Bijlage 2 Gebiedsvisie

Visie Werkendam Noord Wonen, Werken en Bereikbaarheid

Project Visie Werkendam Noord Gemeente Altena Projectnummer: 22.130.02

Opsteller Buro SRO Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG Arnhem

Aangeboden aan Gemeente Altena April 2025

2

Inhoud 1 Inleiding

4

1.1 Aanleiding 1.2 Doel locatiestudie 1.3 Leeswijzer

4 4 4

2 Projectomschrijving

5

2.1 Scope locatiestudie 2.2 Uitgangspunten en beleidskader 2.3 Procesomschrijving

5 6 7

3 Totstandkoming zoeklocaties 

8

3.1 De zoeklocaties 3.2 Bedrijven 3.3 Wonen 3.4 Rondweg

8 8 12 15

4 Beoordelingscriteria

18

4.1 Bodem en water 4.2 Landschap en natuur 4.3 Cultuurhistorie en archeologie

19 22 24

4.4 Verkeer 4.5 Milieuaspecten (gezondheid) 4.6 Financiële uitvoerbaarheid 4.7 Maatschappelijk draagvlak

26 28 31 32

5 Afwegingskader

33

5.1 Afweging bedrijventerrein 5.2 Afweging woongebied 5.3 Afweging Rondweg 5.4 Totaalbeeld afwegingskader 5.5 Koppelkansen andere functies

33 35 37 39 41

6 Totaalvisie Werkendam Noord

43

6.1 Visie in het kort 6.2 Deelgebied 1 – Het Bedrijventerrein 6.3 Deelgebied 2 – De Rondweg 6.4 Deelgebied 3 – Woningbouw 6.5 Deelgebied 4 – Kozakken Boys/Supermarkt

44 46 49 51 52

7 Bijlagen

53

3

1 Inleiding 1.1 Aanleiding

1.2 Doel locatiestudie

Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Werkendam spelen er verschillende vraagstukken voor de nabije toekomst. Deze komen voort uit de woonbehoefte, behoefte naar bedrijventerrein en het oplossen van een verkeersknelpunt in de toekomst. Werkendam-Noord is aangewezen als gebied waar gericht zal worden gezocht naar ruimte voor: een regionaal bedrijventerrein, een rondweg en woningbouwlocatie(s). De eerder uitgevoerde strategische verkenning heeft geleid tot de kansen en belemmeringen binnen het gebied voor deze drie functies. Voorliggend document borduurt hier op voort en geeft inzicht in de achtergronden van de drie ontwikkelingen en de afbakening van het studiegebied van Werkendam-Noord. Op basis van een integrale afweging op verschillende thema’s zoals water, cultuurhistorie, milieu is onderzocht hoe het beste het bedrijventerrein, woonwijk en rondweg in het gebied kan landen. De inwoners van Werkendam hebben gedurende het ontwikkelen van scenario’s meegedacht en hun voorkeur en aandachtspunten kunnen meegeven. Dit is ook nadrukkelijk meegewogen in de uiteindelijke keuze van hoe Werkendam Noord ontwikkeld kan worden in de toekomst.

Voorliggende studie geeft inzicht in de locatiemogelijkheden voor een nieuw bedrijventerrein, woonwijk en rondweg in Werkendam-Noord. Aan de hand van beoordelingscriteria wordt een integrale afweging gemaakt, om te komen tot een voorkeurslocatie voor deze drie ruimtevragers.

1.3 Leeswijzer De visie Werkendam noord bestaat opvolgend uit de volgende 5 delen. In hoofdstuk 2 worden de kaders van het project uiteengezet in de projectomschrijving. In hoofdstuk 3 worden de zoeklocaties voor de verschillende functies beschreven. Vervolgens zullen de beoordelingscriteria behandeld worden in hoofdstuk 4 waarna in hoofdstuk 5 de afweging per functie gescoord wordt. Ten slotte zal in hoofdstuk 6 de totaalvisie met de bijbehorende deelgebieden worden voorzien van uitgangspunten.

4

2 Projectomschrijving 2.1 Scope locatiestudie e B ov

nM

er w

ede Kerkeinde

Hoef Staleenden

ijk

De

W

er

j ci

ed

ke

Vi

jk s

n

Sleeuwijk

M

on

ni

Ko o

ke

ika

nh

mp

oe

f

Sle

i ew

e

Robijnsweg

ng

eW

iep

Werkendam

A27

La

Op navolgende afbeelding is het studiegebied weergegeven. Dit gebied wordt begrensd door de A27, de Sleeuwijkse dijk, de bestaande kern Werkendam en de Schans. Binnen dit gebied zullen de drie hoofdruimtevragers een plek moeten krijgen: het bedrijventerrein, de rondweg en het woongebied. Hierbij wordt overkoepelend ook gekeken naar de kansen en aanknopingspunten voor de functies groen, water en langzaam)verkeer. De best passende oplossing voor het gebied volgt aan de hand van een afweging op beoordelingscriteria binnen deze locatiestudie (zie hoofdstuk 5). Alle functies samen zullen nooit het gehele gebied (circa 140 hectare) gaan vullen waardoor er ook ruimte blijft voor de inpassing van bestaande functies.

S ch a Bruine Kilhaven

ns

Dijkgraaf Den Dekkerweg

Kop van Brabant

Tol

Fort Altena

Luchtfoto met studiegebied strategische verkenning

5

2.2 Uitgangspunten en beleidskader (omgevingsvisie/provincie) In bijlage 1 wordt ingegaan op de opdracht vanuit de gemeenteraad, waarin Werkendam-Noord is aangewezen als locatie voor de de drie ruimtevragers en het benodigde programma is bepaald. In het kort komt het neer op een behoefte van circa 20 hectare bedrijventerrein, 750 woningen en een rondweg vanaf het knooppunt De Tol naar de Sleeuwijksedijk. Dit zijn reeds gemaakte keuzes en gemaakte afwegingen en vormt het vertrekpunt van voorliggende visie. (deze worden in bijlage 1 uiteengezet). Verder is in bijlage 2 ingegaan op de ‘Diep, rond en breed’ benadering van de provincie. De belangrijkste gemeentelijke beleidsstukken en besluiten zijn: • Omgevingsvisie Altena 2040 • Bedrijventerreinagenda Altena 2023-2027 • Mobiliteitsvisie 2040 • Variantenonderzoek ontsluiting Werkendam • Optimalisatie aansluiting Noordelijke Ontsluitingsweg Werkendam • Woonvisie en Woondeal

Koppelkansen aanvullende functies Naast de drie grote ruimtevragers liggen er binnen het gebied nog aanvullende opgaves en koppelkansen. Door de lage ligging, de hoge grondwaterstanden, kwelgevoeligheid naast de rivier en oude veenlagen blijft waterhuishouding een item dat boven aan de agenda staat bij elke ontwikkeling die plaats vindt binnen het gebied. Het gebied is na het realiseren van de dijken weliswaar drooggelegd, maar dat betekent niet dat alles er per definitie mogelijk is. Door de waterhuishouding te integreren in de ontwikkeling van Werkendam Noord kan dit voor de bestaande situatie verbeteren. Daarnaast ligt er een opgave voor een ecologische verbindingszone langs het kanaal en de Binnenvliet. Deze zone bestaat nu uitsluitend uit de steile oevers van de watergangen maar de ontwikkelingen in Werkendam Noord bieden kansen om ook meer ruimte te bieden voor natuur. Naast de ecologische verbindingszone zal er ook aandacht zijn voor de overige groene inpassing binnen het gebied, zowel voor landschapsversterking als mogelijkheid tot recreatief medegebruik. Om het gebied goed te ontsluiten, zal er een verbinding worden gemaakt met de nieuwe rondweg. Door de rondweg worden er bestaande wegen ontlast en ontstaat er soms meer ruimte en/of veiligere verbindingen langzaam verkeer. Op het gebied van duurzaamheid zijn er ook veel kansen.

Denk hierbij aan het gebruik van de opgewekte energie uit de energiefabriek (RWZI), restwarmte van het kassengebied etc.

6

2.3 Procesomschrijving Om te komen tot een geschikte locatie voor de rondweg, het bedrijventerrein en woningbouw is een traject gestart samen met omwonenden, ondernemers, belangenverenigingen, provincie en waterschap om de mogelijkheden in beeld te krijgen. Dit traject is samengevat als volgt doorlopen:

Stap 1: Strategische verkenning Een analyse met de gemeente van het beleid, de opgaven en aandachtspunten die binnen het studiegebied spelen. Dit resulteerde in enkele ontwikkelrichtingen.

Stap 2: Scenario’s & brede participatie De ontwikkelrichtingen zijn gecombineerd tot verschillende scenario’s voor het gebied vanuit een integrale blik op de mogelijke locaties voor de functies. Samen met een klankbordgroep is één scenario gevormd. Deze zijn aangevuld tot 3 scenario’s. De klankbordgroep, waterschap, provincie, ondernemers en bewoners van Werkendam en Sleeuwijk konden hierop hun mening geven. Naast deze informatiebijeenkomsten was er ook een digitaal inspraakplatform waarin de scenario’s beoordeeld konden worden en suggesties konden worden gegeven. Er is verder advies opgevraagd van de directe omwonenden in een besloten avond, waarin de wensen konden worden aangegeven.

Stap 3: Afwegingskader en visie voor Werkendam Noord Alle input, van de gemaakte analyse tot de reacties en gesprekken met omwonenden, de inhoudelijke experts en het bestuur zijn vervolgens verwerkt in een integrale locatiekeuze van de hoofdfuncties vertaald in een visie voor Werkendam Noord. De conceptvisie is nogmaals voorgelegd aan omwonenden (verslag zie bijlage 4) en het bestuur waarna de definitieve visie is opgesteld.

Vervolg proces: Deze visie wordt vastgesteld door de gemeenteraad en vormt vervolgens het kader voor de nadere uitwerking van verschillende deelgebieden binnen de visie.

7

3 Totstandkoming zoeklocaties bedrijven, wonen en rondweg 3.1 De zoeklocaties

3.2 Bedrijven

Om te komen tot een visie voor Werkendam Noord is gekeken naar de meest geschikte locatie per functie. Voor de drie grote ruimtevragers zijn voor elk 3 potentiële locaties aangewezen. Deze zijn voortgekomen vanuit de strategische verkenning naar het plangebied. Hieronder wordt aangegeven hoe tot deze locaties is gekomen en de belangrijkste aandachtspunten die er op deze locaties zijn.

Voor het nieuwe bedrijventerrein zijn de onderstaande drie zoeklocaties gedefinieerd. Er is in de verkenningfase onderzocht welke locaties in Werkendam Noord het meest voor de hand ligt. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn: 1. Dichtbij de op en afrit van de A27 2. Directe koppeling met rondweg mogelijk 3. Aansluitend op stedelijk gebied (waaronder kassengebied en RWZI) 4. Op ruime afstand van de woonwijk i.v.m. milieuzonering, extra verkeer, geluid. Op basis hiervan vallen locatie aan de westzijde af en is logischerwijs de zone rond de RWZI, Rijksweg A27 en kassengebied in beeld.

8

1 – De eerste potentiële locatie voor een nieuw bedrijventerrein is gelegen tussen de A27,het kanaal en het bebouwingslint van ‘Kerkeinde’ aan de dijk. Dit gebied wordt hiermee door de bestaande structuren logisch begrensd in omvang. Binnen het zoekgebied is de Kooikamp gelegen in noord/zuid richting, deze zal in de nieuwe situatie geschikt moeten worden gemaakt voor het extra bedrijfsverkeer. Aan deze weg zijn enkele bedrijfswoningen gelegen met daarachter het kassencomplex. Beide worden in deze variant geïntegreerd in het nieuwe bedrijventerrein waarbij de bestaande bedrijfsvoering kan worden voortgezet. Meer richting het zuiden zijn twee agrarische erven gelegen waarvoor de ontwikkeling van het bedrijventerrein wel invloed heeft op het voorzetten van de huidige bedrijfsvoering. De overige gronden zijn voornamelijk in gebruik als agrarische landbouwgrond. Via de Vijcie is het kanaal met een brug over te steken aan de zuidwestzijde. Aan de noordzijde is een verbinding met de dijk aanwezig die niet voor vrachtwagens geschikt is. Wel kan men via de Staleenden en de Deltaweg onder de A27 door richting Sleeuwijk en de oprit van de A27. De verboden kringen rond Fort Altena blijven vrij van bebouwing.

Zoeklocatie Bedrijven 1

9

2 – De tweede zoeklocatie concentreert zich rondom de rioolwaterzuiveringsinstallatie Sleeuwijk (ook wel bekend als de energiefabriek vanwege de slibvergistingsinstallatie en het zonnepark die hier aanwezig zijn). Dit gebied zal aan de oostzijde begrensd worden door de Kooikamp en het kassencomplex wordt opgenomen binnen het bedrijventerrein. Daarnaast zal een gedeelte van de agrarische gronden tussen de Vijcie, de RWZI en de Robijnsweg worden ingevuld met een deel bedrijventerrein. Met dit zoekgebied zal de RWZI geïntegreerd worden binnen het bedrijventerrein. Waar mogelijk kan er een koppeling gemaakt worden tussen de RWZI, de kassen en de nieuwe bedrijven in ontsluiting en energiesystemen. Bij dit zoekgebied zal het zuidelijke deel van de rijksweg A27 een vrij zicht richting Werkendam houden.

Zoeklocatie Bedrijven 2

10

3 – Het derde zoekgebied is een variant die de eerste twee combineert. Hierbij zal er deels ten zuiden van de RWZI gebouwd gaan worden maar ook de strook grond tussen de Kooikamp en de A27. Verder zal het zuidelijke deel van de rijksweg A27 vrij blijven en zal niet de gehele RWZI worden omringd door het nieuwe bedrijventerrein.

Zoeklocatie Bedrijven 3

11

3.3 Wonen Voor wonen zijn de volgende drie zoekgebieden gedefinieerd. De eerste 2 locaties sluiten direct aan op het stedelijk gebied van Werkendam en de 3e locatie sluit meer aan op de linten en buurtschappen verspreid in het gebied. 1 – Het eerste zoekgebied ligt aan de noordzijde van Werkendam tussen de watergang de Binnenvliet die de kern begrenst en ‘De Werken’ in het noorden. Ten westen van het zoekgebied is de Sleeuwijksedijk gelegen met het aangrenzende bebouwingslint. Tot dit bebouwingslint zal voldoende afstand moeten zitten om het bestaande en nieuwe woonmilieu ook fysiek gescheiden te houden. De oostzijde van het zoekgebied wordt gemarkeerd door de grens van bebouwing in de meest recente uitbreidingswijk ‘Achter de Schans’ door te trekken. Op deze wijze kan de uitbreiding aansluiten bij de reeds bestaande kern van Werkendam.

Zoeklocatie Wonen 1

12

2 – De tweede optie voor wonen rond Werkendam is de reeds ingezette ontwikkelrichting parallel aan de Schans door te zetten. Met de ontwikkeling ‘Achter de Schans’ fase 1 en 2 is direct naast de sportvelden een nieuwe wijk ontstaan. Op deze locatie zal de Binnenvliet als begrenzing van Werkendam blijven gelden. De noordgrens van dit gebied grenst dan ook aan de Binnenvliet. De westgrens sluit aan op de ontwikkeling ‘Achter de Schans’. De zuidzijde grenst aan het bebouwingslint en bijbehorende tuinen aan de Schans. De oostgrens zal worden bepaald door de watergang die hier in noord-zuid richting is gelegen en waar ook een ecologische opgave ligt. Dit gebied is qua omvang wat kleiner dan locatie 1.

Zoeklocatie Wonen 2

13

3 – De laatste optie voor woningbouw is niet direct aangesloten op de kern maar in de vorm van losse woonvelden binnen het gebied ten noorden van Werkendam. Voor deze locatie is de historische ontwikkeling binnen Altena en aan de dijken als uitgangspunt genomen. De diverse buurtschappen zijn in het verleden ontstaan op of dicht tegen de dijk aan. De nieuwe woonvelden zouden de nieuwe buurtschappen kunnen vormen binnen het gebied. Elk woonveld kan daarmee zijn eigen karakter krijgen dat los staat van de rest van Werkendam.

Kozakkenboys Tijdens het proces van participatie is de vraag over de toekomst van de sportvereniging op de huidige locatie ook ter sprake gekomen. De gemeente is in gesprek met de vereniging om hun toekomstplannen te horen. De uitkomst kan zijn: blijven op de huidige locatie, uitbreiding van het bestaande of verplaatsing. Mocht men uiteindelijk overwegen de sportvelden en andere aanwezige functies te verplaatsen dan zou op deze plek woningbouw mogelijk zijn. Een eventueel verplaatsingsonderzoek wordt separaat opgepakt. Dit heeft immers zeer beperkt effect op de opgave van de rondweg, bedrijventerreinlocatie en de woonwijk. Het oppervlakte van het sportveldenterrein kan een significante bijdrage leveren aan de woningbouw opgave maar is immers niet voldoende om de lange termijn vraag naar woningen in te vullen.

Zoeklocatie Wonen 3

14

3.4 Rondweg Voor de rondweg zijn drie tracés gedefinieerd. Hierbij is het uitgangspunt dat deze aan de zuidoostzijde verbonden zal worden met knooppunt De Tol, en aan de noordwestzijde met de Sleeuwijksedijk. Het exacte verloop/tracé zal tijdens een uitwerking moeten worden vastgesteld. Hierbij zal zo goed mogelijk rekening worden gehouden met betrokken partijen. 1 – Het eerste tracé verloopt vanaf knooppunt De Tol langs de zuidzijde van het kanaal en de Binnenvliet. Via glooiende of een ‘S’-vorm zal de weg aansluiten op de kruising Monnikenhoef/Vijcie/De Werken. Vervolgens sluit het tracé via het huidige verloop van De Werken aan op de Sleeuwijksedijk. De exacte locatie van het tracé zal nader bepaald moeten worden maar zal liggen tussen de bocht van het kanaal en de kruising Monnikenhoef/ Vijcie/De Werken.

Zoeklocatie Rondweg 1

15

2 – Het tweede tracé zal vanaf De Tol via de zuidzijde van het kanaal lopen en de Binnenvliet direct oversteken. De rondweg volgt daarna de loop van de Binnenvliet om relatief dicht tegen de kern van Werkendam aan te sluiten op de Sleeuwijksedijk.

Zoeklocatie Rondweg 2

16

3 – Het derde tracé van de rondweg steekt vanaf De Tol relatief snel het kanaal/de Binnenvliet over. De rondweg zal gedurende zijn tracé meer afstand krijgen tot de Binnenvliet en de kern van Werkendam om halverwege de kern van Werkendam en De Werken aan te sluiten op de Sleeuwijksedijk.

Zoeklocatie Rondweg 3

17

4 Beoordelingscriteria Om te komen tot een voorkeurslocatie zijn de verschillende zoeklocaties van de 3 hoofdfuncties met elkaar vergeleken aan de hand van beoordelingscriteria. Hierbij wordt per criterium aangegeven wat de voor- en nadelen zijn voor de desbetreffende zoeklocatie. De beoordelingscriteria komen voort uit onder andere de Omgevingsvisie Altena, de Provinciale verordening (Diep, rond, breed-benadering) en de Omgevingswet. De beoordelingscriteria zijn: 1. Bodem en Water 2. Landschap en Natuur 3. Cultuurhistorie en Archeologie 4. Verkeer 5. Milieuaspecten (gezondheid) 6. Financiële uitvoerbaarheid 7. Maatschappelijk draagvlak

Een overkoepelend criterium is duurzaamheid. Dit is niet als apart criterium benoemd omdat het in alle andere aspecten verweven is. Duurzaamheid komt bijvoorbeeld bij het aspect bodem en water naar voren vanwege ‘bodem en watergestuurd ontwikkelen’. Bij Landschap en natuur komt dit naar voren in respect voor landschap en kansen voor biodiversiteit, klimaatadaptief ontwikkelen etc. Maar denk bijvoorbeeld ook aan compact bouwen wat tot uitdrukking komt in kortere wegen (aspect verkeer en financiële uitvoerbaarheid). Van de eerste 5 aspecten is een kaart opgesteld met kernwaarden en/ of risico’s waaraan getoetst wordt. Er is uiteindelijk per aspect ook uitgelegd wanneer een locatieontwikkeling veel invloed heeft op een bepaald aspect (lichtblauw), beperkte invloed (blauw) of zeer beperkte invloed (donkerblauw). Kleur score

Beschrijving

Lichtblauw

Veel invloed

Blauw

Beperkte invloed

Donkerblauw

Zeer beperkte invloed

18

4.1 Bodem en water Voor het criterium bodem en water is naar een aantal belangrijke kenmerken gekeken vanuit de ondergrond en de hydrologische situatie. De informatie komt onder andere uit bodemdata.nl. Daarnaast is vanuit de rijksoverheid een Ruimtelijk afwegingskader opgesteld voor een Klimaat adaptieve gebouwde omgeving. Hierin is het gebied over het algemeen aangemerkt als ‘Ja-mits’ met een middelgrote tot grote aanvullende inspanning met betrekking tot het klimaatadaptief bouwen.

Een lagere ligging en een hogere grondwaterstand zijn nadelig voor nieuwe ontwikkelingen en zal dan significanter van invloed zijn als op plekken waar de grondwaterstand lager ligt. Legenda Top50 namen_plaats Top50 namen_water Peilgebieden vigerend GHG 2010 - 2019 < 0 m -mv 0 tot 0,2 m -mv 0,2 tot 0,4 m -mv 0,4 tot 0,6 m -mv 0,6 tot 0,8 m -mv 0,8 tot 1,0 m -mv 1,0 tot 1,2 m -mv

Maaiveldniveau en Grondwaterstand Het maaiveld is over het algemeen erg laag gelegen ten opzichte van NAP met hoogtes tussen de -1 NAP en de +0,5 NAP. Door de lagere ligging en de combinatie met een hoge grondwaterstanden kan wateroverlast sneller voorkomen in het gebied. Met name direct grenzend aan Werkendam (o.a. ook ter hoogte van de nieuwbouw wijk ‘Achter de Schans’ ) is er een hoge grondwaterstand. Als gevolg hiervan zal voor de beoogde ontwikkelingen onder andere het terrein flink opgehoogd moeten worden, een robuust watersysteem worden aangelegd met voldoende waterberging en afvoermogelijkheden en is het bouwen met kruipruimtes onverstandig. Conclusie is dus dat er mogelijkheden zijn, maar wel met relatief veel maatregelen. Verder brengt de aanleg van waterberging met een hoge grondwaterstand grotere uitdagingen met zich mee. Bij het beoordelen van dit aspect zal ook worden meegewogen in hoeverre de ontwikkeling invloed heeft op omliggende gebieden als gevolg van bijvoorbeeld ophogen of als gevolg van te dempen of aan te leggen watergangen.

1,2 tot 1,4 m -mv 1,4 tot 1,6 m -mv 1,6 tot 1,8 m -mv > 1,8 m -mv

Bodemvallen legger

Legenda

Gemalen legger Putten legger Sluizen legger Stuwen legger Vispassages legger Waterlopen Vastgesteld A A gedeeld onderhoud B

Top50 namen_plaats Top50 namen_water Peilgebieden vigerend

Legenda

Bodemkaart50000 Associaties Veendikte_Ned Veengebieden, veendikte niet bepaald 0-5 5 - 15 15 - 40

80 - 120 120 - 160 160 - 200

< 0 m -mv

200 - 250 250 - 300 300 - 350 350 - 400 400 - 500

Top50 namen_plaats

0,2 tot 0,4 m -mv

Top50 namen_water

0,4 tot 0,6 m -mv

GHG 2010 - 2019

0,8 Schaal: tot 1,01:12.000 m -mv

< 0 m -mv

1,0 tot 1,2 m -mv

0 tot 0,2 m -mv

1,2 tot 1,4 m -mv

0,2 tot 0,4 m -mv

1,4 tot 1,6 m -mv

0,4 tot 0,6 m -mv

1,6 tot 1,8 m -mv

0,6 tot 0,8 m -mv

> 1,8 m -mv

0,8 tot 1,0 m -mv

Bodemvallen legger

1,0 tot 1,2 m -mv

Gemalen legger

1,2 tot 1,4 m -mv

Putten legger

1,4 tot 1,6 m -mv

Sluizen legger

1,6 tot 1,8 m -mv

Stuwen legger

> 1,8 m -mv

Vispassages legger

Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand Peilgebieden (Bron: Waterschap Rivierenland) 0,6 Auteur: tot 0,8 m -mv vigerend Sub titel

C

Topo

40 - 80

GHG 2010 - 2019 0 tot 0,2 m -mv

Titel

B berm

Waterschapsgrens

-Auteur-

Datum: 08-08-2023

19

Kwel

Beoordeling

Door de ligging dicht tegen de dijk aan zijn er binnen het gebied ook plaatsen waar de kans op kwel groter is. Kwel is water dat onder een dijk door sijpelt en vanuit de bodem omhoog komt door de druk van de rivier en de beperkte tegendruk van de grond. Graven in de grond zorgt voor zwakkere plekken, dus hier dient rekening mee te worden gehouden. Kortom bij een kwelgevoelig gebied is extra aandacht nodig voor graafwerkzaamheden en waterretentie waardoor de invloed van dit aspect bij nieuwe ontwikkelingen significanter zal zijn.

In hiernavolgend kaartbeeld zijn de aspecten inzichtelijk gemaakt. De beoordeling van ‘Bodem en Water’ ontstaat door na te gaan in hoeverre de beschreven aspecten invloed hebben op een locatieontwikkeling:

Bodemsoort Met name aan de noordzijde van Werkendam zijn drechtvaaggronden met veen in een ondiepe laag te vinden. Deze gronden bevatten veel organische materialen die de kans op bodemdaling vergroten bij het plaatsen van extra druk van buiten of door een verandering van de grondwaterstand. Verder zijn er in het gebied ook delen met veengronden, in de wat diepere ondergrond waar ook nadrukkelijk aandacht voor de draagkracht en inklinking wordt gevraagd. De bodemsoort bepaalt mede welke technische oplossingen nodig zijn voor de realisatie van een ontwikkeling en daarmee ook de kosten en de haalbaarheid. Zo zullen op kleigronden de kosten voor een ontwikkeling lager zijn dan op veengronden.

Kleur score

Beschrijving

Lichtblauw

Veel invloed van Bodem en Water op de te ontwikkelen functie

Blauw

Beperkte invloed van Bodem en Water op de te ontwikkelen functie

Donkerblauw

Zeer beperkte invloed van Bodem en Water op de te ontwikkelen functie

Waterstructuur koppeling Vanwege de lage ligging en het natte karakter van het gebied zal watermanagement een belangrijk onderdeel zijn en blijven. Elke ontwikkeling dient ‘zijn eigen broek op te houden’ (compensatie verharding en waterbergingscapaciteit). Om het gebied zo robuust mogelijk te ontwikkelen, is een koppeling met het bestaande watersysteem wenselijk.

20

Legenda

Lager zone binnen het gebied, circa -0,5 to -1 meter onder NAP. overige gebied tussen -,05 en +0,5 meter Kwelgevoelig gebied Kanaal dat dient als hoofdafvoer van het achterland van de gemeente Altena Binnenvliet die als hoofdafvoer dient van de Werkendamse polder Oude rivierlopen, herkenbaar in de bodem door banen van zandgrond Drechtvaaggronden met veen

Themakaart Bodem en water 21

4.2 Landschap en natuur Landschap

Beoordeling

Bij de beoordeling wordt gekeken naar de landschapswaarden die op dit gebied van toepassing zijn zoals openheid, groenstructuren langs wegen en rechtlijnig kavelpatroon met fijnmazig slotennetwerk. Maar ook of er zicht is op het landschap vanaf de openbare ruimte of woningen. Bij de begrenzing van een locatieontwikkeling is het beter dat gebruik wordt gemaakt van logische bestaande landschappelijke grenzen zoals de Binnenvliet of Kanaal, een houtsingel of bosje, maar ook huidige kavelgrenzen of wegen. Hierdoor blijft het landschap goed leesbaar. In de beoordeling wordt ook de mogelijkheid tot een goede landschappelijke inpassing betrokken. In het studiegebied zijn er geen landschapselementen/structuren die specifiek beschermd zijn. Het effect op de Nieuw Hollandse Waterlinie wordt bij cultuurhistorie beschreven.

De beoordeling van het criterium ‘Landschap en Natuur’ zal bovenstaande aspecten bevatten waarbij is aangegeven wat de mate van invloed is op de bestaande en potentiële landschappelijke- en natuurwaarde: In hiernavolgend kaartbeeld zijn de aspecten inzichtelijk gemaakt. Kleur score

Beschrijving

Lichtblauw

Veel invloed van ontwikkeling op de bestaande en potentiële landschappelijke en natuurwaarde

Blauw

Beperkte invloed van ontwikkeling op de bestaande en potentiële landschappelijke en natuurwaarde

Donkerblauw

Zeer beperkte invloed van ontwikkeling op de bestaande en potentiële landschappelijke en natuurwaarde

Natuur Bij ecologie wordt gekeken naar de huidige en de potentieel te creëren ecologische waarde. De zone langs het kanaal en de Binnenvliet zijn door de provincie aangewezen als ecologische hoofdstructuur. Hier liggen mogelijkheden om de ecologische waarde te vergroten door de smalle aanwezige taluds te verbreden. Als er dus een ontwikkeling dit doorsnijdt of te dichtbij komt is dit negatief beoordeeld. Belangrijk om een robuust aaneengesloten geheel te maken van natuurzones zodat het niet versnipperd. In de verdere uitwerking van de locaties bepalen de uitgangspunten voor natuurinclusief ontwikkelen de meerwaarde van natuur maar dat staat los van de nu voorliggende locatiekeuze. Ten aanzien van beschermde soorten zal in aan later stadium nog een onderzoek moeten plaats vinden om de eventuele aanwezigheid daarvan te bepalen. 22

Legenda Gronden binnen het gebied met voornamelijk agrarische functies

Kenmerkend open gebied

Vrij zicht vanaf de A27 op het landschap met blokkades vrij zicht in roodbruine lijn Boomstructuren (laanbomen en bosperceel)

Dijken

Beoogde ecologische verbindingszones Uiterwaarde met ecologische waarde Behoud en versterking blauw/ groene dooradering

Themakaart Landschap en natuur 23

4.3 Cultuurhistorie en archeologie Cultuurhistorie

Beoordeling

Als naar de kernkwaliteiten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie wordt gekeken dan ligt het gebied aan de ‘verdedigingskant’. Hier zijn geen inundatievelden/sluizen of kanalen, geen schuilplaatsen of andere objecten aanwezig (zie Kernkwaliteiten NHW ten zuiden van de Lek DEEL I en II (2015)). Deze elementen bevinden zich aan de zuidoostzijde van het studiegebied. Er is wel gekeken naar de invloed van het plan op deze werken (denk hierbij aan het schootsveld of de kringen van fort Altena). Andere waardevolle cultuurhistorische structuren en objecten zijn de dijklinten Schans, Sleeuwijksedijk en Kerkeind. De molens Het Landeke aan de Schans (zonder molenbiotoop) en De Vervoorne Polder aan de Schenkeldijk (met molenbiotoop) dragen ook bij aan de cultuurhistorische beleving van het gebied, al liggen deze aan de rand van het studiegebied en is de invloed daardoor beperkt. Hoe dichterbij een ontwikkeling komt bij deze elementen hoe negatiever dit beoordeeld is.

De beoordeling van het criterium ‘Cultuurhistorie en Archeologie’ bestaat uit de invloed die het heeft op deze beschreven waarden.

Archeologie

Op het hiernavolgend kaartbeeld zijn de beschreven waarden inzichtelijk gemaakt waar een locatie op getoetst wordt. Kleur score

Beschrijving

Lichtblauw

Veel invloed van ontwikkeling op de bestaande waarde of omgeving en de invloed van Cultuurhistorie en Archeologie op de te ontwikkelen functie

Blauw

Beperkte invloed van ontwikkeling op de bestaande waarde of omgeving en de invloed van Cultuurhistorie en Archeologie op de te ontwikkelen functie

Donkerblauw

Zeer beperkte invloed van ontwikkeling op de bestaande waarde of omgeving en de invloed van Cultuurhistorie en Archeologie op de te ontwikkelen functie

Voor de te verwachten archeologische waarde in de grond is gekeken naar de verwachtingswaarde zoals opgenomen in het ‘parapluplan archeologie’. Met name een aantal voormalige beeklopen aan de noordzijde van het studiegebied heeft een hogere verwachtingswaarde gekregen. Op een ontwikkeling aan die zijde heeft archeologie dus mogelijk een significante invloed. Locatiespecifiek onderzoek zal moeten uitwijzen of in hoeverre dit van invloed is op de ontwikkeling.

24

Legenda Historische dijken met waardevolle (lint)bebouwing en relatie landelijk gebied Gronden met hogere archeologische verwachtingen Inundatiekom Land van Altena (Rijksinformatie) Cultuur historische waarden gebied NHW (Provinciaal belang) Fort Altena met schootsveld (NHW) Schootsveld rondom Fort Altena Verboden kring rondom Fort Altena (300m, 600m & 1000m) Diverse groepsschuilplaatsen langs de Schans Molen met molenbiotoop

Themakaart Cultuurhistorie en archeologie 25

4.4 Verkeer Voor het onderdeel verkeer is getoetst of er een logische ontsluitingsstructuur ontstaat. En hoeveel invloed heeft de gekozen locatie op het bestaande wegennetwerk? In alle tracés voor de rondweg wordt er aangesloten op De Tol en op de Sleeuwijksedijk. De afstand van de aansluiting op de dijk tot aan de kern van Werkendam varieert wel. Dit bepaalt ook de afstand die de inwoners van Werkendam moeten afleggen om op de rondweg te komen. Het aansluitingspunt op de dijk is tevens bepalend of bestaande bedrijven aan de dijk makkelijk op de nieuwe rondweg kunnen ontsluiten. Het nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein en het gebied voor wonen zal ook te bereiken moeten zijn via de nieuwe rondweg, dit moet op een logische en veilige manier kunnen. Verder is gekeken naar het effect op bestaande of toekomstige langzaam verkeer routes. Een aandachtpunt is tot slot de verbreding van de A27 inclusief nieuwe op- en afrit en de mobiliteitshub De Tol.

Beoordeling De beoordeling van het criterium ‘Verkeer’ zal bovenstaande aspecten bevatten waarbij enerzijds de ontwikkeling invloed kan hebben op de bestaande wegen en anderzijds de (toekomstige) verkeerssituatie invloed kan hebben op het plan. Op het hiernavolgend kaartbeeld is inzichtelijk gemaakt in welke mate voornoemde aspecten van invloed zijn op de beoogde ontwikkeling. Kleur score

Beschrijving

Lichtblauw

Veel invloed van ontwikkeling op de bestaande wegen en de invloed van Verkeer op de te ontwikkelen functie

Blauw

Beperkte invloed van ontwikkeling op de bestaande wegen en de invloed van Verkeer op de te ontwikkelen functie

Donkerblauw

Zeer beperkte invloed van ontwikkeling op de bestaande wegen en de invloed van Verkeer op de te ontwikkelen functie

26

Legenda A27 met toekomstige verbreding en snelfietspad Contouren tracébesluit verbreding A27 incl nieuwe op en afrit rondom de Tol Tol als regionaal overstappunt openbaar vervoer HUB

Bestaande fietsroutes

Themakaart Verkeer 27

4.5 Milieuaspecten (gezondheid) Bij milieu worden de volgende aspecten betrokken: bedrijfszonering, geur, geluid, bodemkwaliteit, externe veiligheid, luchtkwaliteit en stikstofuitstoot. Diverse milieuaspecten kunnen namelijk van invloed zijn op de woonkwaliteit van de toekomstige woonwijk, denk aan geurhinder van agrarische bedrijven of geluid van een drukke weg. Anderzijds kan het nieuwe bedrijventerrein of de rondweg invloed hebben op de gezondheid van bestaande maar ook toekomstige bewoners, denk aan geluid of bedrijfslawaai.

Geluid Als gevolg van wegverkeerslawaai en industrielawaai (geluidsgezoneerd bedrijf) wordt er gekeken of het plan invloed heeft op gevoelige objecten zoals woningen. Op een nieuw bedrijventerrein worden geen nieuwe woningen toegestaan. Er wordt van uitgegaan dat er geen geluidsgezoneerd bedrijf op deze locatie komt. Als gevolg van extra verkeer kan het plan invloed hebben op het wegverkeerslawaai op bestaande (bedrijfs)woningen.

Bedrijfszonering Bestaande en nieuwe bedrijven kunnen hinder veroorzaken op gevoelige functies zoals wonen. In het kader van milieuzonering gelden er landelijke richtafstanden als gevolg van o.a. geluid/gevaar/geur dat een bedrijf veroorzaakt richting bijvoorbeeld woningen. In de locatieafweging zal dan ook gekeken worden of met de ontwikkeling kan worden voldaan aan de richtafstanden. Dit geldt dus bijvoorbeeld voor een nieuw bedrijventerrein in de buurt van woningen aan de Kooikamp en woningen aan de Kerkeinde. Maar ook of de nieuwe woonwijk te dicht in de buurt van bestaande bedrijven komt te liggen. Uitgangspunt is dat er geen nieuwe (bedrijfs)woningen op het bedrijventerrein komen, waardoor dit geen invloed heeft op bestaande of nieuwe bedrijven.

Lucht/stikstof/externe veiligheid/ bodemkwaliteit Deze aspecten vragen bij alle locaties aandacht en zorgen dus niet voor een duidelijk onderscheid per locatie. Langs de rijksweg A27 (die in de toekomst verbreed zal worden) ligt een veiligheidszone waarin geen bebouwing mag worden gerealiseerd en een zogenoemde ‘plasbrandaandachtgebied’ (risico op explosie gevaar van o.a. tankauto’s over de rijksweg A27). Ten aanzien van bodemkwaliteit wordt gekeken waar een verhoogd risico op vervuilde grond. Deze is echter beperkt in beeld en zal bij de uiteindelijke locatiekeuze nader onderzocht worden.

Geur Op een locatie waar mensen verblijven (met name bij wonen) zal worden getoetst aan geurnormen als gevolg van veehouderijen. Een bedrijventerrein is geen geurgevoelige functie, maar nieuwe bedrijven kunnen wel bestaande woningen beïnvloeden als het gaat om geuremissie. Dit kan in het kader van ‘gezondheid’ een rol spelen. 28

Beoordeling De beoordeling van het criterium ‘Milieu’ zal bovenstaande aspecten bevatten waarbij een totaaloordeel per locatie wordt gegeven. Op hiernavolgend kaartbeeld zijn de richtafstanden en hindercontouren aangegeven van de verschillende bedrijven in het gebied inzichtelijk gemaakt. Ook zijn specifiek rond de (bedrijfs)woningen aan de Kooikamp contouren aangegeven tot welke milieucategorie er eventueel bedrijven kunnen komen. Hiervoor is bij de uitwerking nader onderzoek nodig om de daadwerkelijke invloed te bepalen. De beoordeling is immers een eerste inschatting.

Kleur score

Beschrijving

Lichtblauw

Veel invloed van de ontwikkeling op de milieukwaliteit en vice versa

Blauw

Beperkte invloed van de ontwikkeling op de milieukwaliteit en vice versa

Donkerblauw

Zeer beperkte invloed van de ontwikkeling op de milieukwaliteit en vice versa

29

Legenda Kassengebied (incl. ontwikkelruimte en bedrijfswoningen)

Agrarische bedrijven en geurzones en/of milieuzones

Rioolwaterzuivering en ‘energiefabriek’ met hindercontour

Recente uitbreiding Werkendam ‘Achter de Schans’

A27 met plasbrandaandachtsgebied en geluidshinder

Bestaande kernen

Themakaart Milieuaspecten (gezondheid) 30

4.6 Financiële uitvoerbaarheid De financiële uitvoerbaarheid is het laatste beoordelingscriteria. Hierbij wordt gekeken naar de kostenverhogende factoren en de opbrengstpotentie. Ook speelt de eigendomssituatie mee en of de overgebleven gronden (restgronden) nog toegankelijk en ‘bruikbaar’ zijn.

Kosten Aan de kostenkant wordt onder andere gekeken naar hoe compact er gebouwd kan worden en daarmee minder infrastructuur bijvoorbeeld. Ook is er dan vaak dubbelgebruik mogelijk. Er is ook specifiek gekeken of er kostenverhogende ingrepen nodig zijn bijvoorbeeld in één locatieontwikkeling is er één brug nodig en in een ander twee. In alle varianten vormt ophoging een kostenverhogend aspect, al zal dit bij de locaties die momenteel al laag liggen met een hogere grondwaterstand meer zijn. Op dit aspect is slechts globaal bekeken. Er zijn immers nog geen berekeningen zoals een grondexploitatie gemaakt.

Aantal eigendommen Als er veel eigenaren nodig zijn om gronden te verwerven is het lastiger te ontwikkelen. Ongeacht welke gronden worden betrokken zal er voor de eigenaar een compensatie nodig zijn. Dit is voor een volwaardig (agrarisch) bedrijf ingrijpender, dan bijvoorbeeld een maisveld dat wordt getransformeerd naar een andere functie.

Restgronden Indien een woonwijk, bedrijventerrein of rondweg wordt gerealiseerd zal worden gekeken of er reststroken/gronden over blijven. Hebben deze restgronden nog een courante maat en zijn deze nog goed te bereiken en te gebruiken?

Beoordeling Aan de hand van bovenstaande criteria is een eerste inschatting gemaakt over de financiële consequenties van een bepaalde locatieontwikkeling.

Opbrengstpotentie Om te bepalen of een bepaalde ontwikkeling meer opbrengsten oplevert, is net als de kosten globaal beoordeeld. Hierbij weegt mee of er courante kavelmaten ontstaan en in hoeverre de gekozen locatie leidt tot een economische meerwaarde voor toekomstige of bestaande bedrijven. Denk hierbij aan een zichtlocatie vanaf de A27 voor het nieuwe bedrijventerrein. Voor woningbouw valt te denken aan voldoende ruimte voor een ruime opzet van de wijk.

Kleur score

Beschrijving

Lichtblauw

Veel invloed van de locatieontwikkeling op de financiële uitvoerbaarheid

Blauw

Beperkte invloed van de locatieontwikkeling op de financiële uitvoerbaarheid

Donkerblauw

Zeer beperkte invloed van de locatieontwikkeling op de financiële uitvoerbaarheid

31

4.7 Maatschappelijk draagvlak Voor elke functie is per locatie gekeken naar het maatschappelijk draagvlak. Om het maatschappelijke draagvlak zo goed mogelijk in beeld te krijgen, is een meerlaagse participatie toegepast. Zo is in meerdere bijeenkomsten met vertegenwoordigers in een klankbordgroep gesproken. Daarnaast is er een brede openbare informatieavond geweest. In een tweede ronde zijn de direct aanwonenden en inwoners van het gebied uitgenodigd om zo nogmaals het gesprek te kunnen aangaan. Dit gehele proces werd ondersteund door een digitale reactiemogelijkheid waarin alle keuzes voorlagen en waar men ook op een kaart spelden kon zetten met locatie specifieke opmerkingen en zorgen. Bij de beoordeling van de locaties is gekeken naar de reacties gekeken naar aantal voor en tegenstemmen, de argumentatie achter hun voorkeuren en het feitelijk aantal mensen die direct aanwonend zijn of een bedrijf hier hebben. Hiermee is een goed beeld ontstaan van het effect van het plan op de inwoners en is naar voren gekomen welke locaties het meeste draagvlak heeft.

Kleur score

Beschrijving

Lichtblauw

Veel invloed van ontwikkeling op de omgeving

Blauw

Beperkte invloed van ontwikkeling op de omgeving

Donkerblauw

Zeer beperkte invloed van ontwikkeling op de omgeving

32

5 Afwegingskader (samenvatting keuze/motivatie) Op basis van de hiervoor uiteengezette criteria en bijbehorende beoordeling is een afweging gemaakt tussen de verschillende functies en locaties. De volledige afweging per criterium is als tabel opgenomen in bijlage 3. Hierna zullen de belangrijkste onderlinge verschillen worden beschreven.

Afwegingscriteria

5.1 Afweging bedrijventerrein

Cultuurhistorie en archeologie

Voor de 3 zoeklocaties voor bedrijven die hieronder zijn weergegeven is een afweging gemaakt op basis van de verschillende criteria, het resultaat hiervan is weergegeven in de tabel rechts.

Verkeer

Bedrijven 1

2

3

Bodem en water Landschap en natuur

Milieuaspecten (gezondheid) Financiële uitvoerbaarheid Maatschappelijk draagvlak

Zoeklocatie Bedrijven 1

Zoeklocatie Bedrijven 2

Zoeklocatie Bedrijven 3

33

Toelichting afweging bedrijventerrein Wat betreft bodem en water zijn de drie locaties vergelijkbaar. Bij allen zal ophogen en een robuust watersysteem belangrijk zijn.

De economische uitvoerbaarheid is bij de drie verschillende locaties vergelijkbaar.

Op het gebied van landschap en natuur blijft de eerste locatie binnen de logische landschappelijke grens van het kanaal. Deze watergang biedt als landschappelijke inpassing van het bedrijventerrein koppelkansen voor natuur . Wel wordt het zicht op Werkendam vanaf de A27 zuidelijk van het kassengebied enigszins beperkt. De openheid van het landelijk middengebied wordt bij locatie 2 het meest aangetast.

Uit de vele reacties die zijn opgehaald tijdens het participatieproces is gebleken dat er meer maatschappelijk draagvlak is voor de eerste locatie, redenen hiervoor zijn onder andere de grotere afstand tot de kern Werkendam, de zichtlocatie voor bedrijven en de natuurlijke begrenzing met het kanaal.

Op het aspect cultuurhistorie en archeologie is met name de nabijheid van het open schootsveld/de Kringen rond Fort Altena van invloed. Locatie 1 ligt wat dat aangaat het dichtste bij en scoort hierdoor negatiever dan de andere twee.

Bij gelijke weging van de criteria komt naar voren dat locatie 1 gelijk scoort als locatie 2. In hoofdstuk 6 wordt de voorkeursrichting toegelicht.

Voor verkeer scoren de ’locaties gelijk. Bij de eerste locatie is de afstand van het bedrijventerrein naar De Tol het kortst en wordt de bestaande weg hergebruikt. Dit biedt mogelijkheden voor bedrijfskavels aan weerszijden van deze weg. De tweede en derde locatie hebben daarentegen weer een mogelijkheid om op een relatief eenvoudige wijze de RWZI te betrekken bij de ontsluitingsstructuur. Op basis van de milieuaspecten is locatie 2 gunstiger door de grotere afstand ten opzichte van de bestaande bedrijfswoningen. Het verkeer naar de nieuwe bedrijven zal minder langs deze woningen gaan.

34

5.2 Afweging woongebied Afwegingscriteria

Voor de 3 zoeklocaties voor woningbouw die hieronder zijn weergegeven is een afweging gemaakt op basis van de verschillende criteria, het resultaat hiervan is weergegeven in de tabel rechts.

Wonen 1

2

3

Bodem en water Landschap en natuur Cultuurhistorie en archeologie Verkeer Milieuaspecten (gezondheid) Financiële uitvoerbaarheid Maatschappelijk draagvlak

Zoeklocatie Wonen 1

Zoeklocatie Wonen 2

Zoeklocatie Wonen 3

35

Toelichting afweging wonen Ten aanzien van bodem en water is locatie 1 lager gelegen met hogere grondwaterstanden en is de draagkracht van de bodem ook wat slechter dan de andere locaties. Bij locatie 2 is de GHG iets lager gelegen en is het risico op kwel het kleinst (dit is bij 3 het hoogste). Hierdoor heeft locatie 2 een positievere score, al blijft ook hier de waterhuishouding en bodemgesteldheid een belangrijk aandachtspunt waardoor deze wel lichtblauw is gemarkeerd. Bij het aspect landschap en natuur is locatie twee het minst ingrijpend wat betreft verandering in het landschap, mede doordat deze de natuurlijke en bestaande grenzen in het landschap en de omliggende bebouwing volgt. Vanuit cultuurhistorie en archeologie ligt de tweede ontwikkellocatie achter de historische lintbebouwing van De Schans waardoor dit karakter enigszins wordt aangetast. Daarnaast wordt er dichter richting fort Altena en de schuilbunkers gebouwd. Locatie 2 is daarentegen een logisch vervolg door op de reeds in ontwikkeling zijnde nieuwbouwwijk ‘Achter de Schans’. De eerste locatie scoort het meest positief door de ligging direct tegen de bebouwde kern van Werkendam aan en op afstand van de cultuurhistorische waarden van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de historische linten. Voor de verkeersontsluiting van de woonvelden van de eerste 2 locaties zijn vergelijkbare oplossingen nodig.

Zo zal elk van de locaties met een nieuwe weg verbonden moeten worden met de nieuwe rondweg. Voor locatie 3 is hiervoor een veel langere verbindingsweg nodig en is daarnaast is de afstand naar de voorzieningen binnen het dorp ook

groter. De kans dat hierdoor meer gebruik gemaakt gaat worden van gemotoriseerd vervoer is aanzienlijk. Om deze redenen scoort de derde locatie minder goed op verkeer. Voor milieu (gezondheid) spelen vooral de aanwezigheid van veehouderijen en andere bedrijven in de omgeving een rol. Voor locatie 1 en 3 geldt dat er diverse bedrijven en veehouderijen gelegen zijn rondom het gebied. Dit vraagt om maatwerk om de nieuwe wijk en bestaande bedrijven naast elkaar te laten functioneren, waardoor er mogelijk deels geen woonwijk mogelijk is. Locatie 2 ligt op een grotere afstand van veehouderijen, maar wel met Wel enkele bedrijven in de buurt. Naar verwachting kan hier gemakkelijker rekening mee worden gehouden, aangezien deze bedrijven al in een woonomgeving zijn gesitueerd. Economisch gezien heeft compact ontwikkelen de voorkeur, dit is het geval bij locatie 1 en 2. De omvang van locatie 2 is echter wel kleiner waardoor er weliswaar minder verwervingskosten nodig zijn, maar de opbrengstpotentie is dan ook kleiner. De derde locatie is negatiever beoordeeld door de verspreide locaties wat naast hogere bouwkosten ook hogere kosten aan infrastructuur en nutsvoorzieningen zal opleveren. Voor locatie 3 is er geen maatschappelijk draagvlak. De eerste en tweede locatie hebben voor de respondenten beide voor- en nadelen.

Echter zal met een ontwikkeling op locatie 1 een aanzienlijk groter aantal bestaande woningen negatief worden beïnvloed ten opzichte van locatie twee. Om die reden is locatie twee positiever beoordeeld dan locatie één. Gebaseerd op een evenwichtige afweging van de criteria scoort locatie 2 het hoogst. In hoofdstuk 6 wordt de voorkeursrichting toegelicht. 36

5.3 Afweging Rondweg Voor de 3 zoeklocaties voor woningbouw die hieronder zijn weergegeven is een afweging gemaakt op basis van de verschillende criteria, het resultaat hiervan is weergegeven in de tabel rechts.

Afwegingscriteria

Rondweg 1

2

3

Bodem en water Landschap en natuur Cultuurhistorie en archeologie Verkeer Milieuaspecten (gezondheid)

*

*

*

Financiële uitvoerbaarheid Maatschappelijk draagvlak * Bij de rondweg uitsluitend het aspect geluid

Zoeklocatie Rondweg 1

Zoeklocatie Rondweg 2

Zoeklocatie Rondweg 3

37

Toelichting afweging Op basis van bodem en water zijn de drie tracés vergelijkbaar met uitzondering van locatie 1. Hier loopt het laatste deel via De Werken waarbij de bodem al in gebruik is als weg en de zettingen hierdoor minder zullen zijn. Ten aanzien van landschap en natuur scoort het tweede tracé beter doordat deze de bestaande landschappelijke structuren volgt. Tracé 1 scoort minder goed, omdat de ‘grote slinger’ minder bij het landschap past en de weg relatief ver het landschap in gaat. Het derde tracé volgt maar deels de bestaande landschappelijke structuur waardoor deze ook minder goed beoordeeld is. Vanuit cultuurhistorie scoort het eerste tracé duidelijk beter aangezien hier deels een bestaande wegstructuur gebruikt gaat worden. Daarnaast is bij tracé één niet nodig om het dijkprofiel van de Sleeuwijksedijk te doorsnijden waar dat bij tracé twee en drie wel nodig is voor een nieuwe aansluiting op de dijk. Vanuit infrastructuur en verkeer is gekeken naar hoe efficiënt het verkeer gebruik zal maken van de weg. Hoe verder de aansluiting van de kern van Werkendam af ligt, hoe groter de kans dat de weg minder zijn beoogde doel zal bereiken. De drie tracés zijn allen relatief dicht bij de kern gelegen maar de eerste optie ligt het verst weg en bovendien heeft dit tracé een S-vorm wat mogelijk de doorstroming van verkeer verhinderd.

Deze variant heeft dus het meeste negatief invloed op de bestaande wegen.

Voor milieuaspecten en gezondheid is hier uitsluitend een verschil op het gebied van geluid. Hierbij is het verst weg gelegen tracé ten opzichte van Werkendam het gunstigste. Economisch gezien zal het eerste tracé interessanter zijn om te ontwikkelen aangezien hier deels gebruik gemaakt gaat worden van een bestaande weg en het gaat niet ten koste van bestaande woningen aan de Sleeuwijkseweg. Daarentegen is de lengte van de rondweg wel het langste en moet rekening worden gehouden met een bestaand agrarisch bedrijf. Minpunt van tracé 3 is de opdeling van bestaande agrarische percelen dat mogelijk tot incourante percelen leidt. Vanuit het maatschappelijk draagvlak kwam variant 1 als voorkeur eruit aangezien deze op de grootste afstand is gelegen en daarmee het zicht- en geluidshinder het minst wordt verwacht. Maar ook de eerder benoemde argumenten speelde mee zoals het niet doorkruizen van de historische lintbebouwing langs de Sleeuwijksedijk en hergebruik van de huidige wegenstructuur. Uit de integrale afweging volgt dat bij een gelijke evenwichtige weging van de criteria tracé 1 het best scoort. In hoofdstuk 6 wordt de voorkeursrichting toegelicht.

38

5.4 Totaalbeeld afwegingskader Op basis van bovenstaande afweging is onderstaande tabel met een totaaloverzicht gemaakt:

Afwegingscriteria

Bedrijven 1

2

Wonen 3

1

2

Rondweg 3

1

2

3

Bodem en water Landschap en natuur Cultuurhistorie en archeologie Verkeer Milieuaspecten (gezondheid) Financiële uitvoerbaarheid Maatschappelijk draagvlak

39

Door voorgaand afwegingskader gelijk te wegen op de verschillende criteria blijkt dat locaties 1 en 2 bij bedrijven even hoog scoren. Voor wonen is locatie 2 de best scorende oplossing en voor de rondweg valt de score bij gelijke weging het best uit voor tracé 1. Uiteraard staan de locaties niet op zichzelf. Er zijn onderlinge relaties tussen de hoofdfuncties. Met name wonen en rondweg hangen samen, maar denk ook aan de combinatie van bedrijven 1 met wonen 2. De afstand tussen deze twee functies is relatief klein, wat een afstemming op elkaar vraagt.

Bedrijven 1

Bedrijven 2

Wonen 2

Rondweg 1

In het volgende hoofdstuk is voor elk van de drie hoofdfuncties een voorkeurslocatie gekozen. Deze voorkeurslocaties zijn samengevoegd tot een visiekaart. Hierbij is het ook van belang om te kijken naar koppelkansen van andere en ondersteunende functies.

40

5.5 Koppelkansen andere functies Naast de drie grote ruimtevragers zijn er koppelkansen om ook op andere terreinen een meerwaarde te creëren voor het gebied Werkendam-Noord. Denk hierbij aan functies zoals natuurontwikkeling, nieuwe langzaamverkeerroutes, extra waterberging, duurzame energieopwekking etc. De mogelijkheden voor deze aanvullende functies zijn bij de totstandkoming van de visie onderzocht. Op basis van de gebiedskenmerken en in afstemming met belanghebbenden zijn ook hiervoor de voorkeuren van bewoners en specialisten afgewogen. In de uiteindelijke visie in het volgende hoofdstuk is per gebied ingegaan op de mogelijkheden, de aandachtspunten en voorkeuren. Deze aanvullende functies staan immers ook niet op zichzelf maar zijn gekoppeld en ondersteunend aan de gekozen hoofdfuncties. Tot slot zijn er nog 3 belangrijke voorzieningen in beeld die mogelijk van invloed zijn op de ontwikkeling van Werkendam Noord, namelijk de toekomstplannen van Kozakken Boys, de behoefte aan een supermarktlocatie en eventueel toekomstige initiatieven met maatschappelijke relevantie. Inpassing van deze ontwikkelingen is nu niet meegenomen, omdat deze plannen niet concreet genoeg zijn of ondergeschikt zijn ten opzichte van de 3 grote ruimtevragers: Bedrijventerrein, woonwijk en rondweg. Duidelijk is wel dat dit zeer beperkt invloed heeft op de gemaakte keuzes van de hoofdfuncties.

De beperkte invloed komt naar voren op basis van mogelijke hypothetische scenario’s voor de beschreven functies:

- Mocht de Kozakken Boys op de huidige locatie uitbreiden, dan zal de locatie ten noorden van de Lange Wiep de enige mogelijkheid zijn. In dat geval zal met de volkstuinen en de ijsbaan gekeken moeten worden of voor hen een nieuwe locatie gevonden kan worden. Buiten de voorkeurslocaties van de andere functies is er voldoende ruimte om bijvoorbeeld ten noorden van de Binnenvliet of tussen de ‘Schans’ en de ‘Dijkgraaf den Dekkerweg’ een nieuwe locatie te vinden voor deze functies. Dit zal dan ook geen invloed hebben op de visie. - Mocht de Kozakkenboys verhuizen naar een plaats aan de rand van het dorp in plaats van de nu omsloten locatie, dan ontstaat een nieuwe onderzoeksopgave. Er zal dan onderzocht moeten worden in een locatiestudie wat de benodigde ruimtevraag is van de vereniging en waar deze past rondom Werkendam. De kans dat dit zal botsen met de gekozen locatie van het bedrijventerrein is niet aannemelijk. De kans dat de beste locatie voor de sportvelden in de ‘gele’ woonvlek zal uitkomen heeft consequenties dat de woonbuurt niet compleet kan worden uitgevoerd, echter komen de sportvelden vrij voor eventueel woningbouw. Bij een gelijkblijvende ruimtevraag kunnen deze gebieden 1 op 1 worden uitgewisseld.

Mocht uit de studie komen dat de beste plaats voor een nieuwe locatie voor de Kozakkenboys een plek buiten de reeds aangewezen plekken komt dan zal dit de visie niet in de weg zitten. Vanwege een mogelijke extra woningbouwlocatie op de plek van de Kozakkenboys zal deze gearceerd worden opgenomen op de visiekaart. Of en op welke manier dit mogelijk is, zal in een nadere studie onderzocht moeten worden. 41

Naast de sportverenigingen ligt er binnen de gemeente de vraag waar een supermarkt zou kunnen komen te liggen in of nabij het studiegebied van Werkendam Noord. Voor deze supermarktlocatie zijn enkele randvoorwaarden van toepassing: • Gelegen aan de noordoostzijde van Werkendam (binnen de kern zijn geen geschikte locaties en de zuidzijde ligt aan de ‘aanvalskant van de Nieuw Hollandse Waterlinie). • Aansluitend op de kern Werkendam (niet ergens ver weg aan de rijksweg A27 of op een bedrijventerrein). • Goed ontsloten voor auto en fietsverkeer. • Op voldoende afstand van woningen in verband met extra verkeer en geluid.

Overige toekomstige initiatieven met maatschappelijke relevantie zitten niet in deze visie. Dat wil niet zeggen dat hiervoor geen ruimte beschikbaar is. Per initiatief zal gekeken moeten worden of deze passend is op de locatie. Een initiatief gerelateerd aan of ter ondersteuning van wonen is mogelijk binnen de woonvlek mits dit niet ten koste gaat van de hoofddoelstelling om het gewenste aantal woningen te realiseren.

Al deze uitgangspunten meewegend, komt het gebied tussen de Binnenvliet en de ‘Lange Wiep’ het meest in aanmerking als geschikte locatie. Deze locatie ligt in Werkendam noord en is centraal gelegen tussen de wijken ‘Werkense polder’ en ‘Achter de Schans’ en de woonvlek uit de visie. Autoverkeer en voorraadtoeleveringen kunnen eenvoudig de locatie bereiken via de nieuwe rondweg. Fietsers kunnen via de Monnikenhoef veilig de locatie bereiken. Door de ligging en aanwezige infrastructuur zal een passende afstand tussen woningen en een supermarkt goed realiseerbaar zijn. Deze locatie zal indicatief opgenomen worden op de visiekaart. Een nadere studie zal uitwijzen in hoeverre de aanwezige functies (ijsbaan, volkstuinen en agrarisch perceel) hier kunnen blijven of verplaatst worden.

42

6 Totaalvisie Werkendam Noord Na gelijke weging van de criteria blijkt dat voor bedrijven twee locaties gelijk scoren en voor wonen locatie 2 iets hoger scoort dan locatie 1. Voor de rondweg is een duidelijke hoogste score voor tracé nummer 1. Gezien het feit dat locaties gelijk of bijna gelijk scoren en daarmee beide ruimtelijk gezien te verantwoorden zijn heeft het college wensen en bedenkingen gevraagd aan de gemeenteraad. Daarnaast is er op 18 maart 2025 een motie aangenomen waarbij de voorkeur voor een bedrijventerrein op locatie 2 is aangegeven. De gemeenteraad kiest hier bewust voor de openheid van het landschap bij binnenkomst in de gemeente vanaf de A27 vanuit Gorinchem. Naar aanleiding van het opgestelde afwegingskader, de wensen en bedenkingen van de gemeenteraad en de aangenomen motie zijn de voorkeurslocaties als volgt: Bedrijventerrein Locatie 2 - Rondom de RWZI Wonen Locatie 2 - Achter de Schans Rondweg Locatie 1 - Aansluitend op de Werken

Op basis van de voorkeurslocatie van de drie hoofdfuncties en de kansen voor groen-, water en verkeerstructuren is gekeken hoe de afzonderlijke elementen samen kunnen komen als integrale visie voor Werkendam Noord. Aangezien de behoeftes en prioriteit voor de verschillende onderdelen binnen de visie niet gelijk zijn, zal niet heel Werkendam Noord in één keer ontwikkeld worden. De visie schetst dus een toekomstbeeld voor de lange termijn dat stapsgewijs tot stand komt. Om de visie gefaseerd uit te kunnen voeren, is deze op te delen in drie afzonderlijke deelprojecten die gezamenlijk de visie vormen. Het gaat hier om de volgende drie deelgebieden: 1. Het bedrijventerrein met de kanaalzone 2. De infrastructuur, hieronder vallen de rondweg en overige wegen inclusief de inpassing 3. Het woonveld ‘Achter de Schans’ en de opwaardering van de Binnenvliet

43

6.1 Visie in het kort Het gebied rondom de RWZI wordt aangewezen als bedrijventerrein met voldoende ruimte voor groen en water. Het kassengebied wordt geïntegreerd op het bedrijventerrein. Door de kanaalzone deels te verbreden en stroken natuurlijk in te richten ontstaat er een ecologische verbindingszone. Het bedrijventerrein dient aan de buitenranden landschappelijk ingepast te worden. Het terrein is ontsloten via een nieuwe verbindingsweg langs het kanaal naar de nieuwe rondweg. Langs de rijksweg A27 wordt een snelfietspad aangelegd. Van de bebouwing wordt een hoogwaardige uitstraling verwacht aangezien er hoge beeldkwaliteitseisen zullen gelden. De zone langs snelweg en het zuidelijk deel rond Fort Altena en de molen Het Landeke wordt vrij gehouden van bebouwing. Hierdoor blijft het open en vrije karkater met het zicht richting Werkendam behouden. Werkendam zelf wordt richting het oosten uitgebreid. Het nieuwe woongebied sluit hiermee aan op de ontwikkeling ‘Achter de Schans’. Op de overgangen naar het oosten en noorden (incl. Binnenvliet) is een robuuste landschappelijke inpassing nodig waarmee de ecologische verbindingszones ook daadwerkelijk een meerwaarde krijgt. Ook voor toekomstige bewoners biedt dit een aantrekkelijk woonmilieu. Verder zal binnen de wijk ook voldoende ruimte moeten zijn voor groen en water om het hemelwater voldoende te kunnen bergen en afvoeren.

Het bestaande lint langs de Schans zal zorgvuldig moeten worden ingepast. De hoofdontsluiting loopt via de nieuwe rondweg. Verder wordt het gebied verankerd middels diverse fiets- en wandelpaden. De nieuwe rondweg vormt samen met een fiets- en wandelpad, een groenstrook en de Binnenvliet de nieuwe dorpsrand tot aan de Monnikenhoef. Vanaf deze weg buigt de hoofdontsluiting via de bestaande weg De Werken naar de Sleeuwijksedijk. Door zorgvuldig te

kijken naar de aantakkingen op de rondweg zal het omliggende gebied ook profiteren van de rondweg en zullen er delen van het gebied juist autoluwer worden. Denk hierbij aan het middengebied en ook zal het verkeer op de Sleeuwijksedijk afnemen. Hier zal ook naar vergroening worden gekeken door bloemrijke bermen en extra laanbomen zodat er aantrekkelijke routes ontstaan voor langzaam verkeer. Voor elk van de deelgebieden zijn uitgangspunten/randvoorwaarden benoemd die als startpunt dienen voor verdere uitwerking. (Voor visiekaart zie volgende pagina en bijlage 5) Legenda Nieuw bedrijventerrein Woningbouwlocatie Tracé nieuwe rondweg Gebiedsontsluitingswegen Langzaam verkeer/ fietsers Waterberging / inpassing Groene (ecologische) verbindingszone en inpassing Bomenrijen langs wegen / Groene inpassing De aansluiting op knooppunt de ‘Tol’ zal in een nadere studie vorm krijgen Locatie Kozakkenboys. Zoekgebied woonlocatie, nadere studie nodig voor wel of niet verplaatsen van de voetbalvereniging Mogelijke locatie nieuwe supermarkt 44

6.2 Deelgebied 1 – Het bedrijventerrein Dit deelgebied bevat het bedrijventerrein samen met de kanaalzone. De volgende uitgangspunten gelden voor deelgebied 1.

Bedrijvigheid • Gelegen rondom de RWZI, ten westen van de kooikamp. • De kavels zijn bestemd voor bedrijven uit Werkendam of gelieerd aan bestaande bedrijvigheid binnen Werkendam. • De kavels zijn ontsloten via een nieuwe weg vanaf de rondweg. • Bestaande kassen worden geïntegreerd in het nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein. • Waar gewenst kan een kashouder zijn bedrijf transformeren naar bedrijventerrein voor nieuwe bedrijfskavels. • Op het bedrijventerrein zijn bedrijven tot VNG cat. 3.2 toegestaan. Voor hogere categorieën is nader onderzoek nodig op basis an uitstoot en het effect op de woonomgeving. • Zonering is mogelijk nodig in verband met de (voormalige) bedrijfswoningen aan de Kooikamp. • Bij fietspad, rekening houden met verbreding A27 en plasbrandgevaar als gevolg van externe veiligheid (tankwagens A27). • Ten aanzien van de bestaande agrarische bedrijven dient er een oplossing te komen zodat deze als zodanig worden opgenomen en/ of getransformeerd worden naar een reguliere bedrijfskavel. • Hoogwaardige beeldkwaliteit om het zicht op de locatie op fraaie manier vorm te geven, in combinatie met groene inpassing. • Er zal onderzocht moeten worden of er gebruik gemaakt kan worden van de energieopwekking van de Energiefabriek en een wisselwerking met het kassengebied. Deelgebied 1 - Het bedrijventerrein