Bijlage 1. Wet inburgering
Tekst van het document
VERKENNING SAMEN INBURGEREN REGIONAAL BELEIDSKADER VERANDEROPGAVE INBURGERING
VERSIE 2 APRIL 2021
Inhoudsopgave 1
2
Inleiding ................................................................................................................................. 3 1.1
Aanleiding ...................................................................................................................... 3
1.2
Doelstelling beleidskader ................................................................................................ 3
1.3
Lees wijzer...................................................................................................................... 3
Opgavebeschrijving ................................................................................................................ 4 2.1 2.1.1
Wettelijke doelgroep.................................................................................................... 4
2.1.2
Ondertussengroep ...................................................................................................... 4
2.2 3
4
5
Doelgroep ...................................................................................................................... 4
Aanbodplicht per doelgroep............................................................................................. 5
Visie en uitgangspunten .......................................................................................................... 5 3.1
Visie en doelstellingen .................................................................................................... 5
3.2
Beleidsuitgangspunten.................................................................................................... 6
3.2.1
Inwoner centraal ......................................................................................................... 7
3.2.2
Maatwerk ................................................................................................................... 7
3.2.3
Ondertussengroep doet mee ....................................................................................... 7
3.2.4
Evenwichtige mix van aanbieders ................................................................................ 7
3.2.5
Handhaving uit vertrouwen .......................................................................................... 8
3.2.6
Lokaal tenzij ............................................................................................................... 8
3.2.7
Evoluerende samenwerkingsvorm................................................................................ 8
3.2.8
Harmonisering budgettaire kaders en sturing ................................................................ 9
Keuzes in de klantreis ............................................................................................................. 9 4.1
Warme Overdracht ......................................................................................................... 9
4.2
Brede Int ake en PIP .......................................................................................................10
4.3
Maatschappelijke begeleiding.........................................................................................11
4.4
Ontzorgen en f inanciële zelf redzaamheid ........................................................................12
4.5
Leerroutes (incl. alf abetisering en KNM) ..........................................................................12
4.5.1
Opstartklas ................................................................................................................13
4.5.2
Onderwijsroute ..........................................................................................................14
4.5.3
B1-route ....................................................................................................................15
4.5.4
Z-route ......................................................................................................................17
4.6
PVT ..............................................................................................................................18
4.7
Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) ....................................................................19
4.8
Voortgang en handhaving ..............................................................................................19
Keuzes in proces en planning.................................................................................................20 5.1
Inkoop ..........................................................................................................................20
5.2
Pilots ............................................................................................................................21
5.3
Ondertussengroep .........................................................................................................21
5.4
Verordening ..................................................................................................................22
5.5
Communicatie ...............................................................................................................22
5.6
Uitvoering .....................................................................................................................23
1
6
5.7
ICT en inf ormatievoorziening ..........................................................................................23
5.8
Formatie .......................................................................................................................23
5.9
Toelichting planning .......................................................................................................24
Financiën ..............................................................................................................................26 6.1
Budget voor uitvoeringskosten........................................................................................26
6.2
Budget voor voorzieningen.............................................................................................27
6.3
Budget voor invoeringskosten ........................................................................................28
7
Risico’s en beheersmaat regelen.............................................................................................28
8
Bijlagen.................................................................................................................................30 8.1
Doelgroep toelichting .....................................................................................................30
8.1.1
Asielzoeker, vluchteling, asielstatushouder ..................................................................30
8.1.2
Inburgeraars met en zonder uitkering ..........................................................................30
8.1.3
Nareizigers met en zonder uitkering ............................................................................30
8.1.4
Gezinsmigranten en overige migranten .......................................................................30
8.2
Planning tot 1 jan 2022 ..................................................................................................31
8.3
Taalniveaus ..................................................................................................................32
8.4
Def inities en toelichting terminologie ...............................................................................32
2
1 Inleiding 1.1 Aanleiding Per 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering in. De nieuwe wet heeft als doel om alle inburgeringsplichtigen de kans te geven om snel en volwaardig mee te doen in de Nederlandse samenleving. Bij voorkeur in de vorm van betaald werk. Inburgeraars worden gestimuleerd om een zo hoog mogelijk taalniveau te behalen, in combinatie met gerichte inspanningen op participeren naar vermogen vanaf de start van het inburgeringstraject. Met de nieuwe wet neemt de gemeentelijke rol in de ondersteuning van inburgeraars toe: de gemeente voert de regie op de uitvoering van de inburgering, maar inburgeringsplichtigen blijven zelf verantwoordelijk voor het voldoen aan de inburgeringsplicht. Het bieden van maatwerk met een relatief beperkte omvang van de doelgroep en de noodzakelijke diversiteit van het te realiseren inburgeringsaanbod, betekent voor gemeenten met een lage taakstelling een relatief groot beslag op expertise en capaciteit. Daarmee ligt bovenlokale samenwerking, zeker voor kleine gemeenten, voor de hand. De gemeenten Altena, Drimmelen, Geertruidenberg en Oosterhout trekken daarom, als Dongemond gemeenten samen op bij de aanpak van de Veranderopgave Inburgering en de uitvoering van de nieuwe wet.
1.2 Doelstelling beleidskader We willen met dit beleidskader binnen de Dongemond gemeenten een gezamenlijke visie uitdragen en beleid ontwikkelen voor de implementatie van de nieuwe Wet Inburgering, met ruimte voor lokale verschillen.
1.3 Leeswijzer Hoofdstuk 2 start met een opgavebeschrijving van de Wet Inburgering, waarin we een schets maken van de doelgroep en de aanbod plicht per doelgroep. In hoofdstuk 3 beschrijven we de globale visie en de acht beleidskeuzes die de leidraad vormen voor de implementatie van de we t in de Dongemond gemeenten. In hoofdstuk 4 komen de verschillende stappen in de klantreis van de inburgeraar aan bod en de keuzes die wij als regio daarin reeds hebben gemaakt en nog moeten maken. Hoofdstuk 5 behandelt de planning en de keuzes op procesniveau. In hoofdstuk 6 staan we stil bij de financiën, en hoofdstuk 7 sluit af met de mogelijke risico’s en beheersmaatregelen. In hoofdstuk 8 zijn de bijlagen bijgevoegd. Dit beleidskader is een groeidocument. In verband met de vele nog openstaande keuzes die komend jaar beklonken zullen worden en de vele wijzigingen die vanuit het Rijk in de voorgeschiedenis van de veranderopgave al zijn gemaakt, behouden we een zekere mate van flexibiliteit in het implementatieproces. Daarbij wordt de veranderopgave vanuit het Rijk benadrukt als een ‘lerend stelsel’, met veel oog voor continue monitoring en evaluatie. Ruimte voor bijstellen is dus niet alleen nodig in de implementatie van de wet maar ook in de voorbereidingsfase.
Binnen de Dongemond gemeenten is dit beleidskader en de daarin gemaakte beleidskeuzes leidend in de voorbereidings - en implementatiefase voor het uitvoeren van de veranderopgave inburgering.
3
2 Opgavebeschrijving 2.1 Doelgroep 2.1.1 Wettelijke doelgroep De doelgroep van de nieuwe Wet Inburgering betreft ‘inburgeringsplichtige asielgerechtigden’. Dit betreft allereerst asielstatushouders. Ook hun familie- of gezinsleden, soms nareizigers, worden als asielstatushouder aangeduid. Naast de asielstatushouders geldt de plicht om in te burgeren ook voor gezinsmigranten. Binnen regio Dongemond kiezen we ervoor om de inburgeringsplichtige asielgerechtigden onder de nieuwe Wet Inburgering aan te duiden als inburgeraars. De taakstelling vanaf 2022 is nog niet bekend. Wel is de taakstelling voor de eerste helft van 2021 bekend, zie hieronder. Voor een verder onderscheid van de doelgroep, zie bijlage 8.1. Gemeente Altena Drimmelen Geertruidenberg Oosterhout
Taakstelling 1e helft 2021 43 21 22 43
2.1.2 Ondertussengroep Buiten de wettelijke afkadering van de doelgroep, kiezen we er in regio Dongemond ook voor om de zogeheten ‘ondertussengroep’ zo veel mogelijk mee te nemen in de nieuwe werkwijze. Dit zijn de inburgeraars die, op peildatum 1 januari 2022, nog inburgeringsplichtig zijn en juridisch onder de oude wetgeving vallen. Om ervoor te zorgen dat regio Dongemond ook de huidige inburgeraars op gelijke wijze in laat burgeren wordt er een plan van aanpak opgesteld om de ondertussengroep zoveel mogelijk in de geest van de nieuwe wet te begeleiden. Voor verdere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 3.2.3 en 5.3. Onderstaande tabel geeft weer een globaal inzicht van de aantallen waar de Dongemond gemeenten mee te maken hebben. Let op; dit is een schatting van de nog inburgeringsplichtige inburgeraars in de ondertussengroep. Inburgeraars die de inburgering al hebben behaald of ontheffing hebben gekregen vallen hier dus niet onder. Gemeente Altena Drimmelen Geertruidenberg Oosterhout
Ondertussengroep 40 50 23 60
4
2.2 Aanbodplicht per doelgroep Het te realiseren aanbod voor alle inburgeringsplichtigen (asielstatushouders plus gezins - en overige migranten) is weergegeven in het onderstaande schema. Aanbod
Taak
Asielstatushouders Gezins- en overige migranten Aangepast X Nieuw X Nieuw X X
Maatschappelijke begeleiding Financiële ontzorging Begeleiding bij inburgering (brede intake, PIP - Plan Inburgering en Participatie, advies, voortgangsgesprekken) Alfabetisering (voor zover opgenomen in het PIP) Leerroutes (incl. KNM – Kennis Nederlandse Maatschappij) MAP (Module Arbeid en Participatie) PVT (Participatieverklaringstraject)
Nieuw
X
Nieuw
X
Nieuw Aangepast
X X
X X
De toelichting op het verplichte aanbod wordt in hoofdstuk 4 verder behandeld aan de hand van de ‘klantreis’. Daarbij worden direct de keuzes laten zien die daarin zijn gemaakt (en nog open staan) vanuit regio Dongemond.
3 Visie en uitgangspunten 3.1 Visie en doelstellingen Samen met inburgeraars en ketenpartners willen wij dat inburgeraars zich snel thuis voelen en hun plek vinden in onze gemeenten. Onze visie is dat inburgeraars: • Onderdeel worden van onze lokale gemeenschappen. Door deelname aan sport, cultuur en buurtactiviteiten snel bekend raken met het Brabantse verenigingsleven. Of dat zij hun netwerk opbouwen en via bijvoorbeeld vrijwilligerswerk sneller hun plek vinden. • Zoveel als mogelijk meedoen op de arbeidsmarkt. Daarbij sluiten we zoveel als mogelijk aan bij de mogelijkheden/vaardigheden en interesse van de inburgeraar. Als een betaalde baan niet haalbaar blijkt, worden er alternatieven gezocht. Bijvoorbeeld via stageplekken, vrijwilligerswerk of dagbesteding. Hierin wordt de verbinding gelegd met het lokale bedrijfsleven. De inburgeraar kan zich zo blijven ontwikkelen. • Die nog jong zijn een goed opleidingsniveau behalen. Op die manier bieden we optimale kansen voor integratie, een goede en passende baan en zelfstandigheid. • Een zo hoog mogelijk taalniveau behalen. We stimuleren het behalen van minimaal B1 niveau en zullen alleen op die onderdelen afschalen waar blijkt dat B1 niet haalbaar is. • Eigen verantwoordelijkheid voelen en nemen voor hun persoonlijke ontwikkeling en de verbetering van het regionale inburgeringstraject als geheel.
• Zoveel als mogelijk duurzaam zelfredzaam worden op alle leefdomeinen, waardoor zij volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving en waar dat nog niet lukt gebruik maken van reguliere voorzieningen.
5
Ambitie regio Dongemond De samenleving als geheel, met daarin de inburgeraars, gemeenten, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en professionals delen een gezamenlijke verantwoordelijkheid om inburgeraars de juiste steun en begeleiding te bieden om hun plek in de samenleving te vinden. Wij zorgen voor een kwalitatief goed passend aanbod van taal en participatie. Met ruimte en interesse voor wat inburgeraars en hun cultuur kunnen toevoegen aan onze lokale gemeenschappen. De inburgering vindt plaats in samenspraak met inburgeraar/betrokkene, afgestemd op mogelijkheden en interesses. Inburgeraars worden pas losgelaten als zij een stabiele basis hebben waarop zij verder kunnen. In 2021 handelen we al zo veel mogelijk in de geest van de nieuwe wet, waarbij een persoonsgerichte aanpak en lerend ontwikkelen centraal staan. Doelstellingen Om de resultaten van onze inspanningen meetbaar te maken, om te bepalen of de ambitie is gerealiseerd, worden vooraf regionale doelstellingen worden geformuleerd: Regionale doelstellingen: a) Op 1 januari 2022 hebben de Dongemond gemeenten een eenduidige werkwijze betreffende inburgeraars. b) Op 1 januari 2022 hebben de Dongemond gemeenten het aanbod voor de leerroutes ingekocht.
De Dongemond gemeenten zijn vrij om bovenstaande regionale doelstellingen in een later stadium aan te vullen met lokale doelstellingen, al dan niet op basis van de analyse van de ondertussengroep (zie 5.3). Eventuele lokale doelstellingen dienen wel aan te sluiten bij het regionale beleidskader.
3.2 Beleidsuitgangspunten De wettelijke kaders en de ambitie van onze regio zijn hierboven toegelicht. Op basis hiervan hebben de Dongemond gemeenten een aantal beleidsuitgangspunten geformuleerd. Tijdens het regionaal bestuurlijk overleg van 26 juni 2020 zijn de uitgangspunten voorgelegd aan de bestuurders. De portefeuillehouders hebben gezamenlijk een prioritering aangebracht. Deze uitgangspunten geven richting aan de wijze van inburgeren, de manier waarop daarbij wordt samengewerkt tijdens de implementatie en de uitvoering, en aan de wijze waarop daar budgettair mee wordt omgegaan. De voorgestelde beleidsuitgangspunten zijn: • • • • • • • •
Inwoner centraal Maatwerk Tussengroep meenemen Evenwichtige mix aan aanbieders Handhaving uit vertrouwen Lokaal, tenzij Evoluerende samenwerkingsvorm Harmonisering budgettaire kaders en sturing
Met deze uitgangspunten is de werkgroep aan de slag gegaan. De punten worden hieronder voorgelegd.
6
3.2.1 Inwoner centraal Het streven van de Dongemond gemeenten is dat de persoonlijke situatie van de inburgeraar centraal staat. Dat houdt in dat we de wensen en mogelijkheden in kaart brengen en aansluiten bij de behoefte van de inburgeraars. Door de klankbordgroep regelmatig bij te praten tijdens de ontwikkelingen en implementatie van de nieuwe wet en hen om inbreng en feedback te vragen sluiten we aan bij de behoefte van onze inburgeraars. Inburgeraars worden aangemoedigd om hun persoonlijke kennis en kwaliteiten in te zetten als ervaringsdeskundige, om het programma beter te laten aansluiten op de doelgroep. De externe communicatie wordt bovendien afgestemd op de doelgroep. Hierbij zorgen we voor eenduidige en toegankelijke communicatie, rekening houdend met het taalniveau van de doelgroep. Ook is er aandacht voor cultuursensitiviteit in de brede zin. De uitvoerende consulenten én de uitvoerende partners kunnen cultuursensitief werken. Andersom wordt de doelgroep ook geholpen bij culturele verschillen in onderwijs en werk (bijvoorbeeld door een training in omgangsvormen op de werkvloer in Nederland).
3.2.2 Maatwerk De insteek van het nieuwe inburgeringstraject is de inburgering effectiever te laten verlopen door meer maatwerk in taalonderwijs en participatie te bieden. De Dongemond gemeenten streven er naar dit te realiseren door de inburgering af te stemmen op onder andere het startniveau, interesses en de leerbaarheid. Iedere inburgeraar is immers anders en heeft andere talenten. Daarbij zien we de inburgeraar als een integraal onderdeel van zijn netwerk en vooral van het gezin. In het opstellen van het PIP is aandacht voor de gezinssituatie en persoonlijke context. Uiteindelijk worden deelnemers gestimuleerd om een zo hoog mogelijk taalniveau te bereiken, maar wordt er niet gewacht met participatie totdat het minimumniveau A1 (zie bijlage 8.3) is bereikt. Dit kan ook maatschappelijke participatie zijn. Beginnen met taal in de praktijk (via vrijwilligerswerk, met een taalmaatje) is goed, bijvoorbeeld om zelf boodschappen te kunnen doen en praatje met de buren te maken. De voortgang in het inburgeringsproces wordt nauw gemonitord om continuïteit in maatwerk te bevorderen.
3.2.3 Ondertussengroep doet mee De nieuwe Wet Inburgering is alleen geldig voor hen die instromen vanaf 1 januari 2022. Voor de inburgeraars die voor die tijd inburgeringsplichtig werden, geldt de nieuwe wet niet. De gemeentelijke rol en verantwoordelijkheid voor deze zogenaamde ‘ondertussengroep’ is beperkter dan bij de nieuwe groep inburgeraars. Hier speelt mee dat dit een heel diverse groep is die in veel verschillende stadia zit, en waarbij bijvoorbeeld de inburgering (taal en werk) nog niet is afgerond, en waar niet altijd de middelen (meer) beschikbaar zijn. De vraag is dus hoe de gemeenten omgaan met deze inburgeraars die nog bezig zijn met inburgeren onder de oude wetgeving. Met het oog op goed inburgeren en financieel zelfredzaam worden, streven de Dongemond gemeenten ernaar om deze groep zo veel mogelijk mee te laten lopen in het nieuwe inburgeringsprogramma, alsof zij onder de nieuwe wetgeving vallen. Dit kan enkel op basis van vrijwilligheid, dus gemeenten zullen deze groep moeten ‘verleiden’ om in te stromen in het nieuwe inburgeringsprogramma.
3.2.4 Evenwichtige mix van aanbieders Maatwerk betekent meer variatie in (start- en doorloop)tijd, omgeving, switchen in trajecten, in werkkeuze (sectoren), en vooral ook persoonlijke aandacht voor mogelijkheden en wensen. Geconstateerd wordt dat het huidige aanbod onvoldoende aansluit, zowel op onze eigen ambities als
7
op de ambities van de inburgeraars. Door het bieden van een passend traject zal de inburgeraar zich gemotiveerd voelen om zich in te zetten. Is er bijvoorbeeld geen passend werk, dan heeft dit een negatief effect op het hele inburgeringstraject. We streven daarom naar een evenwichtige mix van aanbieders die lokaal versus regionaal georiënteerd zijn en aanbieders die meer gericht zijn op taal versus aanbieders die meer gericht zijn op werk. Hiervoor wordt een sterke verbinding gelegd met het bedrijfsleven en participatiemogelijkheden. De marktconsultatie is uitgezet om meer inzicht te krijgen in beschikbare aanbod en keuzes die gemaakt moeten worden. Naast het formele aanbestede aanbod is er aandacht voor de verbinding met de informele ketenpartners.
3.2.5 Handhaving uit vertrouwen Door de nieuwe opzet van de inburgering zit controle ingebed in de werkwijze en is minder rigide controle en handhaving nodig. Het persoonlijk inburgeringsplan (PIP) geeft heldere doelen en biedt een goed houvast. In de nieuwe processen is er veel persoonlijk contact en nabijheid. De PIP heeft de vorm van een beschikking waardoor hij goed te handhaven is. Daarnaast volgt ook DUO het inburgeringsproces. De Dongemond gemeenten beperken de handhaving tot de wettelijk bepaalde minimale toets momenten, en streven ernaar met name in te zetten op persoonlijke aandacht en nabijheid. Waar het toch nodig is een boete op te leggen, doen we dat met inachtneming van de omstandigheden en altijd als instrument om te komen tot verandering in gedrag. Er wordt voorgesteld om dit expliciet mee te nemen in de opleiding / omscholing van klantmanagers.
3.2.6 Lokaal tenzij De Dongemond regio neemt de lokale situatie als vertrekpunt, maar trekt op specifieke onderdelen in de ontwikkeling en implementatie regionaal op. Het inburgeringsproces wordt daarnaast zoveel mogelijk gestandaardiseerd (zonder maatwerk te verliezen) waardoor samenwerking en uitwisseling van capaciteit en expertise wordt gestimuleerd. We stellen dat inburgeringstrajecten maatwerk zijn in de lokale context. Desondanks is een minimale schaalgrootte nodig om maatwerk betaalbaar en kwalitatief uit te kunnen voeren. De uitvoering is zoveel mogelijk lokaal. Processen zijn zoveel mogelijk regionaal hetzelfde (intake/PIP etc.). Deze taakstelling vraagt om een intensieve, inhoudelijke en structurele samenwerking in de vorm van een regionale projectgroep.
3.2.7 Evoluerende samenwerkingsvorm De wetgever vindt regionale samenwerking bij uitvoering van deze taak zeer belangrijk, vanwege het bieden van maatwerk en flexibiliteit van de leerroutes. Om die reden verkent de regionale projectgroep Dongemond de mogelijkheden om bovenlokaal samen te werken. Samenwerking komt de effectiviteit en efficiency ten goede, omdat er namelijk aanzienlijke regionale verschillen zijn die verband houden met de spreiding van inburgeraars in Nederland. Op een aantal onderdelen voorzien wij dat samenwerking zich goed leent voor bijvoorbeeld de inkoop van leerroutes en de gezamenlijke voorbereiding. Regionale samenwerking ligt minder voor de hand daar waar het gaat om het onderdeel maatschappelijke begeleiding, al dan niet in combinatie met het lokale welzijnswerk. Dit geldt ook voor het uitvoeren van de brede intake en PIP; dit is immers een gemeentelijke taak. Er wordt regionaal samengewerkt om voldoende mogelijkheden tot maatwerk en een reële prijs binnen de gegeven taakstelling te realiseren. Aangezien er geen bestuurlijke samenwerking op het gebied van inburgering tussen de Dongemond gemeenten bestaat waar we de gemeentelijke samenwerking op het gebied van inburgering “onder kunnen hangen”, geven we dit vorm in een projectstructuur. Tijdens regionale evaluatiemomenten
8
wordt de (vorm van) samenwerking opnieuw bekeken en waar wenselijk en mogelijk doorontwikkeld.
3.2.8 Harmonisering budgettaire kaders en sturing De Dongemond gemeenten streven ernaar om voor de uitvoering van de Wet Inburgering binnen de financiële kaders te blijven. De beschikbare middelen beschouwen we als een gegeven en we spannen ons in voor creatieve invullingen waarin we maximaal aansluiten op de lokale en (boven)regionale mogelijkheden en reeds aanwezige voorzieningen. Om grip te houden op de inzet van de middelen en de mogelijke synergie te ontdekken en te optimaliseren is een geharmoniseerde budgetadministratie van belang. Dit wil echter niet zeggen dat we de financiën samenvoegen. De vier gemeenten blijven verantwoordelijk voor ieders eigen financiën. Hierbij wordt in de administratie een duidelijke verdeling gemaakt tussen lokale uitvoeringskosten/inkoop, regionale uitvoeringskosten/inkoop. Daarnaast wordt een onderscheid gemaakt tussen incidentele kosten/inkomsten en structurele kosten/inkomsten. Zie voor een verdere toelichting op de financiën hoofdstuk 6.
4 Keuzes in de klantreis Binnen de wettelijke kaders hebben gemeenten veel ruimte om de onderdelen naar eigen wens in te richten. Ook zijn er buiten de gegeven bouwstenen aspecten waar gemeenten aan moeten denken. In dit hoofdstuk lopen we daarom de ‘klantreis’ door die de inburgeraar maakt. Aan de hand van de klantreis lichten we de reeds gemaakte en nog openstaande keuzes toe binnen regio Dongemond.
4.1 Warme Overdracht Toelichting
Gemaakte keuzes
Voordat inburgeraars aan een gemeente gekoppeld worden, verblijven ze in een AZC locatie. Hier worden ze door het COA voorbereid op de inburgering. Zodra een inburgeraar aan een gemeente is gekoppeld, kan de gemeente contact zoeken met het COA voor een ‘warme overdracht’. De relevante informatie over de inburgeraar vanuit zijn tijd in het AZC kan zo worden overgedragen naar de gemeente. De gemeente is vrij om te bepalen, in overleg met het COA, hoe de warme overdracht wordt vormgegeven. •
•
De Dongemond gemeenten vinden het belangrijk dat niet alleen de basisinformatie over de inburgeraar wordt overgedragen, maar ook de achtergrondinformatie. Dit kan gaan over de activiteiten de iemand heeft gevolgd tijdens het verblijf, of wat de algemene houding, motivatie en verwachting is van de inburgeraar. Zo krijgen we een zo compleet mogelijk beeld van de inburgeraar. Deze informatie is relevant voor het opstellen van het PIP en de brede intake. Andersom is het voor de inburgeraar prettig om voorafgaand aan de verhuizing al contact te hebben met de gemeente. Vanwege de spreiding in de regio en de instroom vanuit verschillende COA locaties is het niet haalbaar voor onze consulenten om fysiek naar een COA locatie te gaan voor de warme overdracht. Waar mogelijk is het – in het kader van zelfredzaamheid – juist goed voor de inburgeraar om zelf de gemeente te bezoeken. Met het COA zelf is daarom afgesproken dat de consulenten van de gemeente contact zoeken met de casemanager van
9
Openstaande keuzes/acties
•
het COA om de juiste vorm van warme overdracht te kiezen (via beeldbellen/telefonisch/fysiek in de gemeente/per mail/anders). Zo is maatwerk geboden. Het COA roept de gemeenten op om ook in 2021 al op deze manier te werken. Gemeenten kunnen tijdens de voorinburgering al informatie over de gemeente delen (zodra koppeling bekend is). Dit is een lokale keuze en kan individueel worden opgesteld.
4.2 Brede Intake en PIP Toelichting
De gemeente voert een uitgebreide intake met de inburgeraar, om zo goed mogelijk een beeld te krijgen van de startsituatie en ontwikkelmogelijkheden van de inburgeraar. Hier moeten ten minste de dertien leefgebieden worden behandeld1. Gemeenten mogen daarnaast zelf bepalen hoe deze informatie wordt opgehaald en in kaart gebracht. Een vast onderdeel van de brede intake is echter de leerbaarheidstoets 2. Op basis van de brede intake wordt samen met de inburgeraar een persoonlijk plan voor het inburgeringstraject opgesteld (binnen 10 weken na inschrijving bij de gemeente). Het PIP bestrijkt een periode van (maximaal) 3 jaar en geeft aan wat de inburgeraar gaat doen en wat daarvoor nodig is. Zo wordt de leerroute vastgelegd, en de overige verplichte onderdelen. De inburgeraar én de gemeente zijn verplicht zich aan de afspraken in het PIP te houden. De gemeente toetst aan de hand van het PIP periodiek de voortgang. Waar nodig kan het PIP worden aangepast (dit kan slechts één keer binnen het traject).
De brede intake en het PIP vormen de basis voor het gehele inburgeringstraject. Het is daarom ontzettend belangrijk dat dit goed wordt uitgevoerd. Gemaakte • De Dongemond gemeenten vinden het belangrijk dat de brede intake en keuzes het PIP niet alleen worden gezien als formele instrumenten om de afspraken vast te leggen. De brede intake is ook een middel om vertrouwen op te bouwen met de inburgeraar, waar de rest van het traject van geprofiteerd kan worden. Het PIP bestaat daarnaast uit wederzijdse afspraken, en wordt samen met inburgeraar vastgesteld. • Een regionale werkgroep heeft in de loop van 2020 al de basis gevormd voor de brede intake en het PIP. Dit wordt in 2021 nader uitgewerkt. • Ook is vastgesteld dat de lokale consulenten/dedicated klantmanagers verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Zij begeleiden immers de inburgeraar bij het gehele traject. Openstaande • De brede intake kan mogelijk worden ondersteund door een opstartklas. keuzes/acties Dit wordt als optie onderzocht in het aanbestedingstraject (zie 4.5.1).
1 De dertien leefgebieden: Leerbaarheid, opleiding, werkervaring (incl. vrijwilligerswerk), praktische
competenties/vaardigheden, werknemersvaardigheden, taalniveau, motivatie/interesses, mate van zelfredzaamheid, digitale vaardigheden, gezinssituatie, fysieke gezondheid, mentale gezondheid, sociaal netwerk. Deze leefgebieden zijn benoemd in de kamerbrief van min. Koolmees van 15 -2-2019. Via een AMvB worden de inhoud en de vorm van de brede intake nader bepaald. 2 Het ministerie van SZW is momenteel nog bezig met de ontwikkeling van de toets en de selectie van de afnemer. Het streven is om de toets rond september 2021 klaar voor gebru ik te hebben. Begin 2021 zal een keuze worden gemaakt voor een geschikte afnemer. Het is nog onbekend of gemeenten op den duur de toets zelf zullen afnemen. Dit zal naar alle waarschijnlijkheid niet op korte termijn plaatsvinden.
10
•
Hoewel de basis is gelegd, moet de verdere werkwijze van de brede intake en het PIP nog worden vastgesteld (startmoment/aanwezige partijen (bijvoorbeeld maatschappelijk werk)/duur/vorm).
4.3 Maatschappelijke begeleiding Toelichting
Het doel van de maatschappelijke begeleiding is om de statushouder te begeleiden richting (basis)zelfredzaamheid. Maatschappelijke begeleiding is, net zoals in de huidige situatie, een wettelijke verplichting. De inhoud ervan wordt in het nieuwe stelsel echter wel gewijzigd. De maatschappelijke begeleiding zal bestaan uit: • Praktische hulp bij het regelen van basisvoorzieningen (bijvoorbeeld wonen, zorg, onderwijs, inkomen) en de kennismaking met de lokale woonomgeving • Voorlichting over leefgebieden in de Nederlandse samenleving (bijvoorbeeld gezondheid, opvoeding en de kennismaking met maatschappelijke organisaties)
Waar de maatschappelijke begeleiding nu ook nog verantwoordelijk is voor hulp bij het starten van de inburgering en bij het stimuleren van participatie, is dat in de nieuwe wet een onderdeel van de brede intake en het PIP. Momenteel wordt dit bij alle vier de gemeenten extern uitgevoerd (door VWN en Surplus). Gemaakte • Omdat persoonlijke aandacht in de maatschappelijke begeleiding zo keuzes belangrijk is, vinden de Dongemond gemeenten het belangrijk dat de uitvoering lokaal (en niet regionaal) wordt belegd. Wel kunnen de uitgangspunten regionaal worden vastgesteld om een mate van uniformiteit te creëren. • We zien dat het voor de uitvoering van de maatschappelijke begeleiding ontzettend waardevol is om met vrijwilligers te werken. Wel is er voor het hooghouden van de kwaliteit aandacht nodig voor deskundigheidsbevordering onder vrijwilligers. We vinden het daarom belangrijk dat dit een integraal onderdeel is bij de uitvoerende partijen. • Voor het bewaken van de kwaliteit is monitoring en evaluatie nodig. Vanuit uitvoerende partners verwachten we daarom structurele terugkoppeling en rapportages, zowel op casus- als procesniveau. • Aangezien de lokale consulenten goed op de hoogte moeten zijn van de inburgeraar, is het belangrijk dat de maatschappelijk begeleider nauw contact heeft met de consulent (op casusniveau).
Openstaande • Er moet worden vastgesteld welke rol de maatschappelijk begeleider krijgt keuzes/acties in het inburgeringstraject (bijvoorbeeld tijdens de brede intake en het PIP, maar ook in het bewaken van de voortgang). • De gemeenten moeten daarnaast (ieder voor zich) bepalen welke partijen de begeleiding gaan uitvoeren. • Eventueel moeten regionaal de uitgangspunten voor lokale uitvoering worden vastgesteld. Dit gebeurt uiteraard in overleg met de uitvoerende partners. • Er moet de keuze worden gemaakt of de begeleiding bij financiën/financiële zelfredzaamheid ook onderdeel wordt van de maatschappelijke begeleiding. Dit is deels afhankelijk van de uitkomsten van de lopende pilot ‘Ontzorgen’ (zie paragraaf 5.2).
11
4.4 Ontzorgen en financiële zelfredzaamheid Toelichting
Bijstandsgerechtigde inburgeraars worden door de gemeente zes maanden financieel ontzorgd op het gebied van betalingen van huur, gas, water, elektra en de verplichte zorgverzekering. Zo kunnen ze zo snel mogelijk beginnen met het inburgeringstraject, zonder afleiding door eventuele financiële problemen. Ook krijgt de inburgeraar praktische scholing en individuele begeleiding, met als doel om na 6 maanden financieel zelfredzaam te zijn.
Zowel het administratieve ontzorgen als de begeleiding kan op verschillende manieren worden ingericht. De Dongemond gemeenten hebben hier momenteel een pilot op ingericht (de pilot ‘Ontzorgen’). Gemaakte • Om grote verschillen tussen de gemeenten te voorkomen is besloten dat keuzes de richtlijnen voor het ontzorgen en de begeleiding zo veel mogelijk regionaal worden ingericht. Openstaande • De gemeenten moeten een uitvoeringspartij aanwijzen voor de keuzes/acties begeleiding bij financiële zelfredzaamheid (dit kan ook intern, bijvoorbeeld door het te koppelen aan schuldhulpverlening) en vaste lastenbeheer (ook dit kan intern). Het besluit voor de uitvoering is voor een groot deel afhankelijk van de resultaten van de eigen en landelijke pilots.
4.5 Leerroutes (incl. alfabetisering en KNM) Voor de inburgeraar zijn er drie mogelijke ‘leerroutes’ om in te burgeren: 1) de Onderwijsroute 2) de B1-route 3) de Z-route. Afhankelijk van startsituatie en leerbaarheid volgt de inburgeraar een van de routes. Gemeenten kunnen er ook voor kiezen om voorafgaand aan de leerroute een ‘opstartklas’ te vormen waarin algemene zaken worden behandeld die los staan van de leerroute. Hieronder werken we de mogelijkheid van een opstartklas en de drie routes kort uit. Belangrijk om te beseffen is dat de leerroutes niet alleen het taalcomponent omvatten, maar ook participatie. Taal en werk gaan dus samen. Als werk niet (direct) haalbaar is, wordt gekeken naar dagbesteding of vrijwilligerswerk (als opstap naar werk). Onderdeel van de leerroutes zijn het alfabetiseringstraject en de module KNM (Kennis van de Nederlandse Maatschappij). De inburgeraar leert in deze module de Nederlandse waarden en normen, over de geschiedenis en inrichting van Nederland en praktische zaken over onder andere wonen en werken. Over de inrichting van de drie leerroutes valt veel te zeggen. De kaders voor de Onderwijsroute zijn grotendeels vastgelegd in de wet. Voor de B1- en Z-route bestaan meer keuzemogelijkheden. In de Dongemond regio verwachten we dat we vooral instroom zullen krijgen voor de Z-route.
De uitgangspunten voor de aanbesteding zijn opgenomen in de marktconsultatie en zullen verder worden uitgewerkt in het Programma van Eisen. Hieronder schetsen we de kaders van een mogelijke opstartklas en de kaders van de drie routes, alvorens in te gaan op de belangrijkste inhoudelijke keuzes. In paragraaf 5.1 wordt verder ingegaan op de procesmatige keuzes m.b.t. het inkoopproces.
12
4.5.1 Opstartklas Toelichting
In het PIP en de brede intake wordt de basis gelegd voor het gehele inburgeringstraject. Deze afspraken moeten in korte tijd worden vastgelegd (binnen 10 weken na inschrijving bij de gemeente). Er bestaat daarom een risico dat de gemaakte afspraken zoals deze in het PIP zijn vastgelegd, uiteindelijk niet kunnen worden nageleefd. De inburgeraar haakt bijvoorbeeld af bij de uiteindelijke beroepsopleiding, omdat het niet overeenkomt met de verwachting. Of dat hij niet gemotiveerd is voor de werkzaamheden of opleiding omdat die in zijn ogen van te laag niveau is. Een voortraject of ‘opstartklas’ biedt uitkomst: de inburgeraar krijgt de gelegenheid om zich te realiseren waar hij terecht is gekomen en wat dat van hem vraagt. In de opstartklas wordt bijvoorbeeld aandacht besteed aan NT2, oriëntatie op werk en opleiding (MAP), eigen kwaliteiten en ambities en lokale worteling (PVT), de sociale kaart, lokale context, algemene thema’s als gezondheid, etc. Op een later moment maakt de gemeente met de inburgeraar een bewuste en realistische keuze voor participatie en bijbehorende leerroute. Bijkomend voordeel is dat zo’n opstartklas als buffer of overbruggingsperiode kan functioneren, voordat instroom in de gewenste leerroute mogelijk is. De opstartklas draagt hierdoor bij aan een actieve start in de gemeente en doorlopende lijn vanuit AZC naar gemeente.
De opstartklas heeft bovenstaande voordelen, maar kent ook een financieel vraagstuk. Kunnen we het als onderdeel van de PIP organiseren en op die manier vanuit de leerroute financieren? Of is dit niet mogelijk en moet de financiering op een andere manier worden opgelost? Er zijn meerdere manieren om de opstartklas te organiseren. Bijvoorbeeld als verlengde brede intake of als gezamenlijk startonderdeel van de leerroutes. De Dongemond gemeenten willen de mogelijkheden voor het inrichten van een opstartklas daarom graag verkennen.
Doelgroep
De opstartklas wordt zo breed mogelijk ingestoken om alle inburgeraars mee te kunnen laten doen.
Omvang
Alle inburgeraars kunnen deelnemen aan de opstartklas. Naar schatting duurt het traject ongeveer 1 á 2 maanden.
Inburgeringsplicht Omdat de opstartklas geen wettelijke verplichting is, kent het geen verplichte onderdelen. Indien er echter voor wordt gekozen om een aantal van de verplichte modules in de opstartklas te passen (bijvoorbeeld KNM, PVT en MAP), dan zullen inburgeraars binnen de opstartklas voor deze onderdelen moeten slagen.
13
Gemaakte keuzes
•
De Dongemond gemeenten gaan de mogelijkheden voor een opstartklas verkennen. Hierbij dient het financiële vraagstuk (op korte en lange termijn) hier nadrukkelijk te worden meegenomen.
Openstaande keuzes/acties
•
Vanzelfsprekend dient er een besluit te worden gemaakt in het wel of niet inrichten van een opstartklas, en de vorm waarin deze mogelijk wordt ingericht.
4.5.2 Onderwijsroute Inhoud
De onderwijsroute is een taalschakeltraject dat inburgeraars die dat willen en kunnen, voorbereidt voor het MBO of hoger onderwijs. Dit bestaat uit: • • • • • •
Nederlands op niveau B1 of B2 Onderwijs in de ontbrekende vakken Leervaardigheden die belangrijk zijn voor een vervolgopleiding Vaardigheden voor opleidings- en beroepskeuzes Loopbaanoriëntatie KNM
Uitvoering
De onderwijsroute moet worden uitgevoerd door erkende onderwijsinstellingen.
Doelgroep
Veelal jonge inburgeraars met een hoge leerbaarheid en motivatie. Hoewel de onderwijsroute in beginsel is bedoeld voor jonge inburgeringsplichtigen, geldt er voor deze route geen leeftijdsgrens zodat de toegankelijkheid van de onderwijsroute ongeacht de leeftijd is geborgd.
Omvang
Naar verwachting zal ongeveer 5 - 10% van de inburgeringsplichtigen deelnemen aan de Onderwijsroute. Het betreft een voltijds programma, gemiddeld anderhalf jaar.
Kwaliteitscontrole De onderwijsroute moet voldoen aan de eisen die in de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) aan instellingen worden gesteld. Dat betekent dat alleen scholen die een diploma-erkenning hebben op grond van deze wet, deze leerroute kunnen aanbieden. De uitvoering valt onder het toezicht van de Inspectie voor het Onderwijs.
14
Inburgeringsplicht De inburgeraar voldoet aan de eisen van de inburgeringsplicht zodra deze: • • • •
Is geslaagd voor het centraal examen (lezen, luisteren, schrijven en spreken) op B1-niveau of hoger Is geslaagd voor het centraal examen KNM Aan overige onderdelen van het taalschakeltraject heeft voldaan Voldoet aan het PVT (dit valt buiten het taalschakeltraject), waarbij de beoordeling aan de gemeente is.
Het volgen van het programma biedt vrijstelling voor het onderdeel MAP. Gemaakte keuzes
• • • •
Openstaande keuzes/acties
• •
Gezien de verwachte lage instroom voor de Onderwijsroute sluiten de Dongemond gemeenten voor deze route aan bij de aanbesteding van gemeente Breda (in een los perceel). In de aanbesteding moet aandacht zijn voor de ondertussengroep. Taalaanbieders moeten mogelijkheden aangeven om de ondertussengroep mee te nemen in aanbod. In alle routes moet aandacht zijn voor digitale vaardigheden en de mogelijkheden om online les te geven (in tijden van Covid en daarna). Voor alle inburgeraars moet nauwe verbinding zijn tussen formeel taalonderwijs en informele ondersteuning d.m.v. vrijwilligersprojecten en taalmaatjes. De criteria en uitvoering voor kwaliteitsborging binnen de routes moeten worden vastgesteld. Hoe verloopt monitoring en evaluatie richting uitvoerende partners? Wie na zijn 30-ste instroomt in het onderwijs, komt niet in aanmerking voor studiefinanciering. De gemeente kan, na afronding van de onderwijsroute, het volgen van een opleiding met behoud van uitkering toestaan, maar is daartoe niet verplicht. Wat zijn de richtlijnen?
4.5.3 B1-route Inhoud
De B1-route is de “reguliere” inburgeringsroute waarin het leren van de taal op B1-niveau samengaat met de voorbereiding op participatie en werk, gericht op zelfstandige deelname aan de Nederlandse samenleving. De inhoud bestaat uit: • • • • •
Uitvoering
Nederlands op het niveau B1: lezen, luisteren, spreken en schrijven KNM Activiteiten gericht op participatie en werk MAP PVT
De verschillende onderdelen kunnen door verschillende aanbieders (of de gemeente zelf) worden uitgevoerd.
15
Doelgroep
Inburgeraars die een zekere mate van zelfredzaamheid hebben, en in staat zijn het taalniveau B1 (of A2) te behalen.
Omvang
Geschat wordt dat ongeveer 30% van de inburgeringsplichtigen zal deelnemen aan de B1 route. Voor de B1-route is geen minimum of maximum aantal lesuren vastgesteld. Maatwerk is nodig om taal en werk goed op elkaar aan te laten sluiten.
Kwaliteitscontrole De aanbieders van het taalcomponent van de B1-route moeten beschikken over een “Blik Op Werk” keurmerk. Inburgeringsplicht De inburgeraar voldoet aan de eisen van de inburgeringsplicht zodra deze: •
• • Gemaakte keuzes
• • • • • • •
Openstaande keuzes/acties
•
•
Is geslaagd voor het centraal examen (lezen, luisteren, schrijven en spreken) op B1-niveau of (bij uitzondering één of meerdere onderdelen) op A2-niveau Is geslaagd voor het centraal examen KNM Voldoet aan het PVT en het MAP (ter beoordeling aan de gemeente) De B1 en Z-route worden regionaal aanbesteed. Hiervoor is de marktconsultatie uitgezet. In de aanbesteding moet aandacht zijn voor de ondertussengroep. Taalaanbieders moeten mogelijkheden aangeven om de ondertussengroep mee te nemen in aanbod. In alle routes moet ook aandacht zijn voor digitale vaardigheden en de mogelijkheden om online les te geven (in tijden van Covid en daarna). Voor alle inburgeraars moet nauwe verbinding zijn tussen formeel taalonderwijs en informele ondersteuning d.m.v. vrijwilligersprojecten en taalmaatjes. Vooral binnen B1 en Z-route is dualiteit belangrijk. Taal en werk is op elkaar aangesloten, wat om hoge samenwerking vraagt tussen de verschillende aanbieders. Voor het participatiecomponent wordt naar sterke verbinding met het bedrijfsleven gezocht. Voor werktrajecten in de B1- en Z-route moet vaak minimaal taalniveau van A1 behaald zijn om te kunnen starten met werken. Inburgeraars kunnen dus vaak niet direct beginnen met een leerwerktraject. Toch willen we niet wachten met participatie, maar gelijk starten met bijvoorbeeld maatschappelijke participatie, wat juist de taalverwerving versterkt.
Voor de B1- en Z-route moet de mate van dualiteit worden bepaald. Willen we een duaal traject uitzetten bij één aanbieder, het taalcomponent bij één aanbieder en het participatiecomponent bij een ander, of alleen het taalcomponent uitzetten en het participatiecomponent intern uitvoeren? De criteria en uitvoering voor kwaliteitsborging binnen de routes moeten worden vastgesteld. Hoe verloopt monitoring en evaluatie richting uitvoerende partners?
16
4.5.4 Z-route Inhoud
De zelfredzaamheidsroute komt in de plaats van de huidige ontheffingsmogelijkheid en is bedoeld om mensen die het niveau van de B1route (dus B1 of A2) niet kunnen halen toch ‘zelfredzaam’ te maken en een passend aanbod op het gebied van taal en participatie te kunnen bieden. De inhoud bestaat uit: • • • • •
Nederlands op het niveau A1 (eventueel met alfabetisering) Activering, zelfredzaamheid en participatie KNM PVT MAP
Uitvoering
De verschillende onderdelen kunnen door verschillende aanbieders (of de gemeente zelf) worden uitgevoerd.
Doelgroep
Inburgeraars met een lagere leerbaarheid.
Omvang
De instroom in de Z-route betreft naar schatting 65% van de inburgeringsplichtigen. De route omvat 800 uur taal en KNM, 800 uur aan de overige onderdelen.
Kwaliteitscontrole De aanbieders van het taalcomponent van de Z-route moeten beschikken over een “Blik Op Werk” keurmerk. Inburgeringsplicht De inburgeraar die deze route volgt hoeft geen examens af te leggen, maar sluit de inburgering af met een eindgesprek. Er is aan de inburgeringsverplichting voldaan wanneer de inburgeraar:
Gemaakte keuzes
• •
De inspanningsverplichting voor de taalcomponent is nagekomen Heeft voldaan aan de ureninzet voor participatie, activering, PVT en MAP
•
De B1 en Z-route worden regionaal aanbesteed. Hiervoor is de marktconsultatie uitgezet. In de aanbesteding moet aandacht zijn voor de ondertussengroep. Taalaanbieders moeten mogelijkheden aangeven om de ondertussengroep mee te nemen in aanbod. In alle routes moet ook aandacht zijn voor digitale vaardigheden en de mogelijkheden om online les te geven (in tijden van Covid en daarna). Voor alle inburgeraars moet nauwe verbinding zijn tussen formeel taalonderwijs en informele ondersteuning d.m.v. vrijwilligersprojecten en taalmaatjes. Vooral binnen B1 en Z-route is dualiteit belangrijk. Taal en werk is op elkaar aangesloten, wat om hoge samenwerking vraagt tussen de verschillende aanbieders. Voor het participatiecomponent wordt naar sterke verbinding met het bedrijfsleven gezocht.
• • • • •
17
•
Openstaande keuzes/acties
•
•
Voor werktrajecten in de B1- en Z-route moet vaak minimaal taalniveau van A1 behaald zijn om te kunnen starten met werken. Inburgeraars kunnen dus vaak niet direct beginnen met een leerwerktraject. Toch willen we niet wachten met participatie, maar gelijk starten met bijvoorbeeld maatschappelijke participatie, wat juist de taalverwerving versterkt. Voor de B1- en Z-route moet de mate van dualiteit worden bepaald. Willen we een duaal traject uitzetten bij één aanbieder, het taalcomponent bij één aanbieder en het participatiecomponent bij een ander, of alleen het taalcomponent uitzetten en het participatiecomponent intern uitvoeren? De criteria en uitvoering voor kwaliteitsborging binnen de routes moeten worden vastgesteld. Hoe verloopt monitoring en evaluatie richting uitvoerende partners?
4.6 PVT Toelichting
Het verzorgen van het participatieverklaringstraject (PVT) is onderdeel van het huidige inburgeringsstelsel en blijft onder de nieuwe Wet Inburgering een verplicht onderdeel (in aangepaste vorm) voor iedere inburgeraar. Het PVT bestaat uit de volgende onderdelen en bedraagt minimaal 12 uur: • Een inleiding in de kernwaarden van de Nederlandse samenleving, inclusief een excursie of activiteit waarbij één van de kernwaarden in de praktijk wordt gebracht. • De ondertekening van de participatieverklaring".
Momenteel ligt de uitvoering van het PVT bij VWN en Surplus, tevens de uitvoerders van maatschappelijke begeleiding. Gemaakte • Gezien de brede aard van het PVT zien we kansen om de module te keuzes verbinden met andere onderdelen van het inburgeringstraject. Openstaande • De mogelijkheden om het PVT mee te nemen als onderdeel van de keuzes/acties aanbesteding worden onderzocht. Zo kan het gunstig zijn om het PVT aan het begin van het traject te doen in de opstartklas. • Hierop aansluitend moet worden besloten of het PVT lokaal of regionaal wordt ingericht. • De algemene criteria en wensen voor de uitvoering van het PVT moeten worden vastgesteld.
18
4.7 Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) Toelichting
Via deze module wordt de inburgeraar begeleid bij zijn oriëntatie en participatie op de arbeidsmarkt. De oriëntatie is erop gericht om de competenties en arbeidskansen in Nederland in beeld te brengen en sollicitatievaardigheden te leren. Daarnaast worden praktische activiteiten gepland om kennis te maken met de arbeidsmarkt. Deze module is niet verplicht voor inburgeraars die de onderwijsroute volgen. Gemaakte • De input van de MAP vormt een bruikbare basis voor de verdere keuzes begeleiding bij participatie. De uitvoerder van begeleiding naar participatie (een interne werkmakelaar/jobcoach of externe partij) zal dan ook betrokken moeten worden bij de MAP. Openstaande • De mogelijkheden om de MAP mee te nemen als onderdeel van de keuzes aanbesteding worden onderzocht. Zo kan het gunstig zijn om de MAP, eveneens als het PVT, aan het begin van het traject te doen in de opstartklas. • De algemene criteria en wensen voor de uitvoering van het PVT moeten worden vastgesteld.
4.8 Voortgang en handhaving Toelichting
Bewaking van de voortgang van het inburgeringstraject is ontzettend belangrijk. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de gemeente, met name op casusniveau bij de consulent. Tijdens de voortgang wordt het PIP als leidraad gevolgd. Waar nodig kan het PIP (binnen een jaar) worden bijgesteld. Indien de inburgeraar zich niet aan de gemaakte afspraken houdt, dan heeft de gemeente de mogelijkheid om handhaving toe te passen. Gemaakte • De consulenten zijn op casusniveau verantwoordelijk voor de voortgang. keuzes De input hiervoor wordt opgehaald bij interne (bv: jobcoach/werkmakelaar) en externe uitvoerders (bv: taalaanbieder). Ook worden gedurende het traject voortgangsgesprekken gevoerd met inburgeraar. • Zoals gelezen in XXX proberen we zo veel mogelijk te sturen op persoonlijk contact en vertrouwen. Beboeten willen we zo veel mogelijk voorkomen. Openstaande • Er moet worden besloten bij wie de monitoring op procesniveau wordt keuzes belegd. Zijn dit de verschillende beleidsadviseurs van de vier gemeenten, of zit hier nog een andere rol in? Dit wordt opgenomen in het formatieadvies. • Op basis van het PIP zal het verdere voortgangstraject moeten worden uitgeschreven.
19
5 Keuzes in proces en planning Naast de inhoudelijke onderdelen van de ‘klantreis’ moeten er ook keuzes gemaakt worden in het implementatie proces van de nieuwe Wet inburgering. In dit hoofdstuk gaan we in op de belangrijkste onderdelen en keuzes. Daarnaast lichten we de planning toe. Het proces monitoring en evaluatie neemt een belangrijke plaats in.
5.1 Inkoop Toelichting
Zoals eerder genoemd dient er op de 3 leerroutes een aanbesteding plaats te vinden. In paragraaf 4.5 zijn de inhoudelijke keuzes besproken. In deze paragraaf wordt er gekeken naar de procesmatige en technische keuzes.
De verschillende gemeenten zullen als Dongemond regio de B-1 en Z-route gezamenlijk aanbesteden. Dit heeft te maken met schaalgrootte. Willen we de leerroutes, nog enigszins, lokaal aan kunnen bieden zullen we als Dongemond de handen ineen moeten slaan. Voor het aanbesteden van de onderwijsroute haken we aan bij Breda. Het aantal inburgeraars dat in aanmerking gaat komen, binnen de regio Dongemond, voor deze leerroute is dusdanig klein dat het niet rendabel is om deze als subregio te gaan aanbesteden. Gemaakte keuzes • De aanbesteding van de Onderwijsroute verloopt in samenwerking met regio Breda, de aanbesteding voor de overige routes worden uitgezet binnen regio Dongemond. • Gemeente Breda is voor de Onderwijsroute penvoerder en bij gunning sluiten deelnemende gemeenten afzonderlijk een contract. • In de aanbesteding worden de gemaakte beleidskeuzes zoals opgesteld in dit beleidskader meegenomen, met name de eerste drie : inwoner centraal, maatwerk, tussengroep doet mee. Openstaande keuzes/acties
•
•
•
Hoewel de marktconsultatie is uitgevoerd, moet het aanbestedingstraject verder worden vormgegeven om uiteindelijk een keuze te maken voor geschikte aanbieders van taalonderwijs. Om de aanbesteding van start te laten gaan wordt er een PvE opgesteld. De criteria en uitvoering voor kwaliteitsborging binnen de routes moeten worden vastgesteld. Hoe verloopt monitoring en evaluatie richting uitvoerende partners? Er moet een keuze worden gemaakt in de inrichting van contractering. Wordt er een gezamenlijk contract afgesloten vanuit de vier gemeenten met een aanbieder, of gebeurt dit per gemeente? Wie wordt hiervoor gemandateerd? Hierop aansluitend: hoe wordt contractbeheer ingericht?
20
5.2 Pilots Toelichting
Gemaakte keuzes
Openstaande keuzes/acties
Lerend ontwikkelen staat centraal in de voorbereiding en implementatie van de nieuwe wet. Daarbij willen we slimme verbindingen maken en instrumenten met bewezen effectiviteit benutten. In het kader hiervan zijn er in 2020 in de Dongemond gemeenten een pilot ‘Duale Trajecten’ en een pilot ‘Ontzorgen’ gestart. Het doel van de pilots is om processen conform de nieuwe wetgeving en in samenspraak met vergunninghouders passend en effectief te ontwikkelen en uit te testen. De pilot Ontzorgen (met uitvoerders VluchtelingenWerk en Kredietbank Nederland) is onderdeel van de landelijke pilots van het ministerie SZW en wordt door het Verweij-Jonker instituut geëvalueerd. De resultaten zijn in de zomer van 2021 beschikbaar. De pilot Duale Trajecten (met uitvoerders MidZuid en taalschool Capabel) wordt in het eerste kwartaal van 2021 met betrokken partijen geëvalueerd. In de evaluaties wordt bekeken in hoeverre de werkwijzen bijdragen aan de gestelde doelen voor een succesvolle inburgering. De eerste bevindingen laten zien dat er zeker leerpunten en mogelijkheden voor verbetering zijn. De uitkomsten van de evaluaties worden meegenomen in de uitwerking van processen en instrumenten. • Voor de pilot Duale Trajecten melden we geen nieuwe deelnemers meer aan. De pilot heeft voldoende deelnemers om de resultaten te monitoren.
Voor de pilot wordt momenteel een eindevaluatie uitgevoerd die in mei beschikbaar komt. • De groep deelnemers behoort tot de ondertussengroep die in 2021 als geheel wordt ondersteund en gevolgd. • Voor de pilot Duale Trajecten moet een keuze worden gemaakt voor een mogelijk vervolg. Dit is afhankelijk van de uitkomsten van de evaluatie. • Op termijn zal eenzelfde besluit moeten worden gemaakt voor de pilot Ontzorgen. Hiervoor worden de landelijke evaluatiecriteria zo nodig aangevuld met lokale evaluatiecriteria.
5.3 Ondertussengroep Toelichting
Gemaakte keuzes
Openstaande keuzes/acties
Vanuit het Rijk wordt aangemoedigd om de ondertussengroep zo veel mogelijk mee te nemen. Zoals blijkt uit de beleidskeuzes gaan we in de Dongemond regio hierin mee. • Er wordt een regionaal Plan van Aanpak opgesteld voor de ondertussengroep (streefdatum eind maart gereed). Hierin komen actiepunten te staan op basis van een analyse van de huidige inburgeraars. • We willen de ondertussengroep een grote rol laten spelen in de ontwikkeling van nieuwe producten. We kunnen de ondertussengroep meenemen in de nieuwe geest van de wet door de ontwikkelde producten toe te passen en te experimenteren. • Op basis van de analyse zal blijken of er lokale of regionale acties nodig zijn om de ondertussengroep mee te nemen in de nieuwe wetgeving. • Afhankelijk van de uitkomsten van de evaluaties van beide pilots wordt bekeken of de pilots breder worden ingezet op de ondertussengroep.
21
5.4 Verordening Toelichting
Gemaakte keuzes
Openstaande keuzes/acties
De verordeningsplicht voor de nieuwe Wet Inburgering is komen te vervallen. Gemeenten mogen zelf beslissen of ze een verordening opstellen, of dat beleidsregels voldoende basis geven. De VNG heeft een modelverordening opgesteld die gemeenten als voorbeeld kunnen nemen. • De Dongemond gemeenten kiezen ervoor om geen verordening op te stellen. Zo wordt voorkomen dat de verordening achteraf moet worden bijgesteld. Dit risico bestaat omdat veel in de implementatie nog onduidelijk is (met name de aanbesteding). De onduidelijkheden zullen niet geheel verholpen zijn op het moment dat de verordening al ‘de route in moet’. Ook na de ingang van de nieuwe wet bestaat er een kans op wijzigingen, niet alleen vanuit de regio maar ook vanuit het Rijk, aangezien de wet als een ‘lerend systeem’ wordt gezien. De mogelijkheid bestaat ook om pas op een later moment, bijvoorbeeld eind 2022, alsnog een verordening op te stellen als die behoefte bestaat. De grote lijnen van de implementatie zullen dan stabiel zijn. • Daarnaast zijn de Dongemond gemeenten van mening dat beleidsregels hoe dan ook nodig zijn. De specifieke regels m.b.t. handhaving en beboeten vragen om scherpe beleidsregels. • Geen
5.5 Communicatie Toelichting
De veranderopgave inburgering zet in op een andere attitude ten aanzien van inburgering. Een verschuiving van een individuele verantwoordelijkheid voor een succesvolle inburgering bij de inburgeraar naar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inburgeraar, gemeenten, organisaties, professionals en samenleving. Die in een gezamenlijk inspanning bijdragen aan een goede, duurzame inburgering. Een dergelijke verandering kan alleen slagen als alle betrokkenen weten wat dit voor hun rol betekent. Duidelijke communicatie is van extra belang bij de doelgroep inburgeraars, om taalbarrières en cultuurverschillen te kunnen overbruggen. Goede afspraken aan het begin van het traject kan bijdragen aan de preventie en handhaving voorkomen. Er wordt een communicatieplan en planning opgesteld voor de veranderopgave inburgering. Een werkgroep begeleidt de uitvoering.
Gemaakte keuzes
•
•
Openstaande keuzes/acties
•
We ontwikkelen regionale communicatiedoelen/boodschap. De gemeenten zijn vrij om hier lokale invulling aan te geven (bijvoorbeeld: de mate waarin het beleidskader ter opinie- of besluitvorming langs de raad gaat). Het communicatieplan richt zich op informeren over regionale voorbereiding en de ontwikkelingen van de nieuwe wet. Daarnaast heeft het een adviserende rol in het opstellen van voorlichtingsmateriaal. Geen
22
5.6 Uitvoering Toelichting
Gemaakte keuzes
Openstaande keuzes/acties
Voor de uitvoering van de nieuwe wet moeten veel werkprocessen worden ontwikkeld. Dit betreffen werkprocessen in de startfase (warme overdracht/brede intake/PIP/start ontzorgen), maar ook gedurende en bij afronding van het traject (voortgang en monitoring/bijstellen PIP/behalen inburgering/afronding). Waar mogelijk worden de werkprocessen regionaal opgesteld om verschillen te voorkomen, en vindt de uitvoering lokaal plaats. Het komende jaar worden de werkprocessen ontwikkeld en getest in de uitvoering. • Een regionale werkgroep heeft de basis gelegd voor de brede intake en het PIP. Hierop volgend is een nieuwe werkgroep Regionale Inburgering ingesteld die deze instrumenten praktisch toepasbaar maakt. • Er is een regionaal uitvoeringsoverleg inburgering ingesteld waarin door participatieregisseurs van de vier gemeenten praktijkervaringen worden uitgewisseld en wordt geëxperimenteerd met concrete werkwijzen. • Online klantdossier: Hoe gaan we praktisch (en juridisch verantwoord) actuele informatie uitwisselen en beheren met de statushouders en partners. Wat is de ambitie en wat willen/kunnen we daar nu al mee?