Bijlage 1 Koersdocument Sociaal domein Altena

34

Koers Sociaal Domein Altena 2030

35

Bijlage: Dit Koersdocument geeft richting aan de ontwikkelingen van het sociaal domein in de meest brede zin. We schetsen waar we naartoe willen en welke beweging nodig is om de toekomstige uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Onderstaande onderwerpen geven inzicht in de veranderopgave die het domein in de komende jaren te wachten staat. Let wel, deze vragen om afzonderlijke besluiten van college en raad. Dat betekent dat niets van wat in deze bijlage beschrijven is op voorhand vaststaat. Het is een vertrekpunt dat helpt om het gesprek te voeren, keuzes te verkennen en samenhang te creëren. De onderwerpen hieronder zijn dan ook optioneel en geven een beeld van datgene wat door de Koers in beweging kan worden gezet. De uiteindelijke besluiten kunnen later anders uitvallen of tot een andere invulling leiden.

Waar gaan we mee aan de slag 1. Sociale basis We versterken de sociale basis met een nieuw subsidiekader. Dit kader richt zich op ontmoeting, preventie en gemeenschapsvorming. We werken met een visie op maatschappelijk vastgoed en een wegwijzer voor ontmoetingsplekken. De gemeente faciliteert, maar stuurt niet. We erkennen de waarde van ontmoeting als doel op zich, niet alleen als middel voor preventie. Voorbereiding • We brengen bestaande sociale netwerken en initiatieven per kern in kaart. • We ontwikkelen een nieuw subsidiekader gericht op ontmoeting, preventie, dagbesteding, welzijn en de sociale basis. • We leiden uitvoerings- en beleidsmedewerkers op in systeemdenken en ontwerpgericht (samen) werken. • We voeren nieuwe intake-modellen in die aansluiten bij de eigen kracht en het netwerk van inwoners. • We starten met pilots van “sociale basistafels” in enkele kernen. • We proberen coöperatieve modellen uit, bijvoorbeeld een dorpscoöperatie of wijkvereniging met een regierol. Uitvoering • We voeren het nieuwe subsidiekader gefaseerd in. • We delen informatie en data online. • We leiden ambtenaren op in community building en relationeel werken. • We versterken maatschappelijk vastgoed als ontmoetingsplek. • We voeren jaarlijks gesprekken per kern over wat werkt en wat mensen raakt.

Voorbeeld: Sociale basistafels We onderzoeken, samen met onze partners en onze inwoners, of sociale basistafels een optie is om met elkaar in gesprek te gaan. Sociale basistafels zijn lokale overlegplekken in de kernen van onze gemeente, waar inwoners, professionals en ambtenaren samenkomen om te bespreken wat er nodig is in hun omgeving. Het zijn geen formele vergaderstructuren, maar plekken van ontmoeting en samenwerking. Hier worden signalen opgehaald, ideeën gedeeld en plannen gemaakt die aansluiten bij de leefwereld van mensen. Denk bijvoorbeeld aan een groep inwoners, bijvoorbeeld een dorpsraad die activiteiten organiseert, of een buurthuis dat samen met vrijwilligers een ontmoetingsmiddag opzet voor ouderen en jonge gezinnen. Het belang van deze tafels ligt in hun vermogen om de menselijke maat terug te brengen in het beleid. In plaats van te sturen op cijfers en controle, kiest Altena ervoor om te luisteren naar verhalen, ervaringen en wat mensen echt raakt. Beleid dat niet alleen werkt op papier, maar ook in het hart van de gemeenschap. De tafels vormen een brug tussen inwoners, uitvoeringspartners en gemeente, tussen leefwereld en systeemwereld. De tafels zijn dus geen beleidsinstrumenten, maar plekken waar ervaringen, verhalen en behoeften leidend zijn voor beleid en uitvoering.

Opzet van sociale basistafels De opzet is gebiedsgericht en co-creatief, met ruimte voor maatwerk per kern. De belangrijkste elementen zijn: 1. Structuur en organisatie • Elke kern krijgt een sociale basistafel. (Waar mogelijk gedeeld met andere kernen) • De tafels bestaan uit een mix van inwoners, lokale professionals en ambtenaren. • Ze worden ondersteund door een gemeentelijk team dat werkt aan community building en relationeel werken. 2. Taken en functies • Signaleren van behoeften en kansen in de wijk. • Adviseren over inzet van middelen en voorzieningen. Op termijn mogelijk beschikken van middelen. • Fungeren als platform voor coöperatieve modellen, zoals dorpscoöperaties. 3. Verbinding met beleid • Input uit de sociale basistafels wordt gebruikt voor het subsidiekader, beleidsontwikkeling en evaluatie. • Jaarlijkse resonantiegesprekken per kern zorgen voor continue feedback en bijsturing.

Verankering • We evalueren de sociale basis op basis van verhalen en ervaringen. • We borgen coöperatieve organisatievormen structureel. • We integreren de sociale basis in bredere beleidskaders, zoals gezondheid, participatie en jeugd. • We ontwikkelen het meetkader verder samen met partners en inwoners.

36

Koers Sociaal Domein Altena 2030

37

2. Stevige Lokale Teams (SLT’s)

4. Kwaliteit en kosten

SLT’s werken dichtbij, integraal en met mandaat. Ze bieden zelf hulp waar mogelijk en zijn verbonden met de sociale basis. Een SLT 18+ is de toegang tot ondersteuning voor volwassenen. Samen met SLT 23- vormt dit op termijn uiteindelijk een team voor alle leeftijden (0–100 jaar). De wettelijke leeftijdsgrens in de Jeugdwet is 18 jaar. Waarom 18+ en 23-? Een jeugdige is volgens artikel 1.1 van de Jeugdwet iemand die nog geen 18 jaar is. Dit is de hoofdgrens waarop de Jeugdwet van toepassing is. Er zijn twee uitzonderingen. Jeugdhulp kan worden verlengd tot maximaal 23 jaar als de hulp al vóór het 18e jaar is gestart en niet onder een andere wet valt.

We sturen op kwaliteit via verhalen, cliëntervaringen en professionele reflectie. Dit doen we professioneel zonder te vervallen in n=1 en onderbuikgevoel. We beheersen kosten bijvoorbeeld via procesoptimalisatie en lumpsum-financiering. We kiezen voor partnerschap met aanbieders, gebaseerd op vertrouwen, transparantie en gedeelde waarden.

Voorbereiding • We ontwerpen het organisatiemodel voor SLT’s 18+. • We ontwikkelen functieprofielen, werkprocessen en ICT-ondersteuning. • We leiden de eerste groep SLT-professionals op. Uitvoering • We rollen SLT’s gefaseerd uit in alle kernen. • We verbinden SLT’s met wijknetwerken, huisartsen, scholen en GGZ. • We ontwikkelen een digitaal werkplatform en dashboard voor maatschappelijke uitkomsten. • We werken aan matched care en beschikkingsvrij werken. Verankering • We evalueren SLT’s op effectiviteit, nabijheid en werkdruk. • We onderzoeken structurele financiering via lumpsum en resultaatgerichte bekostiging. • We integreren SLT’s 23- en 18+ in regionale samenwerking. • We ontwikkelen SLT’s door naar “wijkteams nieuwe stijl” met een brede opdracht.

3. Van maatwerk naar collectief We maken collectieve voorzieningen juridisch en financieel zorgvuldig vorm. We investeren in algemene voorzieningen zoals dagbesteding, huishoudelijke hulp en preventieve begeleiding. Tegelijkertijd borgen we de rechtszekerheid van inwoners. Voorbereiding • We voeren een voorzieningenscan uit per kern. • We passen, waar nodig, de financiering aan, bijvoorbeeld populatiefinanciering of coöperatiefinanciering. • We toetsen verordeningen en beleidsregels volgens het “collectief tenzij”-principe. • We ontwikkelen kernbudgetten voor collectieve voorzieningen. • We starten pilots met collectieve alternatieven voor maatwerk. Uitvoering • We voeren collectieve voorzieningen gefaseerd in alle kernen in. • We richten gebiedsgerichte arrangementen in met SLT’s en de sociale basis. • We monitoren verschuivingen in zorggebruik en tevredenheid. • We borgen de toegang tot collectieve voorzieningen juridisch. Verankering • We evalueren de beweging van maatwerk naar collectief. • We zorgen voor structurele financiering van collectieve voorzieningen via integrale kernbudgetten. • We ontwikkelen het voorzieningenlandschap verder met inwoners en partners. • We integreren dit in bredere beleidsagenda’s, zoals bestaanszekerheid en gezondheid. 38

Koers Sociaal Domein Altena 2030

Voorbereiding • We ontwikkelen een meetkader met partners en inwoners. • We starten leer en ontwikkel netwerken met strategische partners. • We schaffen outputgerichte verantwoordingssystemen af in pilots. • We leiden ambtenaren en partners op in verhalend evalueren. Uitvoering • We voeren narratieve verantwoording gefaseerd in alle subsidierelaties in. • We integreren cliëntervaringen en verhalen in beleidsontwikkeling. • We ontwikkelen een digitaal platform voor leeropbrengsten en reflecties. • We vervangen jaarverslagen door jaarlijkse maatschappelijke verantwoording. Verankering • We borgen narratief evalueren structureel in contracten en subsidiekaders. • We ontwikkelen het meetkader verder met kennisinstellingen. • We stemmen regionaal af over verhalende sturing en een gezamenlijke leeragenda. • We integreren verhalende inzichten in begroting en planning.

5. De gemeente als vormgever De gemeente neemt regie op afstand, maar blijft betrokken via kaders, monitoring en dialoog. We sturen op maatschappelijke uitkomsten, niet op output. De raad is actief betrokken bij de Koers, zie boven Inwoners krijgen een stem via participatie en co-creatie. Voorbereiding • We ontwikkelen een brede visie op publieke waarden en menselijke maat. • We starten experimenten met alternatieve governancevormen, zoals een burgerberaad. • We ontwerpen een zelfstandige uitvoeringsorganisatie met publieke opdracht. • We richten een team “sociale innovatie” op binnen de organisatie. Uitvoering • We ontwikkelen de ambtelijke organisatie door naar gebiedsgericht en relationeel werken. • We organiseren jaarlijks bijeenkomsten met inwoners, professionals en bestuurders. • We integreren wetenschappelijke inzichten in beleidsontwikkeling. • We starten een regionaal leer- en innovatieplatform sociaal domein. Verankering • We borgen de rol van de gemeente als systeemarchitect structureel. • We ontwikkelen het innovatiebudget en de experimenteerruimte verder. • We integreren resonantie als toetssteen in alle beleidsvelden. • We evalueren de bestuurlijke cultuur en de relationele kwaliteit van het sociaal domein.

39