Document · PDF

Woonzorgvisie Almere 2025-2040 (25202) WOONZORGANALYSE

Overige evenementen 31 december 2025, gemeente AlmereBij agendapunt: Raadsvoorstel Woonzorgvisie Almere 2025-2040 (25202) GEPUBLICEERD 11 JULI 2025/WEGINGSTAFEL 4 SEPTEMBER 202540.759 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Woonzorganalyse Almere

Inhoudsopgave 1 | Inleiding

2| Analyse aandachtsgroepen

2.1 Demografische ontwikkeling

2.2 Ontwikkeling zorggebruik

2.3 Zorgverleners/arbeidsmarkt

2.6 Analyse van de aandachtsgroepen

2.6.1 Ouderen en mantelzorgers

2.6.2 Mensen met een (lichamelijke of (licht)verstandelijke) beperking (GHZ)

2.6.3 Mensen die uitstroom uit een instellingen (jeugd/MO/BW/detentie/VO)

2.6.4 Overige aandachtsgroepen

2.7 Overzicht opgaven aandachtsgroepen

2.8 Van prognoses naar woningbouwopgave

3 | Documentstudie

3.1 Omgevingsvisie Almere

3.2 Woonvisie 2020-2030

3.3 Addendum op de woonvisie - bestuursopdracht Wonen en Zorg

3.4 Woondeal MRA

3.5 Advies veerkracht signaleringskaarten Almere

3.6 Startnotitie evenwichtige ruimtelijke verdeling aandachtsgroepen

3.7 Maatschappelijke agenda 2024-2034

3.8 Welzijn in Almere - een stevig fundament voor het samenleven in de stad

3.9 Verzilvering van goud ‘het meerjarenperspectief goed oud worden in Almere’

3.10 Lokaal Almeerse visie zorglandschap beschermd wonen en maatschappelijke opvang

3.11 Sociale veerkracht van Almeerders - onderzoek en advies over ‘de sociale staat van Almere’

3.12 Leidraad Sociaal Stedelijke Ontwikkeling

3.13 Visie gezondheidsbeleid Almere 2024-2026

3.14 (transformatieplan) Positief Gezond Almere

3.15 Lokaal Educatieve Agenda 2024-2028

3.16 Coalitieakkoord Almere 2024-2026

4 | Participatie

4.1 Vragenlijst zorgaanbieders

4.2 Interviews

4.4 Principes en uitgangspunten

4.5 Themaverkenningen 17 en 18 september 2024

Afkortingen

Begrippen

Woonzorganalyse gemeente Almere - 1

1 | Inleiding Wijzigende woonbehoefte, veranderingen in wet- en regelgeving, extramuralisering en demografische ontwikkeling (vergrijzing) zorgen ervoor dat mensen langer zelfstandig wonen en bij een zorgvraag vaker begeleiding en behandeling in de eigen omgeving ontvangen, tot het ontvangen van ziekenhuiszorg toe. Daarbij neemt het potentieel aan mantelzorg af. Tegelijkertijd zijn er momenteel nog onvoldoende woningen om de benodigde zorg goed te faciliteren. Door weer meer regie te nemen op de volkshuisvesting wil het Rijk ervoor zorgen dat er voor alle groepen huishoudens voldoende wordt gebouwd. Aan de hand van de volgende programma’s worden de gewenste veranderingen ingezet: ● Nationale Bouw- en woonagenda ● Regionale woondeals ● Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) ● Een Thuis voor Iedereen (ETVI) Elke gemeente is verplicht een woonzorgvisie op te stellen waarin wordt aangegeven welke plannen wanneer worden uitgevoerd om te voorzien in wonen, zorg en welzijn voor ouderen en andere kwetsbare doelgroepen. Basis voor de woonzorgvisie zijn lokale beleidsdocumenten (omgevingsvisie, woonvisie, beleidskader welzijn en sociaal domein en overige relevante kaderstellende documenten) en een woonzorganalyse.

De woonzorganalyse beschrijft de huidige situatie en toekomstverwachting voor de verschillende aandachtsgroepen en vormt zo een belangrijke bouwsteen van de woonzorgvisie. De gemeente Almere heeft adviesbureau BMC gevraagd de gemeente Almere te begeleiden bij het opstellen van een woonzorgvisie. BMC heeft onderzoeksbureau ABF Research gevraagd de analyse van de aandachtsgroepen te verzorgen. Om te komen tot een woonzorgvisie zijn drie sporen doorlopen: 1. analyse van de aandachtsgroepen; 2. documentstudie; 3. participatietraject.

Per spoor worden in de volgende hoofdstukken de belangrijkste uitkomsten beschreven.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 2

2| Analyse aandachtsgroepen Het eerste spoor voor de totstandkoming van de woonzorgvisie is de analyse van de aandachtsgroepen. Hiervoor werkt BMC samen met onderzoeksbureau ABF research. Zij hebben alle aandachtsgroepen in beeld gebracht en op basis van de demografische ontwikkeling prognoses opgesteld. De bevindingen zijn weergegeven in het rapport ‘analyse aandachtsgroepen gemeente Almere’. De woonzorganalyse die hier als resultaat wordt weergegeven geeft een beschrijving van omvang en samenstelling van de diverse aandachtsgroepen, een prognose van de toekomstige ontwikkeling van de omvang en een beeld van de specifieke woonvraag van de groepen. Omdat niet voor alle aandachtsgroepen toereikende data beschikbaar was om goede prognoses te maken, is de analyse van ABF aangevuld en verrijkt met data en input van lokale aanbieders. Dit is gedaan in het derde spoor, het participatietraject. Een beschrijving van dit spoor is te vinden in hoofdstuk 4 van deze woonzorganalyse. De uitkomsten die zijn opgenomen in deze woonzorganalyse verschillen op onderdelen van de analyse van de aandachtsgroepen van ABF. De resultaten van deze woonzorganalyse zijn leidend. Naast de analyse van de aandachtsgroepen zijn ook meer algemene ontwikkelingen op het gebied van wonen, welzijn en zorg in beeld gebracht. Hiervoor zijn diverse bronnen geraadpleegd.

Een overzicht van de geraadpleegde bronnen is te vinden in de bron- en literatuurlijst in hoofdstuk 5.

2.1 Demografische ontwikkeling De gemeente Almere groeit de komende jaren naar verwachting flink. Van 226.547 inwoners in 2024 naar ruim 244.000 inwoners in 2030 en ruim 273.000 inwoners in 2040. Voor alle leeftijdsgroepen wordt een groei verwacht, maar specifiek het aantal 75+ers groeit sterk. Het aantal 75+ers zal rond 2040 ruim twee keer zo groot zijn als nu. Tabel: prognose demografie gemeente Almere. Bron: ABF (2024).

Binnen deze prognose zien we een groei van het aantal inwoners tussen 20-64 jaar, wat een positieve ontwikkeling is voor het aantal mensen op de arbeidsmarkt.

Tabel: prognose demografie per leeftijdscategorie gemeente Almere. Bron: ABF, bewerking BMC (2024).

Woonzorganalyse gemeente Almere - 3

Vanuit de bevolkingsprognose is ook een huishoudensprognose af te leiden. Het aantal huishoudens in Almere zal volgens deze prognose in 2025 de mijlpaal van 100.000 huishoudens bereiken. Daarna zal het aantal huishoudens verder toenemen tot ongeveer 134.000 in 2040. De grootste ontwikkeling is in de huishoudens van 65 jaar en ouder.

Tabel rechts: prognoses huishoudens 65+ in de gemeente Almere. Bron: ABF, bewerking BMC (2024). Tabel links: prognoses huishoudens in de gemeente Almere. Bron: ABF (2024).

Sociaaleconomische status Nationale en internationale onderzoeken laten verschillen in gezondheid zien in relatie met de sociaaleconomische status. Burgers met een lage sociaaleconomische status (SES) hebben vaker gezondheidsproblemen en een minder hoge (gezonde) levensverwachting. Mensen met een lage SES zijn mensen met een meer praktisch georiënteerde opleiding (basisonderwijs, lo, vmbo, avo, mavo) en/of mensen met een laag inkomen (bron: RIVM). Behalve dat deze groep kampt met een slechtere gezondheid, wordt deze groep vaak ook geconfronteerd met armoede en werkloosheid. Bovendien is deze groep vaak moeilijk te bereiken. Ze zijn mogelijk al vermoeid door initiatieven, hebben geen of beperkte kennis over gezondheid en/of vaardigheden en mogelijkheden om de eigen gezondheid positief te beïnvloeden. Ze staan vaak aan de zijlijn als het over gezondheid gaat en als er activiteiten of initiatieven zijn om de gezondheid te verbeteren. Het is belangrijk om vanuit Goud in Almere goed te kijken welke interventies wel en welke niet werken voor ouderen met een lage SES.

Uit de monitoring van de gemeente Almere blijkt dat het hebben van een laag inkomen relatief het vaakst voorkomt onder inwoners van Almere Buiten en Almere Haven, huishoudens met een migratieachtergrond, oudere of juist jongere huishoudens (hoofd van een huishouden tot 25 jaar of vanaf 75 jaar), bij eenoudergezinnen en bij huishoudens die wonen in huurwoningen met huurtoeslag. Bij het opstarten van initiatieven in deze wijken is het daarom belangrijk rekening te houden met de achtergrond en SES van mensen. Ouderen met een migratieachtergrond Almere is een kleurrijke stad. De groep ouderen met een migratieachtergrond groeit. Een op de zes ouderen heeft een migratieachtergrond en over 5 jaar zal dat een op de vijf zijn. Hun veerkracht is vaak groot en familiezorg lijkt vanzelfsprekend. Toch voelen ze zich vaker eenzaam, is hun gezondheid vaak kwetsbaar en maken zij minder gebruik van zorg- en welzijnsvoorzieningen dan ouderen met een Nederlandse achtergrond. Mensen met een migratieachtergrond beleven ziekten en beperkingen vaak anders, uiten klachten anders en hebben andere verwachtingen van de zorg dan ouderen met een Nederlands achtergrond. Onder veel ouderen met een migratieachtergrond rust er een taboe op gezondheidsproblemen. Er is ook veel onwetendheid over dementie.

Verder verbergen ouderen soms dat ze bepaalde informatie (over gezondheid) niet begrijpen en niet altijd hun klachten goed kunnen verwoorden. Hierdoor zijn niet alleen hun problemen, maar vaak ook de ouderen zelf en hun mantelzorgers niet in beeld bij de zorgen welzijnsorganisaties.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 4

2.2 Ontwikkeling zorggebruik Zorgkantoor ‘t Gooi/Almere (Zilveren Kruis) geeft in haar regioanalyses verdiepend inzicht in het zorggebruik van ouderen (sector V&V), mensen met een verstandelijke beperking (sector VG) en mensen met een psychische kwetsbaarheid (sector GGZ). Op basis van de regioanalyse zijn de vier belangrijkste opgaven de komende jaren: Meer zelfstandig wonen met Wlz; Optimale inzet van beschikbare middelen voor de klant; Tijdig passende zorg; Goede coördinatie binnen het zorglandschap. Verpleging en verzorging (V&V) Het aandeel 75+ers per gemeente is in Almere (4,4%) een stuk lager dan in de regio (7,8%) en Zilveren Kruis gemiddeld (8,5%). De afgelopen drie jaar is het relatief aantal ouderen met Wlz in de regio niet veranderd ten opzichte van Zilveren Kruis. Dit past bij het beeld dat de vergrijzing in Almere later inzet. Net als in de andere regio’s is ook in deze regio het aandeel 5VV (dementie/PG) en 6VV (Som/somatiek) gestegen en het aandeel 4VV gedaald. Ten opzichte van 2023 groeit de omvang van het totaal aantal klanten met V&V tot 2040 hard in de regio. In Almere worden ruim 1.880 nieuwe klanten verwacht.

Afbeelding: omvang en ontwikkeling V&V. Bron: regioanalyse V&V Zilveren Kruis (2023).

De komende vijf jaar verwacht het zorgkantoor dat, bij het doorzetten van de groei van zorg in de eigen omgeving, er in de regio tot ca. 630 extra MPT/VPTplekken in de wijk nodig zijn om de vraag op te kunnen vangen. Afbeelding: prognoses aantal Wlz klanten met leveringsvorm in regio. Bron: regioanalyse V&V Zilveren Kruis (2023).

Woonzorganalyse gemeente Almere - 5

Met gelijkblijvend budget per klant en de voorspelde zorgvraagontwikkeling staat financiering van V&V zorg in 2040 onder druk.

Afbeelding: prognoses zorgvraag en financiering Wlz in 2040. Bron: regioanalyse V&V Zilveren Kruis (2023)

De stijging in het aantal werknemers blijft flink achter bij de stijging van de zorgvraag en vraagt om oplossingen op regionaal niveau.

Afbeelding: prognoses arbeidsmarkt in 2040. Bron: regioanalyse V&V Zilveren Kruis (2023)

Als mogelijke oplossing voor het arbeidstekort in 2040 ziet Zilveren Kruis de volgende oplossingen: inzetten op arbeidsbesparende innovaties; aantrekken nieuwe werknemers vanuit andere branches; behouden van personeel voor de sector; zelfredzaamheid verbeteren. Ouderen met dementie Vektis heeft op basis van de regionale bevolkingsprognose van CBS/PBL (2021) per gemeente een prognose gemaakt van het toekomstige aantal 40-plussers met dementie. Voor Almere wordt verwacht dat het aantal personen met dementie toeneemt naar ca. 2.000 mensen in 2025 tot 2.800 in 2030 en 4.900 in 2040. Dit hangt sterk samen met de sterke groei van het aantal 75+ inwoners. Vooral na 2030 zal de groei van het aantal personen met dementie sterk doorzetten.

Afbeelding 9: Prognose aantal mensen met dementie gemeente Almere. Bron: Alzheimer Nederland (2024).

Aanbevelingen Alzheimer Nederland

Woonzorganalyse gemeente Almere - 6

Het belang en de urgentie voor extra aandacht voor dementie is groot. En hoewel er meer aandacht voor het onderwerp komt, geeft Alzheimer Nederland aan dat dit nog niet voldoende is om de opgave het hoofd te kunnen bieden. Alzheimer Nederland geeft aan dat de oplossingen binnen handbereik liggen, maar dat het wel zaak is over te gaan op actie. Hiervoor heeft Alzheimer Nederland zes bouwstenen voor dementievriendelijk wonen opgesteld. Ook is in samenwerking met Aedes-Actiz kenniscentrum Wonen-Zorg en KAW architecten een toolkit dementievriendelijke ontwerpen gemaakt1. Aanbevelingen dementierapporteur Om vooruitgang te boeken ten aanzien van de woonopgave heeft Alzheimer Nederland een dementierapporteur aangesteld2. De dementierapporteur gaat aan de slag met drie thema’s: wonen met dementie, ontmoeten in laagdrempelige voorzieningen en de casemanager dementie. Ook pleit de rapporteur om dementievriendelijk wonen niet als nieuwe type woning neer te zetten, maar als een aanpak die je op zowel zorggeschikte als geclusterde woningen toe kan passen. Dit kan op brede schaal, in zowel de sociale sector als de vrije sector. Gehandicaptenzorg (GZ) De afgelopen drie jaar is relatief het aantal GZ klanten in de regio harder gestegen (+8,4%) dan het totaal van alle Zilveren Kruis regio’s (+4,4%).

In Almere was er in 2023 sprake van een totaal groei van 12,36% ten opzichte van 2020, versus een groei van 8,35% ten opzicht van de regio en 4,4% ten opzichte van Zilveren Kruis. In de regio zijn er relatief meer klanten in de leeftijdsgroepen 0-18, 19-23 en 24-34. In de verdeling van de zorgzwaarte valt op dat alleen het percentage 3VG is gedaald. Er is geen verandering in de verhouding van de LVG indicaties. Ook is er geen verandering in de LG (lichamelijk gehandicapten) en ZG (zintuigelijk gehandicapte) indicaties. Zilveren Kruis verwacht tussen nu en 2040 er in Almere sprake zal zijn van een lichte groei (120) van het aantal inwoners met een GZ-indicatie. Afbeelding: omvang en ontwikkeling aantal klanten in de regio in 2040. Bron: regioanalyse GZ Zilveren Kruis (2023).

De komende vijf jaar verwacht het zorgkantoor dat, bij het doorzetten van de groei van zorg in de eigen omgeving, er in de regio tussen de 80 en 199 extra MPT/VPT/PGB-plekken in de wijk nodig zijn om de vraag op te kunnen vangen. Maar dit is dus afhankelijk van de mate waarin het slaagt om intramurale vragen te verplaatsen naar extramurale plekken. Lokale zorgaanbieders geven aan dat de groei zich voornamelijk gaat ontwikkelen binnen intramurale setting. Met gelijkblijvend budget per klant en de voorspelde zorgvraagontwikkeling staat ook de financiering van GZ in 2040 onder druk.

https://kcwz.nl/tools/toolkit-dementievriendelijk-ontwerpen

https://www.alzheimer-nederland.nl/belangenbehartiging/de-dementierapporteur/wat-doet-dedementierapporteur

Woonzorganalyse gemeente Almere - 7

Afbeelding: prognoses zorgvraag vs financiering Wlz in 2040. Bron: regioanalyse GZ Zilveren Kruis (2023).

De daling van werknemers in de GZ gaat knellen met de stijging van de zorgvraag en vraagt om oplossingen op regionaal niveau.

Afbeelding: prognoses arbeidsmarkt in 2040. Bron: regioanalyse GZ Zilveren Kruis (2023).

Het aandeel actief- en urgent wachtenden in de regio is gelijk aan het gemiddelde van Zilveren Kruis. Het aandeel ‘wachten op voorkeur’ is fors (15 weken) korter dan het gemiddelde van Zilveren Kruis, behalve bij 7LVG. Daar is de wachttijd 204 weken in de regio, vergeleken met 65 weken gemiddeld bij Zilveren Kruis. Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) Inwoners van de regio maken relatief weinig gebruik van GGZW-zorg (langer dan drie jaar in behandeling en/of verblijf is bij een GGZ-instelling) ten opzichte van het gemiddelde in de Zilveren Kruis regio’s. Het aandeel GGZW-klanten in Almere (12,69 per 10.000 inwoners) is ongeveer gelijk aan de regio 12,34 en lager dan Zilveren Kruis gemiddeld (14,65). In de regio is er relatief veel 3GGZW en relatief weinig GGZW2. Het aandeel actief- en urgent wachtenden in de regio is gelijk aan het gemiddelde van Zilveren Kruis. Het aandeel ‘wachten op voorkeur’ is flink lager (16 versus 27) dan het gemiddelde van Zilveren Kruis.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 8

2.3 Zorgverleners/arbeidsmarkt Een van de grootste uitdagingen voor de toekomst is het aantrekken en vasthouden van voldoende zorgmedewerkers. Uit cijfers van het UWV (spanningsindicator)3 blijkt dat in de arbeidsregio Flevoland sprake is van een krappe arbeidsmarkt.

Afbeelding: kerncijfers spanningsindicator arbeidsmarktregio Flevoland 12 kwartaal 2024 en spanningsindicator per kwartaal. Bron: UWV (2024).

De spanningsindicator geeft een indicatie van de spanning tussen de openstaande vraag en het direct beschikbare aanbod op de arbeidsmarkt. Bij getallen tussen 4,00 en 16,00 is sprake van een zeer krappe arbeidsmarkt. Er is, specifiek voor zorg en welzijn beroepen (peildatum 23 juli 2024) sprake van grote spanning bij de volgende beroepsgroepen: Gespecialiseerd verpleegkundigen (16,00); Psychologen en sociologen (14,82); Artsen (11,63); Fysiotherapeuten (8,22)

Afbeelding: spanning naar beroepsgroep. Bron: UWV (2024).

2.4 Woningvoorraad De totale woningvoorraad van Almere bestaat uit 90.690 woningen. Almere telt veel meer eengezinswoningen (72%) dan gemiddeld in de MRA (48%), maar iets minder dan in de deelregio (74%). De nadruk ligt in Almere op koopwoningen met een WOZ-waarde van €296.000 tot €438.000: 37%, vergeleken met 35% in de deelregio en 16% in de MRA. Het aandeel sociale huurwoningen

https://www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/dashboards/spanningsindicator

Woonzorganalyse gemeente Almere - 9

ligt in Almere (25%) en de deelregio (27%) lager dan in de MRA (36%). Ook het aandeel dure huur ligt met 3% veel lager dan gemiddeld in de MRA (10%). Samenstelling woningvoorraad In Almere bestaat de woningvoorraad voor 62% uit koopwoningen, dat is vergelijkbaar met de deelregio (61%) en veel meer dan gemiddeld in de MRA (47%). Dit aandeel is wat afgenomen sinds 2021. Het aandeel sociale huurwoningen is stabiel gebleven en bedraagt 25%.

Tabel: verdeling segmenten woningmarkt Almere. Bron: WinMRA 2023.

Woonsituatie huishoudens Het grootste deel van de huishoudens met een laag inkomen woont in een sociale huurwoning (43%). In Almere en de deelregio Almere-Lelystad wonen lage inkomens relatief vaak in een koopwoning (38% tegenover 26% in de MRA). Ook middeninkomens wonen in Almere en in de deelregio relatief vaak in een koopwoning (beiden 70%). In de MRA gaat het om 54%. Zij wonen relatief weinig in de particuliere vrije sector maar juist vaker in vrije sector corporatiewoningen. Huishoudens met een hoog inkomen hebben meestal een koopwoning (85%), tegenover 87% in de deelregio en 70% in de MRA). Ook deze groep woont vergeleken met de MRA minder vaak in de particuliere vrije sector (11%, tegenover 21%).

Tabel: Inkomensverdeling in segmenten Almere 2019-2023. Bron: WinMRA 2023.

Verhuizingen In de periode 2021-2022 zijn er 19.292 huishoudens in of naar Almere verhuisd. Het gaat om 20% van alle huishoudens, dat is gelijk aan 2019-2020. Gemiddeld in de MRA is 24% verhuisd in 2021-2022. Tabel: verhuizingen van huishoudens vanuit gemeenten in de MRA naar Almere (grootste stromen) 2021-2022. Bron: WinMRA 2023.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 10

Wel is er een toename van het aandeel jonge huishoudens (jonger dan 35 jaar) dat verhuisd is, van 55% naar 58%. Die toename komt vooral door migratie vanuit het buitenland. Het aantal starters onder de recent verhuisden nam met 30 toe naar 2.730. De instroom uit andere delen van de MRA kwam vooral uit Amsterdam, Amstelveen, Lelystad en Diemen. Wijkindeling Voor de uitvoering wordt aangesloten bij de wijkindeling van Almere die ook door het sociaal team gebruikt wordt. het mogelijk is worden, op basis van de indeling van de Almeerse stadsdelen, de opgave per stadsdeel weergegeven. Almere stad: 1. Centrum (31), Staatliedenwijk (26) en Kruidenwijk (23) 2. Stedenwijk (37) en Literatuurwijk (42) 3. Muziekwijk (29/35) en Noorderplassen (16) 4. Waterwijk (20), Verzetswijk (24) en Tussen de Vaarten (19/28) 5. Filmwijk (34), Danswijk (36) en Parkwijk (30) Almere Buiten 6. Hoofdsteden- (13), Molen- (10), Bouwmeester- (12), Landgoederen- (18), Fauna- (21) en Bloemenbuurt (17) 7. Oostvaarders- (4), Eilanden- (11), Striphelden- (7), Sieraden- (3), Seizoenen-, Regenboog-(15) en Indische Buurt (9) en Buitenvaart (1) Almere Poort Almere Haven Almere Hout Almere Pampus

2.6 Analyse van de aandachtsgroepen Voor de woonzorgvisie is een analyse van de woonzorgopgave gemaakt, die is omgezet naar prognoses voor de diverse aandachtsgroepen. Hierbij wordt gekeken naar de thema’s wonen, zorg en welzijn. Omdat de woonbehoeften van verschillende aandachtsgroepen overeenkomsten met elkaar vertonen zijn de aandachtsgroepen onderverdeeld in vier groepen. 1. Ouderen en mantelzorgers; 2. Mensen met een (lichamelijke of (licht) verstandelijke) beperking (incl. NAH); 3. Mensen die uitstromen uit een instelling: a. Klinische GGZ b. Beschermd Wonen (Wmo en Wlz) c. Maatschappelijke Opvang d. Uitstroom uit jeugdzorg e. Vrouwenopvang plus slachtoffers mensenhandel f. Ex-gedetineerden 4. Overige aandachtsgroepen: a. Studenten b. Arbeidsmigranten c. Vergunninghouders/statushouders Prognoses Per aandachtsgroep wordt een korte analyse van de ontwikkeling van de zorgvraag gegeven en wordt het huidige woonaanbod in kaart gebracht. De gemeente Almere is niet op de hoogte van alle woonzorginitiatieven, maar werkt aan het verder in kaart brengen hiervan. Waar bekend worden de planinitiatieven (in cijfers) beschreven. Waar deze niet bekend zijn, wordt dit aangegeven met een streepje (‘-’).

Woonzorganalyse gemeente Almere - 11

Na de analyses wordt de woonzorgvraag in 2025, 2030 en 2040 in beeld gebracht. Het uitgangspunt hierbij zijn de rapporten en (beleids)documenten van diverse onderzoeks- en adviesbureaus die door de gemeente Almere ter beschikking zijn gesteld, aangevuld met eigen onderzoek, verdiepende interviews en groepsbijeenkomsten.

2.6.1 Ouderen en mantelzorgers Door de vergrijzing zal het aantal ouderen de komende jaren flink stijgen. Het aantal ouderen in Almere gaat sterk stijgen. In Almere zal het aantal personen van 75-84 jaar in 2040 ruim 2 maal (223%) zo groot zijn als in 2024 en het aantal 85-plussers meer dan 2,5 keer (270%) zo groot. Afbeelding: bevolkingsprognose 55+ers gemeente Almere. Bron: ABF (2024).

Met behulp van informatie over huishoudens is ook de huishoudensontwikkeling per leeftijdsgroep voor Almere bepaald. Met de stijging van het aantal ouderen gaat ook het aantal huishoudens van ouderen in Almere sterk toenemen. De toename onder huishoudens is naar verhouding nog iets groter dan onder de bevolking. In Almere zal het aantal huishoudens van 75-84 jaar in 2040 ruim 2 maal (233%) zo groot zijn als in 2024 en het aantal huishoudens 85+ 3 keer (301%) zo groot. In absolute zin gaat het aantal huishoudens 75-84 jaar in Almere tussen 2024 en 2040 toenemen met ongeveer 8.150 en het aantal huishoudens 85+ met circa 3.100. Afbeelding: huishoudensprognose 55+ers gemeente Almere. Bron: ABF (2024).

Bovenstaande laten goed zien hoe sterk vooral de aantallen ouderen vanaf 75 jaar respectievelijk vanaf 85 jaar in Almere gaan toenemen. Vanaf de leeftijd van 75 jaar krijgen aanzienlijk meer ouderen te maken met mobiliteitsproblemen en vanaf 85 jaar hebben veel meer ouderen een zwaardere zorgvraag. Huisvestingsvraag Geschikte huisvesting voor senioren wordt in de volgende typen onderscheiden: Nultredenwoning: een woning die geschikt is voor ouderen of andere zorgvragers met een (lichte) lichamelijke beperking. De woning is zowel intern als extern toegankelijk. Dat betekent dat de woning te bereiken is zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en keuken, badkamer, toilet en minimaal 1 slaapkamer zonder trappen te bereiken zijn (intern toegankelijk). Geclusterd wonen voor senioren: dit zijn woningen die deel uitmaken van een complex of groep van woningen die speciaal bestemd zijn voor ouderen. De woningen zijn levensloopgeschikt (ze voldoen aan dezelfde kenmerken als nultredenwoningen). De inrichting van het complex is bij voorkeur dementievriendelijk en gericht op sociaal

Woonzorganalyse gemeente Almere - 12

contact en gemeenschapsgevoel. Er is een ontmoetingsruimte inpandig of in de directe nabijheid. Zorggeschikte woningen4: zelfstandige woningen in een geclusterde woonvorm die zo zijn ingericht dat hier goed verpleegzorg geleverd kan worden. Zorggeschikte woningen gelden als alternatief voor traditionele verpleeghuisplekken. Ze zijn rolstoel- of rollatorgeschikt, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer. Ze kunnen onderdeel zijn van een complex waar alle bewoners gebruik maken van Wlz-zorg, maar ook van een geclusterde woonvorm waar ook mensen zonder Wlz-indicatie wonen. Zorggeschikte woningen zijn een alternatief voor een traditioneel woonzorgcentrum of verpleeghuis. Vanwege Rijksbeleid mag het aantal intramurale verpleeghuisplekken de komende jaren nauwelijks verder stijgen. De stijging van de vraag naar plekken waar Wlzzorg kan worden geleverd, zal dus voor een groot deel moeten worden opgevangen in zorggeschikte woningen. De zorg wordt dan extramuraal geleverd, via een Volledig Pakket Thuis (VPT) of een Modulair Pakket Thuis (MPT).

Daarnaast onderscheidt ABF binnen wonen met zorg de categorie aangepaste woning. Aangepaste woning: een bestaande woning of nieuwbouwwoning waarin ten behoeve van personen met een handicap of lichamelijke beperking speciale voorzieningen zijn aangebracht of die bouwkundig is aangepast. Daarbij kan het gaan om een traplift, hellingbaan, aan- of uitbouw, maar ook om kleinere aanpassingen. Voor de prognose binnen de diverse woningtypen voor ouderen heeft ABF een schatting gemaakt van het aantal 65+ huishoudens met een mobiliteitsbeperking in Almere. Op basis van de verwachte vergrijzing is deze gekoppeld aan de prognose. Pronose op basis van mobiliteitsbeperking Fysieke mobiliteitsbeperkingen hangen sterk samen met leeftijd en gaan vooral een rol spelen vanaf 75 jaar. Van alle huishoudens jonger dan 65 jaar in Almere heeft ongeveer 95% geen mobiliteitsbeperking en slechts 1% een zware beperking. Van alle 75+ huishoudens heeft bijna de helft (46%) een mobiliteitsbeperking en 15% een zware beperking. Van de 75+ huishoudens met een matige mobiliteitsbeperking is 58% alleenstaand en onder 75+’ers met een zware beperking is dat zelfs 66%.

Afbeelding (links): huishoudens naar mobiliteitsbeperking en leeftijd, totaal (links), 65+ (midden) en 75+ (rechts). Bron: ABF (2024). Afbeelding rechts: ontwikkeling huishoudens naar leeftijd en mate van mobiliteitsbeperking Almere 2023-2040. Bron: ABF (2024).

Vanwege de vergrijzing zal het aantal ouderen huishoudens met een mobiliteitsbeperking sterk toenemen in de komende tien en twintig jaar. Het totaal aantal huishoudens 65+ met een

De term ‘verpleegzorgplekken’ uit het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) is door BZK vervangen door zorggeschikte woningen. Door de scheiding van wonen en zorg wordt niet meer uitgaan van ‘plekken’, maar staat wonen centraal. Er wordt uitgegaan van woningen die zo ingericht zijn dat hier goede verpleegzorg geleverd kan worden. Dit maakt deze woningen ‘zorggeschikt’.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 13

beperking (licht, matig of zwaar) in Almere neemt tot 2040 toe met 5.370 huishoudens. Veruit het grootste deel hiervan betreft 75-plussers Vergrijzing over stadsdelen ABF heeft inzichtelijk gemaakt hoe de vergrijzing zich manifesteert over de stadsdelen van Almere. In absolute zin zal de toename van 65+ huishoudens tot 2040 het grootst zijn in Almere Buiten (circa 7.500), gevolgd door Almere Stad met ongeveer 6.860. De relatieve groei van het aantal 65+ huishoudens tot 2040, ten opzichte van het aantal in 2023 is het sterkst in Almere Poort, gevolgd door Almere Buiten en Almere Hout.

Afbeeldingen: ontwikkeling 65+ huishoudens per stadsdeel Almere 2023-2040. Bron: ABF (2024).

Prognose regulier wonen voor ouderen Het stijgend aantal ouderen (met mobiliteitsbeperkingen) betekent ook een toename van de vraag naar geschikte woningen. Veruit de meeste ouderen zijn en blijven vitaal of krijgen te maken met lichte mobiliteitsbeperking bij algemene dagelijkse levensverrichtingen (ADL). Zij kunnen in een reguliere, levensloopgeschikte woning (blijven) wonen. Het ministerie van volkshuisvesting en ruimtelijke ordening (VRO) hanteert voor een levensloopgeschikte woning de volgende definitie: de woning is zo ontworpen dat deze geschikt is om bepaalde voorzieningen aan te brengen die (in een latere levensfase) gebruikt kunnen worden, zoals een inloopdouche, brede deuren of verlaagde drempels of een traplift. Het gaat om een combinatie van toegankelijkheid, veiligheid, bereikbaarheid en privacy. Volgens de Monitor ouderenhuisvesting van ABF is het aandeel niet geschikte woningen van huishoudens 55+ in Almere in 2020 niet groter dan 7%. Dit komt waarschijnlijk door de relatief jonge woningvoorraad van de gemeente Almere. Omdat door zowel nieuwbouw als aanpassing van de bestaande woningvoorraad de geschiktheid van de woningvoorraad verder op zal lopen, wordt verwacht dat de opgave voor mensen met een lichte mobiliteitsbeperking binnen de huidige woningbouwvoorraad kan worden opgevangen. Voor regulier wonen voor ouderen wordt dan ook geen opgave opgenomen.

Gewenste ontwikkeling geschikte woningen Het stijgend aantal ouderen (met mobiliteitsbeperkingen) betekent ook een toename van de vraag naar geschikte woningen, zoals nultreden-, geclusterde- en zorggeschikte woningen . Voor het deel van de ouderen dat te maken krijgt met een matige mobiliteitsbeperking zijn nultredenwoningen nodig. ABF splitst de opgave uit naar huur/koop en prijsklassen. Op basis van cijfers uit het WoonOnderzoek Nederland (WoON) 2021 en registratiegegevens over de woningvoorraad (zoals BAG en CBS) maakt het model een schatting van de huidige aantallen voor ouderen geschikte woningen en van de woonsituatie van 65+ huishoudens. Daarbij worden de eerder aangegeven categorieën geschikte woningen onderscheiden: nultredenwoningen, aangepaste woningen en geclusterde ouderenwoningen.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 14

ABF beschrijft vervolgens wat de gewenste ontwikkeling is van het aantal voor ouderen geschikte woningen. ABF beschrijft niet hoe de geschikte woningen moeten worden gerealiseerd. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden. Bij nultredenwoningen geldt dat deze woningen vaak al via reguliere nieuwbouw van (gelijkvloerse) appartementen (met lift) aan de voorraad worden toegevoegd. Ook via het bevorderen van doorstroming in de bestaande voorraad – meer verhuizingen van ouderen naar nultredenwoningen – zou deze opgave ingevuld kunnen worden. Bij aangepaste woningen geldt dat de opgave gerealiseerd kan worden door bestaande woningen aan te passen middels kleine of grote aanpassingen, zoals het weghalen van drempels of het plaatsen van wandbeugels, brede deuren of een hellingbaan. De opgave ten aanzien van geclusterde woningen kan worden ingevuld door nieuwbouw maar ook door verbouw of het labelen van woningen. Kortom: de opgave om het aantal voor ouderen geschikte woningen uit te breiden is niet uitsluitend een nieuwbouwopgave maar vooral ook een opgave binnen de bestaande woningvoorraad. Prognose nultredenwoningen ABF verwacht dat in de periode 2024 - 2040 ongeveer 2.450 nultredenwoningen extra nodig zijn. 1.220 daarvan zouden in de periode tot 2030 moeten worden gerealiseerd, 1.230 in de periode 2030-2040. Nultredenwoningen

Aanbod Vraag Opgave

2024

2030

2035

2040

totaal

3.820

5.040

5.870

3.820

5.040

5.870

6.270

1.220

830

400

2.450

Tabel: Prognose nultredenwoningen voor ouderen. Bron: ABF (2024), bewerking BMC (2024).

Onbekend is of alle nultredenwoningen op dit moment bewoond worden door mensen met een (matige) mobiliteitsbeperking. Dit vraagt nader onderzoek. Wel kan in de toekomst worden gekeken naar hoe corporatiewoningen gericht kunnen worden toegewezen. Voor de particuliere voorraad geldt dat vooral kan worden ingezet op het geschikt maken van de voorraad. Groei zware zorg voorzien Op basis van de demografische ontwikkeling van de groep ouderen verwachten ABF en Zilveren Kruis een groei van het aantal ouderen met een Wlz indicatie Verpleging en Verzorging (V&V) en bijbehorende intramurale zorgvraag van 1.228 nu, naar 3.022 in 2040. Een groei van ongeveer 1.700 plekken (1.800 minus 97 onomkeerbare plekken5). Deze opgave zal naar verwachting geheel in de eigen omgeving moeten worden opgevangen6. Geclusterde en zorggeschikte woningen zijn het meest geschikt voor levering van intramurale zorg (MPT/VPT) thuis. Op basis van de historische verdeling (26% VPT en 74% MPT en PGB), wordt de groeiopgave verdeeld tussen zorggeschikte woningen (26% voor mensen met een zwaardere (VPT)zorgvraag) en geclusterde woningen (74% voor mensen met een lichtere (MPT of PGB)zorgvraag). Op basis van de groei van 1.700 indicaties worden 1.260 woningen (74% van 1.800) bij de opgave voor geclusterde woningen opgeteld en 440 woningen (26% van 1.700) bij de zorggeschikte opgave opgeteld.

Het vorige kabinet heeft besloten de verpleeghuiscapaciteit te bevriezen. Alleen onomkeerbare plannen kunnen nog doorgang vinden. 6

Mocht het nieuwe kabinet toch uitbreiding van de verpleeghuiscapaciteit willen toestaan, dan zal een andere verdeling moeten worden gemaakt.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 15

Afbeelding: verhouding leveringsvorm klanten in zorg plus extra benodigd in 2040. Bron: Zilveren Kruis, regioanalyse V&V Almere (2024).

Prognose geclusterde woningen voor ouderen Geclusterde woningen zijn een belangrijk ‘instrument’ om het gat tussen zelfstandig wonen (levensloop geschikt/nultreden) en wonen in een instelling (intramuraal) op te vangen. Geclusterde woonvormen bieden daarmee (al dan niet gespikkeld of gemengd) de mogelijkheid voor ontmoeting en ruimte voor het efficiënt organiseren van zorg. Bij geclusterde woonvormen hanteren we het uitgangspunt dat er sprake is van een scheiding van wonen en zorg, anders dan zoals dat bij intramuraal verblijf in een instelling is. ABF verwacht dat in de periode 2024-2040 ongeveer 1.100 extra geclusterde woningen nodig zijn, 470 tot 2030 en nog eens 650 in de periode tussen 2030 en 2040. Op basis van bovenstaande aannames worden daar de groei plekken voor intramurale verpleegzorgplekken aan toegevoegd (in totaal 1.260 woningen). Tot 2030 maakt dit de opgave 990 woningen. Tot 2040 zijn aanvullend 1.370 woningen nodig. Geclusterdewoningen

2024

2030

2035

2040

totaal

1.920

2.380

2.660

1.910

2.380

2.660

3.010

470

280

350

1.100

Extra opgave

520

300

440

1.260

Totaal opgave

990

580

790

2.360

Aanbod Vraag Opgave

Tabel: Prognose geclusterde woningen voor ouderen 2024-2040. Bron: ABF (2024), bewerking BMC (2024).

Bij de realisatie van geclusterde woonvormen is het aan te bevelen om te sturen op een mix van vitale en minder vitale bewoners. Hierdoor ontstaat een mooie balans tussen vragers en dragers en kunnen inwoners naar elkaar omkijken. Prognose zorggeschikte woningen voor ouderen Op basis van de prognose van ABF, 650 woningen tot 2040, waarvan 260 in de periode tussen nu en 2030. Hier wordt de groei van 468 woningen (26% van 1.700) bij opgeteld. Tot 2030 zijn 440 zorggeschikte woningen nodig. Tot 2040 wordt een aanvullende vraag van 650 woningen verwacht. Zorggeschikte woningen

2024

2030

2035

2040

totaal

1.070

1.330

1.570

1.070

1.330

1.570

1.720

Opgave

260

240

150

650

Extra opgave

180

160

100

440

Totaal opgave

440

400

250

1.090

Aanbod Vraag

Tabel: Prognose zorggeschikte woningen voor ouderen. Bron: ABF (2024), bewerking BMC (2024).

Woonbehoefte ouderen Voor de woonbehoefte van ouderen is gekeken naar de uitkomsten van het Wonen in MRA onderzoek (WinMRA7. 7

https://www.metropoolregioamsterdam.nl/wimra2023/#:~:text=Het%20onderzoek%20is%20in%202023,de%20verhuisbewegingen%20in%20de%20MRA.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 16

Van de huishoudens in Almere heeft 54% verhuisplannen: 26% wil zeker verhuizen, 28% misschien. De verhuisgeneigdheid is gelijk aan het gemiddelde in de deelregio AlmereLelystad en iets lager dan in de MRA (56%). Huishoudens jonger dan 35 jaar zonder kinderen willen het vaakst verhuizen (76%). Onder huishoudens zonder kinderen en ouder dan 55 jaar is de verhuisgeneigdheid lager (45%). Tabel: verhuisgeneigdheid doorstromende huishoudens Almere naar huishoudenstype en oonsituatie. Bron: WinMRA 2023.

Verhuiswensen De meeste huishoudens in Almere die zeker of misschien willen verhuizen, willen in de eigen gemeente blijven (59%) en 40% wil buiten de deelregio Almere-Lelystad gaan wonen. Deze huishoudens noemen ergens in Nederland buiten de MRA, Amsterdam en elders in de regio (geen specifieke woonplaats) het meest als mogelijke woonplaats.In totaal hebben ongeveer 31.800 huishoudens in de MRA belangstelling voor een verhuizing in of naar Almere. Daarvan wonen er 26.700 in de gemeente zelf en 5.100 elders in de MRA.

Tabel: verhuiswensen naar voorkeur gemeente en deelregio. Bron: WinMRA 2023.

Woonwensen Van de huishoudens die in of naar Almere willen verhuizen (zeker + misschien), zoekt 38% een eengezinswoning en 28% een meergezinswoning. Nog eens 34% oriënteert zich op beide woningtypen. Men zoekt vaak een koopwoning (47%) en dan het meest in het segment van €296.000 tot €438.000 (27%). Ook sociale huur is populair (36%). Tabel: woonwensen van huishoudens die in- naar- Almere willen verhuizen. Bron: WinMRA 2023.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 17

Ruim de helft zoekt een woning met een woonoppervlak tussen 60-100 m2 (55%) en een iets kleinere groep oriënteert zich op een woning groter dan 100 m2 (39%). De meerderheid wil graag een tuin bij de woning (59%) en 20% een werkruimte. Van de huishoudens die in of naar Almere willen verhuizen, is 40% op zoek naar een woning die gelijkvloers is. 32% van de 65-plussers in Almere heeft interesse in een woonvorm speciaal geschikt voor ouderen. Dat is hetzelfde als gemiddeld in de deelregio en de MRA. De woonvorm die het meest aantrekt, is een zelfstandige woning in een hofje voor ouderen. Van alle 65-plussers met interesse in een aangepaste woonvorm, denkt 65% aan deze woonvorm. Deze woonvorm is in Almere en de deelregio relatief populair onder de doelgroep vergeleken met de MRA (56%). Op de tweede plaats komt een aanleunwoning (28%), gevolgd door het wonen in een woongroep van gelijkgestemden (23%). Deze woonvormen zijn beiden minder populair dan gemiddeld in de MRA. Afbeelding: interesse in woonvormen voor 65+ers in Almere. Bron: WinMRA 2023.

Voorzieningen Voor ouderen is het belangrijk om voorzieningen in nabijheid te hebben. Zij faciliteren het langer zelfstandig wonen. Bij voorzieningen kan gedacht worden aan een breed palet, maar de belangrijkste voorzieningen zijn: supermarkten, huisartsen, openbaar vervoer en buurt/welzijnsvoorzieningen. In de concept Omgevingsvisie en de woonvisie worden hier belangrijke uitspraken over gedaan: onder andere dat nieuwe woningen in nabijheid van voorzieningen worden gebouwd. En dat voorzieningen in nabijheid noodzakelijk zijn om de beweging van langer zelfstandig wonen (voor ouderen) te kunnen faciliteren. Ook wordt er planmatig gewerkt aan het vergroten van de bereikbaarheid van voorzieningen. Woonzorgzones In toenemende mate signaleert BMC dat in het land verkend wordt wat woonzorgzones kunnen betekenen voor de opgave om langer zelfstandig te kunnen wonen. De woonzorgzone fungeert als het ware ook als een soort voorziening. Een woonzorgzone is een vorm waarin wonen in combinatie met (toekomstige) zorg goed kan worden opgevangen. Een woonzorgzone is een gewone buurt met in de kern van de cirkel een ontmoetingsplek en een plek waaruit (zware) zorg kan worden geleverd. Als iemand dicht bij de kern woont, kan zware (verpleeg)zorg worden geleverd.

Wanneer iemand verder weg woont, kunnen bewoners, naast de eigen eventuele ambulante ondersteuning, leunen op de aanwezige expertise in de kern. Het bijzondere aan een woonzorgzone is dat die niet gekoppeld is aan één specifieke woningcorporatie of zorgaanbieder. De deuren van de kern staan open voor alle bewoners; ongeacht of zij wel of geen zorg ontvangen. De woningen om de kern heen kunnen van corporaties, zorgaanbieders of particulieren zijn. In een woonzorgzone kunnen dus zowel bewoners met, als zonder zorgvraag wonen. Wanneer de zorgvraag toeneemt, kan iemand binnen de woonzorgzone doorstromen naar een geschikte plek waar gepaste zorg geboden kan worden. De zorg binnen woonzorgzones kan efficiënt georganiseerd worden en mensen hoeven niet te verhuizen naar buiten hun leefomgeving, wanneer de zorgvraag verandert.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 18

Dementievriendelijk wonen Alzheimer Nederland en de patiëntenfederatie Nederland doen een dringende oproep om, aan de hand van zes bouwstenen, dementievriendelijk wonen als uitgangspunt te hanteren bij de realisatie van in ieder geval geclusterde- en zorggeschikte ouderenwoningen. Veel ouderen krijgen hiermee te maken en door dementievriendelijk te bouwen kan worden voorgesorteerd op de grote toekomstige vraag naar dementievriendelijke woningen. Alzheimer Nederland werkt samen met Woonzorg Nederland aan een plan van eisen voor dementievriendelijke woningen. Mantelzorgers Op 1 januari 2022 waren er in Almere 61.055 mantelzorgers van 15 jaar of ouder (35% van het aantal personen van 15 jaar of ouder en 29% van de hele bevolking). 86% van de mantelzorgers in Almere, 52.431 personen, zorgde langdurig (langer dan 3 maanden) voor iemand (30% van alle personen van 15 jaar of ouder), waarvan 10.003 die dat intensief (meer dan 8 uur per week) deden. 10,6% van alle mantelzorgers die langdurig zorgen in Almere in 2020 voelde zich zwaarbelast (landelijk 9,1%). Vanwege de vergrijzing en het tekort aan zorgpersoneel zal de behoefte aan mantelzorgers toenemen. De meeste huishoudens die mantelzorg ontvangen of mantelzorg geven, voeren een eigen huishouden en richten zich ook op eigen huisvesting.

Slechts een klein deel heeft de wens om vanwege de mantelzorg of met het oog op toekomstige mantelzorg in een specifieke mantelzorgwoning te wonen. Urgentie op basis van mantelzorg In de eerste twee kwartalen van 2023 waren er in Almere 11 urgentieaanvragen met een mantelzorgurgentie; op jaarbasis zijn er dit rond de 20. Het aantal toegekende aanvragen met mantelzorgurgentie wordt ook op z’n 20 geschat over het laatste jaar. Prognose mantelzorgers Bij een aandeel van 30% mantelzorgers op de bevolking vanaf 15 jaar en de bevolkingsprognose van Almere zal het aantal langdurige mantelzorgers stijgen van ruim 56.000 in 2024 naar bijna 69.000 in 2040. Het potentieel aan mantelzorgers, berekend als het aantal 50-64-jarigen ten opzichte van het aantal 85-plussers, gaat ondanks een groeiend aantal 50-64-jarigen sterk afnemen, van 21 per 85-plusser in 2024 naar 8 in 2040. Dit geeft aan hoe sterk het aantal 85plussers in Almere zal gaan toenemen en de mantelzorg onder druk komt te staan. Op basis van circa 20 toekenningen van mantelzorgurgenties in 2023 en gekoppeld aan de huishoudensprognose van huishoudens 65+ in Almere mag een stijging van de vraag naar woningen vanuit mantelzorgurgenties worden verwacht, van zo’n 20 naar 35 woningen per jaar. Tussen 2024 en 2040 zou het dan gaan om een totaal van ongeveer 460 woningen na toekenning van een mantelzorgurgentie.

Tabel: prognose langdurige mantelzorgers in Almere vertaald naar woonvraag 2024-2040. Bron: ABF (2024).

De hiervoor aangegeven vraag naar mantelzorgwoningen staat los van de vraag vanuit mantelzorgurgentie, waarbij waarschijnlijk vooral sprake van een verhuizing naar een geschikte woning in de buurt van de mantelzorger zal zijn en niet, zoals bij mantelzorgwoningen, een woning met plaats voor twee huishoudens, het huishouden van degene die mantelzorg ontvangt en het huishouden van de mantelzorger. Ondersteuning mantelzorgers Voor de ondersteuning van mantelzorgers is er veel aandacht in de gemeente Almere. De gemeente heeft beleid voor mantelzorgers, de uitvoering daarvan ligt bij de Vrijwilligers en Mantelzorg centrale Almere (VMCA) en de Schoor.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 19

De VMCA en de Schoor geven aan dat het beleid ten aanzien van mantelzorg verder ontwikkeld moet worden. Enerzijds omdat er veel meer inzet van mantelzorgers gevraagd gaat worden, anderzijds omdat het aantal mantelzorgvragers gaat toenemen en het aantal mantelzorgers (en de gemiddelde tijdsinzet) gaat afnemen. Naast de ondersteuning die vanuit de VMCA en de Schoor wordt geboden zijn er ook andere mogelijkheden binnen de gemeente Almere. Het is belangrijk dat deze organisaties goed ondersteund worden en dat zij de financiële middelen blijven krijgen om het belangrijke werk dat zij doen, te kunnen blijven doen. Opgave ouderen en mantelzorgers Wanneer alle opgaven voor de groep ouderen en mantelzorgers onder elkaar zetten, dan ontstaat het onderstaande overzicht. Huisvestingsopgave

2024

2030

Regulier wonen

Nultredenwoningen

1.220

830

400

2.450

990

580

790

2.360

440

400

250

1.090

150

175

475

2.800

1.960

1.615

6.375

Geclusterde woningen Zorggeschikte woningen Mantelzorgwoningen Totaal

2035

2040

totaal

Tabel: huisvestingsopgave ouderen en mantelzorgers 2024-2024. Bron: ABF, bewerking BMC (2024).

2.6.2 Mensen met een (lichamelijke of (licht)verstandelijke) beperking (GHZ) Begin 2023 zijn er in Almere ruim 500 cliënten met een intramurale Wlz-indicatie voor de gehandicaptenzorg (Ghz). Nog eens ruim 870 cliënten ontvangen GHZ in de eigen omgeving door middel van MPT (416), VPT (76) of PGB (378). Van de 500 cliënten met een intramurale Wlzindicatie heeft 87% (435) cliënten een indicatie voor een verstandelijke handicap (VG). 13%, 70 cliënten hebben een indicatie voor een lichamelijke handicap. In de gehandicaptensector is ook een beweging zichtbaar naar meer zorg en ondersteuning in de eigen omgeving, maar dit geldt vooral voor de lage zorgzwaarten. De hogere zorgzwaarten hebben een intramurale setting nodig. Mensen met een verstandelijke beperking (VG) De komende jaren wordt een groei voorzien van het aantal mensen met verstandelijke beperking, doordat de omvang van het aantal inwoners van Almere groeit en daarmee ook de groep mensen met VG groeit. Deze groei wordt versterkt doordat de levensverwachting van mensen met een verstandelijke beperking toeneemt. De vraag naar intramurale GHZ-zorg vanuit Almere zal volgens ABF toenemen, van 435 nu naar ongeveer 470 plaatsen in 2040. Een groei van 35 intramurale plekken. Het Zilveren Kruis verwacht een iets grotere toename van 73 plekken voor het aantal mensen met een intramurale GHZindicatie.

Daarbij verwacht het Zilveren Kruis een toename van 355 GHZ-indicaties in de eigen omgeving (MPT/VPT/PGB). Hierover doet ABF geen voorspelling. Triade-Vitree rekent met een jaarlijkse groei van 4%. Het Zilveren Kruis rekent met een gemiddelde groei van 3,9% de komende vijf jaar. Betrokken partners geven aan de groei van ABF aan de lage kant te vinden. Daarbij wordt door ABF geen prognoses gegeven over de groeiende groep cliënten met ondersteuning in de eigen omgeving. Betrokken organisaties onderschrijven dan ook dat een stijging van het aantal

Woonzorganalyse gemeente Almere - 20

intramurale plekken nodig is om de groei op te vangen. In tegenstelling tot de V&V sector is dat in de gehandicaptensector ook mogelijk. Omdat naast de groei van het aantal intramurale plekken ook een groei wordt verwacht in het aantal cliënten met zorg in de eigen omgeving, wordt de prognose voor de GHZ opgedeeld in een intramurale opgave en een opgave voor extramurale zorg in de eigen omgeving, gespikkeld in de wijk. Hiervoor wordt de prognose van Zilveren Kruis gevolgd. Wachtlijsten Door een recent opgeleverde nieuwbouwlocatie in Almere-Poort van o.a. ’s Heerenloo, Philadelphia, Flevozorg en Humanitas zijn de wachtlijsten de afgelopen aardig teruggelopen. Omdat daar ook nog open plekken waren wordt ook bij Triade-Vitree op een aantal locaties verschuivingen gesignaleerd en zien ze de aanmeldingen voor de LVB doelgroep teruglopen. Triade-Vitree heeft hierdoor nog hooguit 10 cliënten op de wachtlijst staan. Philadelphia geeft aan nog ongeveer 60 cliënten op de wachtlijst te hebben. Er is dus nog sprake van een beperkte wachtlijst van ongeveer 70 cliënten. Op 1 januari 2024 waren er volgens Zilveren Kruis in Almere 14 actief/urgent wachtenden. Partners geven verder aan dat zij onder hun cliënten een zeer beperkte vertegenwoordiging zien van de diversiteit van de samenstelling van Almere. Mogelijk woont deze groep cliënten nog langer thuis.

Echter, ook van hen wordt verwacht dat zij uit zullen stromen naar een vorm van wonen en zorg (intramuraal of ambulant). VG intramuraal geclusterd

2024

2030

2035

2040

totaal

435

450

475

Vraag

435

450

475

510

Extra opgave (wachtlijst)

Aanbod

Opgave

60 15

Tabel: VG intramuraal geclusterd Almere 2024-2040. Bron: ABF (2024), bewerking BMC (2024). VG extramuraal gespikkeld in de wijk

Aanbod Vraag Opgave

2024

2030

2035

2040

totaal

870

950

1.050

870

950

1.050

1.225

100

175

355

Tabel: VG extramuraal gespikkeld in de wijk Almere 2024-2040. Bron: ABF (2024), bewerking BMC (2024).

Mensen met een lichamelijke beperking (LG) Er worden verschillende vormen van lichamelijke beperkingen onderscheiden: motorisch-, organisch-, visueel- en auditief beperkt. Een motorische beperking (lichamelijke-/ mobiliteitsbeperkingen) kent een sterke samenhang met leeftijd en daardoor bestaat er veel overlap tussen de groep mensen met een lichamelijke beperking en ouderen. Intramurale zorg voor mensen met een auditieve of visuele beperking is hoog specialistisch en hiervoor zijn slechts enkele landelijke instellingen in Nederland. Deze bevinden zich niet in de gemeente Almere. Mensen met een organische beperking hebben vaak een of meerdere complexe chronische aandoeningen: langdurige, ernstige aandoening(en) zonder kans op herstel, bijvoorbeeld diabetes, hart- en vaatziekten, kanker, reuma, astma en artrose. Deze mensen hebben door de ernst en stapeling van de beperking(en) vaker ondersteuning nodig bij de ADL-verrichtingen en zijn daarvoor aangewezen op intramurale zorg.

Woonzorganalyse gemeente Almere - 21

Op basis van de demografische ontwikkelingen wordt verwacht dat het aantal mensen met een LGindicatie licht zal toenemen, volgens ABF van 70 in 2023 naar 90 in 2040. Binnen de gemeente Almere is zijn er 20 intramurale plekken voor mensen met een lichamelijke beperking, bij Fokus Wonen. Verwacht wordt dat de woningvoorraad de komende jaren steeds geschikter wordt, doordat veel van de nieuw opgeleverde woningen voldoen aan het label levensloopgeschikt. Hierdoor wordt aangenomen dat mensen met een lichamelijke beperking vaker en langer thuis kunnen (blijven) wonen. Mensen met Niet Aangeboren Hersenletsel Mensen met niet aangeboren hersenletsel kunnen bij InteraktContour terecht voor (individuele) ambulante begeleiding, dagbehandeling en dagbesteding. InteraktContour heeft vijf woonlocaties in Almere. Op deze locaties wordt de laatste jaren een verzwaring van de doelgroep waargenomen: hogere indicaties en meerzorg. Ook verandert de woonvorm ten opzichte van vroeger. De klassieke woonvorm maakt plaats voor zoveel mogelijk wonen ‘in het normale leven’. InteraktContour beidt in Almere ondersteuning aan totaal 344 mensen: 222 personen krijgen (individuele (ambulante) begeleiding en dagbesteding, 60 personen hebben een LG indicatie wonen (intramuraal verblijf) en 62 personen krijgen ook behandeling via InteraktContour.

InteraktContour geeft aan dat het aanbod in Almere te krap is, waardoor een aantal inwoners uit Almere met een intramurale indicatie in Amersfoort en Zwolle geplaatst zijn. Daarbij kan het zijn dat het werkelijke aantal NAH-cliënten met een intramurale indicatie hoger is, maar omdat er overlap is met V&V en VG zorg, wordt verwacht dat enkele NHA-cliënten een zwaardere en bovenliggende indicatie (V&V of VG) hebben en daardoor niet bij InteraktContour verblijven. Op basis van demografische ontwikkeling wordt een groei van ongeveer 10% tot 2040. Voor de verwachte groei van het aantal intramurale woonindicaties wordt dus een groei verwacht van ongeveer 6-10 personen. Om ook in de toekomst passende zorg en ondersteuning te kunnen bieden aan mensen met NAH wil InteraktContour in Almere een nieuwe voorziening realiseren met plek voor 24-48 personen. Voorkeur gaat uit naar een voorzieningen van (minimaal) 48 personen (ter vervanging van ouderen locaties). Dit betreft een zogenaamde kernvoorziening, waardoor er gezien het volume veel ondersteuning op de locatie kan worden verzorgd en alle ondersteuningsvormen onder één dak kunnen worden gegeven. InteraktContour wil hiervoor zelf investeren en bouwen en is daarvoor op zoek naar een geschikte locatie. Met deze ontwikkeling lijkt te kunnen worden voldaan aan de toekomstige vraag.

Prognose mensen met een Lichamelijke beperking Op basis van bovenstaande opgaven, het steeds geschikter wordende woonaanbod in de gemeente Almere, de beweging naar zelfstandig wonen én de demografische ontwikkeling van de gemeente dat er een licht groei van het aantal mensen met een lichamelijke beperking in de gemeente Almere zal zijn. Voor LG en specifiek mensen met NAH wordt daarom een groei verwacht van 80 plekken nu, naar 100 plekken in 2040. Een groei van 20 intramurale plekken in totaal. LG intramuraal geclusterd

2024

2030

2035

2040

totaal

Aanbod

Vraag

100

Opgave

-15

Tabel: LG intramuraal geclusterd Almere 2024-2040. Bron: ABF (2024), bewerking BMC (2024).

Woonbehoefte mensen met een (licht) verstandelijke beperking Binnen de VG-sector is de inzet gericht op zo zelfstandig mogelijk mee kunnen doen en daarom wordt (waar mogelijk) ingezet op het scheiden van wonen en zorg. Dit geldt voor cliënten met lichte zorgzwaarten. Wel wordt, door de toenemende complexiteit van de zware zorg gesignaleerd

Woonzorganalyse gemeente Almere - 22

dat kleinere locaties onder druk komen te staan: meer personeel is nodig voor minder cliënten en daardoor schieten de overheadkosten op kleine locaties omhoog. ‘Verdikken’ van bestaande locaties lijkt dan een oplossing: kleine locaties sluiten of afstoten om ze op te nemen in grotere locaties en tegelijkertijd over te gaan op het huren van maatschappelijk vastgoed. Nieuw of toekomstige aanbod voor mensen met een verstandelijke beperking is bij voorkeur zelfstandig geclusterd (waar mogelijk gespikkeld) en in de buurt van voorzieningen, zodat zoveel mogelijk aansluiting is bij de maatschappij. Bij zelfstandige woonvormen wonen mensen bij voorkeur gespikkeld (en geclusterd), zelfstandig in de wijk, waardoor een mooie balans tussen vragers en dragers bestaat. Net als bij ouderen heeft deze groep baat bij een voorziening in de buurt van een woonzorgcomplex van een zorginstelling, zodat kan worden teruggevallen op de voorzieningen die daar aanwezig zijn. Binnen een wooncomplex kunnen desgewenst woongroepen bestaan. Hier voeren bewoners in een groepswoning een gezamenlijk huishouden met een kleine groep mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag. Het is een huiselijke setting met zorg nabij, maar verder leven inwoners hier zo normaal mogelijk.

2.6.3 Mensen die uitstroom uit een instellingen (jeugd/MO/BW/detentie/VO) De groep mensen die uitstromen uit een instelling bevat meerdere aandachtsgroepen in een beleidsveld dat volop in beweging is en waar nog veel zaken onduidelijk zijn. Zo werkt de GGZ aan vergaande extramuralisering, wordt met het Nationaal Actieplan Dakloosheid beoogd dakloosheid in 2030 te hebben opgelost, stimuleert de doordecentralisatie van Beschermd Wonen en de (opnieuw uitgestelde) invoering van het nieuwe financieel verdeelmodel en woonplaatsbeginsel de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis en wordt van gemeenten een actieve rol verwacht bij de re-integratie tijdens en na detentie8. Ten aanzien van de registratie van de instroom, opvangduur en uitstroom van deze cliënten in de voorzieningen valt ook nog veel te verbeteren en dat maakt dat het alles bij elkaar niet eenvoudig is de exacte omvang van de aandachtsgroepen te achterhalen en daarmee te voorspellen. Toch zijn er, op basis van de schaarse beschikbare informatie, prognoses opgesteld voor de diverse aandachtsgroepen in deze categorie. Klinische GGZ Bij ernstige psychische problemen kan worden besloten tot een opname in een GGZ-instelling (geestelijke gezondheidszorg). Bij klinische GGZ (ook wel specialistische GGZ genoemd) gaat het om cliënten die gedurende de opname worden behandeld.

Opname met behandeling in een GGZ instelling wordt – maximaal 3 jaar – vergoed door de zorgverzekeraar binnen de basisverzekering Zvw (Zorgverzekeringswet). In 2021 telde Almere 350 cliënten in de specialistische GGZ met verblijf, 16,3 per 10.000 inwoners. Als een verblijf nodig is voor langer dan 3 jaar, dan wordt dat op basis van indicatie betaald vanuit de Wlz (Wet langdurige zorg) en is er sprake van een indicatie GGZ-B verblijf. Een deel van de GGZ-cliënten stroomt door naar een GGZ-verblijf bekostigd vanuit de Wlz. De mogelijkheden het verblijf te verlengen vanuit de Wmo zijn volgens de GGD in Almere gedecimeerd met de afbouw van de socio-woningen. De GGZ en verslavingszorg richten zich steeds meer op ambulante behandelingen, waardoor de mogelijkheden voor intramurale zorg beperkt zijn en mensen soms terecht komen in de MO zonder behandeling en zonder passende begeleiding. Het deel van de cliënten dat wel weer zelfstandig kan wonen kan mogelijk weer naar het oude woonadres of zou naar een nieuwe woonplek moeten gaan en daar de verdere ambulante begeleiding moeten ontvangen die nodig is.

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/recidive/vraag-en-antwoord/hoe-is-de-nazorg-voor-gedetineerdengeregeld

Woonzorganalyse gemeente Almere - 23

Prognose Op basis van een gelijkblijvend aandeel cliënten in de specialistische GGZ met verblijf per 10.000 inwoners en de verwachte bevolkingsontwikkeling wordt een toename in de specialistische GGZ met verblijf verwacht van op jaarbasis 370 in 2024 naar 500 cliënten in 2040. Klinische GGZ

Aanbod Vraag Opgave

2024

2030

2035

2040

totaal

370

420

460

370

420

460

500

130

Tabel: prognoses cliënten in specialistische ggz in Almere 2024-2040. Bron: ABF (2024), bewerking BMC (2024).

Bij een verdere daling van het aantal cliënten in de specialistische GGZ met verblijf naar een niveau van 15,0 per 10.000 inwoners voor Almere in 2040 komt de schatting uit op 460 in plaats van 500. Voorwaarde voor deze afname is dat de prop in de maatschappelijke opvang en beschermd wonen (mensen die intramurale plekken bezet houden doordat ze niet kunnen uitstromen door gebrek aan passende woonruimte) wordt opgelost. Dan kan de prognose naar beneden worden bijgesteld. Beschermd wonen Wmo Beschermd wonen is voor mensen met psychische of sociale problemen die niet zelfstandig kunnen wonen en een beschermde woonplek nodig hebben. Sinds de decentralisatie van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) in 2015, is beschermd wonen de verantwoordelijkheid van de 44 centrumgemeenten. Zij regelen de benodigde ondersteuning voor alle inwoners in een regio, bestaande uit de centrumgemeente en meerdere regiogemeenten. Er is gestart met de doordecentralisatie van beschermd wonen, waarna beschermd wonen een taak wordt van alle gemeenten. Geplande invoerdatum was 1 januari 2022, maar inmiddels is de streefdatum van invoering 1 januari 2025. Daarnaast is er een transitie gaande van Beschermd wonen naar Beschermd thuis, die erop gericht is cliënten zo lang mogelijk thuis te laten wonen.

Ook ligt er een wetsvoorstel voor de invoering van een woonplaatsbeginsel, waardoor gemeenten verantwoordelijk worden voor beschermd wonen voor hun eigen inwoners, met als (nieuwe) streefdatum voor invoering 1 januari 2026. De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) geldt als vangnetwet in de zorg/hulp. Daar waar in aanpalende ketens (jeugd/wlz/behandeling/forensisch) tekort aan capaciteit is of is ontstaan, wordt deze druk naar de Wmo geleid. Dit betekent dat het aanbod Beschermd Wonen zich moet aanpassen aan veranderingen binnen aanpalende ketens. Momenteel is er een hiaat zichtbaar tussen deze aanpalende ketens en het aanbod BW (in omvang en aard begeleiding), waardoor kwetsbare inwoners verstoken blijven van de juiste zorg en/of hulp. Deze extra druk binnen de MO is vervolgens ook zichtbaar bij de GGD (o.a. Vangnet & Advies) Openstelling Wlz voor GGZ Na de openstelling van de Wlz voor GGZ is het aantal indicaties van BW Wmo aanzienlijk gedaald. Van 970 in 2020 naar 590 in 2023. Door de openstelling van de Wlz zijn de zwaarste clienten overgegaan van de Wmo naar de Wlz en daardoor is het tijdelijke karakter van BW en de Wmo versterkt. Beschermd Wonen Wmo is dan ook in principe bedoeld als tijdelijke voorziening. De bedoeling is dat mensen op enig moment uitstromen naar een woonplek waar ze zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen, al dan niet met ambulante begeleiding.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15794310/2