Begroting 2025 - incl amendementen
Tekst van het document
Begroting 2025
De Begroting 2025 is op 12 november 2024 door de raad behandeld. Met inachtneming van twee amendementen heeft de raad de Begroting 2025 vastgesteld. Deze amendementen betreffen: - Handhaven Inwonersbudget in 2025. - Structurele verwerking personeelslasten. De financiële consequenties van deze amendementen leiden tot mutaties in de exploitatie op programma 2 Altena Samenredzaam respectievelijk programma 6 Financiën. De verwerking van het amendement Inwonersbudget in 2025 is budgettair neutraal en heeft dus geen invloed op begrotingssaldo. Omdat de mutatie binnen taakveld 6.1 plaatsvindt is deze in de tabellen verder niet zichtbaar. De mutatie op programma 6 betreft de verwerking in de meerjarenraming van het weer inlopen van de personeelslasten met € 1.117.000 in 2026 en € 991.000 in 2027 en 2028. Deze mutatie leidt tot een verlaging van het begrotingssaldo vanaf 2026. Omdat het begrotingstotaal van de lasten vanaf 2026 verandert is ook sprake van wijzigingen in de kengetallen die in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn opgenomen. Daarnaast zijn in het onderdeel Financiële begroting verschillende overzichten aangepast: overzicht baten en lasten, geprognosticeerde balans, EMU-saldo, staat van reserves en voorzieningen en overzicht lasten en baten per taakveld.
1
Raadsvoorstel
3
Programma’s - Programma 1 Inwoner en Bestuur - Programma 2 Altena Samenredzaam - Programma 3 Veelzijdig Altena - Programma 4 Duurzaam Altena - Programma 5 Bereikbaar Altena - Programma 6 Financiën o Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien o Overhead o Vennootschapsbelasting
12 13 21 38 53 63 71 76 78 80
Paragrafen - Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Bedrijfsvoering - Openbaarheidsparagraaf Woo - Verbonden partijen - Grondbeleid - Investeringen
81 82 92 102 110 114 120 121 144 147
Financiële begroting - Overzicht baten, lasten en saldi per programma - Overzicht incidentele baten en lasten inclusief toelichting - Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves - Ramingsgrondslagen begroting - Geprognotiseerde balans - EMU saldo - Staat van reserves en voorzieningen - Investeringsplan 2025 - 2028 - Lasten en baten per taakveld
150 151 152 154 155 156 157 158 162 166
2
Raadsvoorstel
Datum voorstel 27 september 2024
Onderwerp Begroting 2025
Kenmerk D2024-09-011090 2024-035755
Samenvatting Gemeenten stellen jaarlijks de begroting op. Daarin staat welke plannen zij voor het aankomende jaar hebben, wat die plannen kosten en welke inkomsten zij verwachten. De Begroting 2025 van de gemeente Altena laat in 2025 een positief saldo zien.
Voorstel 1. De Begroting 2025, inclusief de mutaties in de reserves, vast te stellen en kennis te nemen van de Meerjarenraming 2026-2028. 2. De exploitatiebudgetten voor het jaar 2025 te voteren op het niveau van de programma’s. 3. De B-investeringen voor het begrotingsjaar 2025 te voteren en de bijbehorende investeringsbudgetten beschikbaar te stellen. 4. Het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025 vast te stellen.
Opgesteld door Canan Keulemans Telefoonnummer +31183516301 Team Team Financieel Advies Portefeuillehouder J.P. Tanis
Inleiding De Begroting 2025 bouwt voort op de financiële ontwikkelingen zoals geschetst in de Kadernota 2025. De Begroting 2025 laat voor 2025 een positief structureel saldo zien. Dit doet recht de eisen van de provincie. Vanaf 2026 is sprake van een fors negatief saldo. Beleidskader Het beleidskader wordt gevormd door de Gemeentewet, de regelgeving in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Financiële verordening gemeente Altena 2023. Beoogd resultaat Doel van dit voorstel is vaststelling van de Begroting 2025 van de gemeente Altena door de raad vóór 15 november 2024, waarmee voldaan wordt aan (één van) de eisen van de provincie voor repressief toezicht. Argumenten 1.1 De Begroting 2025 voldoet aan de eisen van de provincie. De Begroting 2025 laat in 2025 een positief saldo van € 405.000 zien. Ook het structurele begrotingssaldo is in 2025 positief. Daarmee voldoet de Begroting 2025 aan de eisen van de provincie voor repressief (regulier) toezicht.
1/9
Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl
www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl 3
2.1 De raad voteert het college tot het doen van uitgaven. Met het voteren van de exploitatiebudgetten op het niveau van de programma’s autoriseert de raad het college in 2025 binnen de programma’s uitgaven te doen. 3.1 De raad voteert de B-kredieten die op het Investeringsplan 2025-2028 zijn opgenomen. Het Investeringsplan 2025-2028 bevat de voor de jaren 2025 tot en met 2028 voorgenomen investeringen en geeft de bijbehorende jaarlijkse kapitaallasten weer. De investeringen zijn onderverdeeld in Aen B-investeringen. Op A-investeringen komt het college separaat met een raadsvoorstel bij de raad terug. Voor B-investeringen, met name vervangingsinvesteringen, geldt dat na vaststelling van de Begroting 2025 door de raad het college voor het begrotingsjaar direct over de investeringsbudgetten kan beschikken. 1.1 De raad autoriseert de budgetten ter uitvoering van de grondexploitaties aan het college. Jaarlijks vindt bij de begroting een herziening van de grondexploitaties plaats. Deze herziening is opgenomen in het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025. Altena kent op dit moment 10 grondexploitatieplannen verspreid over de diverse kernen van de gemeente. In het MPG 2025 is ook de stand van zaken met betrekking tot de vrijkomende schoollocaties opgenomen.
Met de vaststelling van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025 autoriseert de raad de budgetten ter uitvoering van de grondexploitaties aan het college. Kanttekeningen 1.1 Afvalstoffenheffing daalt in 2025 met 4,69%. Op basis van de uitgangspunten in de Kadernota 2025 ten aanzien van de tarieven voor heffingen is in de Begroting 2025 rekening gehouden met een verlaging van de afvalstoffenheffing in 2025. Binnen het product afval is sprake van structureel lagere lasten van € 364.000, waardoor de kostendekkenheid 105% bedraagt. Uitgangspunt is 100% kostendekkendheid. Het product afval is een gesloten systeem, een overschot wordt toegevoegd aan de egalisatiereserve reiniging. Omdat de voorziening op dit moment met ruim € 600.000 voldoende van omvang is en er een positief resultaat voor het lopende jaar wordt verwacht, kan een storting in de voorziening achterwege blijven. Om toch uit te komen op 100% kostendekkendheid wordt het tarief van de afvalstoffenheffing met 4,69% verlaagd. 1.2 Rioolheffing stijgt in 2025 met 14%. Ook ten aanzien van de rioolheffing is rekening gehouden met de uitgangspunten van de Kadernota 2025. De rioolheffing stijgt in 2025 met 14%. Naar aanleiding van het op 24 september 2024 aangenomen amendement ‘Gematigde stijging rioolheffing’ worden scenario’s opgesteld. De uiteindelijke keuze van de
4
raad kan leiden tot een wijziging van de vastgestelde Begroting 2025. 1.3 Vanaf 2026 is sprake van een fors negatief begrotingssaldo en zijn ombuigingen onontkoombaar. De Begroting 2025 laat in het jaar 2025 een positief structureel saldo zien. Door vooral teruglopende bijdragen van het Rijk aan de gemeente is vanaf 2026 echter sprake van een fors negatief structureel begrotingssaldo. Dit maakt ombuigingen noodzakelijk. Bij de Kadernota 2025 is een ‘keuzemenu’ met ombuigingsmogelijkheden opgesteld. Het college heeft een procesaanpak vastgesteld om in samenspraak met de raad te komen tot concrete voorstellen voor besparing of verhoging van opbrengsten die in de Kadernota 2026 en uiteindelijk de Begroting 2026 opgenomen kunnen worden. Financiën De Begroting 2025 is de optelsom van een aantal categoriëen financiële mutaties. Ten eerste is de Kadernota 2025 in de Begroting 2025 vewerkt. Verder is de structurele doorwerking van de mutaties in de Tweede Bestuursrapportage 2024 in de Begroting 2025 verwerkt. Tot slot is in de Begroting 2025 sprake van financieel-technische mutaties. In het navolgende worden deze mutaties op hoofdlijnen toegelicht. Mutaties Kadernota 2025 In de Begroting 2025 zijn de mutaties verwerkt zoals opgenomen in de Kadernota 2025. Mutaties Kadernota 2025 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Saldo Begroting 2024
2.195 V
5.380 N
5.625 N
5.625 N
Mutaties Eerste Bestuursrapportage 2024
3.086 N
3.041 N
2.916 N
2.980 N
Mutaties Kadernota 2025
2.101 N
1.890 N
1.025 N
1.233 N
Effect Decembercirculaire 2023
440 V
325 V
350 V
1.375 V
Effect Voorjaarsnota 2024 Rijk
1.700 N
1.700 V
1.700 V
1.700 V
Compensatiemaatregelen Rijk / realistisch ramen
1.000 V
1.000 V
1.000 V
1.000 V
Ombuigingen
1.170 V
1.120 V
1.090 V
1.090 V
Resultaat Jaarrekening 2023 (inzet Alg. reserve)
2.083 V
-
-
-
-
6.166 N
5.427 N
4.674 N
Saldo na Kadernota 2025
5
Het sluitende beeld voor 2025 is met name mogelijk gemaakt door de eenmalige inzet van de algemene reserve in 2025. Vanaf 20206 is sprake van begrotingstekorten, waarvoor de opdracht is deze op te lossen. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar de Kadernota 2025. Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2024 De Tweede Bestuursrapportage 2024 bevat mutaties op het begrotingssaldo 2024. De structurele doorwerking van deze mutaties naar 2025 en verdere jaren is verwerkt in de Begroting 2025. Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2024 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2024
3.270 V
2.246 V
1.371 V
914 V
Totaal Tweede Bestuursrapportage 2024
3.270 V
2.246 V
1.371 V
914 V
De positieve mutatie in de jaren 2025 en 2026 vloeit met name voort uit de ontwikkeling van de algemene uitkering op basis van de Meicirculaire 2024 en de Septembercirculaire 2024 alsmede uit neerwaartse bijstellingen van budgetten op basis van realisatieprognoses. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de Tweede Bestuursrapportage 2024. Mutaties Begroting 2025 Na de opstelling van de Kadernota 2025 doen zich mutaties voor die het begrotingssaldo beïnvloeden. In de zomer zijn ontwikkelingen zichtbaar geworden die per saldo tot hogere lasten leiden. Daarnaast zijn in aanloop naar de opstelling van de Begroting 2025 diverse begrotingsanalyses gemaakt, die tot financieel-technische aanpassingen leiden. Het betreft posten als het actualiseren van rente- en afschrijvingslasten.
6
Mutaties Begroting 2025 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Jeugd
1.433 N
1.433 N
1.480 N
1.480 N
Gemeenschappelijke regelingen
624 N
668 N
772 N
1.119 N
Beschermd Wonen
887 V
-
-
-
1.000 N
1.000 N
1.000 N
1.000 N
Aanpassen inzet Alg. reserve Kadernota 2025
363 N
-
-
-
Actualisatie rentelasten
918 N
861 N
812 N
802 N
Actualisatie afschrijvingslasten 2025-2028
364 V
773 V
107 N
549 N
Actualisatie dekkingsreserve kapitaallasten
183 V
365 N
579 V
654 V
Actualisatie salarislasten
43 V
285 V
330 V
330 V
Actualisatie doorbelasting uren
123 N
278 N
278 N
278 N
Overige mutaties
91 V
60 V
125 V
12 V
2.895 N
3.488 N
3.416 N
4.233 N
Beleidsmatig
Financieel-technisch Terugdraaien inschatting Kadernota 2025
Totaal mutaties Begroting 2025
Terugdraaien inschatting Kadernota 2025. In de Kadernota 2025 was een bedrag van € 1 miljoen opgenomen. Verondersteld werd dat het Rijk in de Meicirculaire 2024 extra compensatiemaatregelen zou opnemen voor de grote loon- en prijsontwikkelingen, dit is echter niet het geval gebleken. Ook is (nog) niet voldoende gerealiseerd dat vanuit het actualiseren van de investeringsplanning kapitaallasten naar achteren zouden doorschuiven. Aanpassen inzet Algemene reserve Kadernota 2025. In de Kadernota 2025 is het begrotingssaldo voor 2025 sluitend gemaakt door een onttrekking van € 2.083.000 uit de algemene reserve, vanuit het gegeven dat door last minute maatregelen van het Rijk gemeenten in 2025 incidenteel voor een extra knelpunt werden gesteld. Volgens de richtlijnen is de incidentele inzet van de algemene reserve toegestaan, echter tot de hoogte van het nadeel dat door de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk is veroorzaakt. Voor Altena bedraag dit nadeel € 1.720.000. Dit verschil wordt gecorrigeerd. Actualisatie rentelasten (inclusief grondexploitatie). De ontwikkelingen op de kapitaalmarkten leiden ertoe dat de rentelasten zullen toenemen. De gemeente wordt geconfronteerd met hogere rentepercentages bij het aantrekken van nieuwe leningen en bij herfinanciering van bestaande leningen.
Vanwege het investeringsprogramma voor de komende jaren zal de behoefte aan financiering en onze leningenportefeuille in omvang toenemen. Toekomstige renteontwikkelingen en de diversiteit van onze
7
leningenportefeuille bepalen hoe de rekenrente zich ontwikkelt. Jaarlijks bij begroting wordt hier opnieuw naar gekeken en stellen we het interne rekenrentepercentage voor het komende jaar vast. In de paragraaf Investeringen en de paragraaf Financiering wordt deze ontwikkeling verder toegelicht. Actualisatie afschrijvingslasten. De afschrijvingslasten van investeringen zijn op basis van een herberekening voor 2025 en verdere jaren geactualiseerd. Actualisatie dekkingsreserve kapitaallasten. De afschrijvingslasten van investeringen zijn op basis van een herberekening voor 2025 en verder jaren aangepast. De dekkingsreserve kapitaallasten wordt in dat verband eveneens aangepast. Actualisatie salarislasten. Voor de Begroting 2025 heeft op basis van het actuele personeelsbestand een actualisatie van de salarissen plaatsgevonden. Actualisatie urentoedeling. Voor de Begroting 2025 is de toerekening van de uren geactualiseerd. Per saldo worden minder uren naar de balans en daarmee meer uren aan de exploitatie toegerekend, hetgeen tot een nadeel op de exploitatie leidt. Financieel beeld Begroting 2025 Op basis van de hierboveen aangegegven mutaties resulteert voor de Begroting 2025 en de Meerjarenraming 2026-2028 het volgende beeld. Financieel beeld Begroting 2025 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Saldo vastgestelde Begroting 2024
2.195 V
5.380 N
5.625 N
5.625 N
Mutaties Eerste Bestuursrapportage 2024
3.086 N
3.041 N
2.916 N
2.980 N
892 V
2.255 V
3.115 V
3.932 V
-
6.166 N
5.427 N
4.674 N
Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2024
3.270 V
2.246 V
1.371 V
914 V
Mutaties Begroting 2025
2.865 N
3.458 N
3.385 N
4.202 N
Mutaties na Kadernota 2025
405 V
1.212 N
2.014 N
3.288 N
Saldo Begroting 2025
405 V
7.379 N
7.441 N
7.963 N
Mutaties Kadernota 2025 Stand Kadernota 2025
8
De Begroting 2025 laat voor het jaar 2025 een positief saldo van € 405.000 zien. Vanaf 2026 is sprake van een fors negatief begrotingssaldo van ruim € 7 miljoen. Structureel saldo Begroting 2025 De Begroting 2025 wordt ter goedkeuring aan de provincie aangeboden. Om in aanmerking te komen voor repressief (regulier) toezicht eist de provincie een structureel sluitende Begroting 2025. Structureel wil zeggen dat per jaarschijf van de begroting structurele lasten gedekt dienen te worden door structurele baten. Mocht dit niet het geval zijn, dan dient de meerjarenraming voldoende aannemelijk te maken dat dit evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf wordt bereikt (2028). De ramingen moeten tevens volledig, realistisch en haalbaar zijn. Daarnaast geldt als voorwaarde dat de Jaarrekening 2023 vóór 15 juli 2024 en de Begroting 2025 vóór 15 november 2024 bij de provincie is ingediend. De provincie betrekt in haar oordeel over het structurele saldo van de begroting de mutaties in de incidentele baten en lasten. Rekening houdend met deze incidentele mutaties, voornamelijk betaand uit alle dotaties aan en onttrekkingen uit reserves, is voor het toezicht door de provincie het volgende financiële beeld van belang. Structureel saldo Begroting 2025 Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Saldo Begroting 2025
405 V
7.379 N
7.441 N
7.793 N
Incidentele baten en lasten
372 N
386 N
80 N
77 N
Structureel saldo Begroting 2025
33 V
7.765 N
7.521 N
7.869 N
Het structurele saldo van de Begroting 2025 in het begrotingsjaar 2025 is positief, waarmee voldaan wordt aan de toezichtseisen van de provincie. Met het kleine positieve structurele saldo van € 33.000 is er in 2025 geen speelruimte voor de raad voor wensen, tenzij deze voorzien zijn van dekking. Participatieproces Niet van toepassing. Aanpak De opstelling van de Begroting 2025 heeft plaatsgevonden conform de daarvoor opgestelde planning.
9
Communicatie Persbericht. Gemeentelijke website.
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,
de burgemeester,
P.J.E. Breukers
drs. E.B.A. Lichtenberg MCM
Bijlagen - Begroting 2025 - Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025
10
4
Gemeente Altena
Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 3 oktober 2024, gelet op de aangenomen amendementen van A.W. Mans (PA), A.H. Schermers (CU) en J.J. Bakker (AL) inzake `Handhaven lnwonersbudget in 2025'en van A. Bouman (CDA) en P. Bouman (VVD) inzake 'Structurele verwerking personeelslasten'van 12 november 2024, opgenomen onder de punten la en lb in dit besluit.
besluit: 1.
De Begroting 2025, inclusief de mutaties in de reserves, vast te stellen en kennis te nemen van de Meerjarenraming 2026-2028.
la. In de Begroting 2025
5o.000,- binnen taakveld 6.1—‘Samenkracht en Burgerparticipatie'in te zetten voor de uitvoering van het Inwonersbudget in 2025 en de Begroting 2025 op die plaatsen aan te passen waar dat door dit
besluit noodzakelijk is. lb. De personeelslasten vanafjaarschijf 2026, die voortkomen uit alle op grond van de tabel op pag. 33. in de Kadernota 2025 toegevoegde formatie te schrappen; en de Begroting 2025 en ingevoegde meerjarenraming op die plaatsen aan te
passen waar dat door dit besluit noodzakelijk is. 2.
De exploitatiebudgetten voor het jaar 2025 te voteren op het niveau van de
3.
De B-investeringen voor het begrotingsjaar 2025 te voteren en de bijbehorende
4.
investeringsbudgetten beschikbaar te stellen. Het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025 vast te stellen.
programma's.
Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van 12 november 2024
de voorzitter
de raadsgriffier,
drs. E.B.A. Lichtenberg MCM
drs. S.J. Peet
9/9
www.gemeenteAltena.n1
11
12
Portefeuillehouder
Thema
Wethouder Van Ooijen
Uitnodigend bestuur en kerngericht werken*
Burgemeester Lichtenberg
Sterke speler, in de regio en daarbuiten**
Burgemeester Lichtenberg
Veiligheid, ondermijning en drugscriminaliteit
Burgemeester Lichtenberg
Media
* Wethouder Sheikkariem: dienstverleningsagenda. ** Wethouder Tanis: verstedelijkingsakkoord
Uitnodigend bestuur en kerngericht werken We werken in 2025 verder aan het uitvoeringsprogramma van de notitie ‘Bestuurlijke vernieuwing in actie'. De onderwerpen kerngericht werken, bestuurlijke vernieuwing, uitnodigend bestuur en Right to challenge (uitdaagrecht) maken deel uit van dit uitvoeringsprogramma. De Wet versterking participatie op decentraal niveau is dinsdag 4 juni aangenomen door de Eerste Kamer. Met deze wet wordt de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op decentraal niveau versterkt. Ook wordt het uitdaagrecht wettelijk verankerd. De wet treedt naar verwachting op 1 januari 2025 in werking. Er geldt een overgangstermijn van 2 jaar, dit betekent dat elke gemeente voor 1 januari 2027 over een participatieverordening moet beschikken. Sterke speler in de regio en daarbuiten We zetten in op de samenwerking in de regio in de Baronie-samenwerking, Regio West-Brabant en de Stedelijke Regio Breda Tilburg (SRBT). Hierbij zorgen we dat we inzetten op de onderwerpen die voor onze gemeente belangrijk zijn, zoals maritieme maintenance, vitaal buitengebied, wonen en mobiliteit. De Baronie-samenwerking helpt Altena om een sterke speler in de regio te zijn. We werken al veel samen met onze buurgemeenten in de Baronie. Het is gewenst die samenwerking te versterken en te verdiepen.
De betrokkenheid van de gemeenteraden speelt een belangrijke rol in het realiseren van een georganiseerd samenwerkingsverband. De nadruk op de Baronie-samenwerking hangt mede samen met ontwikkelingen binnen het Rijk, waarbij afspraken worden gemaakt op basis van daily urban system-niveau. Samen met Hart van Brabant is de Baronie onderdeel van het grotere daily urban system SRBT. Op dit niveau worden met het Rijk afspraken gemaakt, een voorbeeld hiervan is de Woondeal. Voor de opbouw en ondersteuning van de samenwerking in de Baronie zal vanaf 2025 structurele financiering nodig zijn, die deels gedekt zou kunnen worden uit andere regionale budgetten,
13
vanwege de verschuiving van taken en werkzaamheden binnen de regio. De omvang van deze financiering zal bezien worden bij de Eerste Bestuursrapportage 2025. Veiligheid In 2023 is het nieuwe veiligheidsbeleid vastgesteld, dat loopt tot en met 2026. Dit beleid richt zich op veiligheid in de breedste zin van het woord, inclusief de leef- en woonomgeving van inwoners, ondermijning en cybercrime. De volgende onderwerpen hebben prioriteit gekregen. • Veilige woon- en leefomgeving • Zorg en Veiligheid • Digitale veiligheid en maatschappelijke onrust • Ondermijning In 2025 richten wij ons op: Een veilige woon- en leefomgeving, waarbij extra aandacht wordt besteed aan het versterken en beter inbedden van de gemeentelijke crisisorganisatie. Zorg en veiligheid, met nadruk op het bevorderen van de verbinding en samenwerking tussen het veiligheidsdomein, sociaal domein en zorgdomein. Hierbij wordt specifiek gewerkt aan de versterking van de aanpak van huiselijk geweld, jeugdproblematiek en woonoverlast. De gemeente heeft vastgesteld dat extra focus en aandacht nodig is voor deze prioriteiten, maar blijft zich tevens onverminderd inzetten op alle veiligheidsthema’s. Er wordt ook voldoende flexibiliteit behouden om tijdig bij te sturen wanneer trends en ontwikkelingen dat vereisen.
Met het oog op de bereikbaarheid van de Visserskade voor de nood- en hulpdiensten is een structurele oplossing nodig voor de versmalling aan het begin van de weg. In 2023 is fase 1 van het onderzoek afgerond, in 2024 wordt fase 2 van het onderzoek uitgevoerd. Eind 2024 jaar wordt de meest haalbare voorkeursvariant vastgesteld door het college. In 2025 zal deze voorkeursvariant verder worden uitgewerkt. Serviceformules dienstverlening in de praktijk In 2023 zijn de serviceformules dienstverlening vastgesteld. In de serviceformules zijn de beoogde klantwaarden beschreven op basis van de aard van de relatie. We onderscheiden hierin zes verschillende typen van dienstverlening. Om deze klantwaarden te realiseren is een roadmap vastgesteld, waarin de integrale projecten zijn opgenomen voor de doorontwikkeling van de organisatie. In 2025 wordt uitvoering geven aan deze projecten. De projecten richten zich op de ontwikkeling van medewerkers, het samenspel in de organisatie en de inrichting van onze processen en systemen. Het monitoren van de kwaliteit van de dienstverlening is onderdeel hiervan. Deze aanpak levert inzichten op die verdere verankering in de organisatie vereisen, zoals in procesmanagement en omgevingsmanagement. Procesmanagement Voor de inrichting van onze processen en systemen is beleid vastgesteld voor procesmanagement.
Met dit beleid kunnen we eenduidig onze processen gaan optimaliseren en beschrijven, waarin ook aandacht is voor rollen, taken en verantwoordelijkheden. Hiermee werken we bewust aan het realiseren van de klantwaarden vanuit de serviceformules. Om de organisatie hierin te begeleiden
14
worden procescoaches opgeleid en voeren we klanttevredenheidsonderzoeken uit binnen de processen. Het implementeren van beleid heeft tijd nodig en vraagt om het maken van organisatiekeuzes. Omgevingsmanagement Uit evaluaties van projecten blijkt dat de inwonertevredenheid voor een groot deel wordt bepaald door het managen van de verwachtingen, het signaleren van behoeftes en het organiseren van de informatievoorziening. Het maken van verbinding met verschillende doelgroepen bij de uitvoering van projecten vraagt om aandacht. Bij bepaalde omvangrijke en impactvolle projecten wordt specifiek omgevingsmanagement georganiseerd, met een pilot tot en met 3de kwartaal van 2025 om de toegevoegde waarde van deze rol te evalueren. Omnichanneling Er is de afgelopen jaren veel tijd en energie gestoken in het ontwikkelen van de separate communicatiekanalen om zo goed mogelijk in contact te staan met de burgers. Denk hierbij aan het KlantContactCentrum, de website, platform Aan de Slag, de balie, wijkcentra, social media, email en specifieke functies, zoals gebiedsregisseurs en bedrijvencontactfunctionarissen. Die veelheid aan kanalen heeft voordelen: je kunt gericht een bepaald kanaal inzetten voor een bepaalde dienst voor een bepaalde doelgroep. Daarmee kan de overheid het contact effectiever en efficiënter maken. Tegelijkertijd zijn er uitdagingen.
Meer kanalen betekent meer kosten voor de inzet en het onderhoud. Ook maakt dit het managen van de kanalen complexer. Daarnaast verandert het gedrag van de inwoners: zij gebruiken steeds meer kanalen door en naast elkaar. Hierbij verwacht men een naadloze klantreis, zonder van het kastje naar de muur gestuurd te worden. Inwoners verschillen bovendien steeds meer in hun kanaalvoorkeuren en (digitale) vaardigheden. De kwaliteit van onze dienstverlening staat hoog in het vaandel. In het bestuursakkoord is het bereiken van het niveau van excellente dienstverlening als speerpunt benoemd. Hierbij is de scope verbreed en beperkt zich niet tot de dienstverlening aan de loketten. Dit betreft de dienstverlening via al onze kanalen. Om aan klantverwachtingen en wettelijke eisen te voldoen, is op termijn een investering in systemen en organisatie-inrichting nodig. Omnichanneling zal ons ondersteunen om de juiste keuzes te maken. De visie op omnichanneling is vastgesteld en vormt een kader voor de verdere invulling van het informatiebeleid. In 2025 wordt het bijbehorende uitvoeringsprogramma opgesteld (zie programma 6 digitale dienstverlening en zaakgericht werken). 80-jaar bevrijding In 2025 is het tachtig jaar gelden dat Altena werd bevrijd. Met partners en comités uit de samenleving wordt gewerkt aan een aantal Altenabrede activiteiten.
Zo staan er onder andere twee grote concerten op de planning en een tocht met historische voertuigen. Het streven is eveneens om het ‘oorlogsmuseum’ te starten.
15
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
Uitnodigend bestuur en kerngericht werken De samenleving (inwoners, politiek, organisatie en maatschappelijke partners) werkt gezamenlijk aan maatschappelijke opgaven.
Burgers en bedrijven, belanghebbenden, buurten en bestuur zijn tevreden over de dienstverlening van de gemeente Altena.
We werken verder aan bestuurlijke vernieuwing (Uitnodigend Bestuur) en het kerngericht werken in Altena. In 2025 ligt de nadruk op het verbreden van deze houding en werkwijze in het DNA van het gemeentebestuur en de hele organisatie. We maken het concreet door onder meer scholing, inbedding in beleidsprocessen en het etaleren van leerzame voorbeelden op ons participatieplatform “Aan de Slag”. We monitoren de dienstverlening op verschillende niveaus. We meten de klanttevredenheid (kwantitatief) en verzamelen feedback van inwoners (kwalitatief) om gerichte verbeteringen door te voeren en de dienstverlening passend te maken.
Doorlopend
2024-2026
Sterke speler, in de regio en daarbuiten Er komen themateams binnen de Baronie-samenwerking.
•
•
•
Actieve bijdrage in de Regio West-Brabant (RWB).
•
We dragen actief bij aan de verdere professionalisering van de samenwerking in de Baronieregio. Dit komt voort uit de verkenning die in 2021 is gedaan naar de mogelijkheden. In onze bijdrage houden we oog voor de samenhang met de samenwerking in de regio WestBrabant (RWB) en op de schaal van de stedelijke regio Breda Tilburg (SRBT). We maken regionale en bovenregionale samenwerkingsafspraken om aan de beschikbaarheid en de verbetering van de zorgfuncties invulling te geven. Dit komt voort uit de resolutie Norm voor Opdrachtgeverschap van de VNG, vanuit het besef dat goede (boven)regionale samenwerking voor bepaalde zorgfuncties nodig is. In de Baronie blijven wij actief samenwerken en ons aandeel leveren aan de opgave voor het opvangen en huisvesten van Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders. Met elkaar gaan we kijken naar bijbehorende thema's als structurele huisvesting, onderwijs, zorg en werk en inkomen.
2023-2026
De samenwerking in de RWB is belangrijk voor het realiseren van onze inhoudelijke doelen op het gebied van economie, arbeidsmarkt, mobiliteit en ruimte. Bestuurlijk zijn we de komende periode vertegenwoordigd in het Strategisch Beraad (portefeuille economische sector High Tech Maintenance). Daarnaast leveren we een bijdrage aan de speerpunten mobiliteit, circulaire economie en vitaal buitengebied. Dit alles ondersteund door betrokkenheid in ambtelijke overleggen en werkgroepen. Verder zijn we betrokken bij het aanbrengen van de focus in de samenwerking van de RWB.
2023-2026
16
2023-2025
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
• Verstedelijkingsakkoord
We delen kennis en ervaring met vergelijkbare gemeenten
Het actieprogramma van de RWB wordt nog herijkt voor de periode 2023-2027. We zijn betrokken bij de keuzes die daarin gemaakt worden. In het najaar van 2022 is de met de gemeenten in de regio Breda – Tilburg opgestelde verstedelijkingsstrategie vastgesteld. De inhoud van deze strategie is verwerkt in de reeds vastgestelde en ondertekende ‘woondeal'. In deze ‘woondeal’ maken we in 2023 op regionale schaal met de provincie afspraken over woningbouw. Verder wordt de verstedelijkingstrategie uitgewerkt in een ontwikkelstrategie die aan de gemeenteraden voor een procedure van wensen en bedenkingen zal worden aangeboden. Wij nemen actief deel in de landelijke netwerken, zoals P10, M50, J42 en VNG. Daar maken we gebruik van de kennis en ervaring van anderen, maar brengen we ook in wat we in Altena leren en ontwikkelen.
Afgerond
2023-2026
Veiligheid, ondermijning en drugscriminaliteit Altena is een veilige plek om te wonen, te werken en deel te nemen aan het maatschappelijke leven. Er komt een stevige aanpak op het gebied van ondermijning. Acute en niet-acute zorg voor de doelgroep 0 – 100+ jaar verbeterd. We leggen meer focus op de mogelijkheden, maar ook op de gevaren van digitale veiligheid.
• Uitrollen buurtpreventieteams kernen • Versterken gemeentelijke crisisorganisatie Inbedden Brabantse Norm Weerbare Overheid
2022-2026
• Verkenning invulling regionaal crisisinterventieteam. • Conceptvorm crisisinterventieteam bekend. Opstellen actieplan ‘digitale veiligheid en maatschappelijke onrust’
2024-2025
17
Afgerond
2024-2025
Absolute aantallen in Altena
Altena
Nederland
Verwijzingen Halt (per 1.000 jongeren) (2023)
7,9
8,7
Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners) (2023)
2,4
4,3
Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag (per 1.000 inwoners) (2023)
4,2
5,8
Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners) (2023)
1,3
1,3
Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners) (2023)
0,3
2,5
Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl/
Specificatie taakvelden (bedragen * € 1.000) Programma: 1 Inwoner en bestuur
Realisatie 2023
Lasten 0.1 - Bestuur 0.2 - Burgerzaken 0.3 - Beheer overige gebouwen en gronden 1.1 - Crisisbeheersing en brandweer 1.2 - Openbare orde en veiligheid 7.5 - Begraafplaatsen en crematoria
Begroting 2024 na wijz.
Begroting 2025
Mutatie 2025 t.o.v. 2024 na wijz.
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
3.895 N 1.483 N 771 N 3.474 N 1.607 N 1.134 N 12.365 N
4.060 N 1.820 N 913 N 3.909 N 1.742 N 1.224 N 13.669 N
3.856 N 2.067 N 929 N 4.237 N 1.845 N 1.347 N 14.282 N
204 V 247 N 16 N 328 N 103 N 123 N 613 N
3.904 N 2.067 N 940 N 4.279 N 1.840 N 1.358 N 14.389 N
3.861 N 2.067 N 928 N 4.390 N 1.827 N 1.354 N 14.427 N
3.881 N 2.067 N 928 N 4.481 N 1.822 N 1.360 N 14.539 N
Totaal baten
340 V 697 V 482 V 42 V 970 V 2.532 V
36 V 1.281 V 690 V 34 V 19 V 951 V 3.011 V
1.218 V 549 V 34 V 16 V 974 V 2.791 V
36 N 64 N 141 N 2N 23 V 220 N
1.218 V 549 V 34 V 16 V 974 V 2.792 V
1.218 V 569 V 34 V 16 V 974 V 2.811 V
1.218 V 569 V 34 V 16 V 974 V 2.811 V
Totaal reserves
68 N 784 V 716 V
48 N 435 V 388 V
48 N 92 V 45 V
343 N 343 N
48 N 92 V 45 V
48 N 92 V 45 V
48 N 92 V 45 V
Saldo baten en lasten inclusief reserves
9.117 N
10.270 N
11.445 N
1.176 N
11.553 N
11.570 N
11.683 N
Baten 0.1 - Bestuur 0.2 - Burgerzaken 0.3 - Beheer overige gebouwen en gronden 1.1 - Crisisbeheersing en brandweer 1.2 - Openbare orde en veiligheid 7.5 - Begraafplaatsen en crematoria Reserves 0.10 - Storting reserves 0.10 - Onttrekking reserves
18
Verschillenanalyse 2025 t.o.v. 2024 (bedragen * € 1.000) Programma: 1 Inwoner en bestuur Saldo baten en lasten inclusief reserves begroting 2024 Mutaties op taakveld: diverse Bijstelling kapitaallasten diverse Bijstelling salarislasten 0.1 - Bestuur 0.2 - Burgerzaken 0.3 - Beheer overige gebouwen en gronden 1.1 - Crisisbeheersing en brandweer 1.2 - Openbare orde en veiligheid 7.5 - Begraafplaatsen en crematoria 0.10 - Reserves Totaal mutaties 2025 t.o.v. 2024 Saldo baten en lasten inclusief reserves 2025
10.270 N 65 N 370 N 35 V 179 N 71 N 390 N 146 V 61 V 343 N 1.176 N 11.445 N
Toelichting verschillen € 100.000 of meer op hoofdlijnen Diverse bijstellingen salarislasten 370 N Het verschil 2025 ten opzichte van 2024 op de (doorbelasting van de) salarissen komt onder andere door de Cao gevolgen die voor een mutatie zorgen in 2025 t.o.v. de oorspronkelijke doorbelasting van de salarissen in 2024 waarin deze niet zat. Daarnaast heeft de jaarlijkse actualisatie plaatsgevonden, waardoor er verschuivingen tussen programma’s en de balans hebben plaatsgevonden. 0.2. Burgerzaken 179 N In 2025 wordt een lager aantal af te geven reisdocumenten verwacht. Dit levert een nadeel op van € 179.000. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 390 N Het verschil wordt veroorzaakt doordat in 2025 de deelnemersbijdrage aan de Veiligheidsregio stijgt t.o.v. 2024 als gevolg van de vaststelling van de begroting 2025 van de Veiligheidsregio € 390.000 nadeel. 1.2 Openbare orde en veiligheid 146 V In 2024 is een bedrag ontvangen voor anti discriminatie voorzieningen dat via de meicirculaire 2024 beschikbaar is gesteld en de uitgaven hiervoor zijn geraamd in de begroting. In 2025 is dit niet van toepassing. € 8.000 voordeel. In 2024 is een bedrag geraamd voor een te ontvangen suppletie uitkering voor de bommenregeling en is tevens een bedrag geraamd voor het project Visserskade. In 2025 is dat niet van toepassing.
Daarnaast is er in 2025 een verhoging van de leges marktgelden op basis van de uitgangspunten Kadernota 2025.Totaal € 146.000 voordeel.
19
0.10 Reserves 343 N - Frictiekosten € 326.000 N. In 2024 is een onttrekking (baat) van € 343.000 uit de reserve Frictiekosten begroot. Omdat voor 2025 geen frictie-uitgaven zijn begroot, is voor 2025 ook geen onttrekking uit de reserve begroot. Waar in 2024 dus sprake was van een geraamde baat van € 343.000 is dat in 2025 niet het geval. Dit betekent in 2025 ten opzichte van 2024 een nadelig verschil van € 343.000. - Overige € 17.000 N.
20
Portefeuillehouder
Thema
Wethouder Van Hunnik
Bestaanszekerheid
Wethouder Van Ooijen
Kansengelijkheid
Wethouder Sheikkarriem
Gezond leven
Uitvoering landelijke akkoorden In 2025 wordt een aanzienlijke inspanning gevraagd voor de uitvoering van landelijke akkoorden. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorgakkoord (IZA), de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming zijn akkoorden die uitgevoerd worden binnen de begrotingsprogramma’s 2 en 3. Deels worden deze akkoorden regionaal uitgevoerd, bijvoorbeeld binnen de GGD-regio West-Brabant als het gaat om het IZA. De akkoorden raken elkaar op verschillende onderdelen. Allemaal bevatten ze opdrachten voor de gemeentelijke lokale teams, in ons geval OnS Altena. Vanuit het Rijk en de VNG is hiervoor in 2024 een ‘richtinggevend kader’ verschenen, dat moet helpen bij het uitvoeren van de landelijke afspraken. We gaan in Altena in 2025 in het klein oefenen met een ‘stevig lokaal team’, gaan de sociale basis verstevigen en met verschillende lokale en regionale partijen de toegang tot de juiste zorg voor inwoners verbeteren, en de zorg kleinschaliger maken. Voor deze activiteiten kunnen we deels gebruik maken van tijdelijke subsidieregelingen (specifieke uitkeringen). Voor een deel is in de akkoorden afgesproken dat gemeenten het benodigde geld uit de algemene middelen in het gemeentefonds gebruiken.
Proof of Concept Als onderdeel van het programma Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd wordt vanaf 2025 geëxperimenteerd met in het klein werken volgens de regiovisie en strategie West-Brabant Oost Jeugd. Met lokale partners uit Altena wordt een 'proof of concept' ingericht. In juli 2024 is een subsidieregeling gepubliceerd waar partijen zich op kunnen inschrijven. Dit geeft ruimte om zaken uit te proberen in voorbereiding op de nieuwe inkoop van 2026 en verder. Door in de ‘proof of concept’ in te zetten op lichte hulp en ondersteuning in een vrij toegankelijke vorm, is de verwachting dat het aantal individuele voorzieningen voor lichte specialistische jeugdhulp met een beschikking zal dalen. Er is daarom geen extra budget opgenomen voor de ‘proof of concept’, maar enkel budget verplaatst. De verwachting is dat dit in 2027 kan overgaan in nieuwe inkoopafspraken, met 2026 als overgangsjaar. Met de ‘proof of concept’ sluiten we aan bij het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Dit doen we door ook de aandacht voor veiligheid binnen het huishouden mee te nemen.
21
Nieuwe taakvelden op de begroting Met ingang van 2025 veranderen de voorgeschreven taakvelden voor de Wmo en de Jeugdwet. Dit betekent dat de financiële verantwoording van de kosten voor deze thema's afwijkt ten opzichte van de voorgaande jaren. Dit maakt een vergelijking tussen de jaren complex.
Maatschappelijke agenda en inwonersbudget De gemeente heeft in 2023 en 2024 geëxperimenteerd met het inwonersbudget waarmee inwoners zelf projecten en ideeën konden aandragen en uitvoeren. Het is een proces waarin inwoners samenwerken met de gemeente, en uiteindelijk ook zelf beslissen hoe het budget verdeeld wordt. Dit proces vergroot de betrokkenheid en het vertrouwen van de inwoners. De in 2023 en 2024 uitgevoerde proef is nu volledig geëvalueerd. Tijdens de raadsvergadering voor de kadernota 2025 besloot u bij motie om eerst de evaluatie af te wachten alvorens u besluit over het opnemen van middelen voor 2025 voor continuering van het inwonersbudget. Om niet vooruit te willen lopen op uw besluit als raad en vanuit het oogpunt van sluitend krijgen van de begroting voor 2025 hebben wij besloten om geen middelen mee te nemen voor het inwonersbudget. Wij zien geen mogelijkheden om de middelen in 2025 te dekken vanuit de exploitatie of bestaande budgetten. In 2025 onderzoeken we of en hoe we het inwonersbudget vanaf 2026 kunnen bekostigen vanuit bestaande middelen. Eventuele besluitvorming hierover nemen we mee in de kadernota 2026. U bent hierover geïnformeerd in de raadsinformatiebrief omtrent de evaluatie van het inwonersbudget. Inburgering / programma opvang en huisvesting bijzondere doelgroepen De wet inburgering 2021, ingegaan op 1 januari 2022, is lokaal geëvalueerd.
Een aantal aanbevelingen is meegenomen in het programma ‘Opvang en huisvesting bijzondere doelgroepen’. Op 23 april 2024 heeft het college het programmaplan Opvang en huisvesting bijzondere doelgroepen vastgesteld en daarna is het toegelicht in de gemeenteraad op 7 mei 2024. Het programma ‘Opvang en huisvesting bijzondere doelgroepen’ stuurt op het realiseren van de wettelijke taakstelling voor de opvang van vluchtelingen (asielzoekers en Oekraïners) en de huisvesting van statushouders. Daarnaast wordt er gestuurd op het creëren van draagvlak, faciliteren van onderwijs, betere participatie en werkgelegenheid, mentale gezondheid en flexibel woonaanbod. Dit alles vergroot de kwaliteit van inburgering en participatie. Per 1 januari 2025 zal de partij die de aanbesteding maatschappelijk begeleiding gegund gekregen heeft, beginnen met de opdracht, met een looptijd van 4 jaar. Wat de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet op het gebied van asiel en migratie de komende jaren gaat betekenen, wordt nauwlettend gevolgd. Programma Bestaanszekerheid Vooruitlopend op de vaststelling van het programmaplan Bestaanszekerheid in het vierde kwartaal van 2024 zijn eenmalig middelen opgenomen voor de start van het programma Bestaanszekerheid in 2025. Een begroting voor het programma vanaf 2026 wordt onderdeel van het nog vast te stellen programmaplan.
De gemeenteraad wordt met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de inhoud van het programma.
22
Vanaf 2025 wordt uitvoering gegeven aan de motie Altenabon. De invoering van de Altenabon gaat onderdeel uitmaken van het programma Bestaanszekerheid. Naar aanleiding van een eerder onderzoek naar de mogelijkheden voor de uitvoering van de Altenabon kan binnen de opgenomen middelen aangesloten worden bij de doelgroep die bij de witgoedregeling gehanteerd is. Hiermee komen minimahuishoudens in aanmerking voor een bon met een bedrag van 150 euro per jaar die zij kunnen besteden bij lokale ondernemers. Participatiewet in Balans De Participatiewet in Balans wil dat iedereen moet kunnen beschikken over een toereikend en zeker bestaansminimum. Mensen moeten daarnaast gestimuleerd en ondersteund worden om naar vermogen deel te nemen op de arbeidsmarkt en aan de samenleving. In 2025 gaan we aan de slag met beleidsaanpassingen op basis van de herziene wetgeving. Toekomstbestendigheid Wmo We willen de sociale samenhang in onze gemeenschappen versterken. Dit betekent dat we in de dorpen netwerken willen opzetten, zodat inwoners elkaar meer kunnen ondersteunen. We gaan hierbij focussen op activiteiten en voorzieningen waar geen indicatie voor nodig is, zoals algemene ontmoetingsplekken. Hier kunnen mensen naartoe gaan en met elkaar in contact komen.
In Dongemond zijn we zowel voor Huishoudelijke Ondersteuning als begeleiding aan het inventariseren wat we aan innovatieve en vernieuwende acties kunnen doen. De pilot reablement bij Huishoudelijke Ondersteuning is daar een voorbeeld van: door de inzet van fysiotherapie of ergotherapie zetten we inwoners weer zelf in hun kracht. De verwachting is dat daardoor (op termijn) de druk op de geïndiceerde begeleiding en huishoudelijke hulp af gaat nemen. Verder gaan we samenwerken met woningcorporaties en zorgaanbieders in Altena om gemeenschappelijke ruimtes beter te benutten en elkaars sterke punten te combineren. Komend jaar gaan we onderzoeken welke maatregelen we nog meer kunnen nemen om de kosten van de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) onder controle kunnen houden. Door vergrijzing, stijgende loonkosten en een tekort aan personeel, staan deze kosten namelijk steeds onder druk.
Regionaal samenwerken aan de Uitvoering van de Regiovisie Jeugd en programma Norm voor Opdrachtgeverschap De strategie voor implementatie van de Regiovisie Jeugd is vastgesteld. Er is nog geen regionale strategie bepaald voor het implementeren van landelijke convenanten, zoals de Hervormingsagenda Jeugd. De ambities uit de visie, landelijke agenda’s en programma NvO kunnen niet allemaal uitgevoerd worden met de bestaande middelen. Na de zomer van 2024 vindt een bestuurlijke discussie plaats in de regio over prioritering. Op basis hiervan wordt een begroting voorgelegd aan de vijf colleges in de jeugdhulpregio, voor programma NvO en de Dienstverleningsovereenkomst met Breda voor het jaar 2025. Daarnaast is er een bestuursopdracht vastgesteld voor de samenwerking binnen WBO. In de bestuursopdracht samenwerking Jeugd WBO 2024-2026 is de richting voor de komende jaren vastgesteld. Deze is bekrachtigd in het bestuurlijk overleg van 30 mei 2024. De volgende drie hoofddoelen dienen te worden gerealiseerd en vallen onder de verantwoordelijkheid van de regioorganisatie:
23
-
Stabiele, kwalitatieve uitvoering van de reguliere en lopende werkzaamheden uit de verschillende DVO’s tijdens de transformatie. Het ondersteunen bij inrichting, monitoren, evalueren van de door de gemeente in te stellen proof of concepts inclusief aanbevelingen voor verbetering. Het realiseren van de transformatie van het jeugdhulplandschap in de regio WBO aan de hand van de opdracht volgend uit de uitvoeringsagenda WBO, in lijn met de regiovisie en strategieplan WBO, de Hervormingsagenda Jeugd en Toekomstscenario Kind – en Gezinsbescherming.
Voorbereiding van de gemeenschappelijke regeling jeugdhulpregio WBO Conform regiovisie en strategieplan ontwikkelt de regio WBO naar een gemeenschappelijke regeling (GR). In deze GR wordt belegd wat de strategische verantwoordelijkheid van gemeenten is en hoe deze wordt vormgegeven. We leggen afspraken vast over de rollen, taken, mandaat en processen rond samenwerking. In 2025 worden de voorbereidingen voor de GR in gang gezet en de verdere inrichting. Onderdeel hiervan is de zienswijzeprocedure met de gemeenteraad. Het opzetten van de GR zal naar verwachting extra oprichtingskosten met zich meebrengen voor het oprichten van de GR. Ontwikkeling van Proof of Concept met stakeholders In 2025 zal conform regiovisie en strategieplan uitvoer worden gegeven. Onderdeel hiervan is om doormiddel van een Proof of Concept samen met jeugdhulpaanbieders, partijen in de sociale basis en de gemeente een aantal elementen vanuit de regiovisie en strategie te gaan beproeven in de praktijk. Uiteindelijk moeten deze bevindingen leiden tot lering die we kunnen gebruiken voor de inrichting van het Stevig Lokaal Team in 2027. Prijsontwikkelingen Voor de inkoop voor de contracten van 2025-2026 is een tariefonderzoek uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat de ambulante tarieven voor 13,5% verhoogd moeten worden om marktconforme tarieven te betalen.
Alle overige hulpvormen zijn conform Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA) en Prijsindexcijfer particuliere consumptie (PPC) voor 4,91% verhoogd. Deze zijn verwerkt in de begroting voor 2025 en verder.
Programma Vitaliteit Onze ambitie is om in de regio het toonbeeld te zijn op het gebied van vitaliteit. We streven ernaar om een plattelandsgemeente te zijn met gezonde en gelukkige inwoners, een zogenaamde 'blauwe zone' waar mensen gezond en gelukkig oud kunnen worden. Het Programma Vitaliteit richt zich op het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners door een gezonde leefstijl en omgeving te stimuleren. Het programma bestaat uit drie onderdelen: Vitaal Leven, Vitaal Platteland, en Vitale Organisatie. Binnen de programmalijn Vitaal Leven voeren we het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het beleidskader Vitaal Leven en het Sportakkoord uit. We gebruiken financiële middelen (SPUK GALA) om projecten en activiteiten te realiseren die de vitaliteit van onze inwoners verbeteren.
24
In 2025 richten we ons specifiek op de vitaliteit van jeugd en ouderen. We bevorderen een gezonde leefstijl voor jongeren, met speciale aandacht voor de leeftijdsgroep van -9 maanden tot 18 jaar. Samen met maatschappelijke partners werken we aan initiatieven zoals Kansrijke Start, Gezonde Kinderopvang, en de Gezonde Schoolaanpak. We voorkomen middelengebruik door samen met scholen het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) te ontwikkelen, waarbij in 2025 de nadruk ligt op vrijetijdsbesteding en samenwerking met ouders. Daarnaast besteden we aandacht aan mentale weerbaarheid, de gezonde sportkantine en promoten we gezonde voeding. Voor onze ouderen willen we zorgen dat iedereen gezond en gelukkig deel kan blijven uitmaken van de samenleving. Samen met ketenpartners werken we aan valpreventie, eenzaamheid en mantelzorg, en investeren we in een dementievriendelijke gemeente. Fysiotherapeuten ondersteunen ons bij valpreventieve interventies om valongelukken onder ouderen te voorkomen. Welzijnscoaches en vrijwilligers helpen eenzaamheid te verminderen door verbindingen te leggen met ontmoetingsplekken en (sport)verenigingen. In onze aanpak voor mantelzorg zetten we de communicatiestrategie voort om meer jonge en werkende mantelzorgers te bereiken en ondersteunen.
Binnen de programmalijn Vitaal Platteland richten we ons op het creëren van een gezonde fysieke leefomgeving die vitaliteit stimuleert. Het ontwikkelen en inbedden van gezondheidsbeleid binnen het fysieke domein vraagt om structurele inzet van een adviseur gezonde fysieke leefomgeving. Dit is in lijn met de ambitie, mogelijkheden en kansen die de Omgevingswet ons biedt. Daarnaast wordt ingezet op versterking en integrale verbinding tussen processen, initiatieven en beleidsontwikkeling binnen het fysieke en sociale domein. We zetten in op een netwerk van vitaliteitscentra, met als doel fysieke plekken te creëren waar gezondheidsbevordering centraal staat met een focus op innovatie, experimenteren en educatie. De vitaliteitscentra fungeren als ontmoetingsplaats waar mensen kunnen leren, beleven en groeien op weg naar een gezonder leven. Met de Regiodeal Brede Welvaart is er budget beschikbaar om de ontwikkeling van deze centra verder op te starten voor 2025 en daarna. De Regiodeal betreft een cofinanciering vanuit het Rijk om de brede welvaart van de Regio WestBrabant te versnellen en te versterken via diverse projecten. Door regionale samenwerking en een extra financiële impuls van het Rijk versterken we onze (regionale) positie, gekoppeld aan de ambities en lokale ontwikkelingen op het gebied van vitaliteit en een circulair voedselsysteem in onze gemeente.
Een extra bijdrage van maximaal € 173.000 met betrekking tot de regiodeal voor de jaren 2025-2028 geeft deze drie projecten een stevige impuls. Hiervan is € 78.000 voor de vitaliteitscentra en €95.000 voor 2 projecten vanuit het programma circulair voedselsysteem. Tijdens de fase van dealmaking worden de budgetten en financiële afspraken rondom de cofinanciering definitief. Bestaande middelen in de begroting zijn hierbij het uitgangspunt. Binnen de programmalijn Vitale Organisatie richten we ons op de vitaliteit van onze interne medewerkers. Zie programma 6.
25
Het college kiest ervoor de energielasten van gemeentelijke gebouwen zoveel mogelijk te verlagen. Vanuit het budget voor verduurzaming zullen voor de accommodaties De Crosser (Werkendam), De Jager (Giessen) en Het Vlechtwerk (Werkendam) en De Campus (Hank) duurzaamheidsmaatregelen getroffen worden.
26
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Planning
Sociaal domein We werken informatie-gestuurd. We monitoren en evalueren op basis van data de impact van ons beleid en hebben daarbij een passend instrument waarmee zowel de raad als de gemeentelijke organisatie kunnen sturen binnen het sociaal domein.
•
• • •
Door middel van een inwonersbudget (vervolgtraject Maatschappelijke Agenda) willen we de samenwerking tussen de inwoners en de gemeente versterken. Dit experiment omtrent burgerparticipatie gaat om vertrouwen, eigenaarschap, regie, gelijkwaardigheid en transparantie.
•
We leveren frequente rapportages op aan de stakeholders, zodat er bij het constateren van afwijkingen en bijzonderheden kan worden besloten aan welke knoppen gedraaid moet worden. We leveren een scherpe analyse die niet eenmalig is, maar een continue activiteit. We intensiveren ons partnerschap met regiogemeenten, externe verwijzers zoals artsen en jeugdbeschermers, en zorgaanbieders. We benchmarken onze gegevens met de andere omliggende gemeenten en de P10 en M50 gemeenten.
2025-2026
We geven in 2025 geen uitvoering aan het inwonersbudget maar onderzoeken dat jaar of en hoe we het inwonersbudget vanuit bestaande middelen kunnen financieren.
2025
Bestaanszekerheid We proberen financiële problemen bij onze inwoners te voorkomen. We pakken schuldenproblematiek vroegtijdig aan en we voorkomen dat een inwoner terugvalt en opnieuw schulden maakt.
•
• •
Zoveel mogelijk inwoners doen mee in de samenleving en doen dit bij voorkeur via betaald werk. We ondersteunen
•
We verbeteren de toeleiding van inwoners naar passende ondersteuning, we zetten activiteiten op om financiële vaardigheden van inwoners te ontwikkelen en zetten in op interne (afdelingen gemeente) en externe (partijen) signalering van financiële problemen. We ontwikkelen Vroeg Eropaf en de inzet van ervaringsdeskundigen verder door en we verbeteren de ketensamenwerking en de monitoring van casussen. We zetten in op het verbeteren van financiële vaardigheden van inwoners tijdens een hulpverleningstraject en bieden goede nazorg.
2025 - 2027
We geven uitvoering aan de samenwerkingsovereenkomst tussen MidZuid en de gemeente Altena.
2025-2030
27
onze inwoners bij het vinden en behouden van betaald werk.
• •
We bereiken een groter deel van de inwoners die gebruik mogen maken van minimaregelingen.
We maken de Wmo toekomstbestendig
We sluiten meer aan bij de samenwerking in de arbeidsmarktregio West-Brabant waar de gemeente Altena toe behoort. Met de vier Dongemond-gemeenten werken we verder aan de doorontwikkeling van MidZuid en vervolgen we het proces over van MidZuid.
•
We sluiten zoveel mogelijk aan bij het welzijnswerk. Deze inzet loopt gelijk op en wordt afgestemd met de ontmoetingsplekken Sociale basis, waarbij we de personele en financiële inzet zo effectief mogelijk inzetten. Hierbij zal ook aandacht zijn voor het aansluiten bij bestaande activiteiten in de kern. Ondersteuning vanuit de GGZ en ervaringsdeskundigen wordt meegenomen.
2025
•
We onderzoeken hoe we innovatie (zowel inhoudelijk als financieel) in kunnen zetten in de uitvoering van de Wmo. We gaan de mogelijkheden onderzoeken om meer algemene voorzieningen in te richten (zoals een scootmobiel- en/of rolstoelpool, niet-geïndiceerde dagbesteding in de kernen)
2025
•
2025
We willen een bijdrage leveren aan het humane probleem rondom vluchtelingen opvang in Nederland en ons sterk maken voor iedereen die onze steun nodig heeft, ongeacht afkomst of verblijfsstatus.
• •
We openen locatie(s) voor asielopvang. We bieden intensieve begeleiding aan nieuwkomers na huisvesting in onze samenleving samen met woningbouwcorporaties en contractpartners
2025 2025-2028
We streven naar een inclusieve samenleving waarin men respect heeft voor elkaar, waarin iedereen mee kan doen en waarin niemand aan de zijlijn staat. In een inclusieve samenleving is er sprake van gelijkwaardigheid en heeft iedereen dezelfde rechten om zelfstandig mee te doen op alle terreinen van het leven. Dat kan alleen als men rekening met elkaar houdt en geen drempels opwerpt voor de ander om mee te kunnen doen.
•
We vertalen de visie en agenda die is opgesteld in 2024 door naar een programma van concrete acties en activiteiten voor 2025.
2025
Kansengelijkheid Jeugdigen in Altena groeien zo gezond, kansrijk en zo gewoon mogelijk op.
We borgen de initiatieven en acties uit het preventief jeugdbeleid in de samenleving. De komende twee jaar ligt de focus op: •
Mentale weerbaarheid. We zetten in op het bieden van kortdurende hulpverlening. De consulent kortdurende ondersteuning biedt vrij toegankelijke kortdurende ondersteuning in de vorm van een aantal gesprekken aan jongeren en / of ouders die een hulpvraag hebben.
28
2025-2026
•
Jeugdigen in Altena krijgen de juiste en beste hulp, zo dichtbij mogelijk.
Opvoedondersteuning. We nemen deel aan de landelijke campagne Kansrijke Start. We vormen een lokale coalitie rondom het thema Kansrijke Start. We investeren in de preventieve interventies Voorzorg en Stevig Ouderschap, trajecten die zorg biedt aan kwetsbare (toekomstige) ouders met een minder makkelijke start. We continueren de pilot Buurtgezinnen, een preventieve interventie waarin hulpgezinnen gekoppeld worden aan steungezinnen. • Vrijetijdsbesteding. We gaan aan de slag met het creëren van ontmoetingspunten voor jongeren. In 2024 zijn twee extra mobiele jongerenontmoetingsplekken aangeschaft. Er wordt gewerkt aan het plaatsen van beide units, zodat hier in 2025 gebruik van gemaakt kan worden. Daarnaast worden elk jaar door het jongerenwerk activiteiten georganiseerd voor verschillende doelgroepen waarin ontmoeting en talentontwikkeling centraal staan. De komende jaren implementeren we de vastgestelde regiovisie op jeugdhulp in WBO, de landelijke Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd en de Hervormingsagenda Jeugd.
Daarvoor gaan we het volgende doen: • We maken regionale afspraken over een gezamenlijke strategie om de visie en landelijke convenanten te implementeren • We richten een gemeenschappelijke regeling op, waarin we als regio samen de jeugdzorg zorgvuldig organiseren en professionaliseren • Met de Proof of Concept verwachten we een intensievere manier van samenwerken tussen de sociale basis, gemeentelijk sociaal domein en de jeugdhulpaanbieders, zodat meer ondersteuning binnen de sociale basis en het voorveld preventief geboden kan worden. Hierdoor blijft intensievere hulp beschikbaar voor inwoners die dat écht nodig hebben. De Proof of Concept zal plaatsvinden in de kernen Hank en Wijk en Aalburg en zal een select aantal ondersteuningsvragen gaan oppakken voor huishoudens met een jeugdige. Ook de veelvoorkomende vormen van jeugdhulp die voorheen niet vrij toegankelijk waren, worden opgenomen binnen de Proof of Concept. Dit gaat om het versterken van de weerbaarheid, vraagstukken voor relatie en scheiding, veiligheidsvraagstukken, ontwikkeling en opvoeding en mentale gezondheid. Ook wordt ondersteuning zoveel als mogelijk collectief aangeboden, zoals een cursus ‘hoe om te gaan met een scheiding’.
Het doel voor de POC is om samen met stakeholders te beproeven in de praktijk wat werkt en wat niet, zodat de lering kan worden gebruikt om in 2027 toe te passen voor de inrichting van een Stevig Lokaal Team. Het doel van deze beweging is om te zorgen voor een meer preventieve, effectieve en efficiënte uitvoering en coördinatie van de (jeugd)hulp.
29
2025-2026
Actieve bijdrage aan Jeugdhulpregio WBO conform regiovisie en strategieplan
•
We onderzoeken waar de landelijke Hervormingsagenda Jeugd vraagt om nieuw of aangepast beleid in Altena, en leggen als dat nodig is beleidsvoorstellen voor.
•
De gemeenten Altena, Breda, Drimmelen, Geertruidenberg en Oosterhout hebben zich in de Regio West-Brabant Oost (WBO) regionaal verbonden om gezamenlijk de niet vrij toegankelijke jeugdhulp in te kopen. In opdracht van deze vijf gemeenten voert Team WBO taken rondom de Inkoop- en Contractmanagement jeugdhulp (inkoop van niet vrij toegankelijke jeugdhulp, contractbeheer, voortgangsgesprekken, verantwoording en facturatie (monitoring)) voor de regio WBO uit. Team WBO heeft ook de taak om samen met de lokale gemeenten en jeugdhulpaanbieders de jeugdhulp af te bakenen en kwalitatief door te ontwikkelen. De verlening van hulp gaat niet via Regio WBO, maar vormt een driehoek tussen gemeente, jeugdhulpaanbieder en inwoner. In 2025 vinden de voorbereidingen plaats om tot een gemeenschappelijke regeling (GR) te komen die de dienstverleningsovereenkomst (DVO) waar nu samenwerkingsafspraken in zijn opgenomen moet gaan vervangen. In 2025 zal ook een formeel zienswijzetraject met de gemeenteraad worden doorlopen om tot een GR te komen.
•
2025-2030
Gezond leven We streven ernaar het toonbeeld te zijn van een vitale plattelandsgemeente met gezonde en gelukkige inwoners. Iedere inwoner moet de kans krijgen om gezond en gelukkig oud te worden, waarbij zij zelf de regie hebben over hun fysieke, mentale en sociale uitdagingen. Om dit te realiseren richten we ons op een gezond lichaam, gezonde geest en een gezonde leefomgeving. Als gemeente willen we zelf het goede voorbeeld geven op het gebied van vitaliteit. Dit doen we door gezonde keuzes te integreren in ons beleid en onze werkwijze, en door onze eigen medewerkers te stimuleren om actief en gezond te leven.
•
Het programma Vitaliteit heeft vijf strategische doelen:
•
1. 2.
Gezondheid staat centraal in onze fysieke en sociale leefomgeving We zetten in op het versterken van de sociale basis
•
•
We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord en het beleidskader en uitvoeringsplan Vitaal Leven. Hiermee geven we ook uitvoering aan het sportakkoord, de aanpak Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO), plan van aanpak vitale jeugd en meerjarenplan dementie 2024-2026. We geven uitvoering aan de 5 ketenaanpakken zoals genoemd in het GALA, te weten Kansrijke Start, Valpreventie, Welzijn op Recept, Kind naar Gezonder Gewicht en de Gecombineerde leefstijlinterventie (voor volwassenen). Waar nodig werken we de ketenaanpakken verder uit. We geven uitvoering aan projecten en initiatieven die bijdragen aan het verbeteren van de vitaliteit van onze inwoners, waaronder interventies gericht op mentale gezondheid, terugdringen van middelengebruik/alcohol, rookvrije generatie en het bevorderen van een gezonde leefstijl (waaronder gezonde voeding). We gebruiken bestaande ontmoetingsplekken om de inwoners zo laagdrempelig mogelijk te ondersteunen en te stimuleren bij een gezond leven. Dit doen we bijvoorbeeld door bezoekers van ontmoetingsplekken aan te moedigen om bewegingsactiviteiten, zoals valpreventie en deelname aan sportverenigingen, te ondernemen. Om zelfredzaamheid van inwoners te versterken zetten we daar waar kan vrijwillige ouderenadviseurs en een welzijnscoach in.