Bundel PM 11 november

Gemeente Almere maar de toegangen zijn niet • We stimuleren dat we beter weten wie wat kan bijdragen aan een gezonder Almere en verbonden. Warme overdracht benutten elkaars kennis en ervaring beter. binnen het netwerk blijkt vaak Met de financiële regeling van Goud stimuleren een koude te zijn”. De interventies die we inzetten om deze doelen we de komende tijd meer bewonersinitiatieven (STRATEGISCH ADVISEUR SOCIAAL te behalen, zijn terug te vinden in het Almeers voor een gezonde leefstijl en beweging. Ook is er DOMEIN) Preventieakkoord. ruimte voor activiteiten voor de meer kwetsbare ouderen met een lage SES, een klein netwerk en ouderen met een migratieachtergrond. Daar­ naast hebben de netwerkpartners van Goud een aantal al lopende activiteiten en interventies o.g.v. gezondheid en preventie. VERANTWOORDELIJK: Netwerk van gemeente Almere, organisaties, zorginstellingen VERANTWOORDELIJK: en inwoners Netwerk Goud in Almere

18

Ontmoeten en actief in de buurt

2.2 ONTMOETEN EN ACTIEF IN DE BUURT

Een sterke sociale basis is voor iedereen belang­ ix

rijk, maar zeker voor ouderen. Onder sociale basis verstaan we laagdrempelige voorzieningen, organisaties en diensten die het mogelijk maken dat alle mensen kunnen meedoen in de maat­ schappij. Dit kan bijvoorbeeld door sociaal werk, buurthuizen, lokale steunpunten mantelzorg en bewonersinitiatieven. Een stevige sociale basis kan eenzaamheid en andere psychosociale problemen voorkomen en helpt bij het terugdringen van de eerder genoemde gezondheidsverschillen.

Volgens professionals en inwoners zijn er op dit moment zes vraagstukken waar Goud aan moet werken op het gebied van ‘Ontmoeten en actief in de buurt’.

“Soms staat er op flyers geen telefoonnummer voor meer informatie. Dat is belangrijk, zeker voor ouderen. Dat houdt het laagdrempelig.” (OUDERE UIT ALMERE)

19

Vraagstukken voor Goud op het gebied van Wat is er nodig? Ontmoeten en actief in de buurt

Ontmoeten en actief in de buurt: “Er zijn wel activiteiten, 1. Er zijn onvoldoende laagdrempelige 1. Meer laagdrempelige ontmoetingsplekken maar ik ben 57. Veel is voor ontmoetingsplekken voor ouderen. Uit interviews voor ouderen met ouderen blijkt dat zij behoefte hebben aan 65 plus en ik heb nu nog laagdrempelige ontmoetingsplekken waar ze zelf 2. Een subsidieregeling voor het verlengen van niet echt aansluiting.” activiteiten kunnen organiseren. Buurtparken, goedlopende initiatieven (OUDERE UIT ALMERE) bankjes en inloophuizen in de buurt verbinden buurtbewoners met elkaar. Omdat elke buurt 3. Een duidelijk overzicht van activiteiten voor weer anders is, zijn activiteiten op buurtniveau bewoners en professionals belangrijk. 4. Meer cultuursensitieve activiteiten voor 2. Er is geen structureel geld voor ouderen met een migratieachtergrond bewonersinitiatieven met bestaansrecht. 5. Onderzoek of het aantal activiteiten voor 3. Professionals en bewoners weten vaak niet welke ouderen met een lage SES voldoende activiteiten er zijn. Ouderen hebben moeite met aanwezig is in Almere het vinden van de juiste activiteiten. Het aanbod is groot, waardoor ze door de bomen het bos niet 6. Activiteiten op het grensvlak van meer zien. dagbesteding en welzijn

4. Ouderen met een migratieachtergrond geven aan geen aansluiting te vinden bij bestaande activiteiten en willen meer cultuursensitieve activiteiten die aansluiten bij hun eigen behoeften “Het aanbod sluit niet aan “Als je iets wilt doen of 5. Activiteiten kosten vaak geld waardoor ouderen bij de wensen en behoeften weten zul je er zelf naar met een lage SES niet mee durven of kunnen doen van migrantenouderen.” moeten zoeken.” (OUDERE UIT ALMERE) (OUDERE UIT ALMERE) 6. Er is behoefte aan activiteiten op het grensvlak van dagbesteding en welzijn.

20

Hoe realiseren we dit? Ontmoeten en actief in de buurt

Er bestaan ook veel activiteiten die gratis zijn Goud werkt samen met de GGD aan een sociale Het Netwerk Kleurrijk Almere is onderdeel van voor inwoners. Het is mogelijk dat ouderen hier kaart. We onderzoeken hoe de sociale kaart het grotere netwerk Goud. Kleurrijk Almere is niet altijd op de hoogte van zijn. Vanuit Goud gaan ouderen en professionals kan helpen bij het een netwerk van bewoners, vrijwilligers en we met de GGD kijken of we in de sociale kaart vinden van de juiste activiteiten. Goud wil (digita­ professionals die zich inzetten om de ondersteu­ verschil kunnen maken tussen activiteiten waar le) platforms stimuleren om informatie te ning van migrantenouderen in Almere te verbete­ wel en geen kosten aan verbonden zijn. Op dit ontsluiten en vraag en aanbod aan elkaar te ren. Zij werkt aan een samenhangend aanbod van moment weten we nog te weinig wat de behoeften koppelen. Daarnaast vraagt Goud in het netwerk zorg & welzijn. Het netwerk versterkt de keten van ouderen met een lage SES zijn. Dit onder­ om de bestaande activiteiten meer samen te voor het tijdig signaleren van behoeften van werp agendeert Goud binnen het netwerk en promoten op manieren die ouderen aanspreken. migrantenouderen, betrekt migrantenouderen intern bij de gemeente. De campagne voor Goud levert ook een bijdrage voortdurend bij het afstemmen van vraag op aan het ontsluiten van informatie.

aanbod en ondersteunt professionals bij het werken met migrantenouderen. VERANTWOORDELIJK: Netwerk Goud in Almere en VERANTWOORDELIJK: VERANTWOORDELIJK: Gemeente Almere GGD en netwerk Goud in Almere Netwerk Kleurrijk Almere

Het Welzijnskader werkt aan een subsidierege­ In samenwerking met de coördinatiegroep Naast de laagdrempelige ontmoetingsplekken ling voor bewonersinitiatieven. Team Leefbaar­ Welzijnskader en team Leefbaarheid van de kijken we binnen het netwerk naar initiatieven heid schrijft een nota overheidsparticipatie. Goud gemeente maken we een plan voor meer laag­ voor ondersteuning van kwetsbare ouderen en sluit aan bij deze ontwikkelingen en zorgt voor de drempelige ontmoetingsplekken voor ouderen. hun mantelzorgers. Het gaat hierbij om activitei­ bekendheid van de mogelijkheden onder ouderen. ten met lichte ondersteuning. Dit jaar wordt Zo kunnen zij op een laagdrempelige manier bijvoorbeeld het Odensehuis opgezet. We houden subsidie aanvragen. Als een activiteit goed loopt, goed in de gaten hoe dit initiatief loopt. moeten bewoners makkelijk deze activiteit kunnen verlengen. Als het nodig is bieden we ondersteuning om een activiteit zelfstandig voort te zetten.

VERANTWOORDELIJK: VERANTWOORDELIJK: Gemeente Almere en netwerk VERANTWOORDELIJK: Gemeente Almere Goud in Almere Netwerk Goud in Almere

21

2.3 VEILIG IN EN OM HET HUIS Veilig in en om het huis

x Een onveilig gevoel heeft impact op de kwaliteit van het leven. Mensen die zich onveilig voelen, zijn vaak minder buiten en hebben minder beweging, met schadelijke gezondheidseffecten. Vanuit Goud maken we een onderscheid tussen veilig wonen en angst voor criminaliteit.

Veilig wonen Doordat steeds meer mensen tot op hoge leeftijd thuis blijven wonen, neemt het belang van een veilige woning duidelijk toe. Door inzicht te geven in gevaren in en rond het huis en deze aan te pakken, kunnen ongemakken en ongevallen voorkomen worden. Aanpassingen en hulpmiddelen kunnen een huis veiliger maken voor ouderen. Zo kunnen ouderen langer thuis wonen. Uit de monitor Seniorvriendelijke gemeenten komt naar voren dat de meeste ouderen hun trap en badkamer laten aanpassen.

Angst voor criminaliteit Vaak is de angst voor criminaliteit onder ouderen groter dan de daadwerkelijke ervaren criminaliteit. Uit de enquête van Goud in 2020 onder professionals blijkt dat meer dan de helft van de ouderen die zij spreken weleens hebben aangegeven dat zij zich onveilig voelen. Het gaat hierbij om angst voor overvallen, inbraak, maar ook voor de groeiende cybercriminaliteit.

22

Vraagstukken rondom veiligheid Hoe realiseren we dit? Veilig in en om het huis

1. Hoe bevorderen we dat ouderen langer veilig thuis Aanpassingen en hulpmiddelen kunnen een xi Ouderen zijn minder vaak slachtoffer van crimi­ kunnen wonen? woning veilig maken. Vaak kunnen ouderen zelf naliteit dan jongeren. Toch voelen zij zich vaak ook aanpassingen aanbrengen om hun huis veilig onveilig. De gemeente Almere (afdeling Veilig­ 2. Ouderen (gevoelsmatig)beter beschermen tegen te maken. Vanuit de campagne Goud in Almere heid) werkt aan de uitvoering van het actieplan criminaliteit in en om het huis delen we tips en informatie hierover met inwo­ Veiligheid 2019-2022. Dit plan richt zich niet ners en professionals. Voor veel inwoners is dit specifiek op ouderen. Goud gaat met afdeling voldoende. Als er meer ondersteuning of aanpas­ Veiligheid kijken wat we aan preventie en cyber­ sing nodig is in het huis dan kunnen meer criminaliteit kunnen doen voor ouderen. Wat is er nodig? kwetsbare ouderen bij hun wijkteam een Wmo- aanvraag doen. In de monitor Seniorvriendelijke 1. Interventies die het langer veilig thuis gemeenten geeft een groot deel van de senioren wonen stimuleren aan (vaak meer dan de helft) onbekend te zijn met de informatie en de ondersteuning die de ge­ 2. Ouderen (gevoelsmatig) beter beschermen meente aanbiedt.

Goud kijkt binnen de campagne tegen criminaliteit in en om het huis met en daarbuiten hoe we de informatievoorziening informatie en interventies voor ouderen kunnen verbeteren en betrekt daarbij ook ouderen.

VERANTWOORDELIJK: VERANTWOORDELIJK: Gemeente Almere Gemeente Almere

“Ik vind dat er meer “Ik kan het allemaal niet meer zo goed volgen en informatie in de kan ook met de computer niet goed uit de weg. brievenbus mag vallen.” Daarom krijg ik lastig informatie.” (OUDERE UIT ALMERE) (OUDERE UIT ALMERE)

23

2.4 GOED WONEN Goed wonen

Onder goed wonen verstaan we een geschikte woning en een geschikte woonomgeving waar ouderen lang zelfstandig kunnen blijven wonen. De vele eengezins­ woningen die Almere kent, zijn vaak niet meer geschikt voor de vergrijzende bevolking. Het is nodig het woningaanbod aan te passen.

We verwachten steeds meer specifieke vragen van ouderen wat betreft wonen. Uit de monitor blijkt dat Almeerse ouderen behoefte hebben aan een groter aanbod van geschikte én betaalbare (senioren) woningen in de eigen wijk. Als dit kan, zijn senioren eerder bereid een verhuisstap te maken. De bereid­ heid om te verhuizen is het grootst als ouderen in de eigen buurt of wijk kunnen blijven. Er is minder bereidheid om te verhuizen naar een woning in een ander stadsdeel van Almere. Ook uit de interviews met professionals blijkt dat het aanbod van senioren­ woningen in Almere laag is.

Naast een geschikte woning bepaalt de woonomge­ ving ook of iemand goed woont. xiiOf een buurt geschikt is om zelfstandig te kunnen blijven wonen, bepalen 4 factoren: • fysieke factoren (bijvoorbeeld de inrichting van de gebouwde omgeving) • functionele factoren (zoals de aanwezigheid en nabijheid van primaire en secundaire voorzieningen) • sociale factoren (bijvoorbeeld de contacten in de buurt) • groen in de wijk (blijkt uit interviews met ouderen)

24

Fysieke factoren Groen Goed wonen

Het wegnemen van fysieke belemmeringen rond xiii Meer dan de helft van de ouderen geeft in de inter­ “Er zijn twee supermarkten, dus het wonen en in de openbare ruimte is handig en views aan dat zij ‘groen in de buurt’ als belangrijke dat is fijn. Bij de supermarkten is zinvol voor ouderen (en andere doelgroepen), net als factor zien om prettig te wonen. xviWetenschappelijk voldoende zit- en rustmogelijkheden op straat. Het onderzoek toont aan dat een groene omgeving de er een bushalte. Dat is ook fijn. sociaal domein en ruimtelijke ordening, infrastruc­ sociale cohesie onder mensen bevordert. xviiOok Qua ontmoetingsplekken zou het tuur en de toegankelijkheid van voorzieningen bewegen mensen liever en langer in een groene, moeten daarin samen optrekken. Slecht toegankelij­ natuurlijke omgeving dan in een ‘verharde’, grijze fijn zijn als er verspreid door de ke voorzieningen of hoge drempels in en rond het omgeving. Beweging heeft een positief effect op de wijk meer kleine plekjes zijn die eigen huis kunnen leiden tot isolatie, eenzaamheid en fysieke gesteldheid van ouderen en buiten zijn op het goed bereikbaar zijn.” bewegingsarmoede. Met hulp van eenvoudige dag- en nachtritme. Daarnaast helpt groen in de stad middelen als een drempelhulp, bredere stoepen of ook tegen hittestress. (OUDERE UIT ALMERE) kleine aanpassingen zijn ouderen vaak al geholpen.

Functionele factoren Ouderen op hogere leeftijd vinden het belangrijk xiv

om dichtbij primaire voorzieningen te wonen zoals de “In de stedenbouwkundige supermarkt, huisarts, apotheek en openbaarver­ voerhaltes. Een functioneel geschikte woonomgeving planning in Almere hebben we is een woonomgeving waar primaire voorzieningen geen rekening gehouden met op een loopafstand zijn binnen 500 meter (over de deze ontwikkelingen. Het zijn weg) vanaf de woning. De afstand van 500 meter staat gelijk aan 10 tot 20 minuten wandelen voor veel eengezinswoningen. Op 70+-ouderen zonder beperking. het moment dat je iets wilt “We zijn 3 jaar geleden doen voor ouderen, is het lastig Sociale factoren bewust verhuisd van een xv Sociale contacten zoals familie en vrienden zijn een om het met de bestaande koophuis naar een kleinere belangrijk bron van steun. Naast de emotionele steun voorraad te doen. Je gaat geeft het sociale netwerk de ouderen vaak ook sociale huurwoning, zodat we structurele hulp bij persoonlijke verzorging of bestaande eengezinswoningen daar op lange termijn geen huishoudelijke taken. Als het sociale netwerk de ook niet slopen.” omkijken naar hebben.” oudere ook helpt bij de persoonlijke verzorging en (STRATEGISCH ADVISEUR SOCIAAL huishoudelijke taken, is het mantelzorg. Mantelzorg DOMEIN) (OUDERE UIT ALMERE) is een belangrijke pijler in het beleid om ouderen lan­ ger zelfstandig thuis te laten wonen.

25

Wat is er nodig? Goed wonen

Om ervoor te zorgen dat ouderen in Almere in een geschikte woonomgeving leven moeten we op wijkniveau inzicht hebben hoe hun huidige woonom­ 1. Een toename van seniorenwoningen “Als je een scootmobiel hebt, is geving is en wat er nodig is om het leefbaarder te in Almere het geen probleem. Maar heb je maken: 2. De woonomgeving moet overal in een rollator, dan is het een Vraagstukken Almere inclusief en geschikt zijn, uitdaging om naar de supermarkt zodat ouderen op een prettige manier en het gezondheidscentrum te 1. Er is een tekort aan seniorenwoningen in Almere. lang thuis kunnen blijven wonen gaan. Deze zitten op een soort 2. De woonomgeving moet overal in Almere inclusief verhoging. Je hebt een hellingbaan en geschikt zijn, zodat ouderen op een prettige ernaartoe, maar daarvoor moet je manier lang thuis kunnen blijven wonen. Deze deelonderwerpen zijn hierbij van belang: omlopen. Ik heb soms wel a. Is de fysieke ruimte geschikt voor ouderen? Zo medelijden met de mensen die nee, wat voor interventies zijn er nodig om het wel geschikt te maken? boodschappen doen met hun b. Zijn er voldoende primaire en secundaire rollator: niet zo snel kunnen lopen voorzieningen? Zo nee, welke voorzieningen en dan ook nog met je ontbreken nog en wat moeten we nog realiseren? boodschappen om moeten lopen.” c.

Zijn er voldoende activiteiten in de wijk die de (OUDERE UIT ALMERE) sociale cohesie bevorderen onder ouderen? d. Is er voldoende groen in de wijk?

26

Hoe realiseren we dit? Goed wonen

Zoals de Woonvisie 2020-2030 (Evenwichtig In buurten waar veel ouderen wonen toetsen we Is dat niet het geval dan leggen we dit vast. Ver­ bouwen aan de toekomst) beschrijft is het de samen met hen en met professionals of buurten schillende professionals geven in interviews aan ambitie om minimaal 1.000 seniorenwoningen in geschikt zijn. Goud gaat binnen de gemeente in dat als nabije voorzieningen niet haalbaar zijn, we Almere te ontwikkelen. Belangrijk hierbij is om gesprek met Stedelijk Beleid (wonen) en Leefbaar­ moeten kijken naar mogelijkheden m.b.t. mobiliteit. goed toegankelijke (drempelloze, gelijkvloerse en heid over ouderenwandelingen. Op dit moment comfortabele) en aantrekkelijke woningen toe te bestaat de ouderenwandeling nog niet, maar er zijn Sociale contacten en activiteiten voegen aan het huidige woningaanbod. Goud wel al een aantal wandelingen georganiseerd Het is niet makkelijk om te toetsen of het netwerk werkt nauw samen met het opgaveteam Wonen vanuit Inclusie en Diversiteit. van ouderen voldoende groot is. Wel kunnen we en Zorg voor Morgen. In deze samenwerking kijken naar het aantal activiteiten en ontmoetings­ besteden we aandacht aan de realisatie van Fysieke ruimte plekken in de buurt. initiatieven van inwoners en organisaties voor Tijdens de gezamenlijke wandeling testen gemeen­ alternatieve woonvormen.

te en ouderen in de buurt(en) of er fysieke belem­ Groen in de wijk meringen zijn. De ouderenwandeling is ook geschikt om te kijken of er voldoende groen is in de wijk. Mochten Voorzieningen professionals en bewoners vaststellen dat er We toetsen of primaire en secundaire voorzienin­ onvoldoende groen is, dan kunnen groene initiatie­ gen zich binnen een straal van 500 meter bevinden. ven in de wijk gestimuleerd worden.

VERANTWOORDELIJK: VERANTWOORDELIJK: Gemeente Almere Netwerk Goud in Almere en gemeente Almere

27

2.5 MAKKELIJK MOBIEL Makkelijk mobiel

Mobiliteit bevordert de lichamelijke en geestelijke gezondheid van iedereen, ook van ouderen. Hoe ouder mensen worden, hoe meer hun mobiliteit afneemt. xviiiIn Almere heeft 24% van de groep 65-plussers mobiliteitsbeperkingen, zoals moeite met lopen (meer dan 500 meter); met het dragen van een tas (van meer dan 5 kg over meer dan 10 m); met opstaan, bukken of traplopen. Meer vrouwen dan mannen hebben mobiliteitsbeperkingen. Er is weinig zicht op toename van kwetsbaarheid of afname van mobiliteit van senioren. De meeste mobiliteitsbeper­ kingen komen door klachten en aandoeningen van het bewegingsapparaat, zoals ernstige rugklachten, gewrichtsslijtage (artrose) en gewrichtsontsteking (reuma). Daarnaast veroorzaken valongevallen vaak mobiliteitsbeperkingen bij ouderen.

“Dankzij de scootmobiel ben ik mobiel en anders pak ik de auto.” (OUDERE UIT ALMERE)

28

Hulpmiddelen Vervoer Makkelijk mobiel

Ouderen die beperkt zijn in hun mobiliteit, kunnen Wanneer ouderen niet meer zelfstandig met het een beroep doen op hulpmiddelen en voorzieningen, openbaar vervoer kunnen reizen en ook niet gebracht die hen helpen beter te functioneren. Hiervoor of opgehaald kunnen worden door familie of vrien­ kunnen ze bij het wijkteam terecht. Bekendheid over den, is het mogelijk om via het wijkteam vervoer te de mogelijkheden en een juiste verwijzing vanuit regelen. Zowel ouderen als professionals geven in de wijkwerkers en huisartsen is hierbij belangrijk. verschillende interviews aan dat er behoefte is aan meer vervoer. Zo is de afstand tussen de woning en Beweging ter preventie bushalte soms te groot voor ouderen. Via de eerder Regelmatig bewegen is één van de beste manieren xix genoemde ‘ouderenwandeling’ is het goed om te om een betere gezondheid te krijgen en te houden. kijken in welke wijken hier sprake van is. Lichamelijke beweging is goed voor het hart, de bloedvaten en de longen en verkleint de kans op chronische ziekten, zoals hart- en vaatziekten, Vraagstukken diabetes type 2 en kanker. Samen met anderen bewegen, beïnvloedt zowel de lichamelijke als de 1. Hoe krijgen we meer ouderen in beweging om geestelijke gezondheid positief.

De professionals en mobiliteitsbeperkingen te voorkomen? ouderen geven in de interviews ook aan dat het stimuleren van beweging belangrijk is om (chroni­ 2. Wat kunnen we samen met de netwerkpartners sche) ziektes te voorkomen. regelen als de bushalte of andere activiteiten en voorzieningen te ver weg zijn (meer dan 500 Valpreventie meter) voor ouderen? Valongevallen veroorzaken ook vaak mobiliteitsbe­ perkingen bij ouderen. De fysiotherapeuten van de gezondheidscentra en het Geriatrisch Expertisecen­ Wat is er nodig? trum Almere kunnen ouderen helpen bij valpreventie. 1. Meer ouderen in beweging om mobiliteitsbeperkingen te voorkomen.

2. Samen met netwerkpartners onderzoeken welke oplossingen er zijn als de bushalte, activiteiten en voorzieningen te ver weg zijn (meer dan 500 meter)?

29

Hoe realiseren we dit? Makkelijk mobiel

Het Almeers Preventieakkoord en het Lokaal Via de ouderenwandeling stellen we vast in welke Sportakkoord Almere geven aandacht aan buurten de primaire en secundaire voorzieningen bewegen en sport. Daarnaast krijgen alle te ver weg (meer dan 500 meter) zijn van senio­ 70-plussers een uitnodiging voor een leefstijl­ renwoningen. Vervolgens kijken we binnen ons scan in de fysiotherapiepraktijken. Naar aanlei­ netwerk naar oplossingen. De Buurthopper, een ding van de resultaten ontwikkelen we speciale lokaal elektrisch voortuig dat ouderen ophaalt en beweegarrangementen voor ouderen, inclusief naar voorzieningen brengt voor een lage prijs, aandacht voor valpreventie. biedt aan om ouderen naar bushaltes te brengen als de bushalte te ver weg is voor ouderen.

VERANTWOORDELIJK: VERANTWOORDELIJK: Gemeente Almere en Netwerk Goud in Almere netwerk in de stad

30

Aandacht voor mantelzorgers

2.6 AANDACHT VOOR MANTELZORGERS

xx De vergrijzing, hogere levensverwachting en toename in medische mogelijkheden gaat gepaard met een toenemende en een complexere zorgvraag. Dit vergroot het beroep op zorgverleners, terwijl de beroepsbevolking de komende twintig jaar nauwe­ lijks groeit en het aantal beschikbare mantelzorgers daalt. Mantelzorg is de zorg en ondersteuning die partners, kinderen, familie, vrienden en andere bekenden aan een naaste geven. Dit gebeurt vrijwillig en onbetaald. xxiIn Nederland bieden 5,5 miljoen mensen mantelzorg. In 2040 is de verwachting dat het aantal mantelzorgers gehalveerd is in Nederland. Naast mantelzorg kan ook vrijwilligerswerk een bron van steun zijn. Maar deze mogelijke steun komt (deels) uit hetzelfde deel van de bevolking als de potentiële beroepsbevolking en het mantelzorgpo­ tentieel.

“Tot het overlijden van mijn vrouw ben ik voor haar mantelzorger geweest. Zij is bijna 13 maanden ziek geweest tot haar overlijden. Zij had een agressieve vorm van kanker.” (OUDERE UIT ALMERE)

31

Vraagstukken rond mantelzorgers Hoe realiseren we dit? Aandacht voor mantelzorgers

Oudere mantelzorgers geven vaak veel uren zorg. xxii

Niet alleen zal een groter deel van de mantelzorg bij de 75-plussers komen te liggen, maar dit zal ook een 1. Hoe kunnen we oudere overbelaste mantelzorgers Professionals in het veld geven in interviews aan hoge urenbelasting met zich meebrengen. xxiiiOudere ondersteunen? dat we veel meer kunnen inzetten op jongeren en mantelzorgers (75 jaar of ouder) zijn extra kwetsbaar de kracht van vitale ouderen als vrijwilligers. Het en hebben zelf meer lichamelijke gebreken. Bijna Wat is er nodig? is waardevol als een vitale oudere als vrijwilliger een op de tien mantelzorgers heeft te maken met af en toe zorgtaken kan overnemen van een ernstige belasting. De kans hierop neemt toe als 1. Inzetten van vrijwilligers om mantelzorgers te mantelzorger. Veel ouderen geven aan zingeving te mensen meer intensieve hulp geven of iemand ontlasten vinden in vrijwilligerswerk. Dit kan bijvoorbeeld helpen met dementie, een psychisch probleem of in door boodschappen te doen of een avondje spelle­ een terminale fase. tjes spelen met een oudere met dementie, zodat de mantelzorger even rust krijgt. Omdat ouderen steeds langer thuis blijven wonen is de ondersteuning van mantelzorgers nog belangrij­ Goud zet een werkgroep op om te kijken hoe we ker dan nu.

Deze ondersteuning kan komen van meer vrijwilligers kunnen werven, welke interven­ zorgprofessionals zoals de thuiszorg, van de huisarts ties mantelzorgers helpen en of we ook meer de of diens praktijkondersteuner, van de gemeente en verbinding kunnen maken met jongeren, bijvoor­ uiteraard van de VMCA. Bij ondersteuning valt te beeld via scholen en sportverenigingen. Ook gaat denken aan respijtvoorzieningen, informatie en Goud in Almere samen met het dementienetwerk lotgenotengroep. Flevoland kijken hoe we mantelzorgers van mensen met dementie kunnen ondersteunen. Dementie zal toenemen met de toenemende vergrijzing, dus is het belangrijk om hier goed beeld van te krijgen. Het is van belang om in de werkgroep rekening te houden met het bereiken van de meer kwetsbare doelgroepen zoals oude­ ren met een lage SES en migratieachtergrond.

VERANTWOORDELIJK: Netwerk Goud in Almere

32

2.7 ZINGEVING EN PERSOONLIJK CONTACT Zingeving en persoonlijk contact

Vanuit positieve gezondheid geldt zingeving als de xxiv

belangrijkste gezondmakende factor. Aandacht voor zingeving bij ouderen zelf, maar ook bij iedereen die met ouderen te maken heeft, verbetert het welbevin­ den van ouderen. Zingeving is een innerlijk proces en kan niet bevorderd worden door activiteiten. Een aantal professionals boven de 60 jaar geven in de interviews aan dat zij moeite hebben met de term zingeving. Het kan zwaar aanvoelen. Wat maakt jouw leven zinvol? Waar word jij blij van? Dit zijn vragen die laagdrempeliger zijn en geven toch een gesprek over zingeving zonder het woord ‘zingeving’ centraal te stellen. Volgens de Raad van ouderen is er een campagne nodig over de realiteit van het ouder worden en de voorbereiding hierop. Vanuit de campagne Goud in Almere vergroten we de bewust­ wording van het ouder worden.

“Ik hou me bezig met mijn hobby’s zoals schrijven, verzorgen van kamerplanten en etc. Thuis verveel ik me niet. Vroeger gaf ik aandacht aan anderen, nu geef ik mezelf de tijd en aandacht. Wat dat betreft ben ik iets egoïstischer geworden.” (OUDERE UIT ALMERE)

33

Wat is er nodig? Zingeving en persoonlijk contact

xxv De Raad van Ouderen benoemt een aantal punten Zingeving is volgens de Raad van Ouderen nog xxvi

die het leven van ouderen zinvol maken. Veel ouderen grotendeels onontgonnen gebied in het bewustzijn noemen het gezinsleven en de verbinding met van eerstelijnszorg, zorgverzekeraars, media en 1. Mensen goed voorbereiden op het ouder worden dierbaren als eerste. Ook zorg, zowel mantelzorg als samenleving. De Raad van Ouderen adviseert om het en hoe zij hun derde levensfase zinvol kunnen zorg voor kleinkinderen en huisdieren, wordt veel bewustzijn te vergroten en de mantelzorgers en invullen genoemd. Verder geven ouderen aan het zinvol te zorgvrijwilligers adequaat te ondersteunen bij vinden bij te dragen aan de samenleving door rouwverwerking en geestelijke zorg. Ook is het van 2. Vitale ouderen inzetten om bij te dragen aan de vrijwilligerswerk of bestuurswerk. Zij willen iets belang om te investeren in de kennis rond zingeving samenleving met vrijwilligerswerk, bestuurswerk achterlaten voor volgende generaties, zoals een onder professionals en huisartsen in de zorg en of andere activiteiten stamboom, kunst en het beschermen van oude welzijn. ambachten. En het vermogen om zelf richting te 3. Meer kennis rond zingeving onder huisartsen en geven aan hun leven en het zien van nieuwe moge­ Vraagstukken rondom zingeving andere professionals lijkheden in de nieuwe levensfase, maken het leven voor veel ouderen ook zinvol. 1.

Hoe zorgen we ervoor dat mensen zich goed voorbereiden op het ouder worden en hun derde Kenmerkend voor de derde en vierde levensfase is levensfase zinvol kunnen invullen? dat we er in onze Westerse samenleving niet echt een betekenis aan hebben gegeven, behalve vrijwilligers­ 2. Hoe kunnen we vitale ouderen meer inzetten om werk, reizen en het zorgen voor kleinkinderen. Het bij te dragen aan de samenleving met past bij Goud dat we nadenken over de waarde van vrijwilligerswerk, bestuurswerk of andere het ouder worden waardoor we wellicht in Almere activiteiten? een nieuwe betekenis weten te vinden. 3. Hoe zorgen we voor meer kennis rond zingeving onder huisartsen en andere professionals?

34

Hoe realiseren we dit? Zingeving en persoonlijk contact

De campagne Goud in Almere bereidt 65-plus­ Goud stimuleert kennisdeling. Dit jaar hebben sers voor op het ouder worden. Deze doelgroep netwerkpartners uit het medisch en het sociaal verlagen we na enige tijd naar 55+. Het is onze domein samengewerkt aan een Webinar over ambitie om ook organisaties en bedrijven hierbij eenzaamheid. Het is onze ambitie om ook voor te betrekken, zodat werknemers van boven de 50 het leefgebied Zingeving en persoonlijk contact te zich al langzaam kunnen oriënteren op de onderzoeken hoe we huisartsen en andere verschillende mogelijkheden na hun pensioen. professionals kunnen informeren en inspireren. Het is goed voor Goud om na te denken over de Ook in de netwerkbijeenkomsten besteden we vormgeving van cursussen als Pensioen in Zicht. aandacht aan dit thema.

VERANTWOORDELIJK: VERANTWOORDELIJK: Netwerk Goud in Almere Netwerk Goud in Almere

Via de werkgroep Mantelzorgers en Vrijwilligers gaan we kijken hoe we meer vitale ouderen kunnen activeren voor vrijwilligerswerk, be­ stuurswerk of andere activiteiten.

VERANTWOORDELIJK: Netwerk Goud in Almere

35

2.8 EENZAAMHEID Eenzaamheid

Eenzaamheid verwijst naar de subjectieve bele­ xxvii

ving van de persoonlijke contacten. Binnen eenzaam­ heid is onderscheid tussen sociale eenzaamheid, emotionele eenzaamheid en existentiële eenzaam­ heid. Bij sociale eenzaamheid ontbreekt er een ondersteunend netwerk van familie, kennissen en buren. Emotionele eenzaamheid is het ontbreken van een intieme relatie zoals met een partner. Met existentiële eenzaamheid bedoelen we het individue­ le verlangen naar een zinvol leven. Naast eenzaam­ heid is er ook nog sociaal isolement. Sociaal isole­ ment verwijst naar het objectief geïsoleerd zijn of het beperkt aantal contacten. De omvang en de subjec­ tieve beleving van het persoonlijke netwerk zijn twee wezenlijk verschillende zaken. Iemand met een groot netwerk kan zich toch eenzaam voelen. Vaak gebrui­ ken we de begrippen door elkaar en bedoelen we iets anders.

Chronische eenzaamheid (vanaf 9 maanden eenzaam zijn) leidt tot gezondheidsklachten zoals depressie, verminderde cognitie, verhoogde kans op hart- en vaatziekten, verhoogde kans op vroegtijdig overlijden en verhoogd risico op de ziekte van Alzheimer. xxviiiVan de Almeerse ouderen voelt 47 % zich eenzaam.

36

Wat is er nodig? Eenzaamheid

Veel interventies blijken niet effectief, omdat ze xxix

niet aansluiten bij de deelnemers. De meeste interventies maken geen onderscheid in oorzaken, 1. Meer effectieve interventies stimuleren die “Intimiteit is voor veel ouderen aard en ernst van de eenzaamheid of het sociaal aansluiten bij de beoogde deelnemers. belangrijk, tot op hoge leeftijd. Een isolement. Uit de interviews met professionals en ouderen is naar voren gekomen dat het aanbod om 2. Bekendheid met het aanbod onder inwoners en gemis aan intimiteit kan leiden tot eenzaamheid aan te pakken vaak niet bekend is. Ook professionals gevoelens van eenzaamheid. Ik is er vaak nog niet voldoende kennis rond het thema onder professionals. Hierdoor krijgen veel eenzame 3. Interventies om chronische eenzame ouderen te mis ook de intimiteit. Ik ben op dit ouderen niet meteen hulp of een juiste verwijzing vinden en verder te helpen moment alleen, maar niet voor hulp. Wanneer mensen chronisch eenzaam zijn, eenzaam. De eenzaamheids­ helpen activiteiten niet meer om uit de eenzaamheid te komen. gevoelens zijn vaak het gevolg van een verminderde mobiliteit en lage Vraagstukken rond eenzaamheid sociale vaardigheden. Dan ben je 1. Hoe kunnen we meer interventies stimuleren die veroordeeld tot een plek achter de effectief zijn en aansluiten bij de doelgroep? Wat geraniums. Ik heb mijn hobby’s en werkt tegen eenzaamheid? gebruik mijn facebook pagina als 2.

Hoe zorgen voor bekendheid van het aanbod onder uitlaatklep. Daarnaast heb ik een inwoners en professionals? doel om ooit naar Ethiopië te gaan 3. Hoe vinden we en zorgen we voor de chronische om het graf van mijn moeder te eenzame ouderen? kunnen bezoeken. Ik beschik helaas nog niet over de financiële middelen om een reis naar Ethiopië te kunnen bekostigen.” (OUDERE UIT ALMERE)

37

Hoe realiseren we dit? Eenzaamheid

Kennisdeling: We kunnen alleen de juiste Door de coronacrisis is het aantal eenzamen interventies ontwikkelen als we meer kennis gegroeid. Het Rijk heeft daarom een steunpakket hebben over het onderwerp. De gemeente om eenzaamheid te bestrijden. Goud is verant­ Almere is aangesloten bij het landelijke actie­ woordelijk voor het invullen van dit steunpakket. programma Een tegen Eenzaamheid van VWS. De werkgroep die daarvoor is opgericht ziet dat Vanuit dit actieprogramma adviseert Movisie er in Almere al veel bestaat. Er is behoefte aan Goud rond het thema eenzaamheid. Daarnaast meer geïntegreerde communicatie richting maakt Goud in Almere gebruik van de kennis van inwoners, bijvoorbeeld een boekje met alles een eenzaamheidsexpert. Het afgelopen jaar rondom eenzaamheid. Het idee is om een deel heeft Goud veel gedaan aan kennisdeling en dit van de rijksmiddelen hiervoor in te zetten. blijven we doen.

VERANTWOORDELIJK: VERANTWOORDELIJK: Netwerk Goud in Almere Netwerk Goud in Almere

De werkgroep eenzaamheid die is voortgekomen uit Goud onderzoekt hoe we activiteiten beter kunnen koppelen aan de eenzaamheidsfase van Almeerders. De werkgroep werkt hierin samen met de GGD. Het doel is om een tool te ontwik­ kelen die professionals helpt om eenzame ouderen sneller te verwijzen naar de juiste activiteiten. Wanneer een oudere chronisch eenzaam is, werkt een activiteit die zich richt op ontmoeting bijvoorbeeld minder. Voor deze fase is er meer coachende hulp nodig.

VERANTWOORDELIJK: Netwerk Goud in Almere

38

Ambities leefgebieden

Zorg en ondersteuning dichtbij Ontmoeten en actief in de buurt Veilig in en om het huis

1. Betere aansluiting Wmo, Zvw en Wlz door 1. Meer laagdrempelige 1. Langer veilig thuis wonen lokale en regionale afspraken. ontmoetingsplekken 2. Bescherming tegen criminaliteit 2. Focus op preventie en gezond en wel ouder 2. Goedlopende initiatieven sneller worden verlengen met subsidieregeling Dit doen we o.a. door: 3. Overzicht van activiteiten voor inwoners • woningaanpassingen; Dit doen we o.a. door: en professionals • aandacht voor cybercriminaliteit. • klantreizen; 4. Meer aandacht voor diversiteit en • projecten ‘Zorg in de wijk’ en inclusie bij aanbod activiteiten ‘Wie zorgt in de wijk’. 5. Activiteiten tussen dagbesteding en welzijn Goed wonen

Dit doen we o.a. door: 1. Toename van seniorenwoningen in Almere Makkelijk mobiel • verbeteren sociale kaart; 2. Inclusieve en geschikte woonomgeving • onderzoek behoeften van ouderen met bevorderen 1. Meer ouderen in beweging ter preventie een migratieachtergrond door netwerk 2. Alternatieven onderzoeken als Kleurrijk Almere. Dit doen we o.a. door: voorzieningen en bushalte te ver weg zijn • omgevingsanalyse via ouderenwandelingen. Dit doen we o.a. door: Zingeving en persoonlijk contact • initiatieven die zich richten op beweging. 1. Voorbereiden op ouder worden stimuleren 2. Vitale ouderen inspireren om bij te Eenzaamheid dragen aan de samenleving Aandacht voor mantelzorgers: 3. Meer kennis rond zingeving onder 1. Meer effectieve en passende interventies professionals 2. Meer bekendheid van aanbod tegen 1. Mantelzorgers ontlasten door inzet eenzaamheid vrijwilligers Dit doen we o.a. door: 3. Chronische eenzame ouderen • cursus Pensioen in Zicht vinden en verder helpen Dit doen we o.a. door: breed verspreiden. • vitale ouderen als Dit doen we o.a. door: vrijwilliger stimuleren. • kennisdeling.

AFBEELDING 5

39

Communicatie en informatievoorziening Communicatie ondersteunt en bevordert de netwerkstrategie van Goud. Het netwerk is verstevigd en uitgebreid en gezamenlijke initiatieven hebben zichtbaarheid gekregen.

De komende jaren ondersteunen we met H3 communicatie de uitbreiding naar meer:

PARTICIPATIE Met communicatie faciliteren en inspireren we senioren om mee te denken en doen aan Goud. We faciliteren en inspireren het brede netwerk van Goud om bij te dragen aan de doelstellingen bij de verschillende thema’s. Zo vinden we (nog beter) aansluiting bij de wensen, capaciteiten en behoeften van huidige en toekomstige oudere inwoners van Almere. Ook verbindt het de veelheid aan - kleine en grote - activiteiten, partijen, vrijwilligers en initiatieven in de stad.

INSPIRATIE Met een campagne voor senioren nodigen we hen uit na te denken over hun oude dag; de uitdagingen en de mogelijkheden daarvan.

DRAAGVLAK EN KENNIS Communicatie rondom Goud draagt bij aan het delen van kennis en het aanjagen van vernieuwing door initiatieven, onderzoek en projecten te ondersteunen die een antwoord geven op een of meerdere doelstellingen voor de ouderen van Almere.

40

CAMPAGNE Goed ouder worden in Almere. Dat willen we laten zien en stimuleren met Goud. De campagne Goud in Almere laat zien dat oud worden in Almere fijn is. En dat senioren van waarde zijn voor Almere en wat kunnen betekenen voor de stad. We bieden aankno­ pingspunten voor Almeerders om hun oude dag goed voor te bereiden en goed te beleven. De campagne sluit met een warme, positieve toon aan op deze boodschap. De campagne richt zich vooral op vijf thema’s: eenzaamheid, zorg, activiteiten, veilig wonen en actualiteiten. Deze thema’s zijn gekozen als de thema’s die nu de meeste aandacht verdienen.

VERSCHEIDENHEID In de campagne houden we rekening met de ver­ scheidenheid binnen de doelgroep. Goed Ouder Worden in Almere is voor iedereen anders. Wat is goed? De G van Goud en Goed gebruiken we om de wanneer ‘het’ ze overkomt en ze ‘te laat’ zijn om zorgorganisaties en andere partijen die iets voor verschillende invalshoeken te belichten: Gezond oud eigen keuzes te maken. Daarnaast is preventie vaak ouderen kunnen betekenen. Alle thema’s bij elkaar in Almere. Gelukkig oud in Almere. Gezellig. Gerust. beter dan acute problemen oplossen en meestal is met verwijzingen naar partnerorganisaties. Geborgen. Gewaardeerd. Gerespecteerd. Groots. het ook goedkoper. • We nodigen Almeerders uit op tijd na te denken Geweldig. Groen. over hoe zij oud willen worden in Almere. Hoe Om de verschillende groepen aan te spreken in de eerder je dit voorbereidt, hoe meer invloed je hebt NU ÉN STRAKS campagne, gebruiken we de woorden ‘Nu én straks’ op hoe je oude dag eruitziet. Bijvoorbeeld: Hoe wil Mensen bereiden zich op verschillende manieren als toevoeging aan de boodschap. En gebruiken we je wonen? Heb je daar mensen om je heen die hulp voor op het ouder worden. Je hebt mensen die al aansprekende beelden en taal. kunnen bieden? Welke levensinvulling heb je dan? vroeg hiermee bezig zijn en mensen die zaken voor En wat is daarvoor nodig? We portretteren o.a.

zich uit schuiven, die er liever nog niet over nadenken DOEL echte Almeerders. Zij vertellen hun verhaal over of die zich hier nog weinig bij kunnen voorstellen. • We ontwikkelen een website waar inwoners ouder worden en hun inzicht in ouder worden. Mensen hebben daarin hun eigen verantwoordelijk­ informatie kunnen vinden over goed oud worden in • De campagne komt tot stand met inzet van het heid. De zelfredzaamheid van Almeerders staat ook Almere en over actuele zaken voor ouderen. Met netwerk van partnerorganisaties, vrijwilligers en in deze campagne voorop. Toch is het zo dat mensen toegankelijke informatie van de gemeente, maar actieve senioren. die zelf keuzes maken dat als positiever ervaren dan ook van partners, zoals woningcorporaties,

41

Financieel kader

Afdelingen van de gemeente en organisaties in Almere doen verschillende dingen in hun reguliere taken voor ouderen. Vanuit de bestuurlijke opgave Goud in Almere zijn door de raad in de begroting mid­ H4 bijdrage. De uitvoeringsagenda geeft verder invulling aan de uitgaven. Naast het budget vanuit de gemeen­ te heeft het kabinet 70.000 euro incidenteel beschik­ baar gesteld voor de aanpak tegen eenzaamheid delen beschikbaar gesteld tot en met 2022. Goud in onder ouderen in coronatijd. Eind 2021 komt een Almere heeft budget voor het opstarten van initiatie­ begroting voor 2022. In de motie van de raad in 2020 ven vanuit de samenleving die bijdragen aan de is aangegeven dat het netwerk zich moet uitbreiden doelen uit het meerjarenperspectief. Inwoners en naar andere stadsdelen. Hiervoor moeten nog professionals kunnen beroep doen op de financiële middelen beschikbaar komen.

Initiatieven in Almere Stad € 90.000 2021

Initiatieven in Almere Haven € 90.000 2021

Steunpakket Eenzaamheid € 70.000 2021

Vrije ruimte € 90.000 2021

42

Bijlage 1: Netwerkpartners Goud in Almere

Naast inwoners en vrijwilligers hebben de volgende organisaties bijgedragen aan de inhoud van dit meerjarenperspectief en het netwerk Goud in Almere:

• 50 For Fit • Groep WIJZIJNEROOK • Seniorenraad Almere • Adviesraad Sociaal Domein (ASD) • Gymclub Filmwijkcentrum • Senior-Live • Alzheimer Nederland • Het Gilde (vrijwilligersorganisatie met veel • St. Diligence • ANBO Almere ouderen) • St. Zonnebloem • Apotheek Almere Haven • Huis van de Waterwijk • Stg. Bayt Arahma • Buurtcentra • Huiskamer Erbij (allochtone ouderen) • Stichting de Buurthopper • Buurtplatform Filmwijk • Humanitas • Stichting de geborgen plek (voor kwetsbare • Buurtsportcoach • Inloophuis de Ruimte (doopsgezind) ouderen) • Buurtzorg • Iraanse Huis • Stichting Platform Filmwijk • Centrum voor levensvragen (mantelzorg) • KBO-PCOB • Tuinteam • Curae Zorg • Kernteam Eenzaamheid Filmwijk • VMCA • De Alliantie • Klankbordgroep senioren • VMCA Burennetwerk • De Schoor • Lang Leve Thuis - Redewaard • WasTas (wasserette) • Denktank Ouderen • Leger des Heils • Wegwijs • Eettafel Filmwijkcentrum • Medi-Mere • Wijkclientenraad Haven en Overloop • Eigenwijzesaskia.nl • Movisie • Wijkteams Almere • ELAA • Netwerk dementie Almere • Wijkverpleegkundige • Elaa • Netwerk Kleurrijk Almere • Woongroep polter 50+ • Expertisecentrum Mantelzorg (VMCA) • Parkhuys • Woonzorgcentrum Archipelhof • Fiets en Geniet • Parkinson café • Woonzorgcentrum de Rotonde • Filmwijkkrant • Plangroep • Ymere • FNV Senioren • Protestantse Gemeente Almere • Zonnebloem • Geriatrisch expertisecentrum

- Zorggroep Almere • Rituals to root • Zorggroep Almere • GGD Flevoland • Samen 70 • Goede Stede • Sciandri

43

Bijlage 2: Bronnenlijst

i Het RIVM rapport ‘Gezond ouder worden in Nederland’ (2011) ii Rapportage Cliënten inkomensregelingen Almere 2017, Onderzoek& Statistiek, gemeente Almere, september 2018 iii RIVM onderzoek 2018 Preventieve activiteiten voor ouderen die onvoldoende bereikt worden: wat zijn kansrijke elementen? iv https://www.who.int/news/item/18-03-2021-ageism-is-a-global-challenge-un v https://www.who.int/news/item/18-03-2021-ageism-is-a-global-challenge-un vi https://sociaal.net/achtergrond/ageism/ vii https://ncz.nl/advies-raad-van-ouderen-voorbereiden-op-ouder-worden en www.beteroud.nl/nieuws/raad-van-ouderen-goed-oud-worden-beweging viii Dialoognota ouderenzorg 2020-2040 ix Dialoognota ouderenzorg 2020-2040 x Saelens, B. E., Sallis, J. F., Black, J. B., & Chen, D. (2003). Neighborhood-based differences in physical activity: An environment scale evaluation.

American Journal of Public Health, 93, 1552- 1558 xi https://www.beteroud.nl/zelfstandig-wonen/infographic-veilig-thuis xii https://themasites.pbl.nl/o/langer-zelfstandig-wonen/ xiii https://www.binnenlandsbestuur.nl/toegankelijkheid xiv https://www.pbl.nl/publicaties/langer-zelfstandig-wonen-in-een-geschikte-woonomgeving xv https://www.beteroud.nl/nieuws/10-aandachtspunten-preventieve-ouderenzorg xvi https://openresearch.amsterdam/nl/page/69693/hoe-openbaar-groen-bijdraagt-aan-het-welzijn-van-ouderen xvii https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/investeer-in-groen-voor-ouderen/ xviii https://www.eengezonderflevoland.nl/cijfers/tabellenboek-volwassenenenseniorenenquete-2016/ xix https://www.allesoversport.nl/thema/gezonde-leefstijl/waarom-sporten-en-bewegen-goed-is-voor-ouderen/ xx https://www.internetconsultatie.nl/zorgvoordetoekomst xxi https://www.movisie.nl/artikel/5-miljoen-nederlandse-mantelzorgers-feiten-cijfers xxii https://www.scp.nl/actueel/nieuws/2019/11/08/in-2040-meer-mantelzorg-van-ouderen-voor-andere-ouderen xxiii https://www.zorgvoorbeter.nl/dementie/mantelzorg xxiv  https://www.beteroud.nl/nieuws/een-zinvol-bestaan-voor-ouderen-komt-niet-vanzelf en https://www.zorgwelzijn.nl/12-tips-voor-meer-zingeving-en-minder-eenzaamheid/ xxv https://www.zorgwelzijn.nl/12-tips-voor-meer-zingeving-en-minder-eenzaamheid/ xxvi

https://netwerkpalliatievezorg.nl/utrechtstadenzuidoost/Hulpverleners/Nieuws/wat-maakt-het-leven-zinvol-voor-ouderen xxvii https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2020-02/wat-werkt-eenzaamheid-dossier-2020.pdf xxviii https://www.eengezonderflevoland.nl/mentaal-welbevinden/eenzaamheid/#volwassenen-senioren xxix https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2020-02/wat-werkt-eenzaamheid-dossier-2020.pdf

44

Voorstel aan Burgemeester en Wethouders Steller: Ha Duong

Djuma: Datum BenW: 6 juli 2021 Pagina 1/4 Onderwerp Verzilvering van Goud: Het Meerjarenperspectief Goed ouder worden in Almere

Portefeuille Welzijn, Jeugd, Onderwijs, Ouderen en Gezondheid

Portefeuillehouder(s) R. Bosch

Publiekssamenvatting Soort stuk In juni 2020 zijn twee moties van de raad aangenomen. De moties vragen om Bespreekstuk het ontwikkelen van een domein overstijgend stuk met een heldere visie voor ouderen en het bereiken van alle ouderen in Almere. Goud in Almere heeft (Tijdelijke) Geheimhouding: samen met netwerkpartners een meerjarenperspectief voor ouderen ontwikkeld. Met dit meerjarenperspectief is er een gezamenlijke visie ontwikkeld. Embargo tot: Het doel van het netwerk Goud in Almere is om een Almere te creëren waarin ouderen goed oud kunnen worden. Dit betekent kwetsbare ouderen ondersteunen, de kracht van vitale ouderen benutten en jonge ouderen voorbereiden op het ouder worden. Per leefgebied presenteren we de vraagstukken die spelen, wat er nodig is om deze aan te pakken en wat Goud daarin doet. Dit perspectief heeft een looptijd van vier jaar. Jaarlijks stelt het netwerk Goud in Almere de uitvoeringsagenda vast aan de hand van de doelen uit het meerjarenperspectief. In de uitvoeringsagenda wordt er een tijdsplanning aan de te behalen doelen gekoppeld.

Dit meerjarenperspectief agendeert thema’s, brengt samenhang in de verschillende beleidsterreinen en geeft de gemeente meer mogelijkheden om te monitoren en te sturen op het behalen van doelen die alle ouderen in Almere dienen.

Bestuurlijk voortraject Bestuurlijk vervolg PFO verdieping 1 februari 2021 Verzending aan de raad: Ja PFO verdieping 17 mei 2021 PFO verdieping 7 juni 2021 PFO verdieping 14 juni 2021 PFO verdieping 28 juni 2021

Bijlagen Collegebesluit • Raadsvoorstel in te vullen door Bureau Agenda • Verzilvering van Goud: Het Meerjarenperspectief Goed ouder worden in Almere □ Conform

■ Gewijzigd 6 juli 2021

□ Aangehouden

□ Teruggenomen

Voorstel aan Burgemeester en Wethouders Djuma

Pagina 2/4

Ontwerpbesluit 1. ‘Verzilvering van Goud: Het Meerjarenperspectief Goed oud worden in Almere’ vast te stellen. 2. De raad voor te stellen: A. Kennis te nemen van de nota ‘Verzilvering van Goud: Meerjarenperspectief Goed oud worden in Almere’. B. In te stemmen met de volgende doelen van het meerjarenperspectief: a. Een Almere waar je goed oud kunt worden; ook als je kwetsbaar bent of wordt b. De kracht van vitale ouderen benutten en jonge ouderen tijdig voorbereiden op het ouder worden C. In te stemmen met de volgende leefgebieden voor het meerjarenperspectief: a. Zorg en ondersteuning dichtbij b. Ontmoeten en actief in de buurt c. Veilig in en om het huis d. Goed wonen e. Makkelijk mobiel f. Aandacht voor mantelzorgers g. Zingeving en persoonlijk contact h. Eenzaamheid D. Hiermee de moties ‘Een domein overstijgend beleidsstuk voor ouderen ontwikkelen’ (RG-176/2020) en ‘Goud wordt ingezet in heel Almere’ (RG- 177/2020) als afgedaan te beschouwen.

Inleiding en bestuurlijke context Voor toelichting wordt verwezen naar het raadsvoorstel.

Beoogd effect Voor toelichting wordt verwezen naar het raadsvoorstel.

Argumenten Voor toelichting wordt verwezen naar het raadsvoorstel.

Tegenargumenten en Voor toelichting wordt verwezen naar het raadsvoorstel. kanttekeningen

Financiële middelen en effecten Het budget voor Goud in Almere omvat tot en met 2022 € 631.000. Vanaf 2023 is een structureel bedrag beschikbaar van € 323.000 binnen de begroting bij Zorg en Welzijn.

In 2021 en 2022 worden de gelden besteed aan met name: -Uitvoering bewustwordingscampagne -Impuls- en coalitieprojecten Haven, Stad, Buiten en stadsbrede initiatieven -Regeling ‘Van Groot naar Beter’ -Scootmobiel stallingen -Capaciteit organisatie op vlak van communicatie en verbinder

In 2022 volgt een voorstel voor de periode vanaf 2023. De invulling daarvan is mede afhankelijk van keuzes van het nieuwe college.

Duurzaamheidsparagraaf Niet van toepassing.

Afstemming Afgestemd met de volgende afdelingen binnen de gemeente: - Zorg en Welzijn - Onderwijs, Sport en Cultuur - Stedelijk Beleid

- Bestuur, Veiligheid, Leefbaarheid & Strategie - Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving

Daarnaast is er afgestemd met verschillende netwerkpartners binnen het netwerk Goud in Almere: 50 For Fit, Adviesraad Sociaal Domein (ASD), Alzheimer Nederland , ANBO Almere, Apotheek Almere Haven, Buurtcentra, Buurtplatform Filmwijk, Buurtsportcoach, Buurtzorg, Centrum voe, or levensvragen (mantelzorg), Curae Zorg, De Alliantie, De Schoor, Denktank Ouderen, Eettafel Filmwijkcentrum, Eigenwijzesaskia.nl, ELAA, Elaa, Expertisecentrum Mantelzorg (VMCA), Fiets en Geniet, Filmwijkkrant, FNV Senioren, Geriatrisch expertisecentrum, Zorggroep Almere, GGD Flevoland, Goede Stede, Groep WIJZIJNEROOK, Gymclub Filmwijkcentrum, Het Gilde (vrijwilligersorganisatie met veel ouderen), Huis van de Waterwijk, Huiskamer Erbij (allochtone ouderen), Humanitas, Inloophuis de Ruimte (doopsgezind), Iraanse Huis, KBO-PCOB, Kernteam Eenzaamheid Filmwijk, Klankbordgroep senioren, Lang Leve Thuis, Redewaard, Leger des Heils, MediMere, Movisie, Netwerk dementie Almere, Netwerk Kleurrijk Almere, Parkhuys, Parkinson café, Plangroep, Protestantse Gemeente Almere, Rituals to root, Samen 70, Sciandri, Seniorenraad Almere, SeniorLive, St. Diligence, St. Zonnebloem, Stg.

Bayt Arahma, Stichting de Buurthopper, Stichting de geborgen plek (voor kwetsbare ouderen), Stichting Platform Filmwijk, Tuinteam, VMCA, VMCA Burennetwerk, WasTas (wasserette), Wegwijs, Wijkclientenraad Haven en Overloop, Wijkteams AlmerWijkverpleegkundige, Woongroep polter 50+, Woonzorgcentrum Archipelhof, Woonzorgcentrum de Rotonde, Ymere, Zonnebloem, Zorggroep Almere

Aanpak/Uitvoering Na besluitvorming van het college wordt het meerjarenperspectief ter besluitvorming naar de raad gestuurd.

Communicatie (intern en extern) Door middel van publiekssamenvatting. Wanneer het meerjarenperspectief wordt vastgesteld, wordt dit via de kanalen van het netwerk van Goud in Almere bekend gemaakt.

Besluit Burgemeester en Wethouders Djuma Besluit (in te vullen door Bureau Agenda)

Vergaderdatum 6 juli 2021

B en W besluit Verzilvering van Goud: Het Meerjarenperspectief Goed ouder worden in Almere

Het college besluit: 1. ‘Verzilvering van Goud: Het Meerjarenperspectief Goed oud worden in Almere’ vast te stellen. 2. De raad voor te stellen: A. Kennis te nemen van de nota ‘Verzilvering van Goud: Meerjarenperspectief Goed oud worden in Almere’. B. In te stemmen met de volgende doelen van het meerjarenperspectief: a. Een Almere waar je goed oud kunt worden; ook als je kwetsbaar bent of wordt b. De kracht van vitale ouderen benutten en jonge ouderen tijdig voorbereiden op het ouder worden C. In te stemmen met de volgende leefgebieden voor het meerjarenperspectief: a. Zorg en ondersteuning dichtbij b. Ontmoeten en actief in de buurt c. Veilig in en om het huis d. Goed wonen e. Makkelijk mobiel f. Aandacht voor mantelzorgers g. Zingeving en persoonlijk contact h. Eenzaamheid 3. Hiermee de moties ‘Een domein overstijgend beleidsstuk voor ouderen ontwikkelen’ (RG-176/2020) en ‘Goud wordt ingezet in heel Almere’ (RG- 177/2020) als afgedaan te beschouwen. 4. Wethouder Bosch te mandateren om het raadsvoorstel aan te passen. Actie: Zorg & Welzijn

Aldus vastgesteld in het college van BenW 6 juli 2021

Indien van toepassing bij gewijzigd besluit (enkel voor digitale publicatie)

Aangepaste Publiekssamenvatting

GESPREKSWIJZER | KEUZES EN DELEN

ONDERWERP NUMMER DATUM BIJEENKOMST

11 november Raadsvoorstel ‘Regiovisie Jeugd Flevoland’ RV-94/2021 2021

INITIATIEFNEMER GESPREKSVORM TOELICHTING OP GESPREKSVORM

INW ONERS INFORMEREN Keuzes en delen VERKENNEN Politieke keuzes maken, standpunten delen, elkaars mening wegen en RAAD VAN ALMERE toetsen. KEUZES EN DELEN • Bevragen op elkaars overtuigingen PRESIDIUM VAN DE RAAD DEBATTEREN • Bondgenoten identificeren COLLEGE B&W BESLUITEN • Elkaar proberen te overtuigen met argumenten en onderbouwing

SAMENVATTING OBSERVATIES PRESIDIUM

Er komt een wetsvoorstel aan, waarin is opgenomen dat jeugdhulpregio’s de De regio Flevoland heeft op dit moment al een regionale visie, namelijk het specialistische jeugdhulp en jeugdbescherming meer samen moeten uitvoeren. Als regionaal kader ‘Stip op de Horizon’ uit 2017. Voor de ontwikkeling van deze antwoord hierop is er een resolutie aangenomen door de algemene Regiovisie is gebruik gemaakt van de ervaringen m.b.t. deze visie. ledenvergadering van de VNG waarin staat dat regio’s een visie moeten hebben op jeugdhulp. Deze regiovisie Jeugdhulp Flevoland ligt nu ter bespreking voor. De raad is per raadsbrief d.d. 30 maart 2021 geïnformeerd over de vernieuwing De titel van de visie is ‘Samen, dichtbij en leren wat werkt’ en dit zijn ook gelijk van de Regiovisie Jeugd. In de raadsbrief wordt gesproken over de looptijd 2021- de drie onderdelen waarlangs de visie is opgebouwd. De raad wordt gevraagd in te 2025. In het raadsvoorstel wordt niet gesproken over een looptijd. Mogelijk kan stemmen met negen uitgangspunten van de regiovisie Jeugdhulp. Aangezien het de portefeuillehouder hier een toelichting op geven om een regionale visie gaat, wordt hij ter instemming voorgelegd aan alle zes gemeenteraden uit Flevoland. LEES MEER

ROLLEN VAN DE DEELNEMERS i DOCUMENTEN / DOSSIERS / HISTORIE

LUISTEREN INFORMEREN INSPREKEN BEVRAGEN MEESPREKEN UITSPREKEN

INWONER

RAADSLEDEN

COLLEGE

OBSERVATIES PRESIDIUM (VERVOLG)

OBSERVATIES PRESIDIUM

In de raadsbrief wordt ook gesproken over het terugkijken op de werking van de centrumregeling sociaal domein. Hier wordt niet meer aan gerefereerd in het raadsvoorstel. Het presidium vraagt zich af of dit ook heeft plaatsgevonden en of de raad hier nog over wordt geïnformeerd.

DOCUMENTEN / DOSSIERS / HISTORIE

ONDERWERP

Raadsvoorstel ‘Regiovisie Jeugd Flevoland’

INHOUD

4 november Raadsbrief over ‘Reactie op het advies van de Adviesraad 2021 Sociaal Domein inzake de regiovisie jeugd’

30 maart Raadsbrief over ‘Regiovisie Jeugd’ 2021

5 juli 2017 Stip op de horizon specialistische jeugdhulp. Zorglandschap regio Flevoland

ROLLEN VAN DE DEELNEMERS

LUISTEREN INFORMEREN INSPREKEN BEVRAGEN MEESPREKEN UITSPREKEN

De feitelijke informatie Inwoners laten de raad Inwoners vertellen kort, Inwoners praten mee of de verschillende weten wat er leeft of bondig en ongehinderd over het geagendeerde politieke standpunten aan de hand is iets aan de raad onderwerp horen Aanmelden is nodig INWONERS uiterlijk op de dag van bespreken voor 12.00 uur via: raadsgriffie@almere.nl

Nog zonder oordeel (Debat) Raadsleden delen hun feiten, meningen, Raadsleden belangenafweging, opvattingen e.d. proberen anderen politieke overtuiging verzamelen van hun mening en/of keuze RAADSLEDEN te overtuigen

Kennisnemen van In openheid laten weten Het college Collegeleden proberen Het college neemt een inzichten en waar het om gaat of wat legt de raad dilemma’s anderen van hun standpunt in over het standpunten er aan de hand is voor mening te overtuigen geagendeerde inwoners/raadsleden onderwerp COLLEGE

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA

RV-94/2021 Carrousel: 11 november 2021 1

ONDERWERP

Regiovisie Jeugd Flevoland

BELEIDSVELD PORTEFEUILLEHOUDER Jeugd R. Bosch

VRAGEN BIJ TELEFOON J.P. Kleijburg 0655258975

VOORGESTELD RAADSBESLUIT 1. Kennis te nemen van de Regiovisie Jeugd Flevoland. 2. In te stemmen met de uitgangspunten voor de regionale jeugdhulp die in deze regiovisie zijn opgenomen, namelijk: a. Jeugdige centraal en zo thuis mogelijk. b. Samenwerking voorop, met het gezin, met partners, in de regio, en een lerend systeem. c. Eenduidigheid in de toegang naar regionale jeugdhulp, alle gemeenten hanteren een gemeenschappelijk beoordelingskader. d. Een aanspreekpunt voor aanbieders in de hele regio. e. Meer doen aan vroegsignalering en preventie. f. Altijd een verklarende analyse voorafgaand aan inzet van regionale jeugdhulp. g. Jeugdhulp gebeurt thuis tenzij; ambitie is 0 uithuisplaatsingen. h. Samenwerking met Utrechtse regio’s bij zeer complexe casuïstiek. i. Soepele overgang van jeugdwet met WLZ en passend onderwijs en Zvw.

WAT IS DE ESSENTIE VAN DIT VOORSTEL EN WAT WORDT VAN DE RAAD GEVRAAGD? De regiovisie jeugd geeft een gemeenschappelijke richting aan de wijze waarop Almere met de andere Flevolandse gemeenten als jeugdhulpregio Flevoland vorm zal geven aan de uitvoering van de regionale jeugdhulp. De regiovisie zal als kader worden toegepast bij de aanstaande regionale inkoop.

De raad wordt gevraagd zich uit te spreken of deze visie voor de regionale samenwerking door de raad gedeeld wordt.

In de regiovisie staan deze uitgangspunten centraal:

a. Jeugdige centraal en zo thuis mogelijk Het kind en het gezin staan centraal; het gezin blijft betrokken ook na een plaatsing buitenshuis. Alle kinderen moeten thuis kunnen opgroeien. Waar dat niet kan is opvang in een gezin of een gezinsgelijkende omgeving nodig. b. Samenwerking voorop, met het gezin, met partners, in de regio, en een lerend systeem Gezamenlijk nemen Flevolandse gemeenten verantwoordelijkheid voor een compleet zorgaanbod. Gemeenten betalen zelf voor het verbruik van voorzieningen door bewoners. Daarbij zorgen we voor een vorm van risicospreiding waarbij gemeenten tegen financiële uitschieters beschermd worden door budgetten te herijken op basis van uitgaven in de voorafgaande jaren. Ook met betrekking tot toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid werken we samen en stemmen we af Het regionale jeugdhulp systeem moet een lerend systeem zijn. De Flevo academie jeugd die door Windesheim hogeschool wordt uitgevoerd is daarvoor ons instrument. De grenzen van de jeugdhulp bakenen we scherper af op basis van landelijke kennis en een veranderende norm over wanneer jeugdhulp nodig is. We gaan daarbij het gesprek aan wanneer iets ‘goed genoeg’ is. Teksten hierover in de gemeentelijke verordeningen stemmen we op elkaar af c.

Eenduidigheid in de toegang naar regionale jeugdhulp, alle gemeenten hanteren gemeenschappelijk beoordelingskader Ook willen we uniformering in de kaders die we als Flevolandse gemeenten bij het verwijzen naar verblijf, en een lokaal aanbod dat naadloos bij het regionale aanbod aansluit d. Een aanspreekpunt voor aanbieders de hele regio

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA

RV-94/2021 Carrousel: 11 november 2021 2

We zetten in op één niet vrijblijvende regionale samenwerking met één aanspreekpunt. De centrumregeling sociaal domein en de aankoopcentrale Flevoland blijven hiervoor de invulling vormen. e. Meer doen aan vroegsignalering en preventie We laten lokaal georganiseerde preventie en vroegsignalering goed aansluiten bij het regionale aanbod.. Waar het kan prefereren we een ambulant aanbod thuis dan verblijf buitenshuis. We willen eigen regie en een eigen mentor behouden. f. Verklarende analyse voorafgaand aan regionale jeugdhulp We zetten regionale jeugdhulp met verblijf – die erg ingrijpend is voor een kind en een gezin – pas in na gedegen onderzoek (verklarende analyse) zodat we zeker weten dat wat we doen het goede is. Met de verklarende analyse zorgen we ervoor dat de juiste hulp wordt ingezet. g. Jeugdhulp gebeurt thuis tenzij; ambitie is 0 uithuisplaatsingen We sluiten aan bij het landelijke kwaliteitstraject ‘beweging van nul’ dat vanuit dezelfde ambitie door het bundelen van ervaring de praktijk verbeterd. Zo worden we steeds beter in het tegengaan van uithuisplaatsingen h. Samenwerking met Utrechtse regio’s bij zeer complexe casuïstiek We bundelen via expertisenetwerken kennis met regio’s Utrecht, Eemland en Gooi bij zeer complexe hulpvragen. i.