Bijlage 1 Dorpsstrategie

Dorpsstrategie Almkerk De opgaven Ieder dorp en buurtschap in Altena is anders en heeft zijn eigen kwaliteiten, waarden en identiteit; zo ook Almkerk. Deze waarden en kwaliteiten verklaren ook in belangrijke mate waarom het dorp zich heeft ontwikkeld tot het dorp wat het nu is. Maar hoe gaat de ontwikkeling nu verder? Hoe ziet het Almkerk van 2040 er uit? Om te komen tot onderbouwde keuzes in van het wensbeeld voor de toekomst van het dorp Almkerk is er behoefte aan een dorpsstrategie die richtinggevende uitspraken doet op de onderwerpen woningbouw, sport en (commerciële) voorzieningen. Al deze opgaven claimen ‘schaarse’ ruimte. Hoe deze schaarse ruimte slim te verdelen vraagt om integrale keuzes; met respect voor de ontstaansgeschiedenis van het dorp. Het ‘Ontwikkelperspectief Almkerk 2040’ schetst hét wensbeeld voor de toekomst Almkerk tot circa 2040 en verder. Het geeft antwoord op de vraag waar het nieuwe sportpark komt. Het geeft richting aan de toekomst van de centrumfuncties. En het toont een langetermijnstrategie om te komen tot nieuwe en passende woningbouw. Het wensbeeld geeft perspectief aan iedereen die op de één of andere manier met Almkerk is verbonden. De daadwerkelijke realisatie van het wensbeeld is afhankelijk van meerdere factoren zoals bijvoorbeeld fusies van sportverenigingen.

Sport

Wonen

Voorzieningen

Alle betrokken sportverenigingen in Almkerk en Nieuwendijk hebben een positieve grondhouding ten aanzien van een nieuw sportpark onder de voorwaarde dat in ieder geval één moderne en toekomstbestendige sportaccommodatie wordt gerealiseerd waar de voetbal- en tennisvereniging uit Nieuwendijk en de voetbal-, tennis- en korfbalvereniging uit Almkerk een plek krijgen. Ook de Oranjevereniging en de Stichting Zomerfeesten krijgen een plek op de sportaccommodatie. Toegankelijkheid en bereikbaarheid in relatie tot het sportpark zijn belangrijk want iedereen moet mee kunnen doen.

Om te kunnen voorzien in de woningbehoefte én als impuls voor de leefbaarheid en vitaliteit van Almkerk is het van belang dat er woningen worden gebouwd. De woningbouw ambitie strekt zich uit tot 2040 en wordt gefaseerd in de tijd ontwikkelt. Locaties die in aanmerking komen voor herstructurering of transformatie van bestaand vastgoed hebben de voorkeur. Gezien de forse druk op de ruimte zijn er, naast voor grondgebonden woningen, kansen voor gestapeld bouwen passend bij de omgeving. We zetten hierbij in op het behouden van het groene karakter van het buitengebied en de groene zones binnen de kern. Potentiële uitbreidingslocaties aan de randen van de bebouwde kom kunnen worden benut, mits dit past bij de aanwezige kwaliteiten en waarden.

Voor de leefbaarheid en vitaliteit van Almkerk zijn voorzieningen van belang. Het dorpshart heeft een brede sociale functie en is een plek gericht op ontmoeting. De levendigheid, veilige bereikbaarheid en het verblijfsklimaat staan voorop. De verblijfsduur kan worden verlengd door bijvoorbeeld meer aandacht voor de (klimaatadaptieve) inrichting van de openbare ruimte en het mogelijk maken van ondersteunende horeca. Door bundeling van voorzieningen kan de sociale cohesie in Almkerk, maar ook de kwaliteit en betaalbaarheid, worden verhoogd. Ook het slim mengen van voorzieningen en wonen (op verdieping) biedt kansen. Kleinschalige evenementen kunnen hieraan ook bijdragen.

Ambitie

d.d. 9 maart 2025 | pag. 1

Dorpsstrategie Almkerk Het proces De betrokken partijen Een succesvolle en uitvoerbare dorpsstrategie kan alleen tot stand komen in nauwe samen­werking met inwoners, ondernemers, lokale georganiseerde partijen c.q. verenigingen en professionele stakeholders. Een dorpsstrategie is namelijk niet alleen een visie, maar tegelijkertijd het startpunt voor daadwerkelijke realisatie van de ambities die wij hebben. Draagvlak en uitvoeringskracht is daarbij noodzakelijk. De volgende partijen zijn betrokken bij de totstandkoming van de dorpsstrategie:

Professionele partijen De gemeente is bij de uitvoering van beleid mede afhankelijk van mede-overheden. Voor zowel inbreiding als uitbreiding buiten het bestaand stedelijk gebied is medewerking nodig van de provincie Noord-Brabant en waterschap Rivierenland. Zij zijn op ijkpunten in het proces betrokken om tot goede keuzes te komen op de grenzen van het dorp Almkerk en het buitengebied.

Klankbordgroep Samenwerking met lokale georganiseerde partijen en verenigingen is nodig om te komen tot draagvlak, omdat zij geworteld zitten in de sociale structuur van het dorp. Aan de klankbordgroep hebben de volgende partijen deelgenomen: Dorpsraad Almkerk, Dorpsraad Nieuwendijk, VV Almkerk, VV Altena, Tennisvereniging Almkerk, Tennisvereniging Nieuwendijk, ACKC, Altena Natuur, Stichting Zomerfeesten en Oranjevereniging.

Eigenaren De uitvoerbaarheid van de dorpsstrategie is mede afhankelijk van de bereidheid van stakeholders om mee te doen. Zo is een grootste deel van de ontwikkelingen voorzien op gronden in particulier eigendom, zullen ondernemers eventuele verplaatsing naar een nieuw dorpshart moeten steunen en de sportverenigingen moeten ook bereid zijn om zich te vestigen op het nieuwe sportcomplex. De volgende stakeholders zijn apart (vaak één op één) betrokken: eigenaar Albert Heijn, eigenaren Medisch Centrum, grondeigenaren zuidzijde Almkerk (gronden waarop Wet Voorkeursrecht Gemeenten is gevestigd) en sportverenigingen (als onderdeel van de klankbordgroep).

01

02

03

04

05

Kennismaking

1e gebiedsparticipatie

Uitwerken bouwstenen

2e gebiedsparticipatie

Extra gebiedsparticipatie (laatste kwartaal 2023)

Op 8 mei 2023 zijn inwoners en ondernemers uit Almkerk tijdens een bijeenkomst over wonen voor de eerste keer geïnformeerd over de wens om te komen tot een integrale en gedragen dorpsstrategie. Dit vormde het startpunt voor de verdere samenwerking en het maken van toekomstbestendige keuzes voor Almkerk.

In het voorjaar van 2023 heeft eenieder de kans gekregen om, op basis van strategische dilemma’s, mee te praten over de toekomst van Almkerk op de onderwerpen wonen, sport en voorzieningen. Deze strategische dilemma’s zijn voorgelegd aan de klankbordgroep, professionele stakeholders en alle inwoners en ondernemers uit het dorp (zowel via het online platform Aan de Slag! als via een inloopavond in de Almkreek). De uitkomsten hebben richting gegeven bij het bepalen van mogelijke bouwstenen voor de toekomst van Almkerk.

Het uitwerken van de bouwstenen en oplossingsrichtingen voor Almkerk kon worden gestart op basis van de ingebrachte zienswijzen. Samen met een ambtelijke vakgroep en professionele stakeholders zijn in de zomer van 2023 diverse ontwikkelrichtingen besproken. Op dat moment werd duidelijk dat een noordelijke uitbreiding van het dorp niet langer haalbaar was vanwege de aanwezige cultuurhistorische waarden (Nieuwe Hollandse Waterlinie), de waterhuishoudkundige situatie en de stedenbouw-kundige onwenselijkheid.

In het najaar van 2023 zijn de diverse bouwstenen op de onderwerpen wonen, sport en voorzieningen gedeeld met de klankbordgroep en alle inwoners en ondernemers uit het dorp (zowel via het online platform Aan de Slag! als via een inloopavond in de Almkreek). Input is opgehaald over de wenselijkheid van de bouwstenen, wat wederom input is voor de definitieve dorpsstrategie.

Op basis van uitkomsten van de tweede gebiedsparticipatie is duidelijk geworden dat er vanuit inwoners, ondernemers en grondeigenaren behoefte is aan extra participatie­mogelijkheid. Voor eigenaren die grond bezitten waarop WVG is gevestigd is een aparte avond georganiseerd en er is geïnvesteerd in één op één gesprekken met o.a. de eigenaar van de Albert Heijn en het Medisch Centrum. Ook is een tweede mogelijkheid geboden om een inloopbijeenkomst bij te wonen in de Almkreek en is de reactietermijn voor het platform Aan de Slag! verruimd.

d.d. 9 maart 2025 | pag. 2

Dorpsstrategie Almkerk Het proces

06

07

08

09

Bestuurlijke voorkeursstrategie + Gebiedsparticipatie zomer 2024

Aanvullende onderzoeken

Participatieronde

Voorkeursrichting college en vaststelling gemeenteraad

Alle verzamelde informatie heeft geleid tot een voorkeursstrategie voor het ontwikkelperspectief, vastgesteld door het college van B&W op 14 mei 2024. Deze strategie werd op 15 mei gepresenteerd aan belanghebbenden en op 4 juni besproken met de gemeenteraad tijdens de Altenaronde. Na aanvullende vragen van de gemeenteraad tijdens de Altenatafel op 11 juni is het document niet geagendeerd voor besluitvorming op 18 juni 2024.

Daarom zijn er op verzoek van de gemeenteraad meerdere aanvullende onderzoeken uitgevoerd en zijn de keuzes die tot het ontwikkelperspectief hebben geleid nader onderbouwd. De extra aanvullende onderzoeken bestaan uit een financiële doorrekening op hoofdlijnen en een distributieplanologisch onderzoek (DPO). De analyse in het DPO bestaat uit deskresearch en de gesprekken met detaillisten, gezondheid gerelateerde professionals, eigenaren van vastgoed en dorpsraden.

Op 20 februari 2025 werd de Dorpsstrategie opnieuw besproken tijdens Almkerk brede participatiebijeenkomsten.

Het college spreekt op 15 april in 2025 haar voorkeursrichting uit en biedt de dorpsstrategie Almkerk in het tweede kwartaal van 2025 ter besluitvorming aan de gemeenteraad.

Tijdens de in totaal 7 bijeenkomsten op 20 februari is het advies over het voorkeurs ontwikkelperspectief van Stantec gepresenteerd aan de geïnteresseerden. Vervolgens heeft iedereen ruim twee weken de tijd gehad hierop een reactie te geven . Alle reacties zijn verwerkt in het participatieverslag wat meegenomen wordt in de besluitvorming door college en gemeenteraad.

d.d. 9 maart 2025 | pag. 2

Dorpsstrategie Almkerk Kenschets Almkerk

Historische ontwikkeling Almkerk

Huidige structuur

Almkerk is ontstaan op de oeverwallen van de rivier De Alm, waaraan het dorp zijn naam ontleent. Het dorp werd al vanaf de zevende eeuw bewoond en was lange tijd het grootste dorp in het Land van Heusden en Altena. Na de overstroming van de Sint-Elisabethsvloed in 1421 werd Almkerk heropgebouwd, waarbij een nederzetting ontstond aan weerszijden van een brug of dam over de Alm. De bewoning was oorspronkelijk verspreid rondom een kerk in het midden van het dorp.

Almkerk heeft van oudsher een gestrekte nederzetting. Dit type nederzetting kenmerkt zich door twee evenwijdig lopende wegen, de zogenaamde Voorstraat en Achterstraat, die aan het begin en einde bij elkaar komen. De Kornsche dijk, aangelegd rond 1460, vormde jarenlang de scherpe grens tussen het rivieren- en deltalandschap. De kern van Almkerk is uitgebreid waarbij de Alm als zuidelijke begrenzing dient en de provinciale weg (N332 / Doornseweg) als noordelijke rand. De hoofdstraat, die bestaat uit de Voorstraat en Kerkstraat, is een belangrijke structuurdrager. Deze straat is gelegen op de iets hogere stroomrug van de Alm en wordt gekenmerkt door oude bebouwing, wat het historische karakter van het dorp versterkt.

In de Middeleeuwen veranderde deze opzet door de aanleg van bedijkingen, zoals de Uppelsche en Verlaatsche dijk, die nu de Provincialeweg Noord en Zuid vormen. De Voorstraat en Brugdam zijn belangrijke overblijfselen van de oude structuur van het dorp. Deze straten maakten deel uit van een ringweg die om de oude nederzetting heen liep. In 1826 werd een groot deel van het dorp verwoest door een brand. In de 19e eeuw breidde Almkerk zich uit met de gehuchten Emmickhoven, Waardhuizen, Nieuwendijk-Zuid en enkele andere. Rond het verlaat (sluis) ten westen van het dorp ontwikkelde zich een aparte kern, die in de tweede helft van de 20e eeuw samensmolt met de oude kern van Almkerk. Tussen 1850 en 1950 vond verdere verdichting van de bebouwing plaats, met enkele uitbreidingen langs bestaande structuren. Na 1950 werd het dorp uitgebreid door de ontwikkeling van planmatig opgezette woonwijken.

Binnen de kern van Almkerk zijn oude lintstructuren, zoals de Kruisstraat, Brugstraat, Brugdam, Kerkstraat, Provincialeweg Noord en Zuid en Voorstraat nog duidelijk herkenbaar. Deze linten vormen de oorspronkelijke bewoningsplekken en markeren de historische groei van het dorp. Almkerk wordt tegenwoordig gekenmerkt door vier historische hoofdstructuren: de wetering de Alm, de provinciale weg N322, Provincialeweg Noord en Zuid, en de lijn Woudrichemseweg-Duijlweg. Deze structuren vormen de ruggengraat van het huidige dorp en hebben de grenzen van de stedelijke uitbreiding bepaald. De uitbreidingen van het dorp hebben grotendeels plaatsgevonden binnen deze structuren, waarbij vooral de Voorstraat een centrale verbindingsrol vervult. Vanaf de jaren ’90 van de vorige eeuw heeft er uitbreiding van de kern plaatsgevonden aan de westzijde van Provincialeweg Noord en Zuid.

Bron: Kwaliteitsatlas Gemeente Altena Historische kaart Almkerk en omgeving rond circa 1850

Rivier de Alm is een belangrijke structuurdrager

Nieuwbouwwijk ten westen van de Provincialeweg Noord

d.d. 9 maart 2025 | pag. 3

Dorpsstrategie Almkerk Kenschets Almkerk

Landschap Het huidige landschap van het Land van Altena is het resultaat van een lange geschiedenis waarin water een centrale rol heeft gespeeld. Almkerk ligt precies op de overgang tussen het rivierenlandschap en het deltalandschap. Almkerk is ontstaan op de oevervallen van de rivier De Alm, waar het dorp zijn naam aan ontleent. De stroomruggen en oeverwallen vormen de hoogste delen in het landschap waarop de dorpen en de meeste overige bebouwing zijn geconcentreerd. Door de zandige bodems op deze stroomruggen vindt men hier vaak akkerlandpercelen of boomgaarden. De lagergelegen komgronden, die één tot twee meter onder de stroomruggen liggen, hebben kleiige en venige bodems. Dit gebied wordt gekenmerkt door een open landschap met nat grasland, verspreide boerderijen, kleine populierenbossen en grienden. Hoewel er hoogteverschillen zijn tussen de stroomruggen en komgronden, zijn deze niet direct zichtbaar als hellingen in het landschap; de overgang strekt zich meestal over honderden meters uit. In de lagergelegen komgronden ten zuidoosten van Almkerk, nabij het Natura-2000 gebied Pompveld en Kornsche Boezem, worden maatregelen getroffen om verdroging te bestrijden door agrarisch land om te vormen naar biodiverse natuur met een hoger waterpeil. Zowel rivieren als de zee hebben eeuwenlang invloed uitgeoefend op de vorming van het landschap van het Land van Altena.

Na de Sint Elisabethsvloed van 1421, waarbij grote delen overstroomden, werd de Kornse Dijk (nu de Provincialeweg) aangelegd, die van Werkendam tot Dussen loopt.

Zeekleivlakte Laagveenvlakte Stroomrug, oeverwal Rivierkom Kreekrug Restgeul

Bron: Basiskaart Natuurlijk Systeem Nederland (BKNSN)

Kornse Dijk (Huidige Provincialeweg Noord en Zuid) vormt globaal de scheiding tussen het zeeklei en rivierenlandschap

De Kornse Dijk is nog altijd zichtbaar in het landschap. Ten oosten ervan ligt het rivierlandschap met dorpen op oeverwallen, afgewisseld met lage komgronden zoals het Pompveld en Kornsche Boezem. Ten westen van de dijk bevonden zich vroeger slikken en schorren. De gebieden die bij eb droogvielen, werden langzaam ingepolderd. Omdat de zee hier langer vrij spel had, liggen de open zeekleipolders hoger dan de rivierklei achter de Kornse Dijk. Deze zeekleipolders worden gekenmerkt door een vlak en open landschap met zeer ruim opgezette percelen, waar doorgaans bij een goede waterhuishouding grootschalige landbouw plaatsvindt.

Zeekleilandschap ten westen van Provincialeweg Zuid

Stroomrug ten oosten van Provincialeweg Zuid

d.d. 9 maart 2025 | pag. 4

Dorpsstrategie Almkerk Kenschets Almkerk

Mobiliteit

weg emse drich Wou

De verkeersstructuur van Almkerk is nauw verbonden met de provinciale weg N322, die fungeert als de belangrijkste verkeersader voor het land van Heusden en Altena. Almkerk is met de N322 verbonden via drie rotondes, en daarnaast zijn er nog drie basisvoorrangskruispunten die de kern aansluiten op deze hoofdweg. Vanwege de hoge verkeersintensiteiten wordt de provinciale weg N322 als hinderlijk ervaren. N322

vin Pro

ekje

eg lew

cia

Ho

ord

No

. H. Burg

at

stra

Blok

N322

gst

Bru

traat

Voors

t raa

Sportlaan

de

enseweg Emmikhov

eg ijlw

Du

Buit enka

eg lew

cia

vin Pro Zuid

Hoofdwegenstructuur Busstation Altenahove Bushalte

De Provincialeweg Noord en Woudrichemseweg zijn vanuit Almkerk de belangrijkste wegen die in noordzuidrichting via een rotonde aansluiten op de N322. • Provincialeweg Noord: Deze weg loopt aan de westkant van Almkerk en verbindt het dorp met Dussen. Bij de noordelijke rand van Almkerk sluit de Provincialeweg Noord aan op de N322 via een rotonde. • Woudrichemseweg: Aan de oostkant van het dorp ligt de Woudrichemseweg, die eveneens aan de noordzijde van Almkerk via een rotonde aansluit op de N322. Binnen Almkerk wordt de hoofdwegenstructuur gevormd door de Woudrichemseweg, Burgemeester H. Blokstraat, D. van Clevestraat, Voorstraat – Kruisstraat en Brugdam. De Voorstraat en Kruisstraat vormen een belangrijke oost-westverbinding die het centrum van Almkerk met de rest van de kern verbindt. Met de ontwikkeling aan de westzijde van de Provincialeweg Noord is ook de Sportlaan een belangrijke verbindende weg in het dorp. De Sportlaan verbindt de Provinicaleweg Noord met aansluiting op de rotonde N322 bij het gemeentehuis. Deze wegen zorgen voor de interne verbindingen in het dorp, maar de leefbaarheid staat onder druk door toenemend verkeer. Dit probleem wordt versterkt doordat deze hoofdwegenstructuur ook de belangrijkste fietsroutes door het dorp omvat.

Er zijn specifieke aandachtspunten voor verkeersgroei, vooral op de Woudrichemseweg en de Provincialeweg Zuid, waar de ruimte beperkt is om het wegprofiel te verbeteren.

Openbaar vervoer Almkerk is aangesloten op verschillende buslijnen die door de bebouwde kom lopen en meerdere halteplaatsen in het dorp hebben. Deze buslijnen bieden verbindingen naar andere kernen in het Land van Heusden en Altena, evenals naar omliggende regio’s. Bij Altenahove bevindt zich een buurtbustransferium, wat dient als een lokaal knooppunt voor openbaar vervoer. Hoewel Almkerk toegankelijk is met het openbaar vervoer, blijft de bereikbaarheid beperkt. De reguliere buslijnen en buurtbusverbindingen hebben een lage frequentie en zijn relatief traag, wat de reistijd verlengt. De Brabantliner vormt hierop een uitzondering en biedt een snelle en frequente verbinding naar grotere steden zoals Breda, Gorinchem, en Utrecht. Rotonde aan de N322

Busstation Altenahove

d.d. 9 maart 2025 | pag. 5

Dorpsstrategie Almkerk Kenschets Almkerk

Voorzieningen Almkerk is in de eerste plaats een woonkern met een divers aanbod van woningtypen. De meeste voorzieningen zijn geconcentreerd in het centrum rond de Voorstraat en Kruisstraat. De Voorstraat loopt horizontaal door het dorp en heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld tot het centrale punt van de gemeenschap. Het winkelaanbod richt zich voornamelijk op dagelijkse producten, wat het dorp voorziet van de nodige basisvoorzieningen. Hier bevinden zich winkels zoals de Albert Heijn, Etos, een bakker en een slager. Daarnaast is er ook een aantal openbare en maatschappelijke voorzieningen, waaronder een medisch centrum met apotheek, een huisarts, een tandarts.

Gemeentehuis Kerk Kerkhof Busstation Basisschool

Historisch gezien bevond het kernpunt van Almkerk zich meer naar het westen, bij het Verlaat, en richting het oosten nabij de Brugdam. Het huidige voorzieningencentrum is echter pas in de tweede helft van de 20e eeuw tot stand gekomen, waarbij de vestiging van de supermarkt een cruciale rol speelde door andere faciliteiten naar deze locatie te trekken. De bevoorrading van de supermarkt in het centrum van Almkerk kan echter voor problemen zorgen. Tijdens de participatie in het kader van de voormalige dorpsvisie Almkerkse Ommetjes hebben inwoners aangegeven hiervan soms overlast en onveiligheid te ervaren. . Door de beperkte ruimte kan bij het laden en lossen veel drukte ontstaan. Ook moeten alle modaliteiten hier over hetzelfde wegdek, waardoor fiets- en voetgangers zich onveilig kunnen voelen wanneer hier vrachtwagens rijden voor de bevoorrading. Dit wordt overigens niet bevestigd in het Strategisch Verkeersveiligheids Plan (SPV ). Daarnaast is er vooral op drukke momenten, zoals op zaterdagen, een tekort aan parkeerplaatsen in het centrum. Ook de verblijfskwaliteit in het centrum is beperkt, wat de mogelijkheden voor sociale interactie niet bevorderd. Het centrum nodigt momenteel niet echt uit om er te verblijven.

Sport Zorgvoorziening Winkel Horeca Bioscoop

Tussen deVoorstraat en de rivier de Alm, bevindt zich een gebied met andere (maatschappelijke) voorzieningen zoals MFA Hart van Almkerk (waaronder twee basisscholen, kinderdagverblijf, bibliotheek en binnensportfaciliteiten), de tennisvereniging en het verpleeghuis Altenahove. Aan de uiterste westzijde Almkerk zijn een kantoorgebouw en bioscoop Hollywoud gerealiseerd. Het kantoor is inmiddels in gebruik als gemeentekantoor. Het gebied kampt tijdens kantooruren met een hoge parkeerdruk. Op het sportpark aan de Sportlaan zijn voetbalvereniging VV Almkerk en Korfbalclub ACKC gevestigd. Ten zuiden van de Alm, aan de oostkant van Almkerk, ligt golfpark de Almkreek.

Sportpark VV Almkerk

Winkelvoorzieningen aan de Voorstraat

Het huidige evenemententerrein van Almkerk is centraal gelegen in het dorp, waardoor het zeer toegankelijk is voor bezoekers. Deze locatie is als evenemententerrein niet toekomstbestendig. Er liggen plannen tot herontwikkeling van deze locatie.

d.d. 9 maart 2025 | pag. 6

Dorpsstrategie Almkerk Kenschets Almkerk

Groen en water Een belangrijke kwaliteit van Almkerk is de rivier de Alm, die de zuidgrens van het dorp vormt en bijdraagt aan het landschappelijke karakter. De Alm, een voormalige zijtak van zowel de Waal als de Maas, werd in de Middeleeuwen (1235) afgedamd, en na eeuwen van verlanding is er weinig meer over dan een brede sloot. Tegenwoordig wordt het water via een stelsel van sloten en weteringen afgevoerd naar de Boven-Merwede. Hoewel de Alm op slechts enkele plekken in het dorp zichtbaar is, dragen zowel particuliere tuinen als gemeentelijke plantsoenen bij aan het groene karakter van Almkerk. De Alm is aangewezen als Natuur Netwerk Brabant. Daarnaast is de Alm ter hoogte van het Mottekasteel in de provinciale TAM-omgevingsverordening specifiek aangewezen als ecologische verbindingszone. Aan de noordzijde van Almkerk fungeert de groene inkleding van de N322 als buffer tussen de weg en de woonbebouwing, wat bijdraagt aan een aangename aanblik van het dorp. Binnen de kern van Almkerk bevinden zich grotere groenvlakken tussen de Voorstraat en de Alm, en tussen de Burgemeester H. Blokstraat, D. van Clevestraat en Voorstraat. Deze groenvlakken worden aangevuld met kleinere plantsoenen verspreid door het dorp. Door de ruime (voor)tuinen en particuliere groene ruimten aan de Voorstraat, oogt deze straat groen en ruimtelijk.

Echter, met uitzondering van het parkje nabij het busstation Altenahove, ontbreekt het binnen de dorpskern aan kwalitatief verblijfsgroen dat uitnodigt om er tijd door te brengen. Een ander knelpunt is het tekort aan ruimte voor waterberging binnen de kern, wat vooral in het noordelijke deel van Almkerk bij zware regenval tot wateroverlast leidt. Bovendien staat het dorp momenteel ‘met de rug’ naar de Alm, terwijl deze veel potentie heeft die beter benut zou kunnen worden. Natuurlijke en ecologische ontwikkeling speelt hierbij een sleutelrol. Door ecologische versterking, zoals het bevorderen van biodiversiteit, te combineren met recreatieve mogelijkheden zoals wandelen, kan een balans worden gevonden tussen natuurbehoud en gebruikswaarde, waardoor de Alm een waardevollere rol kan spelen in het dagelijks leven van het dorp.

Rivier de Alm

Groenstructuur langs N322

d.d. 9 maart 2025 | pag. 7

Dorpsstrategie Almkerk Kenschets Almkerk

Cultuurhistorie en erfgoed Almkerk, gelegen in het Land van Heuden en Altena, heeft een rijke geschiedenis die nauw verbonden is met de nabijgelegen burcht van de heren van Altena. Hoewel het kasteel inmiddels is verdwenen, blijft de motte—de kunstmatige heuvel waarop het stond—zichtbaar in het landschap. Deze motte is nu een beschermd archeologisch monument, waarop later een boerderij is gebouwd. De oeverwallen en de historische kern van Almkerk hebben een hoge archeologische verwachtingswaarde, wat de historische betekenis van het dorp verder onderstreept. Langs de Voorstraat bevinden zich diverse monumenten en beeldbepalende gebouwen die samen met de overige bebouwing, voornamelijk bestaande uit vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen, bijdragen aan het ruimtelijke karakter van de straat. Dit deel van het dorp wordt gekenmerkt door lintbebouwing, waar oude dorpshuizen, villa’s, arbeiderswoningen, voormalige boerderijen, en nieuwe woningen een gevarieerd maar traditioneel straatbeeld creëren. De ruime tuinen en het brede straatprofiel zorgen voor een open en ruimtelijke sfeer. De Provincialeweg Noord en Zuid vormen historische linten, waar de afwisseling tussen bebouwing en open ruimten opvallend is.

Bij de aansluiting met de Voorstraat is de bebouwing dichter op elkaar geplaatst in een cluster, terwijl elders langs de dijk meer ruimte is voor groene tuinen en erfafscheidingen, die bijdragen aan het groene karakter van de omgeving.

Inundatiegebied Hollandse Waterlinie Cultuurhistorisch waardevol gebied Archeologisch monument Historische geografie Rijksmonument Gemeentelijk monument

Inundatiegebied Hollandse Waterlinie Het gebied ten noorden van de N322 ligt in het oorspronkelijke inundatiegebied van de Hollandse Waterlinie. Het gebied heeft een UNESCO werelderfgoed status heeft waarbij wordt gestreefd naar het zoveel mogelijk open en vrijhouden van nieuwe ontwikkelingen zodat het inundatiegebied zichtbaar blijft als belangrijk onderdeel van het cultureel erfgoed.

Rijksmonument aan de Provincialeweg Noord

Gemeentelijk monument aan de Voorstraat

d.d. 9 maart 2025 | pag. 8

Dorpsstrategie Almkerk De Bouwstenen

Totstandkoming bouwstenen In het voorjaar van 2023 kregen inwoners, ondernemers en belanghebbenden de gelegenheid om mee te praten over de toekomst van Almkerk, met de nadruk op wonen, sport en voorzieningen. Strategische dilemma’s, zoals de keuze tussen inbreiding of uitbreiding, locatie-eisen voor een sportaccommodatie en de vraag of een supermarkt wel of niet binnen het dorpshart hoort, werden besproken met de klankbordgroep, professionele stakeholders en de bredere gemeenschap. Dit gebeurde zowel via het online platform Aan de Slag! als tijdens een inloopavond in de Almkreek. Op basis van de geformuleerde ambities, de resultaten van deze participatie, en een ruimtelijke en milieukundige analyse, zijn er voor de thema’s wonen, sport en voorzieningen bouwstenen opgesteld.

Bouwstenen ‘Voorzieningen’

Optimalisatie dorpshart Herinrichting openbare ruimte met als doel een beter (verblijfs)klimaat • Quickwins in de openbare ruimte zijn mogelijk, maar geen duurzame oplossing • Voorzieningen in het dorpshart blijven behouden

Herstructurering dorpshart Supermarkt wordt op ander perceel in het huidige dorpshart herontwikkeld • Kansen voor kwaliteitsverbetering dorpshart (opwaardering openbare ruimte, creëren ontmoetingsruimte) • Behoud voorzieningen in dorpshart • Aandachtspunt beschikbaarheid alternatieve locaties

Nieuw dorpshart (VV Almkerk-locatie) Voorzieningen worden op een locatie elders in de kern herontwikkeld • Duurzame oplossing voor toekomstbestendige supermarkt • Voorzieningen verdwijnen uit het dorpshart nabij senioren • Kansen voor nieuw groen woon zorgmilieu centrum

d.d. 9 maart 2025 | pag. 9

Dorpsstrategie Almkerk De Bouwstenen

Bouwstenen ‘Sport’

Gemeentehuis • Goed ontsloten vanuit Nieuwendijk (auto en fiets) • Ruimtelijk, stedenbouwkundig, landschappelijk minder inpasbaar • Aanzet voor grootschalige stedelijke ontwikkeling zuidzijde (minder inpasbaar)

Oksel Provincialeweg Zuid en Buitenkade • Goed bereikbaar via ‘fietsstraat’ en aan de Provincialeweg Zuid • Auto ontsluiting aandachtspunt

Emmikhovenseweg (west) • Goed bereikbaar via ‘fietsstraat’ • Toegankelijkheid vanuit Almkerk • Auto ontsluiting aandachtspunt

Emmikhovenseweg (oost) • Goed bereikbaar via ‘fietsstraat’ • Toegankelijkheid vanuit Almkerk • Ruimtelijk, stedenbouwkundig , landschappelijk in aansluiting op golfbaan • Auto ontsluiting aandachtspunt

d.d. 9 maart 2025 | pag. 10

Dorpsstrategie Almkerk De Bouwstenen

Bouwstenen ‘Wonen’

VV Almkerk Inbreidingslocatie • Met verhuizing sportpark naar locatie elders is dit een logische plek voor de ontwikkeling van een nieuw woongebied • Past binnen geldende beleidslijnen overheden

Centrum Almkerk Inbreidingslocatie • Naast inbreidingslocaties D’Uylenborg en de Ster biedt het dorpshart ruimte voor kleinschalige woningbouwontwikkeling • Past binnen geldende beleidslijnen overheden

Locatie ‘Mottenkasteel’ Uitbreidingslocatie • Locatie sluit aan op bestaand stedelijk gebied • Provincie heeft locatie eerder aangewezen als ‘zoekgebied verstedelijking’

Uitbreiding ten zuiden Emmikhovenseweg Uitbreidingslocatie • Grootschalige uitbreidingslocatie nabij het dorpshart. • Alm krijgt een meer centrale plek in het dorp • Eenvoudig mix aan woonmilieus te realiseren.

Bouwen in agrarisch landschap Uitbreidingslocatie • Wooneilanden in agrarisch gebied. • Aandachtspunt is samenwerking met agrariers. • Kans voor meer vernieuwende woonvormen/ woonconcepten.

Oksel buitenkade - Provincialeweg Zuid Uitbreidingslocatie • Grootschalige uitbreidingslocatie • Eenvoudig mix aan woonmilieus te realiseren

d.d. 9 maart 2025 | pag. 11

Dorpsstrategie Almkerk De afwegingen

Voor de onderwerpen wonen, sport en voorzieningen zijn verschillende mogelijkheden om te komen tot een realisatie van de vele ambities. In het najaar van 2023 zijn de diverse bouwstenen op de onderwerpen wonen, sport en voorzieningen gedeeld met de klankbordgroep en alle inwoners en ondernemers uit het dorp (zowel via het online platform Aan de Slag! als via een inloopavond in de Almkreek). Op deze manier is het draagvlak voor de verschillende bouwstenen gepeild.

Strategische ambities

Omdat niet alle bouwstenen verenigbaar zijn, is er zorgvuldig gekeken naar welke combinaties het beste samen kunnen gaan om tot een samenhangend ontwikkelperspectief te komen. Hierbij zijn alle bouwstenen langs dezelfde meetlat gelegd, wat heeft geleid tot de bepaling van de uiteindelijke voorkeursrichting voor de ontwikkeling van Almkerk. Deze meetlat houdt rekening met: de mate waarin een optie invulling geeft aan de strategische ambities die de gemeente zichzelf heeft gesteld in de Omgevingsvisie 2040; 1. (historische) stedenbouwkundige en landschapsstructuren; 2. de bodem en de ondergrond; 3. mobiliteit; 4. archeologische (en cultuurhistorische) waarden 5. milieukwaliteit en gezondheid; 6. draagvlak, en; 7. uitvoerbaarheid.

Bodem & ondergrond

3

In plannen en visies is het principe van ‘Water en Bodem Sturend’ geïntroduceerd. Dit houdt in dat door water en bodem een sturende rol te geven in de ruimtelijke ordening, we ook met een ander en grillig klimaat in een veilige omgeving kunnen blijven wonen, werken en leven.

1

Stedenbouw & Landschap

2

In de omgevingsvisie beschrijft de gemeente ambities voor de komende 10 tot 20 jaar; Groenblauwe oase, Leefbare woonomgeving, Klimaatbestendig, CO2-neutraal en circulair en Sterk in duurzaam ondernemen Het water, de natuur en het open karakter zijn de groenblauwe draad.

De openheid en het water zijn belangrijke voor het landschap. Het open agrarisch gebied ligt in de komgronden en de gebouwen zijn gebouwd op de hogere gebieden. Samen vormt dit ons waardevolle landschap. Nieuwe plannen moeten deze waarden respecteren en versterken.

Mobiliteit

Archeologie & Cultuurhistorie

4

Mobiliteit is een belangrijke indicator van leefbaarheid. Goede verbindingen met de auto, OV en op de fiets bepalen (deels) de mate waarin voorzieningen voor iedereen bereikbaar zijn. Hierbij is naast doorstroming, parkeeraanbod verkeersveiligheid van belang.

5

De aanwezige historische kenmerken versterken de lokale identiteit. Het behouden, beleven en beschermen van ons erfgoed voor huidige en toekomstige generaties is belangrijk.

De wijze waarop deze thema’s zijn beoordeeld, wordt hiernaast toegelicht. Op de volgende pagina’s is de toetsing van de uitgangspunten per bouwsteen beknopt weergegeven. De volledige afwegingentabel is opgenomen als bijlage bij het ‘Ontwikkelperspectief Almkerk 2040’.

Milieukwaliteit & gezondheid

6

Het is onze taak om te zorgen voor een schone, veilige en gezonde woon- en werkomgeving (o.a. luchtkwaliteit, geluid, veiligheid, geur en biodiversiteit). Door een slimme inrichting en keuzes kan gezondheid niet alleen beschermd worden, maar ook worden verbeterd.

Draagvlak

7

Wij maken een wensbeeld voor de toekomst voor Almkerk; voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Draagvlak voor deze toekomst is belangrijk.

Uitvoerbaarheid

8

Wij zijn niet op alle onderwerpen zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de dorpsstrategie. Een succesvolle uitvoering vraagt om samenwerking met grondeigenaren, ondernemers en marktpartijen.

d.d. 9 maart 2025 | pag. 12

Dorpsstrategie Almkerk De afwegingen

Afwegingen bouwstenen ‘Sport’

Bouwstenen Bouwstenen Bouwstenen Bouwstenen dorpsstrategie dorpsstrategie dorpsstrategie dorpsstrategie Almkerk Almkerk Almkerk Almkerk

Bouwsteen 1

Bouwsteen 2

Bouwsteen 3a

Bouwsteen 3b

Locatie gemeentehuis Oksel Buitenkade - Provincialeweg Zuid Ten zuiden van de Emmikhovenseweg (west) Ten zuiden van de Emmikhovenseweg (oost) Een onderzoek uit 2022 geeft al een voorschot op een In de oksel van de Buitenkade en de Provincialeweg Ten zuiden van de Emmikhovenseweg is voldoende Ten zuiden van de Emmikhovenseweg is voldoende Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven Almkerk Almkerk Almkerk eventuele locatiekeuze voor Ontwikkelperspectieven het nieuwe duurzame en Almkerk Zuid is voldoende ruimte om, aansluitend aan het ruimte om, aansluitend aan het stedelijk gebied, te ruimte om, aansluitend aan het stedelijk gebied en het toekomstbestendige sportcomplex. De locatie bevindt stedelijk gebied, te komen tot een nieuw duurzaam komen tot een nieuwe duurzaam en toekomstbestendig bestaande golfpark, te komen tot een nieuwe duurzaam zich naast het gemeentehuis, waardoor parkeren deels en toekomstbestendig sportcomplex dat aan alle sportcomplex dat aan alle technische eisen voldoet. De en toekomstbestendig sportcomplex dat aan alle gezamenlijk kan worden gerealiseerd. technische eisen voldoet. Gezien deze locatie niet ontwikkeling van deze locatie biedt tevens kansen om technische eisen voldoet. De ontwikkeling van deze kan rekenen op draagvlak blijkt deze bouwsteen niet de Alm een centrale plek in het dorp te geven.

Echter locatie biedt tevens kansen om de Alm een centrale plek Vanwege de goede bereikbaarheid en draagvlak wordt haalbaar. is de bereikbaarheid slecht. Gezien deze locatie niet in het dorp te geven. Echter is de bereikbaarheid slecht. agrarisch Bouwen agrarisch landschap agrarisch landschap in ag la 5 Bouwen 5 inBouwen 5 in 5 inBouwen ten zuiden ten Emmikhovenseweg zuiden ten Emmikhovenseweg zuidenten Emmikhovenseweg zuiden Emmikhovenseweg Almkerk Almkerk Almkerk Almkerk Locatie Locatie Locatie ‘Mottenkasteel’4 Uitbreiden 4 Uitbreiden 4 Uitbreiden 4 Uitbreiden 1 VV Almkerk 1 VV Almkerk 1 VV Almkerk 1 VV Almkerk 2 Centrum 2 Centrum 2 Centrum 2 Centrum 3 Locatie 3 ‘Mottenkasteel’ 3 ‘Mottenkasteel’ 3 ‘Mottenkasteel’ deze bouwsteen opgenomen in het ontwikkelscenario. kan rekenen op draagvlak blijkt deze bouwsteen niet Gezien deze locatie niet kan rekenen op draagvlak blijkt haalbaar. deze bouwsteen niet haalbaar.

Wonen Wonen Wonen Wonen

Thema

Beoordeling

Thema

Beoordeling

Thema

Beoordeling

Thema

Beoordeling

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

+ 0 + + + + Derden (voorkeursrecht)

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

+ 0 0 0 0 + Derden (voorkeursrecht)

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

+ 0 + + Derden (voorkeursrecht)

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

+ 0 + + Derden (voorkeursrecht)

Sport Sport Sport Sport 6

+ 0 -

Locatie Locatie Locatie Locatie gemeentehuis 7 6 gemeentehuis 6 gemeentehuis 6 gemeentehuis

(oost) (oost) (oost) (oost) (west) (west) (west) (west) Oksel Provincialeweg Oksel Zuid Provincialeweg Buitenkade ZuidProvincialeweg en Buitenkade Zuid en Buitenkade Zuid en Buitenkade 9 Emmikhovenseweg 9 Emmikhovenseweg 9 Emmikhovenseweg 9 Emmikhovenseweg 8 Emmikhovenseweg 8 Emmikhovenseweg 8 Emmikhovenseweg 8 Emmikhovenseweg 7 Oksel 7Provincialeweg 7 enOksel

Positieve effecten op de omgeving en/of de kosten Neutraal Negatieve effecten op de omgeving en/of de kosten

Voorzieningen Voorzieningen Voorzieningen Voorzieningen

Nieuw12dorpshart Nieuw12dorpshart Nieuw dorpshart 12 Nieuw12dorpshart dorpshart dorpshart dorpshartdorpshart Herstructurering Herstructurering dorpshartdorpshart 10 Optimalisatie 10 Optimalisatie 10 Optimalisatie 10 Optimalisatie 11 Herstructurering 11 Herstructurering 11 dorpshart 11 dorpshart

d.d. 9 maart 2025 | pag. 13

Dorpsstrategie Almkerk De afwegingen

Afwegingen bouwstenen ‘Wonen’ Bouwsteen 1

Bouwsteen 2

Bouwsteen 3

Bouwsteen 4

VV Almkerk Na de verplaatsing van de sportvelden naar een nieuw, duurzaam en toekomstbestendig sportcomplex komt de locatie van VV Almkerk vrij voor ontwikkeling. Een inbreiding met een mix van woningbouwtypologieën ligt voor de hand. Vanwege de beschikbaarheid van de locatie en de gunstige ligging in de kern is deze bouwsteen opgenomen in het ontwikkelscenario.

Centrum Almkerk Naast de reeds in voorbereiding zijnde plannen komen er, afhankelijk van de keuzes aangaande voorzieningen in het centrum, mogelijk meerdere locaties vrij voor ontwikkeling. Veelal lenen deze locaties zich voor appartementen. Er lijkt ruimte voor de toevoeging van 25-50 woningen. De bouwsteen is kansrijk en draagt bij aan de ambities ten aanzien van wonen.

Locatie Mottekasteel Het ‘Mottekasteel’ is nauw verweven met de geschiedenis van Almkerk en vormt van oudsher een strategische plek aan de Alm. Ontwikkeling van deze locatie moet gepaard gaan met investeringen in cultuurhistorie, landschap, water en biodiversiteit. Woningbouw is hier van ondergeschikt belang aan de landschappelijke structuur. Indien de ontwikkeling kan voorzien in de benodigde investeringen, is deze bouwsteen kansrijk en levert het een waardevolle bijdrage aan de woonambities.

Uitbreiding ten zuiden Emmikhovenseweg Ondanks dat ‘ambacht’ Emmikhoven van oudsher ten zuiden van de Alm ligt en Almkerk aan de noordzijde, is een verdere ‘sprong’ over de Alm nooit gerealiseerd. Het realiseren van deze sprong biedt kansen voor het realiseren van een woningbouwprogramma (250-500 woningen) . Het blijkt vanuit financiële optiek lastig om voor een dergelijk programma de benodigde verkeersontsluiting te realiseren. Daarnaast conflicteert een grootschalige woningbouwontwikkeling met de natuurdoelstellingen in het nabijgelegen Pompveld en Kornsche boezem.

Bouwstenen Bouwstenen Bouwstenen Bouwstenen dorpsstrategie dorpsstrategie dorpsstrategie dorpsstrategie Almkerk Almkerk Almkerk Almkerk

Thema

Beoordeling

Thema

+ Strategische ambities Strategische ambities + Stedenbouw & landschap Stedenbouw & landschap + Bodem en ondergrond Bodem en ondergrond Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven Almkerk Almkerk Almkerk Almkerk + Mobiliteit Mobiliteit 0 Archeologie & Cultuurhistorie Archeologie & Cultuurhistorie 0 Milieukwaliteit & gezondheid Milieukwaliteit & gezondheid + Draagvlak Draagvlak Gemeente Uitvoerbaarheid Uitvoerbaarheid

Wonen Wonen Wonen Wonen 1

+ 0 -

VV Almkerk 1 VV Almkerk 1 VV Almkerk 1 VV Almkerk

Beoordeling

Thema

Beoordeling

Thema

Beoordeling

+ + + + + 0 + Derden

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

+ 0 0 0 0 0 Derden

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

+ 0 0 + + Derden (voorkeursrecht)

Almkerk Centrum Almkerk Almkerk 2 Centrum 2 Centrum 2 Almkerk 2 Centrum

Bouwen agrarisch agrarisch landschap agrarisch landschap in ag la 5 Bouwen 5 in 5 inBouwen 5 inBouwen ten zuiden ten Emmikhovenseweg zuiden ten Emmikhovenseweg zuiden ten Emmikhovenseweg zuiden Emmikhovenseweg Locatie Locatie Locatie ‘Mottenkasteel’4 Uitbreiden 4 Uitbreiden 4 Uitbreiden 4 Uitbreiden 3 Locatie 3 ‘Mottenkasteel’ 3 ‘Mottenkasteel’ 3 ‘Mottenkasteel’

Positieve effecten de op omgeving en/of de kosten Neutraal Negatieve effecten op de omgeving en/of de kosten

Sport Sport Sport Sport 6

Locatie Locatie Locatie Locatie gemeentehuis 7 6 gemeentehuis 6 gemeentehuis 6 gemeentehuis

(oost) (oost) (oost) (oost) (west) (west) (west) (west) Oksel 7 Provincialeweg Oksel Provincialeweg ZuidProvincialeweg Buitenkade ZuidProvincialeweg en Buitenkade Zuid en Buitenkade Zuid en Buitenkade 9 Emmikhovenseweg 9 Emmikhovenseweg 9 Emmikhovenseweg 9 Emmikhovenseweg 8 Emmikhovenseweg 8 Emmikhovenseweg 8 Emmikhovenseweg 8 Emmikhovenseweg 7 Oksel 7 enOksel

d.d. 9 maart 2025 | pag. 14

Dorpsstrategie Almkerk De afwegingen

Afwegingen bouwstenen ‘Wonen’ Bouwsteen 5

Bouwsteen 6

Bouwen in agrarisch landschap zuidrand De zuidzijde van Almkerk wordt gekenmerkt door een open agrarisch landschap. Het realiseren van enkele woonconcentraties, te midden van het agrarisch landschap, biedt kansen voor een uniek woonmilieu. Tegelijkertijd is afstemming met de agrariërs nodig om toekomstig efficiënt agrarisch gebruik te kunnen waarborgen. Het ontwikkeling van deze volledige zuidrand biedt ruimte voor 250-400 woningen in een lage dichtheid. Vanwege de impact op de gehele zuidrand blijkt de bouwsteen niet uitvoerbaar.

Oksel Buitenkade - Provincialeweg Zuid De Provincialeweg Zuid was van oudsher de doorgaande verbinding tussen Breda en Utrecht, waar ter hoogte van de kruisig met de Alm ook tol werd geheven. Het vormde de bescherming tegen het water vanuit het westen. Uitbreiding ten westen van deze dijk heeft dan ook lang op zich laten wachten; tot het eind van de 21e eeuw. Een verdere uitbreiding van het dorp aan deze zijde biedt ruimte voor 250-500 woningen, afhankelijk van de gekozen stedenbouwkundige opzet. Gezien de mogelijkheid woningbouwontwikkeling samen met het sportpark te combineren, is deze bouwsteen opgenomen in het ontwikkelscenario.

Thema

Beoordeling

Thema

Beoordeling

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

+ 0 + Derden (voorkeursrecht)

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

+ 0 0 + Wordt nog beoordeeld Derden (voorkeursrecht)

5 Bouwen in agrarisch landschap

ovenseweg

+ 0 -

Positieve effecten op de omgeving en/of de kosten Neutraal Negatieve effecten op de omgeving en/of de kosten d.d. 9 maart 2025 | pag. 15

Bouwstenen Bouwstenen Bouwstenen dorpsstrategie dorpsstrategie dorpsstrategie Almkerk Almkerk Almkerk Dorpsstrategie Almkerk Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven Almkerk Almkerk Almkerk De afwegingen

Wonen Wonen Wonen 1

VV Almkerk 1 VV Almkerk 1 VV Almkerk

Almkerk 2 Almkerk Centrum Almkerk 2 Centrum 2 Centrum

Locatie ‘Mottenkasteel’ 3 Locatie 3 ‘Mottenkasteel’ 3 Locatie ‘Mottenkasteel’

agrarisch in5 agrarisch landschap Bouwen landschap in agrarisc 5 Bouwen 5 inBouwen ten zuiden Emmikhovenseweg Uitbreiden zuiden Emmikhovenseweg ten zuiden Emmikhovenseweg 4 Uitbreiden 4 Uitbreiden 4 ten

Afwegingen bouwstenen ‘Voorzieningen’ Bouwsteen 1

Bouwsteen 2

Bouwsteen 3

Optimalisatie dorpshart Herstructurering dorpshart Nieuw dorpshart Met een optimalisatie van de huidige verkeerskundige Met een herstructurering van het ‘dorpshart’ door het Een nieuw dorpshart op een nieuwe locatie die beter is situatie kunnen knelpunten op het gebied van schuiven van functies ontstaan er kansen voor het ontsloten biedt ruimte om te komen tot een modern en parkeren en verkeersveiligheid (met name tijdens oplossen van de huidige verkeerskundige situatie op duurzaam centrum dat haar regionale functie nog beter kan laden en lossen) minimaal worden verbeterd. Ook het gebied van parkeren en verkeersveiligheid (met invullen. Er ontstaat bovendien ruimte voor een optimale ontstaat er beperkt ruimte voor verbetering van het name tijdens laden en lossen). Bovendien ontstaat vorm van functiemenging (detailhandel, horeca, zorg e.d.) verblijfskarakter in het ‘dorpshart’ waardoor het gebied er ruimte voor verbetering van het verblijfskarakter en het creëren van een ontmoetingsplek. De vrijkomende meer een ontmoetingsfunctie krijgt. Significante in het ‘dorpshart’ waardoor het gebied meer een locatie van VV Almkerk ligt hierbij voor de hand.

De Locatie gemeentehuis Emmikhovenseweg (oost) (oost) Emmikhovenseweg Emmikhovenseweg (west) (west) Provincialeweg Oksel enProvincialeweg Buitenkade Zuid Buitenkade Zuid n 9 Emmikhovenseweg 9 Emmikhovenseweg 8Buitenkade 8 Emmikhovenseweg 8(west) 6 Locatie 6 gemeentehuis 6 Locatie 7 Oksel Provincialeweg 7 Zuid verbeteringen zijn niet gemeentehuis mogelijk. Vanwege de beperkte 7 Oksel ontmoetingsfunctie krijgt. Dezeenbouwsteen ontvangt vrijkomende locaties in het huidige dorpshart kunnen worden 9(oost) impact van deze bouwsteen op zowel de lokale geen medewerking van de betrokken partijen waardoor ontwikkeld tot woongebied. Gezien de mogelijke impact op gemeenschap als detailhandel in omliggende dorpen de bouwsteen niet haalbaar blijkt. de detailhandel voorziening in Nieuwendijk wordt vooralsnog heeft deze bouwsteen de voorkeur. niet voor deze bouwsteen gekozen.

Sport Sport Sport

Thema

Beoordeling

Thema

Beoordeling

Thema

Beoordeling

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

0 0 + + +

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

+ + + 0 + + + Derden

Strategische ambities Stedenbouw & landschap Bodem en ondergrond Mobiliteit Archeologie & Cultuurhistorie Milieukwaliteit & gezondheid Draagvlak Uitvoerbaarheid

0 0 0 0 Gemeente

Voorzieningen Voorzieningen Voorzieningen Derden dorpshart dorpshart dorpshart 10 Optimalisatie 10 Optimalisatie 10 Optimalisatie

+ 0 -

Nieuw dorpshart 12 Nieuw dorpshart dorpshart dorpshart dorpshart 12 Nieuw12dorpshart 11 Herstructurering 11 Herstructurering 11 Herstructurering

Positieve effecten op de omgeving en/of de kosten Neutraal Negatieve effecten op de omgeving en/of de kosten d.d. 9 maart 2025 | pag. 16

Dorpsstrategie Almkerk Ontwikkelrichting

Sport

Wonen

Voorzieningen

Altena en ook Almkerk blijven groeien. De nieuwe provinciale prognoses (2023) laten een bevolkingsgroei zien tot in ieder geval 2040.Almkerk is één van de kernen waar deze groei gefaciliteerd wordt met nieuwe woningen. Voor de periode 2040 krijgt Almkerk ruimte voor een gefaseerde ontwikkeling van circa 500 woningen. Hierbij houden we wel rekening met een bandbreedte van 200 woningen (bandbreedte: 300-700 woningen). Dit is mede afhankelijk van de daadwerkelijke bevolkingsgroei én hoe de woningbouwprojecten zich in Almkerk en in de rest van Altena ontwikkelen. Om goed in te kunnen spelen op vertragingen en projecten die helemaal niet doorgaan, is het wenselijk om een ruimere capaciteit aan plannen aan te houden.

Het voorzieningenaanbod in Almkerk is gebaseerd op een supermarkt en kleinschalige detailhandelsvoorzieningen, die samen als ‘dorpshart’ fungeren. De bevoorrading van de supermarkt leidt op momenten tot situaties die als onveilig en overlastgevend worden ervaren. Daarnaast zijn er vooral op drukke momenten (zoals zaterdag) te weinig parkeerplaatsen en is er sprake van veel zoekverkeer. Dit komt door de enigszins verspreide ligging van de parkeervoorzieningen. Ook is de verblijfskwaliteit en mogelijkheid om elkaar te ontmoeten in het centrum niet overal optimaal. Het centrum nodigt te weinig uit om te verblijven.

Uitgangspunten en randvoorwaarden Het nieuwe sportpark in Almkerk wordt gerealiseerd nabij de meest westelijke brug over de Alm, dicht bij het gemeentehuis. Deze strategische locatie maakt meervoudig gebruik van parkeerplaatsen mogelijk, wat efficiënt is voor zowel gemeentemedewerkers tijdens werkdagen als voor sportverenigingen in de avonden en weekenden. Het sportpark zal onder andere voetbal-, tennis- en korfbalvelden, evenals een evenemententerrein omvatten. De positionering van het park houdt rekening met toekomstige woningbouwontwikkeling ten zuiden van de Alm, waarbij voldoende bufferzones worden gecreëerd tussen de woonpercelen en de sportfaciliteiten. Dit biedt de mogelijkheid om de locatie nog iets naar het westen of oosten te verschuiven, afhankelijk van de verdere planning. De locatie is gekozen vanwege de goede bereikbaarheid, zowel vanuit Almkerk als Nieuwendijk, en kan met relatief beperkte investeringen toegankelijk worden gemaakt voor fietsers en automobilisten. Het park zal worden aangelegd in een parkachtige omgeving, wat bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteit en het gebruiksgemak voor de inwoners van Almkerk en omliggende gebieden.

Met verschillende inbreidingslocaties en uitbreidingsmogelijkheden is er voldoende ruimte om een kwantitatieve én kwalitatieve toevoeging voor Almkerk mogelijk te maken (De Ster, D’Uylenborch, Mottekasteel, Almkerk zuidwest en VV Almkerk).

Uit een distributie planologisch onderzoek blijkt dat voor duurzaam toekomstperspectief voor Almkerk verplaatsing wenselijk is maar dat dit gevolgen kan hebben voor Nieuwendijkse detailhandel. Het wensbeeld van de voorzieningen in Almkerk is afhankelijk van de realisatie van een nieuw sportpark, alleen in dat geval komt de huidige locatie vrij. Om die reden wordt er nu gekozen voor het handhaven van de voorzieningen op de huidige locatie. Het definitieve besluit over een eventuele verplaatsing (waaronder standplaatsen) zal pas genomen worden nadat er een (positief) besluit is genomen over het nieuwe sportpark.

d.d. 9 maart 2025 | pag. 17

Dorpsstrategie Almkerk Ontwikkelperspectief Almkerk 2040 Legenda Zoekgebied sportpark

Zoekgebied woningbouw ‘Almkerk zuidwest’ 250-400 woningen

Zoekgebied woningbouw ‘Mottekasteel’ 50-75 woningen

Inbreidingslocaties woningbouw De Ster en D’Uylenborch

Inbreidingslocatie woningbouw huidig sportpark 150-200 woningen

Voorzieningen in bestaande dorpshart

Woningbouw

Evenementen

Dorpshart

Sportpark

Voorzieningen

Mottekasteel

N Created by Yanick Brezet from the Noun Project

01

02 In uitvoering Hoekje 12 woningen Sjersestraat 14 woningen Fabriciusstraat 6 woningen

03 Inbreidingslocaties

Op dit moment zijn er al meerdere plannen in voorbereiding die invulling geven aan een deel van de behoefte tot 2040. Het gaat hierbij o.a. om de volgende projecten: De Ster en D’Uylenborch 60 - 90 woningen (incl. herbebouwing)

04 Sportpark De verplaatsing van het sportpark naar de locatie aan de westzijde van het dorp. Integrale visie op ontwikkeling Almkerk Zuidwest (sport, wonen, mobiliteit, groen en waterhuishouding) is noodzakelijk.

05 Uitbreidingslocatie woningbouw Gaat gepaard met investering in o.a. landschap, water en biodiversiteit. Afhankelijk van de stedenbouwkundige opzet biedt dit kansen voor het realiseren van een (gefaseerd) significant programma. Mottekasteel 50 - 75 woningen Almkerk zuidwest 250 - 400 woningen

2040

06 Voorzieningen Er wordt voor nu gekozen voor het handhaven van de voorzieningen op de huidige locatie. Het definitieve besluit over een eventuele verplaatsing zal pas genomen worden nadat er een (positief) besluit is genomen over het nieuwe sportpark.

Inbreidingslocatie woningbouw VV Almkerk 150 - 200 woningen Gedacht wordt aan een inbreiding met een mix van woningbouwtypologieën in een relatief lage dichtheid. Overwogen kan worden nieuwere woonvormen/woonconcepten ruimte te geven in dit gebied. Dat is onderdeel van het proces naar een stedenbouwkundige opzet van het gebied. Afhankelijk van de definitieve keuze voor de voorzieningen kunnen er 150 tot 200 woningen worden gerealiseerd. d.d. 9 maart 2025 | pag. 18

Dorpsstrategie Almkerk Uitvoeringskader bouwstenen

Uitwerking bouwstenen VV Almkerk

Mottekasteel

Na verplaatsing van de sportvelden naar een nieuw, duurzaam en toekomstbestendig sportcomplex komt de locatie van VV Almkerk vrij voor ontwikkeling. Een inbreiding met een mix van woningbouwtypologieën in een relatief lage dichtheid ligt voor de hand. Overwogen kan worden nieuwere woonvormen/woonconcepten ruimte te geven in dit gebied. Dat is onderdeel van het proces naar een stedenbouwkundige opzet van het gebied.

Het ‘Mottekasteel’ is nauw verbonden met de historische ontwikkeling van Almkerk. Het is van oudsher een strategische locatie aan de Alm. De directe gronden langs de Alm (ca. 25m aan weerszijden) zijn aangewezen als ecologische verbindingszone en dienen als zodanig te worden ingericht.

Een ontwikkeling binnen de contouren van het dorp, de provinciale weg N322 en de Alm, die qua stedenbouwkundige structuur aansluit bij de omliggende woonbuurt ligt voor de hand. Deze locatie biedt mogelijkheden voor het realiseren van detailhandel en voorzieningen voor gezondheid gerelateerde functies met woningen op de verdieping. Ook biedt het een oplossing voor de knelpunten die (kunnen) ontstaan in het dorpshart op de lange termijn gelet op de woningbouwopgave voor Almkerk. De stedenbouwkundige opzet is mede afhankelijk van de definitieve keuze voor voorzieningen. Mocht de definitieve keuze in de toekomst een verplaatsing van het dorpshart zijn dan is de oostzijde van de ontwikkellocatie een mogelijke plek voor een nieuw dorpshart. Dit biedt mogelijkheden voor het realiseren van voorzieningen met woningen op de verdieping. Mocht uiteindelijk de keuze gemaakt worden om de voorzieningen te handhaven dan wordt de locatie volledig ingezet voor woningbouw.

Ontwikkeling van deze plek moet gepaard gaan met investeringen in cultuurhistorie, landschap, water en biodiversiteit. Woningbouw is hier ondergeschikt aan de landschappelijke onderlegger. Deze locatie biedt ruimte aan ongeveer 50 tot 75 woningen, eventueel met een tijdelijk karakter. De hoger gelegen stroomrug kan hiervoor ingezet worden en ontwikkeld worden t.b.v woningbouw binnen de setting van een landschapspark. Dit park bied kansen om de historie en het landschap in zijn waarde te laten en draagt bij aan de beleefbaarheid hiervan. Bij de ontwikkeling op deze locatie zijn de historie en het landschap leidend, hieruit volgt het woonprogramma. Bij ontwikkeling van het Mottekasteel zijn mogelijk investeringen nodig voor de ontsluiting van de locatie. Dit is afhankelijk van het uiteindelijke programma en dient in een latere fase te worden onderzocht.

d.d. 9 maart 2025 | pag. 19

Dorpsstrategie Almkerk Uitvoeringskader bouwstenen

Uitwerking bouwstenen Almkerk zuidwest Ten zuiden van de Alm worden een woningbouwlocatie en de locatie van een nieuw sportpark voorzien. Bij voorkeur wordt er een integraal stedenbouwkundig ontwerpt gemaakt zodat beide functies elkaar kunnen versterken. De woningbouwlocatie biedt ruimte aan ongeveer 250 tot 400 woningen. Er moet aandacht zijn voor een nieuwe ontsluiting via het opwaarderen van de brug bij het gemeentehuis. Daarnaast moet er aandacht zijn voor de langzaam verkeerverbindingen. Programma en locatie-eisen •

Sportpark circa 13 hectare

•

Woningbouw 250 - 400 woningen

•

Nieuwe ontsluiting van het gebied via opwaardering ‘brug’.

•

Aandacht voor langzaam verkeer

d.d. 9 maart 2025 | pag. 20

Bijlagen 1e gebiedsparticipatie voorjaar 2023

In het voorjaar van 2023 heeft eenieder de kans gekregen om, op basis van strategische dilemma’s, mee te praten over de toekomst van Almkerk op de onderwerpen wonen, sport en voorzieningen. Deze strategische dilemma’s zijn voorgelegd aan de klankbordgroep, professionele stakeholders en alle inwoners en ondernemers uit het dorp (zowel via het online platform Aan de Slag! als via een inloopavond in de Almkreek). De uitkomsten hebben ons richting gegeven bij het bepalen van mogelijke bouwstenen voor de toekomst van Almkerk.

Dilemma’s wonen

Per onderwerp zijn verschillende strategische keuzes voorgelegd:

Wonen • In- of uitbreiding Blijft Almkerk zich ontwikkelen binnen de grenzen van het bestaande dorp of waagt Almkerk de sprong over de Alm of de N322? • Grootschalig of kleinschalig Gaan we voor meerdere kleinschalige locaties verspreid over de kern (en daarbuiten) of kiezen we voor één of twee grotere locaties waar tot 2040 in de woonbehoefte kan worden voorzien?

Dilemma’s sport

Sport • Één of meerdere accommodaties Heeft één duurzaam en toekomstbestendig sportcomplex waar alle sportverenigingen samen komen de voorkeur of moeten we investeren in meerdere losse accommodaties (één voetbalaccommodatie, één tennispark e.d)? • Locatie-eisen Moet de locatie vooral goed bereikbaar zijn of is het behoud van landschappelijke, cultuurhistorische en natuurwaarden voor u doorslaggevend bij het aanwijzen van een locatie?

Voorzieningen

Dilemma’s voorzieningen

• Supermarkt in het dorpshart Blijft een supermarkt de basis van het dorpshart of accepteren wij een scheiding van winkelfuncties, met een verspreide ligging in het dorp? • Evenementen solitair of gebundeld Blijft er sprake van één of twee solitaire evenementenlocaties of kiezen we bewust voor een bundeling met het (nieuwe) sportpark?

d.d. 9 maart 2025 | pag. 21

Bijlagen 2e gebiedsparticipatie najaar 2023

Bouwstenen dorpsstrategie Almkerk

Het uitwerken van de bouwstenen en oplossingsrichtingen voor Almkerk kon worden gestart op basis van de ingebrachte zienswijzen. Samen met een ambtelijke vakgroep en professionele stakeholders zijn in de zomer van 2023 Ontwikkelperspectieven Almkerk diverse ontwikkelrichtingen besproken. Op dat moment werd duidelijk dat een noordelijke uitbreiding van het dorp niet langer haalbaar was vanwege de aanwezige cultuurhistorische waarden (Nieuwe Hollandse Waterlinie), de waterhuishoudkundige situatie en de stedenbouwkundige onwenselijkheid.

Wonen 1

VV Almkerk

2 Centrum Almkerk

In het najaar zijn de diverse bouwstenen op de onderwerpen wonen, sport en voorzieningen gedeeld met de klankbordgroep en alle inwoners en ondernemers uit het dorp (zowel via het online platform Aan de Slag! als via een inloopavond in de Almkreek). Men heeft per bouwsteen kunnen aangeven wat men hiervan vindt. Hiermee is input opgehaald over de wenselijkheid van de bouwstenen, wat wederom input is voor de definitieve dorpsstrategie.

Sport 6

Bouwstenen wonen 3 Locatie ‘Mottenkasteel’

Agrarisch landschap

4 Uitbreiden ten zuiden Emmikhovenseweg

5 Bouwen in agrarisch landschap

Bouwstenen Bouwstenen Bouwstenen Bouwstenen dorpsstrategie dorpsstrategie dorpsstrategie dorpsstrategie Almkerk Almkerk Almkerk Almkerk

Locatie gemeentehuis

7

Oksel Provincialeweg Zuid en Buitenkade

8 Emmikhovenseweg (west)

9

Emmikhovenseweg (oost)

Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven Ontwikkelperspectieven AlmkerkAlmkerkAlmkerk Almkerk

Wonen Wonen Wonen Wonen Huidig sportpark 1

VV Almkerk1

VV Almkerk1

Mottekasteel

Emmikhovenseweg

Bouwen agrarisch landschap in 5 agrarisch Bouwen landschap in Bouwe 5 Bouwen 5 agrarisc Uitbreiden Emmikhovenseweg ten Uitbreiden zuiden Emmikhovenseweg Uitbreiden zuiden5Emmikhovenseweg ten zuideninEmmikhovenseweg VV Almkerk Centrum3Almkerk Locatie ‘Mottenkasteel’ 4 Uitbreiden ten 4 zuiden 4 4 ten 1 VV Almkerk 2 Centrum Almkerk 2 Centrum Almkerk 2 Centrum 2Almkerk 3 Locatie ‘Mottenkasteel’ 3 Locatie ‘Mottenkasteel’ 3 Locatie ‘Mottenkasteel’

Voorzieningen 10 Optimalisatie dorpshart

Centrum Almkerk

11 Herstructurering dorpshart

SportSportSport Sport

12 Nieuw dorpshart