap vragen om aanpassing. Het is belangrijk om ledenverlies bij de veldsport te voorkomen en het sportaanbod te verbreden. De instroom komt van jeugdleden en het aantrekken van oudere leden. Woningbouw kan helpen om nieuwe aanwas te krijgen. Er liggen plannen bij gemeente over Paddel en een jeugdveld voor de voetbal. (Geplande) investeringen vragen echter om zekerheid. 2. De watersport groeit sterk en breidt ook uit naar andere kernen. 3. Alle verenigingen hebben een belangrijke ontmoetingsfunctie.

Oudendijk Het wederzijds vertrouwen is, met name rondom eerdere inspanningen vanuit de gemeenschap rondom woningbouw (o.a. Oudendijk 7) en verkeersoverlast in relatie tot de reactie vanuit gemeentekant, geschaad. Belangrijke punten in Oudendijk zijn: 1. Het belang van de lintbebouwing. Er is geen behoefte aan woningbouw, als maatwerk binnen de lint is aanvulling eventueel mogelijk. 2. Verkeer: de ervaren verkeersdrukte en onveiligheid in relatie tot het voor de inrichting van de weg toegestane aantal auto’s, de trillingen door zwaar verkeer in relatie tot de schade aan (niet onderheide) woningen en de toestand van de bestrating en parkeerproblematiek. 3. De school en de OVO als belangrijke ontmoetingsplekken, die voor levendigheid zorgen in de hechte gemeenschap.

Waterbeheer en klimaatadaptatie In het gebied expliciet moet rekening worden gehouden met waterbeheer en de bodemgesteldheid. De waterschapsverordening van Waterschap Rivierenland is van toepassing.

11

3. Aanscherping (concept) gebiedsagenda Op basis van de verkennende gesprekken, een beleidsanalyse en de wensen van de stuurgroep is in fase 2 (zie stap 3 en 4 in het schema op pagina 6) een concept gebiedsagenda gemaakt gebaseerd op zes thema’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

De maatschappelijke basis: identiteit en gemeenschap Cultuurhistorie: recreatie en toerisme Gezondheid, groen en bewegen Voorzieningen en ontmoeten Wonen en zorg Bereikbaarheid en parkeren

De concept gebiedsagenda is opgezet als een rapportage, die diende als gespreksleidraad voor de verdere participatie. Het concept is voorgelegd aan onderstaande organisaties ter reactie en verdere aanscherping van de inhoud daarvan. Hierop zijn onderstaande aandachtspunten naar voren gekomen:

12

Kwaliteitsteam Hollandse Waterlinies Tijdens twee gesprekken met het kwaliteitsteam Hollandse Waterlinies werd veel waardering uitgesproken voor de integrale studie. Tegelijkertijd werden verschillende aandachtspunten benoemd. Er werd gewezen op het belang van het landschap tussen de kernen en geadviseerd om voor de ontwerpopdracht aan Studio Marco Vermeulen (de Ruimtelijke Verkenning Woningbouwopgave Woudrichem) geen strikte locatiebeperkingen op te leggen, zodat er ruimte ontstaat voor creatief en onderzoekend ontwerpen. De rol van het landschap, en met name het Waterlinielandschap, werd hierbij als essentieel

beschouwd, evenals de historische betekenis van Oudendijk als hoofdverdedigingslijn. De parkstructuur rond de Vesting vraagt om verdere uitwerking, net als het ontwerpen van routes in het gebied. Bij verdichting en transformatie ligt de nadruk op de herontwikkeling van bestaand stedelijk gebied in plaats van uitbreiding. Ook werd het belang van de relatie met Gorinchem en de verbetering van vaarverbindingen benoemd. Woudrichem moet sterker worden gepositioneerd in relatie tot de andere kernen, waarbij de grote culturele potentie beter benut kan worden. Daarbij werd geadviseerd om te denken in ‘arrangementen’, waarin de essenties van de verschillende bevolkingsgroepen tot uiting komen. De aanwezigheid van dragende voorzieningen wordt als cruciaal gezien, waarbij coöperatieve winkels op moeilijk exploiteerbare locaties als alternatief kunnen fungeren. Tot slot werd ook circulariteit als belangrijk uitgangspunt benoemd. Dorpsraad Oudendijk Er zijn drie vervolggesprekken gevoerd met de Dorpsraad Oudendijk, waarin verschillende hoofdonderwerpen naar voren kwamen. Er is een sterke behoefte aan behoud van de karakteristieke lintbebouwing, waarbij de dorpsraad nadrukkelijk haar onvrede uitte over de situatie rondom Oudendijk 7. Daarnaast vormen verkeers- en parkeeroverlast een terugkerend probleem, evenals de slechte staat van de bestrating.

Op het gebied van woningbouw pleit de dorpsraad voor maatwerk, passend bij de schaal en identiteit van het dorp.

Werkgroep Vesting Tijdens twee presentaties van de voortgang aan de Werkgroep Vesting werden de belangrijkste thema’s besproken. Parkeerproblematiek, zowel voor auto’s als fietsen, en verkeersveiligheid staan hoog op de agenda. Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor de levensvatbaarheid van ondernemingen binnen de vesting, evenals de fysieke en functionele verbinding tussen de vesting en de rest van de kern. Huurders De Werf In twee presentaties met de huurders van de Werf kwamen diverse onderwerpen aan bod. Er loopt een onderzoek door HEVO naar verduurzaming en renovatie van de Werf en het Rondeel. De huurders gaven aan behoefte te hebben aan meer duidelijkheid over de toekomst van scholen en bibliotheken, mede in het licht van organisatorische wijzigingen en de invoering van de nieuwe bibliotheekwet. Ook kwamen sociale thema’s aan bod, zoals eenzaamheid bij zowel jongeren als ouderen en de noodzaak van zelfredzaamheid in een steeds complexere digitale wereld. Tot slot werd het belang benadrukt van laagdrempelige ontmoetingsplekken in zowel Woudrichem als Oudendijk.

Waterschap Rivierenland Bij twee toetsmomenten met het waterschap werden meerdere inhoudelijke punten besproken. Klimaatadaptatie en waterbeheer vormen een belangrijke basis, met bijzondere aandacht voor verdichting, vergroening en het creëren van ruimte voor infiltratie en waterberging. Er werd expliciet gewezen op het belang van het bodem- en watersysteem en op de risico’s van verharding in het gebied. Verder werd het belang van het borgen van hemelwatersystemen benadrukt, waarbij waterberging op alternatieve locaties en de hydrologische effectiviteit van maatregelen aandacht verdienen. Ontwerpen moet waterrobuust gebeuren, met ook oog voor kwelzones. Woningcorporatie Bazalt Wonen Met de woningcorporatie zijn meerdere afstemmingsmomenten geweest waarin vooral het thema zorg en ouderen centraal stond. Er werd gesproken over het realiseren van een gezondheidscluster met aanleunwoningen, inclusief plekken voor WLZ-zorg (Wet langdurige zorg). Binnenstedelijke verdichting en sociale vernieuwing zijn daarbij belangrijke opgaven. Ook het verduurzamen van het bestaande bezit, het optimaliseren van de portefeuille en het opstellen van een meerjarenplanning kwamen aan bod. Specifieke locaties zoals de Hornestraat en een kantoorgebouw dat gevolgen heeft voor het geplande gezondheidscentrum werden eveneens besproken.

13

4. Brede participatie-bijeenkomsten Gebaseerd op het aangescherpte concept van de gebiedsagenda zijn vervolgens een aantal opeenvolgende brede participatiestappen gezet (zie stap 5 t/m 10 op pagina 6): Ontbijtbijeenkomsten Op 28 november en 9 december 2024 zijn er ontbijtsessies georganiseerd met bewoners, ondernemers en organisaties. Hierbij zijn de zes thema’s aan de hand van een aantal ‘placemats’ (zie voorbeeld op pagina 14) met elkaar besproken. Deze placemats lagen letterlijk onder de ontbijtbordjes en bevatte een aantal verdiepende vragen en stellingen over de ontwikkeling van Woudrichem en Oudendijk om over in gesprek te gaan. De conclusies van de ontbijtsessies staan beschreven in hoofdstuk 4.1 op pagina 15. Het volledige verslag van de ontbijtsessies staat in de bijlage van dit document. Voor de eerste bijeenkomst zijn de deelnemers uitgenodigd via e-mail en waren er uiteindelijk 18 deelnemers (waarvan 5 intern). De deelnemers (in totaal 55) voor de tweede bijeenkomst zijn uitgenodigd via het OVW, het VVV en de gemeente. Hier waren uiteindelijk 24 deelnemers aanwezig (waarvan 4 intern). Enquête Op 9 januari 2025 is er een enquête gepubliceerd in een katern in de plaatselijke krant ‘Altena Nieuws’ en op het online platform ‘Aan de slag in Altena’.

De enquête bestond uit twintig concrete vragen, verdeeld over de zes thema’s zoals die in de concept gebiedsagenda waren opgenomen. 14

De enquête kon ingevuld worden tot 24 januari 2025. In totaal hebben 236 mensen de enquête ingevuld (178 online, 58 fysiek).

Alle resultaten zijn samengevat in infographics en staan in de bijlage van dit document. Straatgesprekken Woensdagavond 16 april en donderdagmiddag 17 april 2025 zijn er straatgesprekken gevoerd in respectievelijk het OVO in Oudendijk en op de markt in Woudrichem. Belanghebbenden zijn via Altena Nieuws, het online platform ‘Aan de slag in Altena’, dorpsraad Oudendijk, e-mail, posters en flyers uitgenodigd om in gesprek te gaan. Onder het genot van een ijsje is gesproken over de toekomst van de kernen. Tijdens deze gesprekken is er aan de hand van een korte vragenlijst doorgevraagd over de eerder opgehaalde resultaten. Alle resultaten zijn samengevat in infographics en staan in de bijlage van dit document. In Woudrichem zijn er 35 vragenlijsten ingevuld en circa 8 kwalitatieve gesprekken gevoerd. In Oudendijk zijn er 29 vragenlijsten ingevuld en zijn er groepsgesprekken gevoerd met circa 20 deelnemers. Panelenpresentatie Op vrijdag 6 juni en dinsdag 10 juni 2025 zijn in respectievelijk het OVO in Oudendijk en in ‘t Rondeel in Woudrichem de voorlopige conclusies richting de kernstrategie toegelicht aan de hand van een aantal posters. Bewoners zijn hiervoor uitgenodigd via Altena Nieuws, het online platform ‘Aan de slag in Altena’, dorpsraad Oudendijk, betaalde social media, posters en flyers. De aankondiging voor Oudendijk was laat i.v.m. feestdagen.

Bij de presentatie in Woudrichem waren 3 inwoners aanwezig, in Oudendijk circa 30 inwoners.

Meer parkeren of droge voeten?

Denk mee over de toekomst van Woudrichem en Oudendijk!

Denk mee over de toekomst van Woudrichem

Woudrichem en Oudendijk zijn nu hele levendige plaatsen en dat willen we graag zo houden. Daarom denkt de gemeente Altena na over de toekomst van beide kernen. Uw inbreng is daarbij onmisbaar.

Wij trakteren op een ijsje! donderdagmiddag 17 april van 13.00 - 17.00 uur staan bureau Spacevalue en gemeente Altena op de markt bij ‘t Rond in Woudrichem Kom een lekker ijsje eten en praat mee over de toekomst van Woudrichem!

“Altena gaat de uitdaging aan nu en later toekomstbestendig te willen zijn. Van ontmoetingsplekken en betaalbare woningen tot duurzame werkgelegenheid en het behoud van ons erfgoed. We geloven in de kracht van samenwerking en zorgen voor elkaar. Samen met inwoners, ondernemers, lokale organisaties en verenigingen bouwen we aan kernen waarin iedereen kan meedoen. Woudrichem en Oudendijk worden onder meer gekenmerkt door een rijke historie en prachtige rivierlandschappen. Hoe zou jij het liefst jouw woonomgeving inrichten? Laat het ons weten! Wij vragen jouw inbreng in deze enquête, straatgesprekken en de bijeenkomsten, die nog volgen. Samen houden we koers en zetten we ook in 2025 weer stappen vooruit.” Anneloes van Hunnik, Kernwethouder Woudrichem en Oudendijk

enquête in een katern in ‘Altena Nieuws’

flyer uitnodiging straatgesprekken 15

01. De maatschappelijke basis: identiteit en gemeenschap

Historie bepaalt voor een groot deel de identiteit van een plek. In Woudrichem willen we de historie benutten om verbinding te leggen en het oude, nieuwe en nog te ontwikkelen Woudrichem te verbinden. Niet alleen de oude en nieuwe stadsdelen van Woudrichem en Oudendijk, maar ook de bewoners onderling. Want in een sterk geïndividualiseerde samenleving is gemeenschap een groot goed. Identiteit in Woudrichem en Oudendijk uit zich in sterk buurmanschap, levendige verenigingen en binding aan zijn of haar woonplek.

Wat is het vertrekpunt? •

Het gebied kent een lange en waardevolle historie.

•

Oudendijk scoort hoog op het gebied van woongenot. Dit komt met name door de rust, ruimte, natuurlijke omgeving, saamhorigheid en gemeenschapszin. Daarnaast wordt er zeer veel waarde gehecht aan de historische lintbebouwing.

•

In de Vesting zijn met name de sfeer, authenticiteit, cultuurhistorie en landschappelijke kwaliteiten gewaardeerde identiteitsdragers. Net als ‘de mensen’, sociale cohesie en voorzieningen.

•

We zetten in op sterke gemeenschappen. Verenigingen, kerken en buurten vormen een belangrijke drager.

•

We zetten in op een gezonde leefstijl door het versterken van sociale netwerken.

•

We zetten in op het verbeteren van de verbinding tussen de kern van Woudrichem en de Vesting.

•

Dubbele vergrijzing is een uitdaging. Oplossingen zijn nodig. Meer zorg voor de naaste wordt een taak, waarbij saamhorigheid belangrijk is.

•

De culturele voorzieningen mogen meer in de ‘spotlights’. Cultuur is belangrijk voor het vinden van een gedeelde droom naast de identiteit van de kernen. Er is veel cultureel aanbod in Woudrichem.

•

De drempel voor kerkgemeenschappen en verenigingen is soms hoog voor nieuwkomers.

•

Bewoners hebben binding onderling en met hun omgeving.

•

Het saamhorigheidsgevoel en de samenredzaamheid worden bevorderd door ontwikkelingen.

•

Jongeren blijven behouden in de kernen.

•

Ouderen kunnen langer zelfstandig thuis wonen.

•

Ontwikkelingen dragen bij aan de identiteiten van Woudrichem en Oudendijk.

•

Deze identiteiten worden verder uitgedragen en dragen ook bij aan binding.

Welke vragen willen we met de kernstrategie beantwoorden? Bewoners: • Welk gevoel hoort bij Woudrichem of Oudendijk, waar moeten bewoners als eerste aan denken? •

Zijn er dingen die de identiteit vormen in de oude en nieuwe buurten, die samenhang versterken?

•

Wat zijn belangrijke plekken voor bewoners? Waar hechten zij waarde aan?

•

Waar ontmoeten bewoners elkaar? Is een versterking van de huidige ontmoetingsplekken nodig?

•

Welke functie zouden nieuwe ontmoetingsplekken in de openbare ruimte kunnen hebben?

•

Is er voldoende hulp voor kwetsbare medebewoners, hoe zien bewoners dit zelf?

•

Is er voldoende gemeenschapszin? Wat is er nodig om meer gemeenschapszin te ontwikkelen? Ook tussen de verschillende buurten?

Interne organisatie: • Hoe kunnen de fysieke ambities, die volgen uit de overige agendapunten, bijdragen aan de sociale ambities en de identiteit van het gebied?

Wat is de ambitie?

De gebiedsagenda is de leidraad voor het gesprek met bewoners, ondernemers en andere partijen uit het gebied. De gebiedsagenda is opgebouwd aan de hand van zes agendapunten met concrete vragen waar in de kernstrategie uiteindelijk een antwoord op wordt geformuleerd. De gebiedsagenda beschrijft per agendapunt wat vast staat en wat nog niet. Sommige zaken liggen al vast in beleid, of over sommige punten is eerder al eens met de buurt gesproken. Over andere punten weten we juist nog niet zoveel. Daarover moeten we in gesprek of is onderzoek nodig.

ambities

beleid

verifiëren

gebiedsagenda identiteit & gemeenschap cultuurhistorie, recreatie & toerisme gezondheid, groen & bewegen wonen & zorg voorzieningen & ontmoeten bereikbaarheid & parkeren

kernenstrategie participatief traject

eerdere trajecten

De gebiedsagenda wordt geverifieerd bij de klankbordgroepleden en organisaties uit het veld, waarmee één-op-één gesprekken zijn gevoerd. Een conceptversie van de gebiedsagenda wordt bij deze sleutelfiguren voorgelegd met de vraag of zij zich herkennen in de geformuleerde agendapunten, vertrekpunten, ambities en vragen. Op basis van deze gesprekken wordt de gebiedsagenda verder aangescherpt en vervolgens door het college vastgesteld. De gebiedsagenda is opgebouwd uit de volgende punten: 1.De maatschappelijke basis: identiteit en gemeenschap • Hoe bouwen we verder aan gemeenschap en een positieve identiteit voor de kernen? 2. Cultuurhistorie: recreatie en toerisme • Hoe benutten we de kracht van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in de waardecreatie voor eigen inwoners en toeristen?

Vragen aan u ter reflectie 1.

Herkent u zich in het vertrekpunt?

2.

Op welke punten moet de ambities aangevuld of aangescherpt worden? Hebben sommige ambities meer nuance nodig? Of zijn er onderdelen waarbij de ambitie aangezet mag worden?

3.

voorbeeld placemat ontbijtsessies

Wat is een Gebiedsagenda? De komende tien tot vijftien jaar gaat gemeente Altena haar beleid voor Woudrichem en Oudendijk verder uitvoeren om de maatschappelijke samenhang te versterken en een gezonde en duurzame leefomgeving te creëren. Dit doet de gemeente via een kernstrategie. Dit wordt dus een belangrijk document voor de ontwikkeling van de kernen Woudrichem en Oudendijk. Daarom wil de gemeente deze strategie zorgvuldig opstellen samen met bewoners, ondernemers en andere partijen in het gebied.

Welke vragen vindt u het belangrijkst om een antwoord op te krijgen?

3. Gezondheid, groen en bewegen • Hoe bouwen we een gezonde, duurzame leefomgeving die uitnodigt om te bewegen? 4. Voorzieningen en ontmoeten • Hoe houden we de basisbehoefte voor iedereen op orde? 5. Wonen en zorg •

Hoe zorgen we ervoor dat iedereen op een goede manier in Altena kan blijven wonen?

6. Bereikbaarheid en parkeren • Hoe creëren we duurzame mobiliteit voor iedereen?

4.1 OPGEHAALD TIJDENS DE ONTBIJTBIJEENKOMSTEN Algemeen De recreatieve mogelijkheden rondom Oudendijk zijn ingeperkt door het beheer vanuit Brabants Landschap. Ten opzichte van eerder zijn er veel meer regels waarmee rekening gehouden moet worden. Het is veel lastiger geworden voor de paardensport en het wandelen met de hond. Bovendien is het drukker geworden door mensen van buitenaf, die recreëren in het gebied. Beïnvloeding van de reglementen van Brabants Landschap is lastig omdat deze organisatie inmiddels eigenaar is van veel gronden en dus eigen beleid kan maken en opleggen. Gemeente handhaaft ook niet in dit gebied. Specifiek voor Oudendijk De basisschool is belangrijk voor de levendigheid in Oudendijk. Dit ondanks het feit dat hier niet veel kinderen uit de kern naar school gaan. Het schoolplein wordt ook gebruikt door kinderen van elders en is een openbare speeltuin na schooltijd. Verkeersoverlast door de school is beperkt tot (redelijk overzichtelijke) venstertijden in de ochtend en middag. Qua verkeersveiligheid leidt met name het doorgaand verkeer soms tot overlast door te snel rijden. Vanuit school wordt hier ook aandacht aan besteed. Een parkeerplaats voor de school zou wenselijk zijn, maar tegelijk bieden de geparkeerde auto’s ook een snelheidsbeperking, waardoor parkeren op straat ook een positieve functie heeft.

Vooral op avonden dat grotere groepen in de OVO repeteren zou een parkeerplaats wel wenselijk zijn. Dat kan ook op loopafstand en eventueel ook als gesloten parkeerplaats, die alleen geopend wordt als dat nodig is. De parkeerdruk op het stuk richting dijk is wat drukker dan de rest omdat woningen daar direct aan straat staan en niet over eigen opritten beschikken. Voor ondernemingen is het hebben van een eigen oprit en parkeerplaatsen een voorwaarde. Oudendijk kent een sterke vergrijzing. De noodzaak tot verjonging en het creëren van doorstroming wordt wel herkend. Er zijn echter geen (doorstroom-)woningen voor ouderen en ook geen betaalbare woningen voor starters. Ondernemers vinden het belangrijk dat bij woningbouw vastgehouden wordt aan de lintbebouwing. Er is in het verleden door Oudendijkers een plan ingediend voor de ontwikkeling van Oudendijk 7, waarbij grondgebonden seniorenwoningen en een moestuin gecombineerd waren. Dit plan is door gemeente helaas afgewezen. Op andere locaties heeft men met provincie te maken.

17

Specifiek voor de Vesting Aan de tafel ‘Vesting’ zijn de onderstaande onderwerpen aan bod gekomen: • •

het floreren van en samenwerking tussen ondernemingen en voorzieningen; een autoluwe Vesting.

De tweede stelling gaat over het autovrij maken van de Vesting. Het antwoord van de groep is eensgezind: eerder autoluw dan autovrij. Hierbij is parkeergelegenheid voor fietsers en het handhaven van parkeerbeleid belangrijk. Er worden verschillende ideeën ingebracht, zoals het voorstel voor éénrichtingsverkeer of één auto per huishouden toestaan.

Op de vraag of voorzieningen floreren in de Vesting komt een duidelijk antwoord: in de zomer wel, in de winter niet. Er is een duidelijk verschil in de seizoenen merkbaar. Er komt naar voren dat een samenhang tussen ondernemers ontbreekt. Er is een ondernemersvereniging met vele leden, maar de opkomst en commitment is vaak laag. Hierdoor worden de echte belangen van ondernemers niet vertegenwoordigd. Daarnaast gaat het over het matige aanbod van winkels. Specifieke winkels toevoegen zouden nieuw publiek kunnen trekken en de levendigheid kunnen stimuleren. Ook meer entertainment kan hier aan bijdragen. De camping kan niet floreren zoals het zou moeten kunnen floreren. Het restaurant mag namelijk alleen camping gasten toelaten en geen recreanten of andere bezoekers ontvangen. Dit is een gemiste kans en ook verwarrend voor publiek.

18

Conclusie van de stelling: er liggen veel kansen voor verbetering van de onderlingen samenwerking, organisatie en het vertegenwoordigen van belangen.

19

4.2 OPGEHAALD UIT DE ENQUÊTE Over het algemeen heerst er een grote tevredenheid in Woudrichem, Woudrichem-vesting en Oudendijk. Er zijn wel zaken die verbeterd kunnen worden. In deze samenvatting worden per thema de belangrijkste conclusies en verbeterpunten beschreven. Eigenheid en gemeenschap Inwoners van Woudrichem en Oudendijk waarderen hun woonsituatie. Vooral vanwege de fijne, rustige en landelijke ligging. Ook wordt gemoedelijkheid met regelmaat genoemd als kwaliteit. Meer dan 85% voelt zich verbonden met buren en andere bewoners binnen hun gebied. Er zijn ook punten voor verbetering. De verkeersdrukte en -veiligheid, parkeerdruk en gemeentelijk onderhoud zijn de meest genoemde aandachtspunten. Cultuurhistorie: recreatie en toerisme Inwoners geven aan toerisme vooral interessant te vinden als er meer horeca en recreatievoorzieningen komen. Suggesties voor verbetering rondom ‘t Rond zijn meer groen, een betere inrichting van het gebied en meer horeca (met terrassen). Daarnaast ziet men graag een verbetering van de verkeerssituatie en goed gebruik van het centrale plein voor markten en activiteiten.

20

Gezondheid, groen en bewegen Meer dan 80% van de respondenten is tevreden over de hoeveelheid groen in de buurt. In hun mening over de vraag in hoeverre de inrichting van de straten en buurten bewoners helpt om fit en actief te blijven zijn respondenten gelijk verdeeld. Een verbeterpunt zijn ongelijke stoepen. Vooral voor ouderen en mindervaliden wordt dit als een beperking ervaren om (veilig

en zelfstandig) te blijven bewegen. Over het algemeen is het wenselijk om een meer uitnodigende, groene en toegankelijke openbare ruimte te maken die verschillende vormen van recreatie en mobiliteit ondersteunt. Voorzieningen en ontmoeten Inwoners vinden het aantal ontmoetingsplekken in de openbare ruimte veelal voldoende. Oudendijk scoort wat dit betreft het best: 84% van de respondenten uit Oudendijk vindt het aantal ontmoetingsplekken in de kern (ruim) voldoende. Men ontmoet elkaar voornamelijk op straat en bij winkels. Respondenten zijn bijna gelijk verdeeld in hun mening over de vraag of de voorzieningen bij ‘t Rond moeten blijven of meer verspreid mogen worden over de kern Woudrichem. Een sterke voorkeur is er dus niet. Verder vinden veel respondenten het aanbod van sportvoorzieningen goed zoals het nu is en vinden ze sportvoorzieningen voor alle doelgroepen (ook bijvoorbeeld voor mindervaliden, senioren en jongeren) belangrijk. Uitbreiding van het wandelnetwerk (vooral binnen de kernen) en een uitbreiding van het sportaanbod (met bijvoorbeeld een sportschool, gelegenheid voor buitensport en padel) worden als wensen genoemd.

Wonen en zorg Respondenten zien het liefst meer woningen voor starters en senioren. Er wordt aangeraden om rekening te houden met toekomstige demografische veranderingen. Door bijvoorbeeld appartementen te bouwen voor senioren, zodat er een doorstroming ontstaat. Er is vooral behoefte aan betaalbare woningen.

Als andere ideeën worden voornamelijk genoemd: parkeren voor vergunningshouders, één parkeerplek toewijzen per woning en handhaving op parkeren. Een beter gebruik van het openbaar vervoer wordt gekoppeld aan een betere verbinding naar de trein, een frequentere busverbinding (ook in het weekend) en dat het OV betaalbaarder wordt.

Los van de doelgroep worden er suggesties gedaan voor locaties om woningen toe te voegen. De meest beschreven locatie voor het toevoegen van woningen is Woudrichem-Zuid. Daarnaast worden het Wylax-terrein en de Fort-locatie vaak genoemd. Bereikbaarheid en parkeren Inwoners uiten zorgen over de verkeersveiligheid en -drukte in Woudrichem en Oudendijk. Over het algemeen is er dus een sterke behoefte aan een veiligere en beter gestructureerde verkeerssituaties, met name in Oudendijk. Er wordt vaak te hard gereden, er ontstaan vaak gevaarlijke verkeerssituaties, handhaving wordt gemist en de wegen zijn niet goed onderhouden. Ook wordt er gesproken over het verbeteren van de doorstroming en fiets- en voetpaden. Inwoners van de vesting geven de voorkeur aan parkeerplaatsen op afstand voor recreanten, met extra plekken rondom de vesting als tweede keuze. De resultaten van alle respondenten zien dit andersom: liefst meer parkeerplaatsen rondom de vesting en als tweede keuze meer parkeerplaatsen op afstand voor recreanten. 21

4.3 OPGEHAALD TIJDENS DE STRAATGESPREKKEN Straatgesprekken Oudendijk De gesprekken in Oudendijk vonden plaats op 16 april 2024 in dorpshuis De OVO, vanwege slechte weersomstandigheden. Er waren ongeveer 60 inwoners aanwezig. De gesprekken zijn deels gevoerd via individuele interviews aan de hand van een vragenlijst (29 ingevulde exemplaren) en deels als groepsgesprekken rond drie hoofdthema’s. Uit de vragenlijsten kwam naar voren dat het toevoegen van woningen overwegend gewenst is langs het lint. Sommigen vonden dat er geen woningen bij hoeven te komen, of dat dit enkel zou moeten gebeuren in zijstraten. Tweedelijnsbebouwing werd over het algemeen als een slecht idee beschouwd. Als randvoorwaarden voor eventuele woningtoevoegingen noemden inwoners vooral dat dit in de stijl van het bestaande lint moet gebeuren, bijvoorbeeld in de vorm van een boerenhuis of boerenerf. Als alternatieven voor nieuwbouw werd gedacht aan het splitsen van bestaande woningen, het realiseren van aanleunwoningen, woningen in de tuin en mantelzorgwoningen.

22

Wat betreft de bereikbaarheid van voorzieningen in omliggende kernen vond 54% van de respondenten deze goed, terwijl 17% het tegenovergestelde aangaf. De lokale voorzieningen in Oudendijk werden door 67% als goed en voldoende beoordeeld. Over de openbare ruimte zei 53% dat deze niet bijdraagt aan ontmoeting, maar vond men dat ook niet erg. Slechts 11% vond het een goed idee om beweegtoestellen voor ouderen te plaatsen op het schoolplein.

Er werd veel aandacht besteed aan verkeer en parkeren. Men ervaart verkeersdrukte bij de basisschool, de OVO en op de Merwededijk. Als mogelijke oplossingen werden genoemd: het weren van zwaar verkeer, het aanbrengen van wegversmallingen, het maken van een fietsstraat en het plaatsen van verkeersdrempels. De parkeerproblematiek bij de basisschool en de OVO werd als meest storend ervaren. Over de vraag of extra parkeerplekken zouden helpen, antwoordde 42% bevestigend, terwijl 15% dacht dat dit de situatie juist zou verslechteren. In de open vragen werd genoemd dat er laadpalen en een postpunt ontbreken. Veelvuldig werd ook Oudendijk 7 genoemd als plek waar parkeerdruk ervaren wordt, net als het terrein van de school en de Kolf. Andere vaak genoemde onderwerpen waren het behoud van agrarisch gebruik, het karakter van het lint, verkeerskundige kwesties, en de behoefte aan meer gehoor vanuit de gemeente richting de dorpsraad. De school en de OVO zijn cruciale voorzieningen voor de levendigheid in Oudendijk en willen deze graag behouden. Dit ook ondanks de verkeersoverlast door de bovenlokale school. Verkeersoverlast bij de OVO is afgenomen door zelfbeheer en vormt geen probleem. Hoewel bewoners tijdens schooltijden meer verkeer ervaren, ondervinden ze geen ernstige overlast en houden hier zelf rekening mee.

(Bij het gesprek waren ook enkele direct aanwonende aanwezig, die aangaven dan niet uit hun oprit te komen, maar dit niet als groot probleem te ervaren). Verkeersonveilige situaties ontstaan soms wanneer ouders hun 23

kinderen in drukte laten oversteken. De schoolbus stopt bij de versmalling, wat hulpdiensten op dat moment kan hinderen. Dit probleem is vooral afhankelijk van het gedrag van ouders en kan niet door de gemeente worden gestuurd. De school spreekt ouders hierop aan. De verkeersdrukte is vooral hoog tijdens schooltijden, maar bewoners houden hier rekening mee. Parkeren op straat wordt als positief ervaren voor snelheidsbeperking. Bij de Merwededijk wordt snel gereden en is het smal, terwijl het verderop minder smal en overzichtelijker is. Bewoners bij de Merwededijk zouden baat hebben bij parkeerplaatsen, maar elders is dit niet per se noodzakelijk. Niet iedereen steunt de aanleg van drempels. Een parkeerplaats bij de school is mogelijk, maar de meeste bewoners hebben een oprit, dus de effectiviteit is twijfelachtig. In principe is men niet voor toevoeging van woningen in Oudendijk. Men kan zich wel indenken in de wens tot verjonging in de kern en /of doorstroming. Hierbij zijn verschillende zaken benoemd: • Er is voldoende ruimte in het lint om te verdichten (open stukken), bv direct naast de school en in de buurt van de Jan Spieringweg. • Liever geen tweedelijns bebouwing. Veel bewoners hebben juist gekozen voor Oudendijk omdat het een intacte lintbebouwing is met vrijheid aan de achterkant. 24

• Permanente woningen in de achtertuin zijn in principe denkbaar. • Splitsing van woningen lijkt wat vreemd, men is hier redelijk neutraal over (vraagt zich af of dat kan). • Woningen voor jongeren zijn in principe welkom, liefst voor eigen kinderen. Vraag is hoe dit (qua doelgroep) in de hand kan worden gehouden en ook huur is dan wenselijk, evt ook wenselijker dan koop. Sommigen geven ook aan dat kinderen niet in de eigen straat hoeven te wonen, tegelijk worden er ook tegenvoorbeelden gegeven, waarbij gezegd wordt: bewoners konden alleen in Oudendijk blijven wonen omdat de kinderen in de buurt waren. Discussie over het wel of niet in Oudendijk kunnen blijven wonen op leeftijd. Veel mensen hebben hun woning in ieder geval verbouwd om er te kunnen blijven in de toekomst. • Voorkeur gaat uit naar locaties zuidelijk van de school omdat hier meer ruimte op de dijk is. Het andere stuk is vrij krap. • Oudendijk 7 is ook benoemd, maar verder niet inhoudelijk besproken.

Straatgesprekken Woudrichem De gesprekken in Woudrichem waren op 17 april op de markt en in de omgeving (voor de supermarkten/beide basisscholen). Geïnterviewd zijn ca. 45 inwoners. De gesprekken zijn gedeeltelijk gevoerd in de vorm van een een op een interview, aan de hand van een vragenlijst (niet alles hoefde te worden ingevuld) en gedeeltelijk in kwalitatieve gesprekken zonder leidraad. Uit de vragenlijsten bleek dat 58% van de inwoners clustering van voorzieningen als positief ervaart voor ontmoeting. Zorg en wonen werden door 37% als meest complementair gezien, gevolgd door winkels en wonen (21%). Verlenging van het verblijf in het centrum van Woudrichem zou volgens velen bereikt kunnen worden door meer horeca (37%), een aantrekkelijker openbare ruimte (19%) en extra winkels (19%). Voor de locatie van een gezondheidscentrum gaf 21% de voorkeur aan de huidige plek van de bibliotheek, terwijl 38% de huidige locatie van het Rondeel verkoos. Als manieren om van het centrum een aantrekkelijke ontmoetingsplek te maken, werden genoemd: meer groen (52%), meer horeca en gezelligheid (33%), een hogere algemene aantrekkelijkheid (17%) en verbeteringen in verkeer en parkeren (17%). Voor het verbeteren van wandelroutes tussen de kern en de vesting werden de Benjaminslaan (33%) en de W.D. Joodestraat (22%) het vaakst genoemd, hoewel 22% aangaf nooit die route te lopen.

Bij woningbouw bij ’t Rond vond men seniorenwoningen (58%) en betaalbaarheid (54%) het belangrijkst. Wat betreft bouwhoogte vond 33% vijf lagen acceptabel, terwijl 22% de voorkeur gaf aan drie of vier lagen. Voor het Egmondpark was de mening verdeeld. Sommigen vinden het geen geschikte plek voor woningbouw vanwege het karakter als park zonder doorgaande functie. Anderen stelden dat seniorenwoningen hier wel mogelijk zouden zijn. Het gebruik van het Egmondpark bleek grofweg gelijk verdeeld tussen voor- en tegenstanders. Voor woningbouw in Woudrichem Zuid kwamen verschillende opmerkingen naar voren: ontsluiting wordt belangrijk gevonden, evenals het voorkomen van overlast. Er werd gepleit om eerst de Wylax-locatie te ontwikkelen voordat het plangebied verder wordt opgerekt. Sommige respondenten zagen juist kansen in uitbreiding richting Oudendijk. Doelgroepen zoals ouderen en jongeren werden veel genoemd, evenals de wens om seniorenwoningen in de verhuur aan te bieden. Overige terugkerende thema’s waren: de noodzaak van een heldere uitbreidingsstrategie na Woudrichem Zuid, verkeersveiligheid, handhaving, openbaar vervoer, parkeerdruk in de vesting, en ontwikkelingen aan de Wylax-locatie en de Hoge Maasdijk. Leefbaarheid en de combinatie van senioren- en starterswoningen werden belangrijk gevonden, net als ruimte voor terrassen in de vesting. 25

In de kwalitatieve gesprekken kwam naar voren dat er behoefte is aan betaalbare woningen voor zowel jongeren als ouderen, het liefst gemengd. Sommigen vonden dat voorzieningen zoals huisarts en fysio idealiter gebundeld zouden worden in één gebouw buiten het centrum, zodat er ook voldoende parkeergelegenheid is. Anderen waardeerden juist de nabijheid van deze functies in het dorp. Parkeren bij het Rondeel werd als chaotisch ervaren, waarbij auto’s vaak doorgangen blokkeren. Inwoners zijn tevreden met de winkels, bibliotheek en scholen in de buurt en ervaren Woudrichem als prettige woonomgeving.

26

4.4 PRESENTATIE VAN DE KERNSTRATEGIE De bewonersavond over de kernstrategie Woudrichem trok ongeveer 200 bezoekers. Na een vrije inloop volgde een presentatie en plenaire vragenronde, waarna inwoners verder in gesprek konden gaan. Kernwethouder Anneloes van Hunnik benadrukte dat de strategie richting geeft tot 2040 en samen met bewoners verder wordt uitgewerkt. De presentatie lichtte zes thema’s toe, gebaseerd op participatie en beleidsanalyse, waarbij de kwaliteitseisen van de Hollandse Waterlinie bepalend zijn. Belangrijke onderwerpen waren de woningbouw in Woudrichem-Zuid, zorgen over bomen bij het Hertenkamp, behoud van lokale identiteit in de vesting en aandacht voor infrastructuur en vrachtverkeer. De presentatie en panelen zijn online beschikbaar gesteld en er was ruimte voor latere inbreng. De avond kenmerkte zich door betrokkenheid en veel vragen over woningbouw, vesting en mobiliteit. Latere inbreng ging over locatie en bereikbaarheid van diverse ondernemingen, de waarde van het groen om de vesting, verkeersbelasting Middelvaart en behoefte aan woningbouw.

27

BIJLAGEN

28

29

Verslagen ontbijtbijeenkomsten Verslag ontbijtbijeenkomst 28 november 2024 Donderdagochtend 28 november 2024 was de eerste ontbijtbijeenkomst. Na een kort kennismakingsrondje ontspant zich een discussie over identiteit (eigenheid), wat als belangrijk onderwerp en basis wordt gezien. Hieruit komen diverse punten naar voren: Oudendijk, Woudrichem kern en de vesting zijn qua eigenheid verschillend. Oudendijk en de vesting zijn sterk verenigd en ook aan tafel vertegenwoordigd. De kern Woudrichem is meer amorf. Men mist vertegenwoordiging uit de kern. Deze is niet geformaliseerd, maar vooral bij verenigingen en evt. kerken te vinden. In de vesting en in Oudendijk zijn de afgelopen decennia veel bewoners van buitenaf komen wonen en is dus de populatie ook verandert ten opzichte van de “oude ”bevolking. Veel van de “oude” Woerkommers wonen nu in de kern van Woudrichem.

30

De sociale samenhang in de Vesting en in Oudendijk is sterk, maar niet geworteld op bewoners die generatie op generatie hier hebben gewoond. De sociale cohesie komt met name door gezamenlijke identiteit, veelal blank en hoog geschoold. Dit kan effect hebben op het gevoel van uitsluiting bij andere groepen. Men uit zijn zorgen hierover. Er wordt veel in beelden over elkaar gepraat, maar komt elkaar niet per se tegen. Een positief voorbeeld is de nieuwe uitbater van het Visserijmuseum, waardoor er ook andere groepen er naartoe komen. Verschillende deelidentiteiten zie je terug in het voorzieningenniveau. Mensen

vinden elkaar in de dingen, die ze doen. Voetbal en Tennis zijn belangrijke verenigingen in de kern van Woudrichem. De bibliotheek is een belangrijk ontmoetingspunt. Hier komen alle groepen binnen.

Clustering van scholen zou kunnen, maar is geen must. De meeste ouders zetten hun kinderen af en gaan dan weer, hetzelfde geldt voor de kinderopvang. Hierdoor neemt wel de verkeersdrukte toe. De meeste kinderen wonen in de kern Woudrichem

Een paar uitspraken over identiteit: • Gemeente Altena (als gedeelde woonplaats) is niet de identiteitsdrager. men ontleent zijn identiteit aan de kern, al vervaagt het wat; • Opleiding en ontwikkelingsniveau (ga je buiten je kern voor opleiding of blijf je? Hoe groot is je wereld?) heeft een grote rol; • Als kinderen elders naar school gaan, dan vervaagt de identiteit van de kern; • Generatiekloof: jongeren in onlinewereld.

Oudendijk: de school in Oudendijk heeft vooral een bovenlokale functie, wat tot veel verkeersoverlast leidt. Het OVO werkt als dorpshuis heel goed. Alle verenigingen maken hier gebruik van en er is een grote groep vrijwilligers voor bardiensten.

Voorzieningen Vesting: Zorgpunt is de leefbaarheid. Bij veel oude stadjes blijft de vesting de binnenstad, in Woudrichem is de kern verdwenen naar de buitenwijk. Wenselijk is dan ook om het Rondeel beter als centrum te ontwikkelen. In de vesting zijn ook voorzieningen, zoals een eigen dorpshuis, maar veel voorzieningen zitten in de kern.

Altena heeft, net als de rest van Nederland behoefte aan woningen, maar kampt ook met dezelfde problematiek, die vaak niet lokaal is op te lossen. Je zult de nationale problematiek moeten omarmen en kijken wat je in deze beperkte scope wel kan doen. De procesduur van projecten is lang, netcongestie en klimaatbestandigheid vragen om oplossingen.

Een logische fysieke inrichting bij het Rondeel is nodig, niets nodigt uit om een café te openen. Meer verblijfskwaliteit toevoegen aan de buitenruimte, de structuur verbeteren, zodat er ook terrasjes en verblijf mogelijk en aantrekkelijk is. Behoud van functies is nodig. Functies clusteren en en zinvol gebruik van de sporthallen faciliteren (niet alleen door scholen).

Er zijn gronden nodig. Veel ontwikkelaars kopen gronden op, waardoor ontwikkelingen lastiger worden. Woudrichem heeft wel een groot uitleggebied beschikbaar. Ook melden ontwikkelaars zich, sinds de wetswijziging, ook bij Bazalt. Belangrijk om dit in het begin van een planproces te doen, gezien de standaard eisen voor sociale woningen.

Wonen Het is nodig om voldoende woningen toe te voegen. Suggestie is om een nieuw dorp op te richten. Tegenargument: er zijn veel slechte ervaring met nieuw towns.

Pleidooi is om de voorraad niet aan te vullen met meer “eenheidsworsten”. De woningen kunnen best simpel en kleiner, maar wel met omgevingskwaliteit. Gezien de bodemgrondslag in Woudrichem is veel groen en water nodig. Er zijn ook zorgen om hittestress. Suggestie wordt gedaan om meer te kijken naar biobased bouwen, (goedkoper en sneller, geen fundering) wat toch verplicht wordt. Bazalt is voortvarend bezig met verduurzaming van de sociale voorraad, zodat woningen op label B komen (zonder huurverhoging!). Meer aandacht moet hiervoor komen in de particuliere voorraad. In de gebiedsagenda wordt de energietransitie als onderwerp gemist. Dubbele vergrijzing Mijzo Midden-Brabant heeft net een groot strategisch plan afgerond en vraagt om realisme. De bouwprijzen zijn hoog, de procedures zijn lang, het is heel moeilijk om nu woningen te bouwen. Veel mensen wonen alleen en hebben geen kans om in aanmerking te komen voor verzorging. Dit heeft te maken met krapte op de arbeidsmarkt. Altena is extreem getroffen als het gaat om dubbele vergrijzing, niet alleen is deze hier heel hoog, ook zijn de afstanden groot. De behoefte aan intramurale capaciteit gaat groeien, terwijl de plekken niet meer gaan worden. Verzorging door buren en familie kan niet worden afgedwongen en is in veel situaties niet mogelijk. De Daarnaast sluit het niet aan bij de Nederlandse cultuur.

Meijzo werkt aan Community care, butterfly 31

effect. Dit concept is al vaker mislukt, in Europa Nederlanders het minst genegen om voor ouders te zorgen. De situatie is nu al redelijk acuut en blijft doorgaan de komende 10-15 jaar. Tot 2100 blijft vergrijzing een probleem en het personeelsbestand dunt nu al uit. Er moeten dus slimme oplossingen komen, zoals semimurale uitbreiding. Mijzo is hierover in gesprek met Bazalt. Jongeren De aantrekkelijkheid van Altena voor jongeren om terug te komen kan een rol spelen in de werkgelegenheid. Het is dan ook nodig om jongeren te binden. In meer verstedelijkte gebieden is dit probleem minder groot. Hiervoor zijn woningen nodig. Bazalt is hier al actief mee bezig in twee lijnen: • Ouderen gelijkvloerse woningen aan te bieden. Veel woningen worden bezet door ouderen, in 10 à 15 jaar dan komen de woningen weer vrij voor de jeugd. In Altena is de verhouding grondgebonden woning/Appartement ca 75%/25%, in stedelijke gebieden is dat ongeveer tegenovergesteld. Er is nooit een volledige match tussen gezinssamenstelling en woonwensen te bereiken. In nieuwbouwcomplex de Poort heeft Bazalt 7 huurwoningen van de koopappartementen gekocht en een voorrangsregeling voor de kern Woudrichem gecreëerd voor mensen, die uit een EGW willen doorstromen naar nieuwbouw. De animo was groot. 32

• Woningen labelen voor jongeren, zonder dat hun inschrijftijd verloren gaat. Dit zijn met name oudere woningen, die dan onder de huursubsidiegrens verhuurd kunnen worden. Er zijn ca. 300 woningen in de van Rijswijkstraat gelabeld. Zij bieden in gemengde wijken ook nog steeds woningen aan aan mensen die net te veel verdienen, maar geen koopwoning kunnen kopen. Het huidig bezit is 7000 woningen. Doelstelling is een groei van 10%. Max. 15 woningen per jaar worden verkocht. Mobiliteit Om jongeren te houden is het ook belangrijk om het openbaar vervoer te verbeteren. Jongeren moeten mobiel kunnen zijn. Altena breed is het OV niet goed geregeld. De aansluiting aan het station in Gorinchem moet beter, er zal geen eigen station komen. Parkeerdruk neemt overal toe, ook bij de bieb. Fietsverkeer is wel goed geregeld, maar voor voetgangers zijn er niet altijd goede wegen. Deelmobiliteit in de vesting heft niet gewerkt. De parkeerdruk in de vesting en in Oudendijk is groot. Voor de vesting is net een parkeeronderzoek gedaan. De grootste drukte wordt door bewoners veroorzaakt. Misschien is het nodig om te werken met een parkeervergunning voor bewoners (1 auto per adres), aangezien de vesting niet bemeten is voor zo veel auto’s. Bewoners zouden de tweede auto dan op afstand moeten parkeren. In Oudendijk is het heel druk door het halen en brengen van kinderen bij de school.