Document · PDF

Achtergrondrapport

Raadsvergadering 22 juni 2021, gemeente AltenaBij agendapunt: Mobiliteitsvisie23.071 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040

| ACHTERGRONDRAPPORT

Mei 2021 in samenwerking met

INHOUD 01 RUIMTELIJK-ECONOMISCHE STRUCTUUR • INTERREGIONAAL • REGIONAAL • LOKAAL

• 05 • 06 • 08

02 TRENDS IN MOBILITEIT

PAG 10

• INLEIDING • RELEVANTE TRENDS VOOR ALTENA

• 11 • 12

03 FEITEN & CIJFERS

PAG 14

• • • • • • • • •

PAG 04

SAMENVATTING BEREIKBAARHEID AUTO BEREIKBAARHEID OV BEREIKBAARHEID FIETS VEERDIENSTEN DUURZAAMHEID VERKEERSVEILIGHEID VERKEERSINTENSITEITEN VERKEERSAFWIKKELING

• • • • • • • • •

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

16 18 20 22 24 25 28 34 36

04 ALTENAREN DENKEN MEE!

PAG 38

• ENQUÊTE • FOCUSGROEPEN • BREDE BIJEENKOMSTEN

• 39 • 41 • 53

05 NETWERKANALYSES

PAG 54

• • • • •

FIETSNETWERK OPENBAAR VERVOER EN HUBS AUTO- EN VRACHTVERKEER LANDBOUWVERKEER OEVERVERBINDINGEN

BIJLAGEN

56 64 70 75 77

PAG 81

1. Vragenlijst enquête 2. Verslagen focusgroepen 3. Verslagen brede bijeenkomsten 4. Verslagen regiotafels

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

01 RUIMTELIJK-ECONOMISCHE

STRUCTUUR

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

INTERREGIONAAL Om objectief de het mobiliteitssysteem te kunnen benaderen is een analyse gebeurt van de ruimtelijkeconomische structuur. De kaarten tonen in 3 schaalniveaus potentiële herkomsten en bestemmingen. De kaarten zijn steeds als onderlegger gebruikt bij het bouwen aan het toekomstbeeld mobiliteit 2040.

ALTENA CENTRAAL GELEGEN TUSSEN AANTAL GROTE STEDEN Om de interregionale omgeving van Altena in kaart te brengen, is gekeken naar steden met meer dan 100.000 inwoners, hemelsbreed binnen 30 kilometer van Altena. De steden Breda, Den Bosch, Dordrecht, Rotterdam, Tilburg en Utrecht liggen alle zes binnen dat bereik en vormen op dit schaalniveau potentiële interessante bestemmingen vanuit Altena. Op dit schaalniveau zijn ook de hoger- en wetenschappelijke onderwijsinstellingen van belang en de ziekenhuizen. de ruimtelijk-economsiche sturctuurkaart toont zorg- en onderwijsinstellingen in elke grote stad. De hoogste concentraties van zorgvoorzieningen zijn in Rotterdam gelegen. Utrecht kent de meeste onderwijsinstellingen voor hoger- en wetenschappelijk onderwijs. Dat is zeker een interessante bestemming voor de studerende Altenaren.

Ruimtelijk-economische structuur Altena Interregionaal

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

REGIONAAL RELEVANTE LOCATIES OP REGIONALE SCHAAL De kernen die relevant zijn voor Altena op regionaal schaalniveau zijn kernen met meer dan 5.000 inwoners. De kernen zijn binnen 15 kilometer hemelsbreed (e-fiets afstand)van Altena gelegen en hebben naast een relevant aantal inwoners ook bijkomende voorzieningen zoals bedrijventerreinen (> 10 ha) en/of middelbare scholen (voortgezet onderwijs, MBO, HBO en WO). De kernen Dordrecht, Sliedrecht, Hardinxveld-Giessendam, Gorinchem, Leerdam, Zaltbommel, Hedel, Den Bosch, Vlijmen, Drunen, Waalwijk, Kaatsheuvel, Dongen, Oosterhout, Geertruidenberg en Raamsdonkveer voldoen aan deze uitgangspunten. Ten noorden van Altena zijn de grootste clusters van voorzieningen gelegen in Dordrecht en Gorinchem en in het zuiden in Den Bosch. Er liggen heel wat grote bedrijvenlocaties rondom Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam. Naar het zuiden toe zijn er grote bedrijventerreinen rondom Oosterhout, Geertruidenberg, Raamsdonkveer en Waalwijk. Qua schoolinstellingen zijn de grootste clusters te zien in de grotere steden Dordrecht en Den Bosch die ook op interregionale schaal een rol spelen. Net over het water, op korte afstand van het noordelijke deel van onze gemeente ligt een scholencluster in Gorinchem.

In Altena zelf zijn er een aantal grotere kernen (Werkendam, Sleeuwijk en Wijk en Aalburg), bedrijventerreinen en scholen die ook op regionale schaal een rol spelen. Deze trekken bezoekers, werknemers en scholieren van buitenaf naar de gemeente. Ruimtelijk-economische structuur Altena Regionaal

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

VERDIEPING MIDDELBARE SCHOLEN Op het gebied van middelbare scholen is het mogelijk om op basis van data van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) inzichtelijk te maken waar scholieren uit Altena naar school gaan. Omgekeerd toont de data ook uit welke gemeenten scholieren afkomstig zijn, die in Altena naar school gaan. De data toont aan dat minder dan de helft van de leerlingen uit Altena buiten de gemeente naar school gaat. Ongeveer 30% gaat naar school in Gorinchem, dit zijn bijna 1.000 scholieren. Van de overige scholieren gaat het merendeel naar school in de gemeente Raamsdonkveer, Waalwijk, Drunen en Zaltbommel. Van de scholieren die naar de middelbare school gaan in Altena, komt circa 65% uit de gemeente Altena zelf. 35% van de leerlingen komt van buiten de gemeente. Dat komt overeen met bijna 1.700 leerlingen. Zij komen in de meeste gevallen uit de directe omgeving van Altena, zoals Brakel, Hardinxveld-Giessendam en Aalst. Scholen op regionaal schaalniveau

Schoollocatie van scholieren wonende in Altena bron: DUO, gegevens over schooljaar 2020-2021

Totaal aantal leerlingen vanuit Altena naar school in Altena naar school buiten Altena Gorinchem Raamsdonksveer Waalwijk Drunen Zaltbommel Hardinxveld Giessendam Overig Oosterhout Nb Dordrecht Rotterdam Breda Teteringen Den Bosch Rosmalen Ottoland

3291 1664 1627 955 220 175 98 80 21 21 19 13 12 4 3 2 2 2

50,6% 49,4% 29,0% 6,7% 5,3% 3,0% 2,4% 0,6% 0,6% 0,6% 0,4% 0,4% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1%

Woonplaats van scholieren die in Altena naar school gaan bron: DUO, gegevens over schooljaar 2020-2021

Totaal aantal leerlingen in Altena Leerlingen uit Altena Leerlingen buiten Altena Brakel Hardinxveld – Giessendam Aalst Dongen Nederhemert Vlijmen Poederoijen Zuilichem Raamsdonksveer Gorinchem Geertruidenberg Drunen

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

2560 1664 896 76 75 62 53 43 35 33 33 32 28 28 27

65% 35% 3,0% 2,9% 2,4% 2,1% 1,7% 1,4% 1,3% 1,3% 1,3% 1,1% 1,1% 1,1%

LOKAAL Om de lokale ruimtelijk-economische structuur van Altena in beeld te brengen, is gekeken naar inwoneraantallen, bedrijventerreinen, toerisme, woningbouw en onderwijs binnen de gemeentegrenzen van Altena. De ontwerp-omgevingsvisie is hiervoor als basis gebruikt.

Haven Werkendam

GROOTSTE KERNEN AAN NOORDKANT EN LANGS A27 De meeste inwoners van Altena wonen in de kernen aan de noordkant van de gemeente en langs de A27. De kernen in het zuiden van onze gemeente kennen lagere inwonersaantallen. Altena geeft invulling aan de woningbehoefte in de gemeente. De kaart op de volgende pagina toont de vastgestelde woningbouwontwikkelingen. In 13 van de 21 kernen worden er nieuwe woningen gebouwd. De grootste ontwikkelingen vinden plaats in Werkendam (ca. 500 woningen), Nieuwendijk (ca. 190 woningen), Andel (ca. 190 woningen), Dussen (ca. 180 woningen) en Woudrichem (ca. 175 woningen). DRIE GROTE BEDRIJVENCLUSTERS Algemeen is te zeggen dat er zich in Altena veel technisch oogwaardige bedrijven bevinden, maar ook veel ambachtelijke bedrijven. De grotere bedrijvenclusters (> 10 ha) zijn het Werkendamse maritieme cluster en de Bruine Kilhaven, De Rietdijk in Giessen en Veensesteeg in Veen. De ontwerp-omgevingsvisie stelt dat er momenteel wordt uitgegaan van een tekort van 11-20 ha aan bedrijventerreinen. Daarom is de gemeente op zoek naar locaties voor mogelijke uitbreidingen bij Werkendam en De Rietdijk.

Biesbosch MuseumEiland

TOERISTISCHE TREKPLEISTERS Het aantrekkelijke buitengebied van Altena wordt veel gebruikt voor recreatie. Dit uit zich vooral in het vele gebruik door wandelaars en fietsers. Belangrijke toeristische hotspots zijn de vesting Woudrichem, de Noordwaardpolder en de Biesbosch. Altena wil die recreatieve kracht versterken en verder uitbouwen. Daarbij staat integratie met het het landschap altijd centraal. Daarom wijst Altena in de ontwerpomgevingsvisie twee zoekgebieden aan, die gunstig liggen ten opzichte van mooie recreatieve gebieden, maar wel buiten de meest kwetsbare kwaliteiten blijven en bovendien geen grote druk leggen op de infrastructuur.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

LEGENDA Woonkernen (inwoners) > 5.000 2.500 - 5.000 1.000 - 2.500 < 1.000

Bedrijventerreinen (hectare) > 100 ha 50 - 100 ha 10 - 50 ha < 10 ha zoekgebied

Woningbouw > 100 woningen 50 - 100 woningen < 50 woningen

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

Onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs (MBO) Middelbare school Basisschool

Toerisme Hotspots (naar belang) zoekgebied

02 TRENDS IN MOBILITEIT 10

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

TRENDS IN MOBILITEIT INLEIDING De mobiliteitswereld is voortdurend in beweging. Een hele reeks trends en ontwikkelingen die landelijk spelen op het gebied van mobilteit bekeken zijn onderzocht en in onderstaande grafiek uitgezet. Deze geeft enerzijds weer hoe relevant een bepaalde trend is voor een gemeenta als Altena. Anderzijds geeft de grafiek aan welke rol Altena kan innemen bij deze trends en ontwikkelingen. De gemeente kan een trend afstoppen, over zich heen laten komen, erop mee surfen of mee de trend actief genereren. De trends die uit deze oefening naar voren zijn gekomen als het meest relevant voor Altena zijn beschreven op de volgende pagina’s.

ONDERZOCHTE TRENDS • Openbaar vervoerlijnen worden meer gestrekt en zijn minder ontsluitend • Van bezitten van voertuigen naar deelmobiliteit • Trek naar de stad? • Steeds meer 1-persoonshuishoudens • De opmars van de elektrische fiets • Er is steeds meer aandacht voor beleving • Het openbaar vervoer is volledig elektrisch in 2025 • Het elektrisch personenvervoer wordt steeds goedkoper • Zelfrijdend vervoer wordt langzaam volwassen • Steeds meer data beschikbaar • Betaalbaarheid van assests wordt een uitdaging • Toerisme neemt toe • Thuiswerken en thuiswinkelen neemt toe • Autoverkeer blijft groeien

Resultaat trendatelier met ambtelijke projectgroep mobiliteitsvisie Altena.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

TRENDS IN MOBILITEIT RELEVANTE TRENDS VOOR ALTENA OPMARS VAN DE ELEKTRISCHE FIETS De elektrische fiets maakt de afgelopen jaren een ongekende opmars door. In 2020 zijn er voor het eerst meer fietsen mét dan zonder accu verkocht. Door Covid-19 heeft de verkoop zelfs een boost gegeven: er worden records verbroken. Het is de verwachting dat we na Covid-19 vaker de fiets of e-fiets nemen en meer gaan lopen.

aantrekkelijker gemaakt. Het inzetten op gestrekte en snelle, hoogfrequente lijnen heeft bezuinigingen op meer ontsluitende lijnen als gevolg. Met de Brabantliner tussen Breda en Utrecht loopt er zo’n snelle, frequente lijn door de gemeente en hier wordt dan ook door de hogere overheden op ingezet om deze uit te breiden tot een HOV verbinding, met snelweghubs bij Hank, Nieuwendijk en Sleeuwijk.

Daarnaast beïnvloedt de elektrische fiets ons reisgedrag. Het bereik van een fietser vergroot van circa 7,5 km met een gewone fiets naar 15 km met een elektrische fiets. Een plaats als Sliedrecht komt daarmee binnen fietsafstand van Werkendam te liggen en Waalwijk binnen fietsafstand van Wijk en Aalburg.

Hoe deze hubs te bereiken is een belangrijk onderwerp. Dit voor- en natransport kan bijvoorbeeld plaatsvinden met een (deel)fiets, (deel) auto of vraaggestuurd OV. Daarmee wordt combi-mobiliteit en ketenverplaatsingen steeds belangrijker in ons mobiliteitssysteem.

Snelfietsroutes krijgen daarnaast de laatste jaren al volop de aandacht. De route Werkendam - Sleeuwijk - Gorinchem staat zo op de provinciale agenda als te onderzoeken.

OV MEER GESTREKT EN MINDER ONTSLUITEND Om het openbaar vervoer aantrekkelijk te houden en laten concurreren met andere manieren van reizen, willen vervoerders reizigers sneller naar hun bestemming kunnen brengen. Om voldoende snelheid te maken, zoeken ze naar een optimale balans tussen het aantal haltes en reistijd. Verbindende lijnen worden zoveel mogelijk ‘rechtgetrokken‘: direct en met minder ‘ommetjes‘ door de woonkernen. Hiermee wordt het OV voor grotere afstanden 12

AUTOVERKEER BLIJFT GROEIEN Door een groeiend aantal inwoners en toenemende welvaart groeit de behoefte aan mobiliteit en blijft, zo blijkt, ook het autobezit nog steeds groeien in Nederland. Niet alleen neemt het aantal voertuigen op de weg toe, maar ook het aantal afgelegde kilometers. Eén van de gevolgen van Covid-19 vandaag de dag is dat we iets minder geneigd zijn het OV te nemen. Daar staat tegenover dat, naast dat we verwachten vaker de fiets of e-fiets te nemen, we ook iets vaker verwachten de auto te nemen. Daarnaast speelt ook de vergrijzing een rol. Onze bevolking blijft langer actief en verplaatst zich. Ook dit is merkbaar in het autobezit en gebruik.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

VERVOER WORDT STEEDS SLIMMER EN SCHONER Auto’s worden met steeds meer van technische snufjes zoals slimme rijhulpsystemen voorzien. Het Europees Parlement heeft bijvoorbeeld besloten dat vanaf 2022 alle nieuwe auto’s verplicht met een intelligente snelheidsbegrenzer (ISA) uitgerust moeten worden. De laatste jaren vinden er ook meer en meer pilots plaats rond zelfrijdend vervoer (o.a. in Drimmelen). De focus verschuift daarbij van leren naar het daadwerkelijk aanbieden van vervoer. Daarnaast kiezen we steeds vaker voor schoner vervoer. Het gebruik van elektrische auto’s groeit fors de laatste jaren, evenals dat er steeds meer elektrische bussen de weg op gaan. Het is zaak om onze infrastructuur klaar te gaan maken voor slimme voertuigen, zelfrijdende voertuigen en schone voertuigen.

TOENEMENDE AANDACHT VOOR BELEVING De factor ‘mens’ wordt belangrijker. Er is meer aandacht voor de aantrekkelijkheid van een omgeving. Zo komt bijvoorbeeld uit een fietsbelevingsonderzoek naar voren dat aantrekkelijke en prettige routes als korter ervaren worden door gebruikers, terwijl zij dit qua tijd en afstand in werkelijkheid niet altijd zijn.

TOERISME NEEMT TOE, MET FOCUS OP BINNENLAND Voor Covid-19 was er in heel Nederland sprake van een structurele groei van toerisme en recreatie. In vijf jaar tijd (2015 t/m 2019) steeg het aantal gasten in Nederlandse logiesaccomodaties van 37 naar 45 miljoen gasten. Op provinciaal niveau vond de grootste stijging naast Noord-Holland in Noord-Brabant plaats. Zo kende Brabant in 2019 bijna 10% meer gasten dan een jaar eerder in 2018. Het toerisme heeft door Covid-19 een flinke klap te verduren gekregen, maar het heeft er ook voor gezorgd dat steeds meer Nederlanders op vakantie gaan in eigen land. Het is dan ook de verwachting dat het binnenlandse toerisme sneller zal herstellen en weer toenemen dan het buitenlandse toerisme.

THUISWERKEN EN THUISWINKELEN NEEMT TOE Werken staat steeds vaker los van plaats en tijd en dit brengt veranderingen van mobiliteitspatronen met zich mee. Dit was al zo voor Covid-19, maar de pandemie heeft nu voor een extra boost gezorgd: de helft van de werkenden is meer gaan thuiswerken. Eveneens wordt er al jaren meer en meer thuis gewinkeld (met vanwege Covid-19 een extreme uitschieter in 2020) en dit zorgt voor steeds meer bestelbusjes in de straat. De opmars van het thuiswinkelen zorgt voor complexere logistieke stromen, waar oplossingen voor verzonnen moeten worden: denk aan logistieke hubs aan de randen van grote woonkernen, maar ook bijvoorbeeld aan het ophalen van je pakketjes bij mobiliteitshubs.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

03 FEITEN & CIJFERS 14

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

FEITEN EN CIJFERS Onderdeel van de analysefase van de mobiliteitsvisie is het onderzoeken van allerelei feiten en cijfers op het gebied van mobiliteit voor Altena. Onder andere deze analyse leidde samen met de trends en ontwikkelingen op vlak van mobiliteit en de resulaten uit de mobiliteitsenquête (zie H04) en focusgesprekken (zie H04) tot acht conclusies. Deze conclusies vormen samen de kernschets van Altena die beschreven staat in de mobiliteitsvisie 2040: Altena Samen Vooruit.

De volgende thema’s zijn onderdeel van de analyse van feiten en cijfers: • bereikbaarheid met de auto, het openbaar vervoer en de fiets • inventarisatie van veerdiensten • duurzaamheid • verkeersveiligheid • verkeersintensiteiten en -afwikkeling

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

SAMENVATTING ALTENA KENT EEN CENTRALE LIGGING Altena heeft een bijzondere centrale ligging. De gemeente ligt te midden van grote stedelijke gebieden. Binnen een half uur is het mogelijk om vanuit bijna elke plek in Altena met de auto de steden Breda, Tilburg en Den Bosch te bereiken. Binnen 45 minuten zijn Dordrecht, Utrecht en Rotterdam binnen bereik met de auto.

AANTAL KWETSBARE PLEKKEN IN AUTOBEREIKBAARHEID Omdat Altena omgeven is door water, zijn er niet zoveel plekken waar je ‘het eiland’ op of af kan (tenzij met één van de veren). De bereikbaarheid van Altena is daarom sterk afhankelijk van de A27 (Keizersveerbrug en Merwedebrug) en de N267 (Heusende Brug). Laat dit nu net vandaag de kwetsbare plekken zijn.

GROOTSTE DEEL VERPLAATSINGEN MET DE AUTO Van alle verplaatsingen gebeurt 57% vandaag met de auto (als bestuurder of als passagier. Het aandeel auto in Altena ligt daarmee duidelijk hoger dan Nederlands gemiddelde, het aandeel fiets en openbaar vervoer ligt lager. Deze cijfers zijn wel in lijn met vergelijkbare plattelandsgemeenten in NoordBrabant.

Wanneer de A27 vastloopt, heeft dit gevolgen voor de bereikbaarheid van de gemeente en zorgt dit voor extra negatieve effecten zoals sluipverkeer, onveilige situaties en aantasting leefbaarheid. Er zal de komende jaren flink worden geïnvesteerd in de doorstroming van de A27. Het goed functioneren van de A27 heeft een direct effect op de druk op onze N-wegen en een deel van de gebiedsontsluitingswegen. Randvoorwaarde daarbij is dat ook de aansluitingen met de snelweg goed functioneren. Alle aansluitingen met de A27 zijn kwetsbaar, maar vooral aansluiting 23 Werkendam met knooppunt Tol en de toegang tot Werkendam (Dijkgraaf den Dekkerweg) vraagt aandacht.

De meest sterke autostromen vanuit de gemeente zijn vooral zuidelijk en oostelijk gericht en op kortere afstanden, naar de aangrenzende gemeenten: Gorinchem, Zaltbommel, Heusden, Waalwijk en Geertruidenberg. 43% van de autoverplaatsingen zijn interne ritten binnen de gemeente. Bijna de helft daarvan heeft als bestemming Werkendam (o.a. de maritieme cluster).

Naast de aansluitingen met de A27 is ook een afwikkelingsknelpunt op de N267 bij de Kromme Nol en Heusdense Brug. Dit zorgt in de spitsen voor een verminderde bereikbaarheid van de oostelijke kant van de gemeente. Vervoerwijzekeuze verplaatsingen gemeente Altena, %. bron: CBS-OViN - bewerking KiM, 2017

File bij de Heusdense Brug

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

BEREIKBAARHEID MET HET OV IS BEPERKT Hoewel Altena centraal gelegen is, zijn er maar weinig bestemmingen binnen 45 minuten reistijd met het openbaar vervoer te bereiken. Vooral scholieren en studenten maken vandaag gebruik van het openbaar vervoer. Ritten vanuit Altena zijn vooral gericht op lange afstanden en op grote steden: Den Bosch, Utrecht, Breda, Tilburg, Eindhoven en Rotterdam. Altena heeft geen treinstation en de dichtstbijzijnde stations liggen ver weg, wat de trein als verplaatsingsmodus minder aantrekkelijk maakt. In noord-zuidelijke richting is de OV-bereikbaarheid in Altena beter dan in oost-westelijke richting. Dat heeft te maken met de hoogfrequente en snelle verbinding tussen Breda en Utrecht over de A27, met knooppunten in Hank, Nieuwendijk en De Tol. Aandachtspunt is dat op dit moment deze brabantliner op de vluchtstrook rijdt bij file. Na de verbreding van de A27 is dit echter niet langer het geval. Als er zich op dat moment vertraging voordoet op de snelweg, staat de bus mee stil. Naast de brabantliner rijdt er in Altena een bus tussen Den Bosch en Gorinchem (1x/u) en zijn er talrijke laagfrequente buurtbussen, gereden met vrijwilligers die de dorpen ontsluiten. POTENTIE VOOR DE ELEKTRISCHE FIETS Fietsen gebeurt vandaag vooral intern binnen de gemeente, op korte afstanden.

De e-fiets heeft, vanwege de grote afstanden ook binnen de gemeente zelf potentie: om van kern naar kern te gaan of bijvoorbeeld als voortransport naar een openbaar vervoer knooppunt. Steden als Dordrecht en Den Bosch liggen buiten het bereik van de elektrische fiets, maar middelgrote kernen, waar vandaag veel autoritten naartoe gaan, liggen wel op e-fiets afstand: Gorinchem, Zaltbommel, Heusden, Waalwijk, Geertruidenberg en Oosterhout. (e-)Fietsbereik vanuit Werkendam en Wijk en Aalburg

bron: e-bikeproof.nl

VERKEERSVEILIGHEID KAN BETER Op het vlak van verkeersveiligheid scoort Altena een onvoldoende. De gemeente scoort ook onder het Brabantse gemiddelde. De meeste ongevallen en onveilige kruispunten en trajecten bevinden zich langs de A27 en aansluitingen met de snelweg. Daarnaast zijn er enkele kernen waar meerdere ernstige ongevallen lijken te gebeuren en waar onveilige kruispunten en trajecten zicht concentreren. Het gaat om Werkendam, Veen, Wijk en Aalburg, Almkerk en Giessen.

Duurzaamheidsscores ondergemiddeld. Er is potentie voor elektrische fiets.

VEERDIENSTEN SPELEN EEN ROL IN ONZE BEREIKBAARHEID Altena is ‘omsingeld’ door water en talrijke veerverbindingen. Deze veren spelen een rol in onze bereikbaarheid. Het zijn schakels vanuit de gemeente naar werkgebieden en scholen in de regio (zoals naar Gorinchem of Waalwijk). Ze zijn niet alleen van belang voor de eigen inwoners, maar ook van bezoekers van buiten de gemeente, voor mensen die in Altena komen werken, naar school gaan of willen recreëren. Daarnaast vormen de veerdiensten een alternatiever route voor de vaste oeververbindingen bij calamiteiten. DUURZAAMHEIDSSCORES ONDER HET GEMIDDELDE De duurzaamheidsscores van de gemeente Altena zijn laag, maar ze zijn wel grotendeels vergelijkbaar met gelijkaardige plattelandsgemeenten. • Deelauto’s, laadpunten en P&R/Carpool scoren slecht • Vervoerwijze en verkeersveiligheid scoren onvoldoende • Schone bussen, klimaat en geluidsbelasting scoren voldoende • Luchtkwaliteit scoort goed Aantal deelauto’s per 100.000 inwoners bron: CROW 2018-2019

6,2

Altena

11,8 NL

Aantal elektrische personenauto’s per 100.000 inwoners bron: RDW - Klimaatmonitor, 2019

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

BEREIKBAARHEID AUTO ALTENA KENT EEN CENTRALE LIGGING Altena heeft een bijzondere centrale ligging. De gemeente ligt te midden van grote stedelijke gebieden. Binnen een half uur is het mogelijk om vanuit bijna elke plek in Altena met de auto de steden Breda, Tilburg en Den Bosch te bereiken. Binnen 45 minuten zijn Dordrecht, Utrecht en Rotterdam binnen bereik met de auto. GROOTSTE DEEL VERPLAATSINGEN MET DE AUTO Van alle verplaatsingen gebeurt 57% vandaag met de auto (als bestuurder of als passagier. Het aandeel auto in Altena ligt daarmee duidelijk hoger dan Nederlands gemiddelde, het aandeel fiets en openbaar vervoer ligt lager. Deze cijfers zijn wel in lijn met vergelijkbare plattelandsgemeenten in Noord-Brabant.

Bereikbaarheid auto vanuit Werkendam, Hank en Wijk en Aalburg

Verplaatsingen. Altena, % bron: CBS-OViN - bewerking KiM, 2017

bron: Mobiliteitsspectrum 2020, DAT Mobility & Goudappel

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

STERKE STROMEN ZUIDELIJK EN OOSTELIJK GERICHT Onderstaande figuur toont de top 10 auto-relaties van Altena. De meest sterke autostromen vanuit de gemeente zijn vooral zuidelijk en oostelijk gericht en op kortere afstanden, naar de aangrenzende gemeenten: Gorinchem, Zaltbommel, Heusden, Waalwijk en Geertruidenberg. 43% van de autoverplaatsingen zijn interne ritten binnen de gemeente. Bijna de helft daarvan heeft als bestemming Werkendam (o.a. de maritieme cluster).

TOP 10 AUTOVERPLAATSINGEN 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Altena 43% Gorinchem 5% Den Bosch 4% Zaltbommel 4% Waalwijk 3% Heusden 3% Breda 3% Tilburg 3% Geertruidenberg 3% Oosterhout 2%

Overig 27% Top 10 bestemmingen auto gemeente Altena bron: Mobiliteitsspectrum 2020, DAT Mobility & Goudappel

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

BEREIKBAARHEID OV OV BEREIKBAARHEID IS BEPERKT Hoewel Altena centraal gelegen is, zijn er maar weinig bestemmingen binnen 45 minuten reistijd met het openbaar vervoer te bereiken. Altena heeft geen treinstation en de dichtstbijzijnde stations liggen ver weg, wat de trein als verplaatsingsmodus minder aantrekkelijk maakt.

knooppunten in Hank, Nieuwendijk en De Tol. Aandachtspunt is dat op dit moment deze brabantliner op de vluchtstrook rijdt bij file. Na de verbreding van de A27 is dit echter niet langer het geval. Als er zich op dat moment vertraging voordoet op de snelweg, staat de bus mee stil.

In noord-zuidelijke richting is de OV-bereikbaarheid in Altena beter dan in oost-westelijke richting. Dat heeft te maken met de hoogfrequente en snelle verbinding tussen Breda en Utrecht over de A27, met

Naast de brabantliner rijdt er in Altena een bus tussen Den Bosch en Gorinchem (1x/u) en zijn er talrijke laagfrequente buurtbussen (1x/u), gereden met vrijwilligers die de dorpen ontsluiten.

Bereikbaarheid openbaar vervoer vanuit Werkendam, Hank en Wijk en Aalburg

bron: Mobiliteitsspectrum 2020, DAT Mobility & Goudappel

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

OV VOORAL GERICHT OP GROTE STEDEN EN STUDENTEN De top 10 OV-relaties van Altena toont aan dat OV-ritten vanuit Altena vooral gericht zijn op lange afstanden en op grote steden: Den Bosch, Utrecht, Breda, Tilburg, Eindhoven en Rotterdam. OV-chipcard data van lijn 121 en de buurtbussen, getoond in figuur 2.10, geeft weer dat vooral scholieren en studenten maken vandaag gebruik van het openbaar vervoer. Voor lijn 121 gaat het om 84% van de ritten, in de buurtbussen is het aandeel scholier/student 74%. Vooral het hoge aandeel studenten in de buurtbus is opvallend. Vaak zijn vaak de 65-plussers in dit soort systemen sterker vertegenwoordigd.

Verdeling gebruik tarieven in buurtbussen en lijn 121 in Altena. bron: OV-chipcard data, september 2019

TOP 10 AUTOVERPLAATSINGEN 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Den Bosch Altena Utrecht Breda Gorinchem Waalwijk Tilburg Heusden Eindhoven Rotterdam

Overig Top 10 bestemmingen openbaar vervoer gemeente Altena

25% 10% 7% 7% 6% 4% 4% 3% 2% 2% 30%

bron: Mobiliteitsspectrum 2020, DAT Mobility & Goudappel

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

BEREIKBAARHEID FIETS POTENTIE VOOR DE ELEKTRISCHE FIETS Zoals de figuur met topbestemmingen voor de fiets toont, gebeurt fietsen vandaag vooral intern binnen de gemeente, op korte afstanden. De e-fiets heeft, vanwege de grote afstanden ook binnen de gemeente zelf potentie: om van kern naar kern te gaan of bijvoorbeeld als voortransport naar een openbaar vervoer knooppunt. Grote steden als Dordrecht en Den Bosch liggen buiten het bereik van de elektrische fiets, maar middelgrote kernen, waar vandaag veel autoritten naartoe gaan, liggen wel op e-fiets afstand: Gorinchem, Zaltbommel, Heusden, Waalwijk, Geertruidenberg en Oosterhout. Daarnaast is er ook zeker potentie voor e-fiets verplaatsingen binnen de gemeente, bijvoorbeeld als voor- en natransport naar OVknooppunten.

TOP FIETSVERPLAATSINGEN

Topbestemmingen fiets gemeente Altena bron: Mobiliteitsspectrum 2020, DAT Mobility & Goudappel

Bereikbaarheid fiets vanuit Werkendam, Hank en Wijk en Aalburg

bron: e-bikeproof.nl, Goudappel

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

Werkendam 1. Werkendam 2. Gorinchem 3. Geertruidenberg 4. Woudrichem

75% 15% 4% 4%

Woudrichem 1. Woudrichem 2. Werkendam 3. Gorinchem 4. Zaltbommel

72% 12% 10% 2%

Aalburg 1. Aalburg 2. Heusden 3. Woudrichem 4. Waalwijk

75% 7% 7% 4%

HOEVEEL PROFIJT HEBBEN INWONERS VAN EEN E-FIETS? Onderstaande figuur toont de e-bike factor voor verschillende kernen in Altena. Deze factor laat zien hoeveel profijt de inwoners hebben van een elektrische fiets. Per bebouwde kom is bekeken welk gebied je per fiets kunt bereiken en hoeveel mensen daar wonen. Bij de gewone fiets is uitgegaan van 7,5 km fietsen en bij de elektrsiche fiets van 15 kilometer. De verhouding daartussen bepaald de e-bike factor. Dus: kan ik met mijn elektrische fiets 2, 5 of wel 10x zoveel mensen bereiken dan met mijn gewone fiets. In het geval van Altena ligt er overal in de gemeente wel potentie voor de elektrische fiets. De meeste potentie ligt in het zuiden van de gemeente, waar met de e-fiets de gemeenten Heusden en Waalwijk binnen bereik. komen.

E-bike factor gemeente Altena. De grootte van de bol geef het aantal inwoners aan. bron: e-bikeproof.nl, Goudappel

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

VEERDIENSTEN Altena is ‘omsingeld’ door water en talrijke veerverbindingen. Deze veren spelen een rol in onze bereikbaarheid. Het zijn schakels vanuit de gemeente naar werkgebieden en scholen in de regio (zoals naar Gorinchem of Waalwijk). Ze zijn niet alleen van belang voor de eigen inwoners, maar ook van bezoekers van buiten de gemeente, voor mensen die in Altena komen werken, naar school gaan of willen recreëren. Daarnaast vormen de veerdiensten een alternatiever route voor de vaste oeververbindingen bij calamiteiten.

Veerdiensten Altena

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

DUURZAAMHEID DUURZAAMHEIDSSCORE De duurzaamheidsscore geeft een indicatie van de duurzaamheid van de mobiliteit in gemeenten. De duurzaamheidsscore is gebaseerd op landsdekkende cijfers uit objectieve bronnen. CROW ontwikkelde deze tool om gemeenten, regio’s en provincies een beeld te geven hoe duurzaam de mobiliteit in hun gebied is. De duurzaamheidsscore is gebaseerd op 10 indicatoren. Iedere indicator is gerelateerd aan een variabele waarmee gemeenten kunnen worden vergeleken. Bijvoorbeeld door te delen door het aantal inwoners, voertuigen of woningen. Aan deze indicator zijn rapportcijfers toegekend. De bepaling van deze rapportcijfers is gedaan door het CROW. De totale score is het gemiddelde van de rapportcijfers van de onderliggende indicatoren.

1,2

3,7

1,4

De figuur rechts geeft de rapportcijfers weer voor de 10 indicatoren. Figuur 2.18 toont de duurzaamheidsscores voor alle gemeenten in Nederland. Uit de figuur blijkt dat de algemene duurzaamheidsscore voor de hele gemeente Altena een onvoldoende krijgt.

4,9

2,5

1,9

3,5

6,9 4,7 4,4

Duurzaamheidsscores gemeenten in Nederland, rapportcijfers. Altena = 3,6 bron: CROW

Duurzaamheidsscores per thema, rapportcijfers bron: CROW

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

DEELAUTO’S, LAADPUNTEN EN P&R CARPOOL SCOREN SLECHT In de figuur links onder is het aantal deelauto’s per 100.000 inwoners weergegeven voor de gemeente Altena en Nederland. In de gemeente Altena is het aantal deelauto’s laag. Tussen 2015 en 2019 schommelt het aantal deelauto’s in de gemeente tussen de 0 en 5,5 per 100.000 inwoners. In Nederland is een stijgende lijn van het aantal deelauto’s te zien van 19,4 in 2015 tot 44,0 per 100.000 inwoners in 2019. Landelijke gebieden hebben een minder grote potentie voor autodelen. Het is vaak niet lonend voor commerciële aanbieders om deelauto’s in kernen in een landelijk gebied neer te zetten. In de figuur midden onder is het aantal (semi)publieke laadpalen tussen juni 2017 en september 2020 weergegeven voor de gemeente Altena. Het aantal (semi)publieke laadpalen in de gemeente Altena ligt op 120. De dekkingsdraad van de laadbehoefte is in figuren rechts weergegeven voor 2020 en 2025. De dekkingsgraad is het aandeel elektrische auto’s dat gebruik kan maken van een openbare laadpaal binnen 250 meter. In de gemeente Altena is het aantal auto’s dat gebruik kan maken van een openbare laadpaal binnen 250 meter laag met 15-30% in zowel 2020 als 2025.

Aantal deelauto’s per 100.000 inwoners bron: CROW 2015-2019

Dekkingsgraad laadbehoefte 2020 (links) en 2025 (rechts). Gemeenten in NL, % bron: Overmorgen 2020). De dekkingsgraad is het aandeel elektrische auto’s dat gebruik kan maken van een openbare laadpaal binnen 250 meter.

Aantal (semi)publieke laadpunten

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

Percentage geregistreerde elektrische en aardgasauto’s

VERVOERSWIJZE EN VERKEERSVEILIGHEID SCOREN ONVOLDOENDE De modal split voor de gemeente Altena is weergegeven in de figuur op pagina 18 (paragraaf bereikbaarheid auto). Het autogebruik in de gemeente Altena is met 39,2% hoog. Het aandeel fiets en lopen scoren met respectievelijk 23,3% en 16,7% lager dan het gemiddelde van Nederland. Op het aspect verkeersveiligheid wordt later ingegaan. SCHONE BUSSEN, KLIMAAT EN GELUIDSBELASTING SCOREN VOLDOENDE In onderstaande figuur is het rapportcijfer voor ernstige geluidshinder voor verschillende aspecten in het verkeer weergegeven voor de gemeente Altena ten opzichte van het gemiddelde in Nederland. De score voor ernstige geluidshinder door wegverkeer (een 6 voor <50 km/h en een 3 voor >50km/h) is voor de gemeente Altena ongeveer gelijk aan het gemiddelde in Nederland. Het rapportcijfer voor ernstige geluidshinder door vliegverkeer ligt met een 4 iets hoger dan het Nederlandse gemiddelde. Het rapportcijfer voor ernstige verkeershinder als gevolg van brommers of scooters ligt met een 5 ver onder het gemiddelde van Nederland.

LUCHTKWALITEIT SCOORT GOED Ieder jaar analyseert het RIVM de luchtkwaliteit aan de hand van twee schadelijke gassen, stikstodioxide en fijnstof. In de gemeente Altena is de hoeveelheid stikstofdioxide (17,8 μg/m3) lager dan het landelijk gemiddelde en ook lager in vergelijking met omringende gemeenten. De hoeveelheid fijnstof in Altena in μg/m3 ligt met 19.1 net boven het landelijk gemiddelde, maar is weer lager dan bijvoorbeeld in Heusden, Waalwijk, Den Bosch (20.4), Zaltbommel (19.4) Maasdriel en Gorinchem (19.7) (bron: RIVM, 2018).

Schone bussen, klimaat en geluidsbelasting scoren voldoende, luchtkwaliteit scoort goed.

Ernstige geluidhinder door verkeer. Altena, % bevolking 19 jaar en ouder. bron: RIVM, 2016

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

VERKEERSVEILIGHEID AANTAL ONGEVALLEN In de figuur op pagina 29 zijn de geregistreerde ongevallen tussen januari 2014 en december 2019 in de gemeente Altena op de kaart weergegeven. Hoe groter de bol, hoe meer ongevallen er op die specifieke locatie hebben plaatsgevonden. In de figuur op pagina 30 zijn de ongevallen waarbij gewonden en doden zijn gevallen uitgelicht. De ontwikkeling van het aantal verkeersslachtoffers is weergegeven in de figuur op pagina 31. In de periode van januari 2014 en december 2019 zijn 12 dodelijke ongevallen geregistreerd. Voor de dodelijke ongevallen is de periode, de aard en het aantal overledenen opgesomd. KENMERKEN ONGEVALLEN In de figuur op pagina 31 zijn enkele kenmerken van de ongevallen in diagrammen weergegeven. Het gaat om de lichtgesteldheid, de periode op de dag, het aantal betrokkenen en het aard van het ongeval. Hierbij is onderscheid gemaakt in de ongevallen op het hoofdwegennet (A27) en het onderliggend wegennet in de gemeente. Van de meeste ongevallen is de lichtgesteldheid niet geregistreerd. 37-38% van de ongevallen heeft bij daglicht plaatsgevonden. Op het hoofdwegennet heeft 12% van de ongevallen in het duister plaatsgevonden ten opzichte van 14% op het onderliggend wegennet. 4% van de ongevallen op het hoofdwegennet heeft tijdens de schemer plaatsgevonden ten opzichte van 2% op het onderliggend wegennet.

Op het hoofdwegennet hebben de meeste ongevallen tijdens de ochtendspits plaatsgevonden 21%. Op het onderliggend wegennet juist in de avondspits (23%). Personenauto’s zijn veruit het vaakst betrokken bij de ongevallen op zowel het hoofdwegennet als het onderliggend wegennet. Van de meeste ongevallen is de aard niet geregistreerd. Op het hoofdwegennet binnen de gemeente Altena komen kop/staart ongevallen het meest voor. In de periode van januari 2014 tot en met december 2019 zijn 253 kop/staart ongevallen geregistreerd. Op het onderliggend wegennet komen flank ongevallen het meest voor. In de periode van januari 2014 tot en met december 2019 zijn 169 flank ongevallen geregistreerd in de gemeente Altena.

ONVEILIGE TRAJECTEN EN KRUISPUNTEN De top 10 onveilige trajecten en kruispunten zijn weergegeven in de figuren op pagina 32 en 33. De top 10 is gebaseerd op de ongevallenscore, apart voor trajecten en kruispunten, op een landelijke schaal. De snelheidsscore is hierin niet meegenomen. Dit komt omdat ongevallen altijd het uitgangspunt vormen bij verkeersveiligheid. De kleur op de kaart komt overeen met de CROSS-score: een combinatie van de ongevallen- en snelheidsscore. Ongevallenscore De ongevallenscore is gebaseerd op de indicatoren: alle ongevallen, slachtofferongevallen, dodelijke ongevallen en het risicocijfer. Hierbij is gebruik gemaakt van de STAR ongevallendata van 2015 t/m 2020. Snelheidsscore De snelheidsscore is gebaseerd op de indicatoren: limietoverschrijding, aandeel limietoverschrijders en verkeersvolume. Hierbij is gebruik gemaakt van de HERE-snelhedendata van juli 2020. CROSS-score De CROSS-score is een combinatie van de ongevallen- en de snelheidsscore. De score wordt uitgedrukt door kleur van het traject/ kruispunt op de kaart op basis van de positie van de witte stip in de kleurenmatrix. De Borcharenweg-Raadhuislaan-Sportlaan-van Randwijklaan is op basis van de CROSS-score het meest onveilige traject. De Duijlweg-Midgraaf ten zuiden van Almkerk is volgens de CROSS-score het meest onveilige kruispunt.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

Uit de duurzaamheidsscores blijkt dat de verkeersveiligheid in de gemeente Altena een onvoldoende scoort. In deze paragraaf is ingegaan op de verkeersveiligheid in de gemeente Altena.

ongeval / ongevalsconcentratie Ongevallen in de gemeente Altena bron: ViaStat, periode 2014-2019

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

ongevalslocatie - datum - type ongeval - aantal overleden 1. mei 2016 - kop/staart - 3 gewonden - 1 overleden (passagier personenauto) 2. augustus 2019 - vast voorwerp - 1 overleden (motor bestuurder) 3. november 2016 - flank - 1 overleden (personenauto bestuurder) 4. februari 2019 - flank - 1 overleden (fietser) 5. januari 2018 - frontaal - 1 overleden (personenauto bestuurder) 6. juli 2018 - flank - 1 overleden (snorfiets bestuurder) 7. februari 2014 - eenzijdig - 1 overleden (motor bestuurder) 8. oktober 2019 - flank - 2 gewonden - 1 overleden (personenauto bestuurder) 9. januari 2014 - vast voorwerp - 1 overleden (bromfiets bestuurder) 10. juli 2014 - kop/staart - 1 overleden (fietser) 11. augustus 2016 - flank - 1 overleden (fietser) 12. november 2017 - vast voorwerp 1 overleden (personenauto bestuurder)

9 3

4 10 11 5 12

7 8

In top 10 onveilige kruispunten

In top 10 onveilige trajecten Dodelijk ongeval Letsel ongeval Letsel en dodelijke ongevallen in de gemeente Altena bron: ViaStat, periode 2014-2019

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

Inzicht in lichtgesteldheid, periode op de dag, aantal betrokkenen en aard van de ongevallen bron: ViaStat, periode 2014-2019

Gewonden Doden Gemiddelde laatste 4 kwartalen

Ontwikkeling aantal verkeersslachtoffers bron: ViaStat, periode 2014-2019

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

TRAJECTEN 1. BORCHARENWEG, RAADHUISLAAN, SPORTLAAN, VAN RANDWIJKLAAN 2. AALBURGSESTRAAT, BERENHOEKSESTRAAT, KORTESTRAAT, POLSTRAAT 3. SASDIJK, SLEEUWIJKSEDIJK 4. A27 5. MAASDIJK 6. JULIANASTRAAT, NEER-ANDELSEWEG 7. A27 8. A27 9. N831 10. PARALLELWEG

LEGENDA Hoge ongevallenscore met hoge snelheidsscore Hoge ongevallenscore met lage snelheidsscore Lage ongevallenscore met hoge snelheidsscore Lage ongevallenscore met lage snelheidsscore Top 10 meest onveilige trajecten bron: ViaStat

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

KRUISPUNTEN 1. DUIJLWEG, MIDGRAAF 2. TOL, WERKENDAM 3. HOOFDSTRAAT, N831 4. CORNELIS BRANDERHORSTSTRAAT, DE KORTEN BRUGGERT 5. UPPELSE HOEK, WOUDRICHEMSEWEG 6. BUITENHOF, PARALLELWEG 7. EMMIKHOVENSEWEG, PROVINCIALEWEG ZUID 8. RICHTER, SLEEUWIJKSEDIJK 9. DE NIEUWE ROEF, RIJKSSTRAATWEG, TRANSVAAL 10. SIGMONDSTRAAT, VAN RANDWIJKLAAN

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

VERKEERSINTENSITEITEN In de figuren op pagina 34 en 35 zijn de intensiteitsklassen voor het aantal motorvoertuigen per etmaal voor respectievelijk 2015 en 2030 weergegeven. Het aantal motorvoertuigen per etmaal is afgeleid uit het regionale verkeersmodel West-Brabant (BBMA2018). De snelweg A27 is veruit de drukste verkeersader in de gemeente. Los van de A27, zijn er niet veel wegen in Altena met hoge verkeersintensiteiten. De Dijkgraaf Den Dekkerweg, de N322 tussen de A27 en bedrijventerrein de Rietdijk en N267 van de Heusendse Brug tot aan de Kromme Nol zijn de wegen met intensiteiten tussen 5.000 en 10.000 motorvoertuigen per etmaal, per richting. In prognosejaar 2030 nemen deze verkeersintensiteiten nog toe. Alle andere wegen in Altena kennen lagere verkeersintensiteiten. Dat over het algemeen de verkeersintensiteiten in Altena niet hoog zijn op dagbasis, wil niet zeggen dat er zich geen afwikkelingsproblemen voordoen op bepaalde momenten van de dag (zie verder).

Motorvoertuigen per etmaal in de gemeente Altena in het basisjaar (2015) bron: regionale verkeersmodel West-Brabant (BBMA2018)

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

Motorvoertuigen per etmaal in de gemeente Altena in het prognosejaar (2030) bron: regionale verkeersmodel West-Brabant (BBMA2018)

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

VERKEERSAFWIKKELING In onderstaande figuur is de verkeersafwikkeling voor de ochtendspits voor het basisjaar 2015 weergegeven. De verkeersafwikkeling is afgeleid uit het regionale verkeersmodel West-Brabant (BBMA2018). De figuren op de volgende pagina tonen ook de verkeersafwikkeling voor de avondspits en de verkeersafwikkeling in prognosejaar 2030.

Goede verkeersafwikkeling Matige verkeersafwikkeling Slechte verkeersafwikkeling Verkeersafwikkeling in de gemeente Altena voor de ochtendspits in het basisjaar (2015)

bron: regionale verkeersmodel West-Brabant (BBMA2018)

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

OCHTENDSPITS BASISJAAR 2015

Goede verkeersafwikkeling: gem. snelheid op dat wegvak ligt tussen de 100% en 77% van de wettelijke maximumsnelheid Matige verkeersafwikkeling: gem. snelheid op dat wegvak ligt tussen de 76% en 36% van de wettelijke maximumsnelheid Slechte verkeersafwikkeling: gem. snelheid op dat wegvak is minder dan 36% van de wettelijke snelheid

Verkeersafwikkeling in de gemeente Altena voor de avondspits in het basisjaar (2015), de ochtendspits in prognosejaar (2030) en de avondspits in prognosejaar (2030). bron: regionale verkeersmodel West-Brabant (BBMA2018)

AVONDSPITS PROGNOSEJAAR 2030

04 ALTENAREN DENKEN MEE! 38

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

ENQUÊTE 607 Altenaren vulden de enquête over mobiliteit in Altena in.

ENQUÊTE MOBILITEIT Van 7 oktober tot 2 november 2020 kregen inwoners en bezoekers van de gemeente Altena de mogelijkheid om een enquête over mobiliteits- en bereikbaarheidsaspecten digitaal in te vullen. In totaal hebben 607 mensen deze enquête ingevuld. Respondenten werden gevraagd om verschillende aspecten te beoordelen op huidige kwaliteit en aan te geven hoe belangrijk zij die onderwerpen vinden.De scores die de respondenten geven aan de verschillende aspecten in de huidige situatie zijn in de figuur op de volgende pagina weergegeven met het grijze vlak. Hoe belangrijk respondenten deze aspecten vinden, is weergeven met het paarse vlak. HUIDIGE KWALITEIT Wat hoog scoort in kwaliteit en als goed wordt ervaren zijn de bereikbaarheid van parkeerplaatsen, de fiets- en autoverbindingen binnen de gemeente en de veerdiensten. Wat laag scoort in kwaliteit zijn openbaar vervoer, aanbieden nieuwe innovatieve vormen van mobiliteit, overlast van verkeer in de leefomgeving en toegankelijkheid voor mensen met een beperking.

CONCRETE LOCATIES OP DE KAART Ook kregen respondenten de mogelijkheid locaties aan te keven op de kaart: wat wordt als positief ervaren en waar liggen aandachtspunten? Wat betreft positieve punten, zijn respondenten op een aantal plekken voornamelijk blij met verbeterde situaties op het gebied van verkeersveiligheid en doorstroming, zoals door nieuwe rotondes. De aandachtspunten gaan voornamelijk over overlast van verkeer bijvoorbeeld in Giessen, Hank en Nieuwendijk, vertragingen zoals bij Wijk en Aalburg en verkeersveiligheid. Er wordt op meerdere plekken aangegeven dat er te hard gereden wordt, dat het te druk is en er doorstromingsproblemen optreden. Daarnaast geven respondenten aan dat er op meerdere plaatsen in de gemeente onoverzichtelijke (kruispunt)situaties zijn en er enkele wegen zijn waar het gevaarlijk is om als fietser en voetganger over te steken. Aandachtspunten mobiliteit opgehaald uit enquête.

BELANGRIJKE ONDERWERPEN Belangrijk vinden respondenten onder andere de onderwerpen verkeersveiligheid, overlast van verkeer in de leefomgeving, openbaar vervoer, verkeersdoorstroming naar buiten de gemeente en kwaliteit van fiets- en voetvangersvoorzieningen. Deze onderwerpen zijn belangrijk om terug te laten komen in de mobiliteitsvisie. Minder belangrijk vindt men nieuwe en innovatieve vormen van mobiliteit, mogelijkheden tot overstappen van vervoersmiddel en veerverbindingen. CONCLUSIE: AANDACHTSPUNTEN Belangrijkste aandachtspunten zijn de kwaliteit van het openbaar vervoer binnen en naar buiten de gemeente, overlast van verkeer, verkeersveiligheid, toegankelijkheid voor mensen met een beperking, de autoverbindingen naar buiten de gemeente en de kwaliteit van voetgangers- en fietsvoorzieningen.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

Belangrijkste aandachtspunten zijn de kwaliteit van het openbaar vervoer binnen en naar buiten de gemeente, overlast van verkeer, verkeersveiligheid, toegankelijkheid voor mensen met een beperking, de autoverbindingen naar buiten de gemeente en de kwaliteit van voetgangers- en fietsvoorzieningen.

8.0 7.8 5.8

6.3

6.7

8.3

7.7 4.8

6.2

5.2 8.5

6.6

5.7

607

5.2

4.4 7.6

8.0 4.3 6.0 7.3 8.1

5.7 5.8 8.0

7.6

7.0

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

FOCUSGROEPEN AANPAK FOCUSGROEPEN Aanvullend op de enquête zijn een aantal focusgroepen gehouden om de resultaten vanuit de enquête verder uit te diepen en te onderzoeken wat de verschillende kernen in Altena of verschillende doelgroepen belangrijk vinden en aandacht voor wensen in de mobiliteitsvisie. Deelnemers aan de focusgroepen zijn leden van de verschillende dorpsraden of andere vertegenwoordigers uit de verschillende kernen die graag meedenken en meepraten. Deze laatste zijn willekeurig geselecteerd uit lijsten met mensen die in de enquête hebben aagegeven op de hoogte te willen blijven van de ontwikkelingen rond de mobiliteitsvisie. Ook vertegenwoordigers van bedrijven, ondernemersverenigingen en ouderen (65 plussers) zijn gesprekspartners.

OVERZICHT FOCUSGROEPEN • • • • • • • •

NIEUWENDIJK EN HANK WOUDRICHEM, OUDENDIJK, RIJSWIJK, GIESSEN EN ANDEL ALMKERK, UPPEL, UITWIJK EN WAARDHUIZEN DUSSEN, BABYLONIËNBROEK, MEEUWEN, EETHEN, GENDEREN EN DRONGELEN WERKENDAM EN SLEEUWIJK VEEN EN WIJK EN AALBURG 65 PLUSSERS ONDERNEMERS EN TRANSPORTEURS

7/12/2020 7/12/2020 8/12/2020 8/12/2020

Deelnemers zijn leden van dorpsraden of andere vertegenwoordigers uit de verschillende kernen die graag meedenken en meepraten.

28/01/2021 28/01/2021 10/12/2020 27/07/2021

DE RESULTATEN VAN DE ENQUÊTE WORDEN GROTENDEELS HERKEND Ondanks dat niet alle deelnemers zelf hebben deelgenomen aan de enquête worden de resultaten herkend. Zeker het openbaar vervoer wordt door verschillende kernen, net als bij de groep 65-plussers herkend als belangrijk aandachtspunt. Ook de lage scores voor leefbaarheid gerelateerd van overlast van verkeer herkennen verschillende bewoners, net als het aandachtpunt rond toegankelijkheid voor mensen met een beperking. SPECIFIEKE AANDACHTSPUNTEN OP GEBIED VAN MOBILITEIT Samen met de deelnemers van de focusgroepen is ingezoomd op specifieke aandachtspunten. Zo krijgen we een scherp beeld van welke doelgroep welke aspecten op het gebied van mobiliteit belangrijk vinden. Samenvattend is het resultaat van deze gesprekken rond specifieke aandachtspunten per kern terug te vinden op de volgende pagina’s.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

ALMKERK 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Rotonde Doornseweg-Provincialeweg Noord: de verkeerssituatie voor langzaam verkeer is op dit punt niet goed ingeregeld. Veel fietsers vanuit Sleeuwijk naar Dussen, schoolgaande kinderen. Wellicht moet/kan het langzaam verkeer hier voorrang krijgen? Almweg: de drukte maakt de weg een aandachtspunt op het gebied van oversteekbaarheid. Er zijn geen oversteekvoorzieningen. Bovendien gevaarlijk als er verkeer wil afslaan versus doorgaand 80 km/u-verkeer. Daarnaast veel vrachtverkeer. Kruispunt Duijlweg – Brugdam: dit is een kruispunt waar veel sluipverkeer richting Giessen gaat. Als de A27 vastloopt dan wordt deze route gereden om naar Giessen te gaan. De weg is daar niet voor geschikt. Brugdam: de weg is smal en in combinatie met geparkeerde auto’s veroorzaakt dat onveilige situaties. Wel zijn er ‘zigzagjes’ gemaakt waardoor de snelheid er uit is gehaald, dit wordt als positief ervaren. Voorstraat: ter hoogte van de Albert Heijn is er sprake van een parkeerprobleem Busstation Voorstraat: de aansluiting op het transferium en de koppeling met de buurtbussen is een aandachtspunt.

ANDEL 1. 2. 3. 4.

Hoge Maasdijk: druk stuk op de dijk. Ook veel schoolgaand verkeer vanuit de omliggende dorpen dat hier gebruik van maakt. De Burgemeester van der Schansstraat afsluiten het dorp in zou de leefbaarheid mogelijk ten goede komen. Neer-Andelseweg: kruispunten en met name oversteek naar de sportvelden zijn onoverzichtelijk en reeds aangekaart bij de gemeente. Hoofdgraaf: onoverzichtelijk kruispunt. Er worden versmallingen aangebracht op de Hoofdgraaf. Middenweg: met name voor de fietser een aandachtspunt. Het is een drukke weg met veel vracht en agrarisch verkeer. Dit brengt de fietser bijv. richting zwembad in gevaar. Een vrijliggend fietspad tussen Andel en Veen is zeer wenselijk.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

BABYLONIËNBROEK EN MEEUWEN 1.

2. 3. 4. 5.

Babyloniënbroek algemeen: er rijden veel auto’s, maar ook eigen ‘bevolking’ rijdt veel te hard. Auto’s kiezen de polder in plaats van de rotondes op de provinciale wegen. Recent is de weg wel aangepast (‘meer slingeren’) en versmald, maar de bermen zijn daar de dupe van. Het is goed als het beperkend werkt voor doorgaand verkeer. Wel belangrijk om landbouwverkeer te blijven faciliteren. Babyloniënbroek parkeren: als er huizen bijgebouwd worden, moet er goed gekeken worden waar zij parkeren. Babyloniënbroek openbaar vervoer: het OV is zeer beperkt, de buurtbus vervult wel een rol maar wordt steeds meer teruggehaald (niet rendabel?). Broeksestraat ri. Wijk en Aalburg: het is er druk maar de wegen zijn maar smal. Gevaarlijk in combinatie met fietsverkeer. Dorpsstraat Meeuwen: er worden snelheidsremmende maatregelen gemist in de Dorpsstraat, er ligt daar een school. Er zouden bloembakken komen? De drempel op de Dorpsstraat thv de Van Burenstraat heeft geen effect meer, je kunt er nu gemakkelijk overheen. Meer verhoging is beter.

DRONGELEN 1. 2. 3.

Algemeen: er wordt hard gereden. De wegen zijn niet breed, maar er is toch veel zwaar verkeer. Bij de structuur in Drongelen hoort een aangepaste snelheid. Kruisstraat: het lijkt alsof men hier het gas indrukt om het pondje te halen. Er gebeurt veel in de bocht, wordt vaker overgestoken maar er is geen goed zicht. Bereikbaarheid veerpont: belangrijk aandachtspunt om mee te nemen, zorgen voor een goede bereikbaarheid. Zo is Waalwijk een nieuwe haven aan het ontwikkelen en wordt er vanuit Drongelen, Eethen, enz. door scholieren gebruik gemaakt van de veerpont om naar school te gaan in Waalwijk.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

DUSSEN

EETHEN 1.

Algemeen: parkeren is een aandachtspunt, er zijn onvoldoende parkeermogelijkheden. Maar kijk daarbij naar andere oplossingen dan etra stenen. Molenkade: er moet nog een deel heringericht worden, de fietser is niet beschermd. In de bocht kan er hard gereden worden, vormt een aandachtspunt voor de herinrichting. Rondom de scholen wordt er bovendien te hard gereden. Muilkerk: een haag zorgt voor slecht zicht.

Molensteeg: doorgaand verkeer vanaf de veerpont komt te hard aangereden. Het kruispunt naar de school en voetbalvelden vormt een aandachtspunt. Aansluiting Raadhuisstraat op rotonde: lastig punt qua overzicht. Het is deels opgelost door er voorrangskruisingen van te maken. De parallelwegen worden echter over het hoofd gezien. Ook hier aandacht voor te snel rijden. Oude Weidesteeg: hier wordt door landbouwverkeer te hard op de rotonde afgereden.

GENDEREN 1.

2. 3.

Kromme Nol: dit is een zeer druk verkeerspunt in de spitsen, het is elke middag file rijden vanuit Oud Heusden. Als straks de containerhaven in Waalwijk klaar is, wordt verwacht dat het alleen nog maar drukker wordt hier. Het probleem is bekend bij de gemeente en er zijn voorbereidingen bezig over hoe we dit knooppunt kunnen oplossen. Er wordt een extra ontsluiting richting Wijk en Aalburg geopperd? Hoofdstraat: hier is onderhoud nodig, er is slecht zich. Er rijden veel fietsers van en naar school naar Drunen en Waalwijk. Er is geen lantarenpaal te bespeuren langs de route. Openbaar vervoer in het algemeen: er wordt gesneden in de busverbindingen, geen lijn 121 op zaterdag? Dit is onwenselijk.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

GIESSEN EN RIJSWIJK 1. 2. 3.

Maasdijk: het is erg druk op de dijk, gevaarlijk en er wordt te hard gereden. Naast autoverkeer met name hele zwermen fietsers en motoren over de dijk. Kruispunt Almweg-Kruisstraat: drukke doorgaande weg en dit oversteek richting een school. Er wordt op deze weg aandacht gevraagd voor schoolgaande kinderen. Parallelweg: drukke verbinding, o.a. met vrachtverkeer richting HAK

HANK 1. 2.

3. 4. 5. 6.

Aansluitingen A27: levensgevaarlijk, vanaf de afrit wordt er hard naar beneden gereden waarbij je als fietser over het hoofd wordt gezien. Kerkstraat: een doorgaande weg met veel vrachtverkeer en op bepaalde periodes ook veel landbouwverkeer. De weg is daar niet voor geschikt en de huizen ook niet op berekend. Veel voorzieningen langs de weg, dus ook veel drukte dat er bij elkaar komt. Dit levert een aantal onoverzichtelijke kruisingen op, bijv. met het schoolverkeer vanaf de Steurstraat. De bloembakken die er geplaatst zijn om de snelheid terug te dringen staan er niet heel handig, moet een nette oplossing voor komen. Nathalsweg: er fietsen en wandelen hier veel mensen richting de Biesbosch, echter zijn er geen voorzieningen voor fietsers of voetgangers. Hier is wel ruimte voor. Bovendien wordt er hard gereden en wordt het steeds drukker in/richting de Biesbosch. Kruispunt Buitendijk/Korte Dijk: onduidelijk, onoverzichtelijke situatie. Kruispunt Kurenpolderweg: onoverzichtelijke bocht, auto’s met veel vaart. Als fietser moet je er heel goed opletten. Er komen veel fietsers vanuit de sportclubs en het is er niet goed verlicht. Kurenpolder: de Kurenpolder wordt uitgebreid wat veel recreatie verkeer met zich meebrengt. Duidelijke bewegwijzering is gewenst, waarbij het verkeer richting de Kurenpolder via de Keizer Napoleonweg gestuurd wordt.

Er loopt een onderzoek naar het viaduct (met name t.b.v. landbouwverkeer een vraagstuk). MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

NIEUWENDIJK 1. 2. 3. 4.

Kildijk: een oude dijk uit de tijd van ‘paard en wagen’, lijkt sindsdien ook niet veranderd. Het ontbreekt aan een trottoir, geen parkeerplaatsen. Onder andere door nieuwbouw wordt er steeds meer drukte ervaren op deze weg die er eigenlijk te smal voor is. Rotonde aansluiting A27: de inrichting van de aansluiting als soort van rotonde laat te wensen over. Er kan hard overheen gereden worden en dit gebeurd dan ook. Het gaat nu altijd nét goed, maar levert wel veel gevaarlijke situaties op. Kruispunt N322-Parallelweg: de N322 is een drukke weg en dit kruispunt is erg gevaarlijk om over te steken. Het vormt een route naar Fort Altena. Met name voor landbouwverkeer een lastig punt. Kildijk/Zandsteeg: wordt veel gebruikt door verkeer dat er niet thuishoort. Bijvoorbeeld verkeer van de Bruine Kilhaven. Indien er op de A27 iets aan de hand is wordt er al snel uitgeweken naar deze wegen. Het weren van vrachtwagens wordt voorgesteld. Er worden bovendien nieuwe woningen aan ontsloten. Dit zorgt voor extra druk op deze wegen die daar niet geschikt voor zijn. Levert met name ook verderop t.h.v. de Dijkgraaf den Dekkerweg een erg gevaarlijk kruispunt op.

SLEEUWIJK 1. 2. 3. 4. 5.

Algemeen: Sleeuwijk is een opvallend rustig dorpje; geen bedrijven waar het verkeer voor door het dorp heen moet. Te snel rijden speelt hier wel ook een rol. Kerkeinde/Hoekeinde: positief dat de dijk boven Sleeuwijk is afgesloten voor autoverkeer. Ook een goed idee voor de dijk ten westen van de A27. Deltaweg: het was de bedoeling dat hier geen fietsers zouden komen. Dit is nu wel het geval en levert conflicten op met vrachtverkeer. Transvaal: de snelheidsremmende maatregelen werken niet. Kerkeinde: veel verkeer tussen Werkendam en Sleeuwijk, o.a. van waterzuivering. Er is goed overleg, maar levert wel overlast.

MOBILITEITSVISIE ALTENA 2040 ACHTERGRONDRAPPORTAGE

UITWIJK EN WAARDHUIZEN 1.

Lageweg: de Lageweg is een doorrijroute voor scholieren richting Sleeuwijk en voelt onveilig aan. Het ontbreekt er vooral aan verlichting. Daarnaast is het ook een agrarische weg. Door auto’s wordt er te hard gereden. Er zijn passeerpunten aangelegd, maar daar wordt geen gebruik van gemaakt. Uitwijksestraat: ook een belangrijke route voor de fietsers waar het op een stuk door/ langs de bomen erg donker is voor de fietser, er is geen verlichting. Het is de fietsroute naar Giessen, waar de busverbindingen liggen en sportfaciliteiten. Het is er niet prettig fietsen. Als tip wordt gegeven om aan het begin en eind een knop te installeren voor de verlichting of een sensor o.i.d.. Enkel als er een gebruiker is, dan gaat de verlichting aan. Als ander voorbeeld wordt de Andelse Sluis genoemd, daar wordt er met groen licht gewerkt t.b.v. natuurwaarden. Kruispunt Uitwijksestraat, Smidstraat en ’t Uitwijksdijkje: hier is sprake van een verkeersonveilige situatie. Grote vrachtwagens rijden door het dorp heen om vanuit de Smidstraat naar de Uitwijksestraat te gaan om daar richting het agrarische bedrijf te rijden. De straten in het dorp zijn smal, er staan auto’s geparkeerd op de Smidstraat en het is onveilig voor fietsende schoolgangers. Er wordt gevraagd om naar een alternatief te kijken voor het vrachtverkeer, bijv. via een alternatieve route via Giessen/Rijswijk.

UPPEL 1. 2. 3. 4. 5.

Provincialeweg Noord: het sluipverkeer is een drama. Het verkeer gaat bij Almkerk van de snelweg af en rijdt via de dijk naar de Tol. De dijk wordt daarnaast veel gebruikt door fietsers. Die combi zorgt voor een gevaarlijke situatie. Kruispunt Prov.weg Noord – De Omloop: voor vrachtwagens en landbouwverkeer is een lastig punt. Het is moeiijk om De Omloop in te rijden. Tol: dit is een ader waar alles bij elkaar komt. Het gebeurt wel eens dat er file staat tot aan de Provincialeweg Noord. Openbaar vervoer in het algemeen: er is geen halte-infrastructuur in Uppel. Er komen steeds jongere inwoners, veel gezinnen met kinderen. Een goede busverbinding wordt gemist. Uppelse Hoek: graag aandacht voor de bermen en voor de onveilige situatie verderop op het kruispunt met de Woudrichemseweg.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10197805/1