Woonzorgvisie Almere 2025-2040 (25202) WOONZORGANALYSE

Ook zorg, zowel mantelzorg als zorg voor kleinkinderen en huisdieren, wordt veel genoemd. Verder geven ouderen aan het zinvol te vinden bij te dragen aan de samenleving door vrijwilligerswerk of bestuurswerk. Ook het vermogen om zelf richting te geven aan hun leven en het zien van nieuwe mogelijkheden in de nieuwe levensfase, maken het leven voor veel ouderen ook zinvol. Kenmerkend voor de derde en vierde levensfase is dat we er in onze Westerse samenleving niet echt een betekenis aan hebben gegeven, behalve vrijwilligerswerk, reizen en het zorgen voor kleinkinderen. Het past bij Goud dat we nadenken over de waarde van het ouder worden waardoor we wellicht in Almere een nieuwe betekenis weten te vinden.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 64

Vraagstukken rondom zingeving zijn: 1. Hoe zorgen we ervoor dat mensen zich goed voorbereiden op het ouder worden en hun derde levensfase zinvol kunnen invullen? 2. Hoe kunnen we vitale ouderen meer inzetten om bij te dragen aan de samenleving met vrijwilligerswerk, bestuurswerk of andere activiteiten? 3. Hoe zorgen we voor meer kennis rond zingeving onder huisartsen en andere professionals? Om dit te verbeteren is er nodig dat: Mensen goed voorbereiden op het ouder worden en hoe zij hun derde levensfase zinvol kunnen invullen Vitale ouderen inzetten om bij te dragen aan de samenleving met vrijwilligerswerk, bestuurswerk of andere activiteiten Meer kennis rond zingeving onder huisartsen en andere professionals. Eenzaamheid Eenzaamheid verwijst naar de subjectieve beleving van de persoonlijke contacten. Binnen eenzaamheid is onderscheid tussen sociale eenzaamheid, emotionele eenzaamheid en existentiële eenzaamheid. Bij sociale eenzaamheid ontbreekt er een ondersteunend netwerk van familie, kennissen en buren. Emotionele eenzaamheid is het ontbreken van een intieme relatie zoals met een partner. Met existentiële eenzaamheid bedoelen we het individuele verlangen naar een zinvol leven. Naast eenzaamheid is er ook nog sociaal isolement. Sociaal isolement verwijst naar het objectief geïsoleerd zijn of het beperkt aantal contacten.

De omvang en de subjectieve beleving van het persoonlijke netwerk zijn twee wezenlijk verschillende zaken. Iemand met een groot netwerk kan zich toch eenzaam voelen. Vaak gebruiken we de begrippen door elkaar en bedoelen we iets anders. Chronische eenzaamheid (vanaf 9 maanden eenzaam zijn) leidt tot gezondheidsklachten zoals depressie, verminderde cognitie, verhoogde kans op hart - en vaatziekten, verhoogde kans op vroegtijdig overlijden en verhoogd risico op de ziekte van Alzheimer Veel interventies blijken niet effectief, omdat ze niet aansluiten bij de deelnemers. De meeste interventies maken geen onderscheid in oorzaken, aard en ernst van de eenzaamheid of het sociaal isolement. Uit de interviews met professionals en ouderen is naar voren gekomen dat het aanbod om eenzaamheid aan te pakken vaak niet bekend is. Ook is er vaak nog niet voldoende kennis rond het thema onder professionals. Hierdoor krijgen veel eenzame ouderen niet meteen hulp of een juiste verwijzing voor hulp. Wanneer mensen chronisch eenzaam zijn, helpen activiteiten niet meer om uit de eenzaamheid te komen. Vraagstukken rond eenzaamheid zijn 1. Hoe kunnen we meer interventies stimuleren die effectief zijn en aansluiten bij de doelgroep? Wat werkt tegen eenzaamheid? 2. Hoe zorgen we voor bekendheid van het aanbod onder inwoners en professionals? 3.

Hoe vinden we en zorgen we voor de chronische eenzame ouderen? Om dit te verbeteren is er nodig dat: Meer effectieve interventies stimuleren die aansluiten bij de beoogde deelnemers. Bekendheid met het aanbod onder inwoners en professionals Interventies om chronische eenzame ouderen te vinden en verder te helpen

Communicatie Met communicatie faciliteren en inspireren we senioren om mee te denken en doen aan Goud. Zo vinden we (nog beter) aansluiting bij de wensen, capaciteiten en behoeften van huidige en toekomstige oudere inwoners van Almere. Ook verbindt het de veelheid aan - kleine en grote activiteiten, partijen, vrijwilligers en initiatieven in de stad.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 65

De campagne Goud in Almere laat zien dat oud worden in Almere fijn is. En dat senioren van waarde zijn voor Almere en wat kunnen betekenen voor de stad. We bieden aanknopingspunten voor Almeerders om hun oude dag goed voor te bereiden en goed te beleven. De campagne richt zich vooral op vijf thema’s: eenzaamheid, zorg, activiteiten, veilig wonen en actualiteiten. Deze thema’s zijn gekozen als de thema’s die nu de meeste aandacht verdienen.

3.10 Lokaal Almeerse visie zorglandschap beschermd wonen en maatschappelijke opvang Op basis van het regionaal kader zorglandschap Wmo ‘een visie op een inclusieve samenleving 2029 - 2026 heeft de gemeente Almere de lokale Almeerse visie zorglandschap beschermd wonen en maatschappelijke opvang opgesteld. De visie zet in op een verandering dat deze vormen van ondersteuning veel meer lokaal, in de wijk worden georganiseerd. Door passende ondersteuning, behandeling en bescherming zo veel mogelijk in te zetten in de eigen thuissituatie van mensen, stijgt de kwaliteit van leven. Kwetsbare inwoners kunnen zo zelfstandig wonen en onderdeel zijn van de samenleving. Een essentiële succesfactor voor deze verandering en tegelijk ook een van de grotere uitdagingen, is de beschikbaarheid van voldoende en passende woonruimte. Transformatieopgave gemeente Almere De transformatiebeweging zit voor een groot deel in de beweging van 24-uursopvang naar tijdelijke (opschaalbare) opvang, passend wonen in de wijk, het versterken van het aanbod van specialistische begeleiding en behandeling in de wijk en het vergroten van de mogelijkheden voor preventie en participatie. Om te anticiperen op het benodigde aanbod en te leren van de praktijk, verwachten we veel van pilots.

Het gaat dan bijvoorbeeld om: begeleid en beschut wonen (zelfstandig wonen met ondersteuning binnen handbereik); individuele plaatsing en steun (intensieve begeleiding om regulier werk mogelijk te maken). Daarnaast ontwikkelen en leren we van vernieuwende woonconcepten, verkennen we de start van een herstelacademie (educatie, zelfhulp, lotgenotencontact), zetten we ervaringsdeskundigen in en benutten we de mogelijkheden van domotica (smart-home-toepassingen). Lokale visie Almeerders met een kwetsbaarheid en ondersteuningsvraag door psychiatrische problemen, huiselijk geweld en/of dak- en thuisloosheid (al dan niet in combinatie met verslavingen) willen we ondersteunen om zo veel mogelijk naar een normale leefsituatie te komen. Uitgangspunten hierbij zijn dat ze een dak boven hun hoofd hebben, mee kunnen doen, zingeving en veiligheid ervaren en een passende daginvulling hebben in een wijk waarin ze zich welkom voelen. Zij krijgen dus ondersteuning om thuis of dicht bij huis weer zo zelfstandig mogelijk te kunnen wonen. We willen dat mensen met een dergelijke kwetsbaarheid uitsluitend een doorverwijzing krijgen naar het beschermd wonen, de maatschappelijke opvang of de vrouwenopvang als het thuis echt niet (meer) gaat.

Uitgangspunten Onze lokale ambitie is om het gebruik van het beschermd wonen en de maatschappelijke opvang conform de uitgangspunten van de commissie-Dannenberg af te bouwen met zo’n 35%. Dit betekent dat deze cliënten straks niet meer in een instelling, maar in de wijk wonen. Dat gaat niet vanzelf. Het vraagt iets van de cliënten zelf, van hun omgeving, van de professionals die deze cliënten begeleiden en van buurtbewoners. Om invulling te geven aan deze ambitie staan de volgende uitgangspunten centraal: Mensgerichte aanpak:

Woonzorganalyse gemeente Almere - 66

-

Netwerken en draagkracht in de wijk: Professionals in een stevig ambulant netwerk: Lokaal wat kan en regionaal wat meerwaarde heeft.

Randvoorwaarden Onze ambitie vraagt om een ontwikkeltraject. Om de volledige transformatie te kunnen realiseren, is een aantal randvoorwaarden nodig, waaronder: de beschikbaarheid van voldoende passende woningen, met differentiatie in het woningaanbod. bereidheid van de gemeente om waar nodig de kosten van huur, zorgverzekering en nutsvoorzieningen in te houden op de uitkering van de cliënt. Mensen gaan (in beginsel) zelf een huurovereenkomst aan en dragen zelf de kosten. Er zijn echter ook cliënten voor wie ondersteuning bij budgetbeheer doorlopend nodig is. Voor die doelgroep voeren we een pilot uit met het inhouden van vaste lasten. voldoende onafhankelijke cliëntondersteuning. voldoende (flexibel op- en afschaalbare) psychische ondersteuning (ggz) in de wijk. verstrekt welzijnswerk en versterkte wijkteams door investeringen in kennis, expertise, vaardigheden en doorontwikkeling van lokale Wmo-voorzieningen en -infrastructuur. het verbinden van de transformatieopgave aan de bredere opgave op mogelijk te maken dat inwoners op een prettige manier ‘zo thuis mogelijk’ kunnen opgroeien en wonen. De inkoop van ondersteuning en zorg in de eigen omgeving moet hierop worden ingericht.

Verdere verdieping van de lokale visie De visie en uitgangspunten, vragen ook om ontwikkeling op andere diverse thema’s: Informele zorg; Acceptatie en draagvlak in de wijk; Opbouwen van een sociaal netwerk; Dagbesteding. Lokale professionele ondersteuning Lokale, integrale en professionele ondersteuning kenmerkt zich door laagdrempeligheid en flexibiliteit. Het aanbod moet voldoende divers zijn qua omvang en specialisatie om in te spelen op de diversiteit van de behoeften van personen. Cliënt centraal; Ervaringsdeskundigen; Vroegsignalering en preventie; Bemoeizorg; Herstelgericht; Flexibel op- en afschalen; Time-outmogelijkheid; Aanpak personen met verward gedrag. Wonen Naast de mogelijkheid om inwoners thuis (flexibel) te ondersteunen is er een gedifferentieerd woonzorgaanbod nodig. Iedere inwoner heeft behoefte aan een goede, veilige woonplek als een van de belangrijkste voorwaarden voor herstel.

Er is een sterke behoefte aan diverse tussenvormen zoals: entreelocaties waar inwoners snel kunnen instromen (ter voorkoming van een wachtlijst) en vanaf waar ze een doorverwijzing krijgen naar passende opvang/ondersteuning; een uitstroomvoorziening voor inwoners in de maatschappelijke opvang die na de gestelde termijn van twaalf weken nog niet klaar zijn voor uitstroom naar zelfstandig wonen; ‘housing first’, een terugvalmogelijkheid (crisisplek) als zelfstandig wonen even niet meer gaat; een voorziening voor jongeren tussen de 16 en 27 jaar als brug tussen de jeugdhulp en het beschermd wonen of de maatschappelijke opvang.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 67

Financiële huishouding Financiële zelfredzaamheid en het hebben van voldoende inkomen zijn belangrijke randvoorwaarden voor een volwaardig leven en de weg naar herstel. Bijna alle cliënten in het beschermd wonen en de maatschappelijke opvang hebben financiële problemen. Een deel is waarschijnlijk nooit in staat om de financiële huishouding helemaal zelfstandig bij te houden. Ondersteuning is dan ook gewenst. Een focus op voldoende inkomen en het voorkomen of aanpakken van armoede en schulden is dan ook essentieel Opvang Onze ambitie is dat iedereen die in de stad woont een dak boven het hoofd heeft. Door woonproblemen tijdig te signaleren, willen we voorkomen dat mensen dakloos raken. Voor gezinnen met kinderen is dit extra urgent. Als iemand toch dakloos raakt, bieden we snel tijdelijke opvang met hulpverlening, met als inzet dat iemand zo snel mogelijk weer een ‘gewoon’ dak boven het hoofd heeft. Tegelijkertijd zetten wij in op een zo kort mogelijk verblijf in de opvang en een snellere doorstroom naar een (in overleg met de persoon te bepalen) passende woonplek. Onze ambitie is ook om meer differentiatie te creëren in het aanbod door andere vormen van opvang in te stellen.

Bij iedere Flevolandse gemeente moeten onderstaande voorzieningen in de basis aanwezig zijn: • informele zorg; hulp bij integratie in de wijk; hulp bij persoonlijke ontwikkeling; preventie en vroegsignalering; professionele ambulante begeleiding; ambulante behandeling via de zorgverzekeraar; toegang tot een woonplek; schuldhulp; inkomensvoorzieningen; toeleiding naar (betaald) werk; een time-outvoorziening. Op die manier kunnen inwoners die psychische problemen hebben of die dakloos zijn geraakt zo snel mogelijk weer zelfstandig wonen. De voorzieningen voorkomen dat problemen zodanig escaleren dat gebruik van specialistische hulp in de regio nodig is. Ook helpen ze om inwoners in regionale voorzieningen meer effectief te laten uitstromen naar hun eigen woonplaats.

3.11 Sociale veerkracht van Almeerders - onderzoek en advies over ‘de sociale staat van Almere’ In 2023 startte de gemeente Almere een onderzoek naar de sociale staat van Almere. Movisie, Platform31 en het Verwey-Jonker Instituut hebben dit, samen met een aantal Almeerse partnerorganisaties en vertegenwoordigers van de Adviesraad Sociaal Domein en het Breed Overleg uitgevoerd. Gezinsstad in transitie Almere is een stad die in verandering is. De stad begon als een groene, jonge en voorstedelijke gezinsstad. Er is een toename in alleenstaanden, eenoudergezinnen en de bevolking wordt ouder en diverser. Dit zet de komende jaren door. Almere heeft veel vergelijkbare problemen en eigenschappen met andere grote steden, zoals bijvoorbeeld een toename van diversiteit van de bevolking, onveiligheid, woningnood en vergrijzing. In Almere wonen veel mensen die hulp nodig hebben. Van vrienden en familie, maar ook van de gemeente en andere organisaties.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 68

Ongelijkheid en bestaanszekerheid Almere groeit snel, en dat brengt nieuwe problemen met zich mee. In de stad wonen veel verschillende soorten mensen. Er zijn relatief veel gezinnen met één ouder, kwetsbare jongeren en mensen die te weinig geld of schulden hebben en zich onzeker voelen over hun toekomst. Voor de groeiende groep ouderen zijn er vraagstukken rondom mobiliteit, wonen en zorg. Schoolprestaties van jongeren blijven achter, voorzieningen raken verouderd en sluiten niet altijd meer goed aan bij de behoeften van inwoners. Ook wordt groeiende ongelijkheid in de stad gesignaleerd, onder meer als het gaat om gezondheid en toekomstperspectief. Zorgen over bestaanszekerheid zijn er niet alleen bij kwetsbare groepen, maar ook bij andere gezinnen. Eenzaamheid en veiligheid Veel jongeren, volwassenen en ouderen in Almere voelen zich alleen. Eenzaamheid kan leiden tot meer gezondheidsproblemen. Dat geldt ook voor problemen rond veiligheid. Een deel van de jongeren in Almere groeit op in een onveilige omgeving en dreigt in het criminele circuit te belanden of is al op jonge leeftijd betrokken bij misdaden. Aantrekkelijke plek om te werken en wonen De groei van de beroepsbevolking en (de groei van) het aantal beschikbare banen in Almere zijn positieve ontwikkelingen. Dat geldt ook voor het feit dat er relatief veel mensen met een mboopleiding zijn.

Samen met een groeiende vraag naar praktisch geschoolde werknemers, in zowel de oude als de nieuwe maakindustrie, biedt dat kansen. Veel inwoners van Almere willen zich inzetten voor een betere, zorgzame en leefbare buurt of stad. Er is bijvoorbeeld een grote groep vitale ouderen die graag ouderen die minder zelfredzaam zijn wil ondersteunen. Ook jongeren willen graag hun steentje bijdragen om te zorgen dat er hulp en steun is voor mensen die het moeilijk hebben of om activiteiten op het gebied van kunst en cultuur, sport en ontspanning te organiseren waar verschillende groepen inwoners elkaar kunnen ontmoeten. Advies en uitgangspunten voor sociaal beleid Om te werken aan sociaal duurzame groei van Almere adviseren de onderzoekers in het gemeentebeleid aandacht te hebben voor twee ‘sporen’: Spoor 1: versterk de sociale veerkracht in de bestaande wijken en vergroot de maatschappelijke kansen van de Almeerders Spoor 2: richt je op toekomstbestendige stedelijke groei. Zorg dat in de nieuw te ontwikkelen wijken van meet af aan de randvoorwaarden op orde zijn voor talentontwikkeling, sociale stabiliteit en veerkracht. Voor de invulling van het beleid in het brede sociaal domein geven de onderzoekers drie speerpunten mee: 1. Zet in op bestaanszekerheid Help mensen bij het vinden of behouden van een baan, waardoor ze financiële stabiliteit en een sociaal netwerk kunnen opbouwen.

Dit kan ook betekenen dat ze eerst een opleiding moeten volgen. Bied mensen die niet in staat zijn om regulier betaald werk te verrichten (bijvoorbeeld vanwege gezondheidsredenen) alternatieve plekken waar ze een zinvolle dagbesteding kunnen vinden. Ondersteun de lokale economie door lokale ondernemers te stimuleren en te faciliteren, en maak Almere aantrekkelijk voor bedrijven door geschikte bedrijfspanden en samenwerking met het onderwijs.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 69

-

Signaleer financiële problemen vroegtijdig, voorkom schulden en bied snelle hulp aan mensen met zorgen over geld. 2. Versterk de sociale en pedagogische basis Bied hulp aan ouders bij de opvoeding van hun kinderen en ondersteun jongeren in hun ontwikkeling. Versterk de gemeenschapsbanden tussen inwoners van alle leeftijden, zodat ze elkaar kunnen leren kennen en voor elkaar kunnen zorgen. Pak jeugdcriminaliteit preventief aan door jongeren kansen te bieden voor positieve ontwikkeling in veilige buurten en criminaliteit aan te pakken. Verbeter de kwaliteit van het onderwijs, creëer rijke schooldagen en stimuleer maatschappelijke betrokkenheid bij kinderen en jongeren. Zodat ze de mogelijkheden van Almere kunnen ontdekken en hun talenten kunnen ontplooien. 3. Verbind de fysieke, sociale en economische aspecten Maak positieve gezondheid het uitgangspunt voor stedelijke ontwikkeling, zodat wijken en buurten worden ontworpen om een gezonde levensstijl te bevorderen. Zorg dat je als gemeente in verbinding staat met de inwoners door wijkgericht werken. Zorg ervoor dat nieuwe wijken vanaf het begin basisvoorzieningen hebben. Stimuleer ontmoetingen door in elke wijk toegankelijke ontmoetingsplaatsen te creëren en diverse activiteiten in wijken en buurten te bevorderen. Besteed aandacht aan het wonen en de zorg voor ouderen.

3.12 Leidraad Sociaal Stedelijke Ontwikkeling De gemeente Almere heeft een leidraad Sociaal Stedelijke Ontwikkeling ontwikkeld met een Almeers normenkader maatschappelijke voorzieningen. Deze is opgesteld omdat het realiseren van van maatschappelijke voorzieningen in Almere nodig is om de maatschappelijke opgaven te verbinden aan de stedelijke ontwikkeling. Om te beginnen in de bestaande wijken en buurten van Almere: het voorzieningenniveau van Almere is niet in alle wijken op peil of er is een afwijking tussen de bestaande voorzieningen en de behoefte in de wijk/de buurt, zo blijkt bijvoorbeeld uit het document ‘Sociale staat van Almere’. Tegelijker jd betekent de grote groei van de stad en de daarmee gepaarde bevolkingstoename dat er ook veel voorzieningen gerealiseerd moeten worden in de nieuwe gebieden. Dit moet ook worden afgestemd op de behoe en van de toekoms ge Almeerders. Als dit niet gebeurt, wordt de huidige afwijking tussen de behoe en aan voorzieningen en het daadwerkelijke voorzieningenniveau van de stad alleen maar groter. De leidraad dient als praatplaat om samen, met alle betrokkenen (dus ook Almeerders en andere partijen) te bepalen hoe de voorzieningen op een zo optimaal mogelijke manier in Almere gerealiseerd worden.

Op deze manier kan de gemeente: Het huidige voorzieningenniveau in de bestaande stad in beeld krijgen en zodoende ook opgaven die gaan over maatschappelijke voorzieningen gerichter aan pakken. De voorzieningenbehoefte van de toekomstige Almeerders inzichtelijk krijgen en zo de groei van de stad faciliteren.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 70

-

In de bestaande wijken in beeld krijgen of er een andere voorzieningenbehoefte is en deze wijken zo toekomstbestendig maken/houden.

Om de eerder geformuleerde ambities te behalen, zijn onderstaande uitgangspunten (in de afbeelding) geformuleerd die betrokken worden bij het realiseren van de maatschappelijke voorzieningen.

Afbeelding: de 9 uitgangspunten van het normenkader Almere. Bron: Leidraad Sociaal Stedelijke Ontwikkeling, gemeente Almere.

3.13 Visie gezondheidsbeleid Almere 2024-2026 In de visie gezondheidsbeleid 2024-2026 ‘Samen werken aan gezondheid en zorg’ kijkt Almere breed naar het voorkomen en terugdringen van gezondheidsachterstanden. Zo wordt een een verschuiving van ondersteuningsvragen van huisartsen, paramedici en het ziekenhuis naar het sociaal domein gerealiseerd. De huidige lokale situatie Almere groeit snel en de bevolking van de jongste stad van Nederland begint nu toch ook te vergrijzen. In combinatie met een hardwerkende bevolking van tweeverdieners maar ook veel eenoudergezinnen, leidt dit tot een toenemende fysieke en mentale zorgvraag. Als we daarbij nog te maken hebben met een grote krapte op de arbeidsmarkt, zeker ook van zorgpersoneel, dan wordt duidelijk dat we in Almere een grote opgave hebben. Het tekort aan huisartsen in Almere is ruim 20 procent. Als ‘New Town’ heeft Almere er ook mee te maken dat de financiering vanuit het rijk achter loopt. Het jaartal van het vaststellen van het inwonertal dat geldt als basis voor die financiering, ligt altijd één of meer jaren in het verleden. De huidige overbelasting van de zorg toont de urgentie aan van het werken aan de gezondheid van onze inwoners. We willen vitale kinderen, jongeren en volwassenen met een gezonde leefstijl in een gezonde stad. En we willen gezondheidsachterstanden van inwoners terugdringen.

Hoe staat het met de gezondheid in Almere Het algemene beeld laat zien dat Almeerders gemiddeld slechter scoren op indicatoren van gezondheid dan het gemiddelde van Flevoland en het gemiddelde van Nederland. 50% van de leerlingen in het voortgezet onderwijs van Almere geeft aan zich (zeer) vaak gestrest te voelen door een of meerdere factoren. 55% van de Almeerse volwassenen en ouderen heeft overgewicht. 9% van de Almeerse volwassenen en ouderen heeft een hoog risico op een angststoornis of depressie.

Een bredere ambitie Er is een landelijke beweging in gang gezet van zorg naar gezondheid die we ook in Almere te maken hebben. Die beweging vraagt om een verbreding van onze focus in het gemeentelijke gezondheidsbeleid. Anders dan voorheen gaan we als gemeente ook meer kijken naar het

Woonzorganalyse gemeente Almere - 71

ondersteunen van de gezondheidszorg. We gaan beter kijken naar de manier waarop gezondheid in andere beleidsterreinen een rol kan krijgen. Ook op ons “eigen terrein” van de brede algemene en collectieve preventie willen we meer evidence informed gaan werken: bereiken we wel de mensen en de resultaten die we willen? Deze voornemens maken dat we meer dan voorheen ketensamenwerking en netwerksamenwerking willen bevorderen in de uitvoering van preventie en gezondheid. Om resultaten te kunnen boeken op het gebied van gezondheid is een langdurige aanpak nodig. De afgelopen jaren hebben we hiervoor betere randvoorwaarden geschapen door de netwerken te versterken op lokaal, regionaal en nationaal niveau. Ook hebben we erop ingezet om het thema gezondheid bij verschillende werkgebieden op de agenda te zetten. Daarnaast zijn er verschillende projecten uitgevoerd die bijdragen aan een gezondere levensstijl. Het dreigende zorginfarct waar we landelijk en ook in Almere mee te maken hebben, heeft geleid tot de komst van landelijke zorgakkoorden die een doorvertaling vragen naar de regionale en lokale situatie. Het gedachtegoed Positieve Gezondheid is een belangrijke inspiratiebron voor alle denken en doen rond gezondheid. Het accent ligt niet op ziekte, maar op mensen zelf, regie op eigen leven, veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt.

Vanuit de eerder geschetste context en bredere focus voor het gemeentelijke gezondheidsbeleid zetten we de komende jaren in op de doelstellingen: 1. Blijven bouwen aan een stevig fundament voor brede preventie De basis voor het Almeerse gezondheidsbeleid is gericht op het stimuleren van een gezonde leefstijl en het voorkomen van gezondheidsverschillen. Door inzet op (en waar nodig het wegnemen van financiële of andere belemmeringen voor) sport- en cultuurdeelname en welzijnsactiviteiten ontstaat een stevig fundament voor een gezond en actief leven en voor preventie. Ook de taken van JGZ Almere en GGD Flevoland in het kader van de Wet publieke gezondheid (Wpg) dragen in brede zin bij aan een gezonde bevolking. In de periode tot en met 2026 zetten we de uitvoering van het Almeers Preventieakkoord voort en onderzoeken we de mogelijkheid om het uit te breiden. Hier koppelen we ook de bestaande netwerken aan rondom een rookvrije generatie, mentaal welzijn en een gezond gewicht. Een element waar we nadrukkelijker op inzetten, is het gemakkelijker maken van het zorgen voor jezelf en voor anderen. De activiteiten die hiervoor nodig zijn, staan vastgelegd in het welzijnskader ‘WELzijn in Almere’. 2.

Health in all policies Om als mens aan je gezondheid te werken, moeten eerst de basisbehoeften zijn vervuld: een fatsoenlijk dak boven je hoofd, een redelijk inkomen, schuldenvrij zijn, een sociaal netwerk en vangnet en geen dagelijkse stress. Pas als deze basislevensbehoeften zijn vervuld, ontstaat er ruimte om na te kunnen denken over wat te doen om, zo nodig, gezonder te leven. Als wij in staat zijn om samen met inwoners en onze partners gezondere randvoorwaarden te scheppen voor leven, wonen en werken in Almere, dan krijgen onze inwoners een gezondere basis. 3. Het garanderen van toegankelijke zorg We zetten in op de juiste ondersteuning op de juiste plek. Dat lijkt een open deur, maar we weten ook dat circa 20 tot 40% van de hulpvragen die nu bij de huisarts terechtkomen van nietmedische aard is. We kunnen de eerstelijnszorg ontlasten door deze hulpvragen waar mogelijk op te pakken in het sociaal domein. Een manier om dat te doen is door de inzet van Welzijn op Recept, een van de verplichte ketenaanpakken uit het IZA en het GALA. Het verbeteren van de samenwerking tussen de organisaties in het sociaal domein (nulde lijn), de eerstelijnshulpverleners en de tweede- en derdelijnszorgverleners is een belangrijke voorwaarde voor het verminderen van de druk op de zorg. We noemen dit horizontale samenwerking zoals weergeven in onderstaande afbeelding.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 72

Afbeelding: horizontale samenwerking. Bron: visie Gezondheidsbeleid 2024-2026

Ambities 1. In te zetten op het bevorderen van de samenwerking tussen het medische en het sociale domein; 2. Bij te dragen aan de zorgtransformatie; 3. Mensen in staat te stellen de vaardigheden te verwerven om beter voor zichzelf en voor anderen te zorgen; 4. Een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving te stimuleren; 5. Te richten op het vervullen van de basisbehoeften van onze inwoners. Resultaten 1. Een verminderde druk op de zorg; 2. Houdbare zorg voor de toekomst; 3. Een vergrote veerkracht van de samenleving; 4. Een verhoogde kwaliteit van leven van Almeerders; 5. Minder hoge zorgkosten in de toekomst; 6. Kleinere gezondheidsverschillen tussen groepen Almeerders. Er wordt aan de drie genoemde doelstellingen volgens deze leidende principes We werken samen; We werken integraal; We werken gedifferentieerd en ondersteunen daar waar de ondersteuning het hardst nodig is; We werken waar mogelijk evidence informed We monitoren en meten effecten; We zetten marketing en communicatie in.

3.14 (transformatieplan) Positief Gezond Almere Vanuit het Integraal Zorgakkoord en de Visie gezondheidsbeleid Almere 2024-2026 hebben 10 Almeerse zorg-, welzijns- en patiënten/burgerorganisaties (het Flevoziekenhuis, Zorggroep Almere, ReHA (Regio-organisatie Huisartsen Almere), GGZ Centraal, RAV Flevoland, GGD Flevoland, Flevolandse Patiëntenfederatie, JGZ Almere, Woonzorg Flevoland, vrijwilligers- en mantelzorgorganisatie VMCA en welzijnsorganisatie De Schoor), de gemeente Almere en Elaa (samenwerkingspartner voor zorg en welzijn in Amsterdam en Almere) het plan Positief Gezond Almere gemaakt en ingediend bij Zilveren Kruis en VGZ. Met het plan spannen partners zich gezamenlijk in om de zelfredzaamheid van patiënten te vergroten, medicalisering te voorkomen en de druk op de zorg in Almere te verminderen. Belangrijke onderwerpen hierbij zijn de samenwerking tussen medisch en sociaal domein, digitale/hybride zorg, zorgcoördinatie en digitale gegevensuitwisseling. In de periode 2023 – 2027 gaan de samenwerkende organisaties vanuit het gedachtegoed Positieve Gezondheid werken aan de volgende doelen: Samen met de inwoners naar behoefte hun veerkracht, gezondheid en zelfredzaamheid vergroten; Inwoners integraal en op de juiste plek met een passend aanbod helpen met hun hulpvraag; De druk op de zorg in Almere verminderen.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 73

Belangrijkste doelen Denken en doen vanuit het gedachtegoed Positieve Gezondheid gaat helpen bij de afbuiging die we voor ogen hebben. Positief Gezond Almere wil zorg en welzijn weer dienstbaar laten zijn aan gezond (samen) leven. Dat doen we door te werken vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Positieve gezondheid kun je in 2 punten samenvatten: kijk naar mensen als geheel: lichaam en geest zijn één en beide hebben invloed op elkaar. En: verschuif de focus van de zorg van het behandelen van symptomen en ziekte naar het versterken van de veerkracht van Almeerders. Deze manier van werken leidt tot een aanmerkelijke afname van het zorggebruik in de Zvw, Wlz én Wmo: door samenredzaamheid en medemenselijkheid weer centraal te stellen buigen we een aanzienlijk deel van de zorgvraag af. Een ander deel van de afname zit erin dat we alleen zorg leveren waarvan we verwachten dat die nog waarde toevoegt aan het leven van mensen. Positief Gezond Almere richt zich op het verminderen van de druk op de zorg. Dit gebeurt door het versterken en (weer) veerkrachtig maken van inwoners en wijken, door het mogelijk maken van voor elkaar zorgen en door breed investeren in preventie en leefstijl.

3.15 Lokaal Educatieve Agenda 2024-2028 De Lokaal Educatieve Agenda 2024-2028 ‘Opgroeien in Almere’ is een instrumenten waarbij de gemeente, (voor)schoolbesturen, jeugdhulp, jeugdzorg en (maatschappelijke) partners samen afspraken maken over jeugd- en onderwijsbeleid. Samen met onze partners zetten we ons in om voortdurend de kwaliteit van educatie in Almere te verbeteren, zodat jongeren ruimte hebben om zichzelf te leren kennen en hun talenten te ontdekken en benutten. In de LEA zijn vier maatschappelijke opgaven geformuleerd. Kwalitatief sterke en toekomstgerichte educatie; Ondersteuning waar nodig voor kind, jongere, ouder, verzorger; Inspirerende leeromgevingen voor educatieve groei; Aandacht voor de professional. Elke maatschappelijke opgave is bekeken vanuit drie perspectieven: 1. Kind en gezin 2. Educatief aanbod 3. Partners 4. Ook is bij iedere opgave gekeken naar de impact op de professional De beoogde impact per perspectief is in dezelfde nummers weergegeven. Welke impact wordt gemaakt Kwalitatief sterke en toekomstgerichte educatie: 1. we werken aan een sterke basis en brede vorming; 2. we ontwikkelen flexibel en toegankelijk onderwijs; 3. we versterken de samenwerking en betrekken leerlingen en studenten en bedrijfsleven; 4. in Almere werken we vanuit professionele autonomie.

Over vier jaar zijn de sociale, motorische en cognitieve basisvaardigheden van de kinderen die opgroeien in Almere verstevigd. Ondersteuning waar nodig voor kind, jongere, ouder, verzorger; 1. we nemen samen verantwoordelijkheid en verstevigen de ondersteuningsstructuren; 2. we versterken educatie door aandacht voor welzijn, fysieke en mentale gezondheid van kinderen en jongeren; 3. we brengen de ondersteuningsstructuren in kaart, bezien vanuit het kind;

Woonzorganalyse gemeente Almere - 74

-

-

4. we creëren samen de voorwaarden voor leren. Over vier jaar is de sociale en pedagogische basis versterkt. Ouders/verzorgers, jongeren en professionals profiteren van een eenduidige en overzichtelijke basisstructuur voor ondersteuning. Inspirerende leeromgevingen voor educatieve groei; 1. kinderen en hun gezin kunnen in- en rondom de scholen gebruik maken van inclusief aanbod; 2. we betrekken de wijk en buurtbewoners bij het educatieve aanbod; 3. we maken strategische afspraken over het onderwijsvastgoed; 4. we werken in een veilige, professionele en inspirerende omgeving. Over vier jaar zijn we verder met het realiseren van nieuwe schoolgebouwen. Aandacht voor de professional. 1. we werken aan het vasthouden en aantrekken van onderwijsprofessionals; 2. we ontwerpen o.a. een gezamenlijk inwerkprogramma; 3. we leggen verbinding met andere beroepsgroepen; 4. we hebben aandacht voor het welzijn van onze professionals. Over vier jaar hebben we de doorstart gemaakt van het noodplan lerarentekort naar de regionale aanpak lerarentekort.

3.16 Coalitieakkoord Almere 2024-2026 Het coalitieakkoord beschrijft drie grote opgaven: 1. Jeugdzorg in balans: verbeter de kwaliteit van de jeugdzorg en vergroot de financiële beheersbaarheid (incl. een bezuiniging van 17 mio.). Uitgangspunten voor verdere uitwerking zijn: a. Bij besparingen worden de meest kwetsbare kinderen ontzien. b. Er is een hardheidsclausule voor schrijnende situaties waarbij zorg gegarandeerd is. c. We zijn zeer terughoudend ten aanzien van het instellen van een budgetplafond; een opnamestop is een uiterste noodmaatregel die we niet willen nemen; tenzij alle andere voorgestelde maatregelen onvoldoende blijken te zijn. d. Gezinnen en jongeren met de meest urgente problematiek worden als eerste geholpen. 2. Woningbouw versnellen: zet samen met woningcorporaties en marktpartijen in op versnelling van de woningbouw waarbij voor de komende twee jaar de absolute focus ligt op het opleveren van passende, betaalbare woningen. Uitgangspunten voor verdere uitwerking zijn: a. De ambities in de Woonvisie en de maatregelen in het Aanvalsplan Wonen gelden als vertrekpunt voor de nieuwe afspraken die worden gemaakt. Op onderdelen actualiseren we de Woonvisie, bijvoorbeeld daar waar het gaat over het percentage sociale huur. b.

Het percentage sociale huur vergroten we naar 40% bij nieuwe projecten, waarbij we de verdeling hanteren 40-40-20 (sociaal-middenduur) en waarbij in de laatste categorie ook woningen worden gerealiseerd voor de onderkant van het segment. c. We hebben oog voor de spreiding van het aantal sociale huurwoningen over de stad en per wijk. Stadsbreed brengen we het percentage sociale huur op minimaal 30%. d. Bovenop de doelstelling in de Woonvisie willen we 3.000 extra sociale woningen realiseren. We investeren in 2.000 aangepaste woningen. Een en ander wordt nader uitgewerkt in het Stedelijke Woningbouwprogramma (SWPA). e. We investeren in betaalbare woningen voor de middeninkomens. f. Investeren in extra woningen betekent ook investeren in de bijbehorende voorzieningen. g. We hebben oog voor de verhuisketen op de langere termijn. Doorstroming is het uitgangspunt: Van hoog naar laag, van groot naar beter. Samen met de

Woonzorganalyse gemeente Almere - 75

woningcorporaties wordt een doorstroomagenda gemaakt om te komen tot een passende woningtoewijzing en –verdeling tussen urgenten en andere woningzoekenden. We zetten hierbij in op een verdeling 30/70 (urgent/zonder urgentieverklaring) bij nieuwbouw en evalueren na anderhalf jaar de effecten hiervan op de wachttijd voor urgenten. h. Ook voor mensen zonder urgentieverklaring moet er een passende oplossing worden geboden. Woningdeling is een manier om bestaande woningen beter en sneller te benutten. Net als het voorbeeld van een hospitaregeling zijn dit zaken die we stimuleren. Ook commerciële initiatieven willen we mogelijk maken. i. We faciliteren Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) volgens Lelystads model. De komende periode wijzen we twee tot drie locaties voor CPO aan. j. We onderzoeken de mogelijkheid om startersleningen aan te bieden. k. We starten een proef waarin we jaarlijks sociale huurwoningen reserveren voor startende leraren. Te beginnen met 40 woningen in 2025. l. We onderzoeken de mogelijkheid voor het instellen van een Woonfonds, waarin een percentage van de winsten uit grondverkopen wordt gestort ten behoeve van voorzieningen in bestaande wijken. m. Voor de zomer 2024 krijgt de raad een voorstel voor een locatie voor een nieuwe voorziening Beschermd Wonen. 3.

Financiën op orde Met de afspraken uit het coalitieakkoord 2022-2026 in ogenschouw genomen, wordt per programmaonderdeel aangegeven in hoeverre het eerder ingezette beleid wordt bijgesteld. Om onze ambities in het Actieprogramma Almere Divers en Inclusief 2023-2026 (antidiscriminatie, inclusie en regenboog agenda) kracht bij te zetten, willen we de huidige uitvoeringsagenda’s verstevigen en versnellen. De stad dient toegankelijk te zijn voor iedereen. We willen dan ook meer ambitie tonen in het toegankelijk maken van de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen We beschrijven specifiek in ouderenbeleid wat er nodig is om onze ouderen zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen laten leven en welke voorzieningen nodig zijn om hen te ondersteunen bij toenemende afhankelijkheid. Mantelzorgers zijn een cruciale schakel in onze stad, aangezien zij onmisbare zorg en ondersteuning bieden aan hulpbehoevenden. Omdat we vaak op hen rekenen, verhogen we het budget voor mantelzorgondersteuning. Dit stelt ons in staat om hun inspanningen beter te waarderen en te ondersteunen. Vooruitlopend op de invoering van de Wet Inburgering blijven we invulling geven aan het plan ‘Van Vluchteling naar Almeerder’. We willen onze inzet hierop continueren en tegelijkertijd onderzoeken of er meer instroomplekken gerealiseerd kunnen worden.

Verenigingen Verenigingen vervullen een belangrijke rol in het verbeteren van de sociale cohesie, welzijn en het tegengaan van eenzaamheid. We willen een visie op verenigingen om Almere verenigingsvriendelijk te maken en hen te ondersteunen waar nodig.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 76

4 | Participatie Het derde spoor bij de totstandkoming van de woonzorgvisie is het participatietraject. Dit traject loopt als een rode draad door de aanpak heen. In dit spoor komen alle onderdelen samen en worden de uitkomsten van de analyse van de aandachtsgroepen (spoor 1) en de resultaten van de documentstudie (spoort 2) met partners geduid, verrijkt en gevalideerd. Dit gebeurd door middel van diverse activiteiten, te weten: Vragenlijst partners; Individuele interviews; Werksessie woonzorgvisie; Themaverkenningen woonzorgvisie; Ontmoetingsdag netwerk wonen zorg en welzijn Per activiteit worden de resultaten weergegeven.

4.1 Vragenlijst zorgaanbieders Aan 29 partners in het netwerk Wonen Zorg Welzijn (een lijst van partners is door de gemeente aan BMC ter beschikking gesteld) is aan het begin van het proces een vragenlijst gestuurd. Het doel van de vragenlijst was inzicht te krijgen in de samenwerking in het lokale veld en om meer te weten te komen over de wensen van het netwerk in relatie tot de woonzorgvisie. De vragenlijst is ingevuld door 12 organisaties en komt daarmee op een respons van 41%. Uit de vragenlijst blijkt dat er vanuit verschillende wetten dienstverlening wordt gefinancierd.

Bij bijna driekwart van de respondenten is sprake van een wachtlijst.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 77

Respondenten geven allemaal aan te verwachten dat door wijzigende regelgeving en demografische ontwikkelingen een groter beroep op de zorg wordt verwacht. Woonzorgopgave In relatie tot de scheiding van wonen en zorg is de verwachting dat er een mix nodig is van zelfstandige- en geclusterde woonruimtes. En tussen een mix van woonruimte voor onbepaalde tijd en tussenvoorziening.

Ruim 60% van de respondenten geeft aan ontwikkel-/ uitbreidingsplannen te hebben, maar ruim 80% van hen heeft onvoldoende woonvoorraad op de groeiende vraag naar wonen met zorg op te vangen.

Kwalitatieve woonbehoefte Op de vraag hoe de ideale woning er voor de aandachtsgroep van de respondenten eruit ziet wordt, ondanks verschillen tussen de respondenten, veelal vergelijkbare antwoorden gegeven: de woning is bij voorkeur zelfstandig, klein en betaalbaar; de woning in in de buurt van voorzieningen; welzijnsvoorzieningen en voorzieningen waar ontmoeting- en activiteiten in het kader van dagbesteding worden gehouden worden veel genoemd; woningen zijn geclusterd, waardoor eenzaamheid kan worden tegengegaan;

Woonzorganalyse gemeente Almere - 78

zorg en ondersteuning is in nabijheid (10 minuten lopen) Belangrijk uitgangspunt is dat het sociale netwerk centraal staat en kan worden versterkt. Samenwerking tussen organisaties Hoewel nu nog niet overal actueel, verwachten alle partijen dat de schaarste op de arbeidsmarkt toe gaat nemen. Intensieve samenwerking en slimme verbindingen worden daarbij gezien als een van de mogelijke oplossingen. Veel partijen werken op dit moment ook al met elkaar samen. Variërend van inhoudelijk op aanbod, via het regioplan IZA en door middel van gezamenlijke woonzorgprojecten.

De belangrijkste succesfactoren voor samenwerking worden gezien in: elkaar kennen, gebruik maken van elkaars sterke punten en expertises en het delen van informatie. De woonzorgvisie Op de vraag wanneer de (totstandkoming van de) woonzorgvisie geslaagd is worden onderstaande reacties gegeven: wanneer er goed wordt samengewerkt en we elkaar dingen gunnen; als het leidt tot duidelijke keuzes; als per wijk en buurt duidelijk is wat de opgave en stappen zijn die gezet moeten worden; als er handvatten zijn; als er meer passende woonplekken komen (voor de diverse aandachtsgroepen); als er een route/agenda komt hoe we de komende jaren aan de slag gaan; als er concrete resultaten kunnen worden bereikt. De belangrijkste punten die partners terug willen zien in de visie zijn: samenwerking (met andere organisaties); trends en ontwikkelingen en specifieke uitdagingen per wijk; meer en andersoortige betaalbare en beschikbare woonoplossingen; zoveel mogelijk eigen regie bij inwoners/ouders;

4.2 Interviews Gedurende de totstandkoming hebben er diverse interviews plaatsgevonden. Deze semi gestructureerde interviews (op basis van de uitgangspunten van de voorgaande vragenlijst) gingen vooral verdiepend in op de kwalitatieve opgaven op het gebied van wonen, zorg, welzijn, samenwerking en communicatie. Er zijn interviews gehouden met de volgende partijen: gemeente Almere: beleidsadviseurs Omgevingsvisie 2.0 Zorgkantoor Gooi en Vechtstreek; Adviesraad Sociaal Domein Almere;

Woonzorganalyse gemeente Almere - 79

-

Gemeente Almere, beleidsadviseurs IZA/GALA; InteraktContour; Humanitas; De Schoor; Werkgroep zorgvastgoed stuurgroep Wonen, Zorg en Welzijn; Groepsinterview corporaties: Ymere, Goedestede, de Alliantie, Woonzorg Nederland, Habion; Huurdersvereniging 3HO: Philadelphia; Gemeente Almere, beleidsadviseurs studenten, arbeid- en kennismigranten; Vrijwilligers en mantelzorgcentrale Almere (VMCA)

Van deze interviews zijn geen letterlijke verslagen gemaakt, maar de uitkomsten zijn op hoofdlijnen wel meegenomen bij het opstellen van de leidende principes en uitgangspunten voor de woonzorgvisie. In verband met de vertrouwelijkheid van sommige gesprekken zijn de uitkomsten niet in deze analyse opgenomen.

4.3 Werksessie woonzorgvisie 3 juli 2024 Op 3 juli heeft de eerste werksessie plaatsgevonden. De werksessie werd gehouden om met de partners een gemeenschappelijk beeld te krijgen van de uitdagingen, behoeften en prioriteiten die een rol spelen op het brede domein van wonen, welzijn en zorg. Het doel van de werkbijeenkomst is om de eerste verzamelde beelden uit de analyses te delen maar vooral hierover actief van gedachten te wisselen en te reflecteren op de mogelijke oplossingen. Dit is gedaan door middel van vier werk(thema)tafels, waar één vraag centraal stond. De thema;s en vragen waren: 1. huisvesting en doorstroming a. Wat moet volgens u in de woonzorgvisie staan, dat ervoor zorgt dat (in de toekomst) meer mensen passend wonen? 2. woonzorglocaties in de wijk a. Welke rol hebben geclusterde woonvormen en (basis)voorzieningen in de wijk voor de diverse aandachtsgroepen? 3. welzijn en meedoen a. Wat moet worden versterkt om ervoor te zorgen dat mensen beter mee kunnen doen aan de samenleving? 4. partnerschappen en samenwerkin a. Hoe kijkt u aan tegen samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid om de opgave te realiseren?g De uitkomsten van de werksessies worden hieronder weergegeven. Thematafel Huisvesting en doorstroming Het wordt door de aanwezigen belangrijk gevonden dat er voldoende aangepaste en levensloopbestendige woningen zijn.

Veel mensen gaven aan dat er veel meer moet worden ingezet op doorstroming, maar dan moet er wel een goed, passend en betaalbaar alternatief zijn, en daar ontbreekt het nu aan. Er zijn ook te weinig rolstoelwoningen. Qua doorstroming vinden de aanwezigen dat er de mensen geen strobreed in de weg moet worden gelegd als ze willen doorstromen van een eengezinswoning naar een levensloopbestendige woning. De bestaande regelingen zullen moeten worden aangepast en uitgebreid, zoals de huur meenemen naar de volgende woning, voorrang bij de verdeling etc. Er kan ook gedacht worden aan het voorrang geven aan iemand uit de buurt als er een woning wordt achtergelaten voor diegene. Het is belangrijk dat er veel meer ingezet wordt op het verleiden van mensen om door te stromen. Het is belangrijk dat er actief gecommuniceerd wordt naar de potentiële doelgroep. Er mag veel meer worden gestuurd, zonder mensen het gevoel te geven ze te dwingen. De aanwezigen gaven ook aan dat er goed gekeken moet worden wat de verschillende

Woonzorganalyse gemeente Almere - 80

doelgroepen nodig hebben en wat er al voor hen is. Wat voor de ene doelgroep passend is, is niet perse passend voor de andere doelgroep. Differentiatie dus. Bij uitstroom uit een instelling moet goed rekening worden gehouden met de omgeving, zowel vanuit het perspectief van de client als vanuit het perspectief van de omgeving. De client moet een goede start krijgen en de leefbaarheid en veerkracht van de buurt moeten overeind blijven. Er moet actief ingezet worden op het behoud van maatschappelijk vastgoed. Het wordt in dat kader belangrijk gevonden dat de maatschappelijke waarde boven de commerciële waarde gaat. Het bevorderen van ontmoeting wordt ook belangrijk gevonden, zowel in woonvormen, inrichting van buurten als het stimuleren van ontmoeting van verschillende culturen onderling: wat kunnen we van elkaar leren? Hoe kan dit toegankelijker worden gemaakt/meer worden gestimuleerd? De aanwezigen zouden ook graag in de visie iets terug willen zien over intergenerationeel wonen, geclusterd wonen met de focus op betaalbaarheid. Thematafel 2 Woonzorglocaties in de wijk De algemene lijn: Ze zijn van groot belang! Nodig: Samenwerken vanuit een duidelijke en passende rolverdeling; dat kan en moet nog veel beter. Lef hebben en lef tonen: we moeten door! En kijk over je eigen grens. Het ontstaat niet vanzelf, maar kost veel energie. Maak gebruik van bestaande ankerpunten in de wijk.

Communiceer niet alleen met de omgeving over wat er komt, maar ook wat de kansen zijn. Inventariseer “best practices” zowel in Almere als daarbuiten en draag ze uit. Zorg: Als alle bestaande voorzieningen niet (langer/vooral) naar binnen kijken, maar (verder) naar buiten, ontstaat in de wijk een (groter) netwerk. Het bewaken en bewaren van dit netwerk wordt steeds belangrijker. Zo ontstaat een centraal punt wat zich openstelt. Van “onbekend” naar “ontmoeting”; werkt twee kanten uit: wat kan de buurt bijdragen aan je project en wat kan je project bijdragen aan de buurt. Gezamenlijke ruimte (ook) voor de buurt gebruiken: maak die ruimte uitnodigend. En doe dat cultuursensitief (dat gaat verder dan alleen kijken naar etniciteit; het gaat ook om verschillen tussen kwetsbare mensen; trek dat ook door in je eigen personeelsbeleid). Wonen: Goed (ècht passend) aanbod doet verhuizen. Bewoners: zorg voor community in plaats van voor individu. Houd hier bij de (regels voor) woningtoewijzing rekening mee. En denk bij het effect van creatieve woonoplossingen ook aan het effect op mensen (toeslagen). Geldt ook voor onderstaande. Vragende/dragende bewoners: maak (actief) gebruik van mensen die bewust kiezen voor samenwonen en delen, ook op het gebied van informele zorg. Die mensen zijn er, maak het mogelijk. Heb oog voor het behoud van continuïteit.

Bestaande stad: kijk bij het opzetten van “woonzorgcirkels” waar de buurt behoefte aan heeft. Ontwikkelen: Ga gebiedsgericht ontwikkelen (gewoon beginnen) en neem de opbouw van “woonzorgcirkels” en gemengd wonen mee, zodat je de wijk binnenhaalt. Geclusterde voorzieningen voor ouderen: houd niet alleen rekening met de mensen die niet vitaal (meer) zijn, maar ook met de groep (2/3?) die dat nog wel is; faciliteer kleinschalige projecten als Knarrenhofjes (of Binnenhaven) waar mensen echt een relatie met elkaar op kunnen bouwen.

Knelpunten/niet vergeten:

Woonzorganalyse gemeente Almere - 81

Wat doen we met de groep mensen die (nog) nergens woont? Geconcentreerde verpleeghuiszorg in gewone woningen, kan dat? Anders kijken naar (financiële) business-case: niet 1dimensionaal, en ook niet incidenteel maar structureel: wie houdt het financieel draaiend? Gemeente: neem regierol, ook ruimtelijk, en zorg dat de Raad dit structurele principe structureel omarmt. Eerst investeren, daarna komt loslaten: dit scheelt zowel voor de zorg als voor het individu; raakt ook aan het vorige streepje. Bovenstaande gaat niet persé goed samen met het contractueel verminderen van het aantal actieve zorgaanbieders; houd het flexibel, dat is toekomstgericht en draagt (meer) bij aan de continuïteit. Thematafel 3 Welzijn en Meedoen Twee perspectieven, aan de ene kant versterking van de doelgroep die activering of ondersteuning nodig heeft. Ruimte scheppen voor ontmoeting. Ontmoetingspunten in de buurt, in de wijk. Want alleen door elkaar te kennen vergroot je bereidheid om te helpen. Dat zie je ook gebeuren in complexen waar zorgdragers en zorgvragers samenleven. Dit zou je ook concreet kunnen maken door het herinvoeren van de moderne hospita, waar ouderen met (te) ruimte woning plaats bieden aan jongeren – een succesvolle combinatie met tegelijk een woonoplossing.

Dat betekent dat je deze plekken moet ontwikkelen, en ook ruimtelijk de ontwerpen van nieuwbouw daarop moet faciliteren, looproutes van en naar. Op bestaande ontmoetingsruimtes is bezuinigd. Ze zijn in zowel kwantiteit als kwaliteit afgenomen. Er is meer hiervan nodig, en up-to-date aantrekkelijk gemaakt nodig. Tegelijk is ook wel enige stimulering nodig, een aanjaag, een makelaar. Daar ligt een rol van gemeente. Dat kan overigens ook wijkteam zijn: meer naar de mensen toe en de voordeur openen voor wie de drempel te hoog is. Aansluitend daarop moeten we ook kijken naar het schaalniveau: buurtgericht, waar organisaties zich met elkaar en de inwoners kunnen verbinden. Binding is ook te organiseren met appgroepen. Dat kan ook in eigen taal zijn, van communities die een niet-nederlandse taal delen. Een mooi voorbeeld van kleinschalige appgroep (straatniveau) tbv contact en hulpvaardigheid zijn Voorzorgcirkels. Het andere perspectief ten aanzien van beter mee doen is gericht op het beschikbare potentieel: de vitale inwoner die wat kan betekenen voor een ander. We kunnen hier veel leren van inwoners met niet-nederlandse roots die komen uit een wij-samenleving. En inmiddels bestaat Almere voor bijna 75% uit deze inwoners (??). Concreet valt ook te denken aan het activeren van het sociaal kapitaal van de vergrijzende bevolking.

Ook hier veel vitaliteit, kennis, kunde en energie die gericht kan worden op de informele ondersteuning, op organisatiekracht. Thematafel Partnerschappen en samenwerking De krapte op de arbeidsmarkt loopt als een rode draad door dit thema. Want hierdoor worden partijen ‘gedwongen’ om samen te werken, in toenemende mate ook domeinoverstijgend. Domeinoverstijgend gaat op termijn ook inhouden dat partners van elkaar leren, deskundigheid over en weer wordt bevorderd en dat er veel aandacht is voor cultuursensitiviteit. De pilotsamenwerking tussen het Leger des Heils, Kwintes en Ambulante Hulpverlening MiddenNederland bij crisis- en ongeplande zorg is een mooi voorbeeld van domeinoverstijgende samenwerking. In alle gevallen moet de privacy/data goed beschermd zijn. Mogelijk kan worden aangesloten bij het kenniscentrum Metropoolregio Amsterdam (MRA). De rol van gemeente bij deze opgave wordt unaniem gezien als regisseur, aanjager en

Woonzorganalyse gemeente Almere - 82

verbinder. Zij moeten de samenwerking faciliteren en kunnen zorg voor een infrastructuur waardoor partners op inhoud, proces en financiën effectiever en efficiënter kunnen samenwerken. Het vraagt meerjarige (financiële) afspraken, zodat partners in staat worden gesteld te transformeren en waar nodig te investeren in andere processen en producten. Het vraagt ook vertrouwen en langdurige relaties zodat men elkaar goed kent. Ten aanzien van financiering wordt aangegeven dat het belangrijk is geld van zorg naar welzijn te verschuiven. Een investering in welzijn is noodzakelijk om de gewenste beweging daar meer op te kunnen vangen. Met de investering kan (zwaardere) zorg worden voorkomen of uitgesteld. Gezien de zwaarte van op de sociale basis wordt geopperd niet langer het voorveld, maar over het hoofdveld te spreken. Uitgangspunt bij activiteiten mogen bewezen effectieve interventies zijn. Partnerschappen en samenwerken mag nog sterker gebiedsgericht plaatsvinden. Gebiedsgericht werken kan, vanuit data uit de wijk, helpen bij het systematisch en stapsgewijs actief sturen op de gewenste verandering. Vanuit de kracht van de wijk en met gebruik van de inwoners (veel potentieel wordt gezien bij ouderen) in de wijk. Gecentraliseerde voorzieningen in de wijk kunnen dit ondersteunen.

Om dit vorm te geven vragen partners om flexibiliteit en regelruimte, zodat kan worden gedaan wat nodig is. Maar ook om een prioritering in de aanpak, omdat niet alles tegelijkertijd gedaan kan worden. Ook is gesproken over preferente aanbieders. Hierbij worden gebieden of gebouwen (afhankelijk van ‘volume’ voor betaalbaarheid) toegewezen aan één preferente aanbieder zodat deze efficiënt zorg kan inrichten en onnodige reisbewegingen kunnen worden voorkomen. Deze constructie kan ook gebruikt worden voor het beheer/exploitatie van gemeenschappelijke ruimten in (nieuwe) geclusterde voorzieningen. Uitgesproken wordt dat het werken met preferente aanbieders waarschijnlijk niet te vermijden is.

4.4 Principes en uitgangspunten Uit de documentstudie en het participatiespoor zijn, verdeeld over vijf bouwstenen, diverse principes en uitgangspunten geformuleerd die van toepassing zijn op de gemeente Almere. De meeste zijn al opgenomen in beleidsdocumenten, maar er staan ook enkele nieuwe bij. De bouwstenen waar de principes en uitgangspunten in zijn verdeeld zijn: 1. Huisvesting; 2. Woon- en leefklimaat; 3. Meedoen en eigen regie; 4. Samenwerken over de domeinen; Gedrag en bewustwording. De principes en uitgangspunten zijn, samen met de resultaten van de analyse van de aandachtsgroepen (spoor 1), geduid, verrijkt en gevalideerd in de themaverkenningen. De themaverkenningen worden in de volgende paragraaf (4.5) toegelicht. Hier zijn ook de principes en uitgangspunten in opgenomen.

4.5 Themaverkenningen 17 en 18 september 2024 Om de opbrengsten en resultaten van de analyse van de aandachtsgroepen en de principes en uitgangspunten van de documentstudie en het participatiespoor te duiden, te verrijken en te valideren zijn themaverkenningen (focusgroepen) gehouden. Er zijn vier themaverkenningen gehouden. De gespreksnotities zijn hieronder te vinden. Gespreksnotities themaverkenningen woonzorgvisie Almere

Woonzorganalyse gemeente Almere - 83

Tijdens de themaverkenningen is met de aanwezigen, op basis van de bij deze notities gevoegde presentatie, gesproken over de kwantitatieve opgave (omvang aandachtsgroep nu en in de toekomst) en kwalitatieve opgave (welke ontwikkelingen zijn van invloed op de kwantitatieve opgave) per aandachtsgroep. Voor de bespreking zijn de aandachtsgroepen geclusterd. Per geclusterde themasessie zijn de belangrijkste uitkomsten per aandachtsgroep weergegeven, aangevuld met welke (eventuele) aanvullende acties gedaan moeten worden om de opgaven te kunnen vaststellen. Onderdeel van de themaverkenning was het beoordelen, prioriteren en waar nodig aanvullen van de uitgangspunten en principes die uit de woonzorganalye, documentstudie, interviews en groepsbijeenkomsten zijn gedistilleerd. De uitkomsten daarvan zijn te vinden in de bijlage bij deze gespreksnotities. Bijlagen bij deze gespreksnotities: basispresentatie themaverkenningen; resultaat principes en uitgangspunten; top 3 principes en uitgangspunten per thema.

Themaverkenning overige aandachtsgroepen Datum: 17 september 2024 Aanwezig: woningcorporaties Goedestede, Ymere en de Alliantie, Vrijwilligers- en mantelzorgcentrale Almere (VMCA), gemeente Almere, ABF research, BMC. 1. Aandachtsgroep studenten Almere heeft de ambitie om te groeien als studentenstad. De prognose dat het aantal zowel in- als uitwonende studenten toeneemt wordt gevolgd. Hierbij wordt aangenomen dat instroom uit Amsterdam en Utrecht is opgenomen. Het aantal uitwonende studenten groeit de komende jaren met ongeveer 550. We nemen aan dat de huidige trend dat bijna 90% van de studenten in Almere een zelfstandige woning bewoont (waaronder in de woning van hun ouders) ongeveer gelijk zal blijven. Met het toevoegen van 1.750 studentenwoningen op twee locaties de komende jaren, wordt aangenomen dat voldoende studentenwoningen worden bijgebouwd om de groei te ondersteunen. Actie/verdieping: n.v.t. 2. Aandachtsgroep vergunninghouders De taakstelling is de afgelopen jaren toegenomen. Ook wordt een groei van het aantal alleenstaande vergunninghouders waargenomen, wat de druk op kleine betaalbare woningen (die toch al heel hoog is) verder verhoogt. Om de alleenstaande vergunninghouders beter op te vangen worden soms drie vergunninghouders in een huis opgevangen of gaan ze naar de tussenvoorziening.

Naar schatting vraagt zo'n 60% van de alleenstaande vergunninghouders gezinshereniging aan. Daardoor is er een toenemende vraag naar grotere gezinswoningen. Hier kan maar weinig aan worden voldaan. Er bestaat een brede zorg over jongeren die aankomen, maar niet de begeleiding krijgen die nodig is. Begeleiding van jongeren tot 18 gebeurt door het Nido, daarna valt deze persoon onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Vaak leidt dit tot een additionele huisvestingsvraag (jongerenwoning of onzelfstandige wooneenheid), terwijl deze niet meetelt voor de taakstelling. Dit legt extra druk op het krapste segment van de sociale voorraad. Begeleiding is vooral van belang wanneer -zoals eerder het geval was- jongeren niet op 12-jarige leeftijd instromen maar bijvoorbeeld bij 17 of 17,5 jaar. Bij nareizende

Woonzorganalyse gemeente Almere - 84

-

familie, is er ook vaak sprake van problemen tussen ex-AMV-ers en hun ouders. De begeleiding die kan worden geboden na het 18e jaar (Vluchtelingenwerk) is beperkt. Er is daardoor behoefte (wens) aan een brede methodiek (opgezet i.s.m. VMCA en de Schoor) die ervoor zorgt dat jongeren (versneld) klaar gemaakt kunnen worden voor zelfstandigheid. O.b.v. de prognose wordt (met grote onzekerheid vanwege de keuzes van het nieuwe kabinet) de opgave voor vergunninghouders vastgesteld op een bandbreedte van 300-400 woningen per jaar, gedifferentieerd naar de omvang en samenstelling van de instroom en koppeling door het COA.

Actie/verdieping: de gemeente Almere levert bij BMC (Marco) een vertaling aan voor een verdeling (klein: 2-kamer/ groot 3-kamer/ tussenvoorziening) van de gevraagde woningen per jaar. 3. Aandachtsgroep arbeidsmigranten en kenniswerkers Breed wordt verwacht dat zowel het aantal arbeidsmigranten (veelal lager salaris en woonvraag ingevuld via werkgever) als het aantal kenniswerkers (veelal hoger salaris en woonvraag ingevuld via particuliere woningmarkt) de komende jaren zal toenemen. Beide groepen worden vanuit de aanwezigen gezien als problematisch, vanuit het perspectief dat er weinig zicht op is en ze de wegen naar zorg en ondersteuning niet kennen en daardoor eenvoudig in de problemen komen. Ook wordt een deel van de groep gezien in de keten van dak- en thuislozenopvang. Beleidsadviseurs van de gemeente Almere hebben de ambitie te komen tot een visie op internationalisering, waarbij ook werkgevers worden gevraagd input te leveren en mee te denken. Ook is hierbij een onderzoek van Windesheim betrokken. Actie/verdieping: BMC stelt in overleg met de beleidsadviseurs van de gemeente de prognose en bijbehorende huisvestingsvraag vast. 4. Aandachtsgroep woonwagenbewoners Almere kent op dit moment één locaties met standplaatsen voor woonwagens, waar 25 mensen wonen, verdeeld over 10 huishoudens.