Bundel PM 11 november

Soepel overgang van jeugdwet met WLZ en passend onderwijs en Zvw We zetten in op afspraken met het (passend) onderwijs, jet zorgkantoor en de zorgverzekeraar over hoe maatschappelijke opgaven in gezamenlijkheid opgepakt worden. We zorgen voor genoeg voorzieningen voor wonen na de jeugdzorg (18+). Voor iedere jongvolwassene vanaf 16 jaar in jeugdhulp met verblijf wordt een perspectiefplan opgesteld

Deze regiovisie vormt het kader voor de regionale inkoop. We zetten in op meerjarige contracten, uniforme contractvoorwaarden om zo de administratieve lasten worden beperkt. We sluiten zo veel mogelijk steeds aan bij de landelijke standaarden. In de afspraken met aanbieders zetten we in op langjarige partnerschappen met partijen die de uitgangspunten van deze visie als handelingskader kunnen en willen toepassen. We kopen jeugdhulp en ondersteuning in tegen reële tarieven en volgen daarbij landelijk ontwikkelde uniforme tarieven ontwikkeld. We brengen voorspelbaarheid in de uitgaven. Dit wordt uitgewerkt in de bekostigingsvorm via de inkoopstrategie.

HOE LUIDT HET VASTGESTELDE WETTELIJKE EN BELEIDSKADER? ZIJN ER EERDERE RAADSBESLUITEN OF -BESPREKINGEN DIE RELEVANT ZIJN TE NOEMEN? In juni 2020 hebben gemeenten op de VNG ALV de Resolutie Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) Jeugd aangenomen. De resolutie benadrukt het belang van regionale samenwerking voor het organiseren van de specialistische jeugdhulp die de schaal van een individuele gemeente te boven gaat. De resolutie is opgesteld naar aanleiding van een concept tekst voor een wetsvoorstel voor meer dwingende regionale samenwerking dat ter consultatie was voorgelegd.

De resolutie NvO kent deze 8 afspraken:

1. Stel een regiovisie op 2. Geef helderheid over beschikbaarheid en transformatie specialistische functies 3. Zorg voor verbinding van de lokale toegang en de gecontracteerde jeugdhulp 4. Zorg voor niet-vrijblijvende governance met één aanspreekpunt 5. Bepaal voor welke functies eventuele bovenregionale samenwerking nodig is 6. Beperk administratieve lasten (door toepassen 3 uitvoeringsvarianten) 7. Voldoe aan zorgvuldigheideisen inkoop 8. Zorg voor een reëel tarief

Voor een groot deel voldoet Jeugdhulpregio Flevoland al aan deze afspraken. Jeugdhulpregio Flevoland kent met de centrumregeling sociaal domein al een formele samenwerkingsafspraak. Regiogemeenten hebben mandaat aan Almere gegeven. De wethouder jeugd van Almere is tevens ‘regiowethouder’. In een dienstverleningshandvest is de reikwijdte van de door Almere te leveren dienstverlening beschreven. Daarnaast is er een inrichtingsplan waarin de diverse afstemmingsoverleggen zijn beschreven, alsmede de wijze waarop via bestuurlijke duo’s sturing wordt gegeven aan onderdelen van de regionale jeugdhulp.

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA

RV-94/2021 Carrousel: 11 november 2021 3

Almere heeft een aankoopcentrale ingericht als organisatorische eenheid die namens zes gemeenten optreedt.

Ook was er door de regio al een inhoudelijke visie (Stip op de Horizon, 2017) met de regionale aanbieders overeengekomen. De regiovisie die nu voorligt is een vervolg hierop en vult deze aan.

Deze regiovisie is opgesteld door een ambtelijke werkgroep vanuit meerdere gemeenten. In het proces is met een groot aantal partijen gesproken en is een themaochtend met de Flevolandse wethouders jeugd gehouden. Wat daar besproken is, is de basis voor het huidige stuk. Vanuit Almere is ambtelijk input geleverd waarbij gezorgd is voor aansluiting bij het Almeerse beleidskader ‘anticiperen op wat nodig is’. Een concept is bestuurlijk met aanbieders jeugdhulp gesproken en inputs daarvan zijn verwerkt. Ook is er een presentatie voor raadsleden (commissies of niet politieke ‘technische’ sessie) gehouden. Uw raad is geïnformeerd via een raadsbrief (dd. 30 maart 2021) en een technische sessie (dd. 3 juni 2021). Daarnaast is er een en een informatie avond voor Flevolandse adviesraden geweest en zijn zij om advies gevraagd. Die (individuele) adviezen zijn zo goed mogelijk als verwerkt. Hoe dat is gedaan is in bijlage 2 van de regiovisie beschreven.

WAAROM WORDT DIT BESLUIT AAN DE RAAD VOORGELEGD? De regiovisie wordt conform handreiking VNG door de gemeenteraden vastgesteld.

WAT IS HET DOEL EN HET BEOOGD EFFECT VAN HET VOORGESTELD BESLUIT? Met deze vaststelling geeft de raad kaders mee voor de aanstaande inkoop van de regionale jeugdhulp.

WAT ZIJN ALTERNATIEVEN VOOR DE RAAD? We begrijpen dat u alternatieven voorgelegd wilt krijgen, maar in alle eerlijkheid is dat met een regiovisie best lastig, want amendementen moeten dan weer aan alle andere 5 gemeenten voorgelegd worden. Wij zien de uitgangspunten van deze regiovisie als duidelijke verlenging van de uitgangspunten van onze lokale visie. Maar we horen graag van u hoe u hier tegenaan kijkt.

WAT ZIJN DE CONSEQUENTIES VAN DIT BESLUIT VOOR INWONERS EN ORGANISATIES IN DE STAD OF ANDERE DERDEN? IS OF WORDT HIERAAN IN HET KADER VAN EEN PARTICIPATIETRAJECT AANDACHT BESTEED? De regiovisie is van invloed op inkoopafspraken. De regiovisie draagt bij aan een consistente en kwalitatief-inhoudelijke goede koers van onze jeugdhulpregio.

WELKE FINANCIËLE MIDDELEN ZIJN MET DIT BESLUIT GEMOEID? Niet van toepassing

WANNEER WORDT HET BESLUIT VAN DE GEMEENTERAAD UITGEVOERD, GEREALISEERD EN WANNEER WORDT DE GEMEENTERAAD DAAROVER GERAPPORTEERD? Na vaststelling door zes gemeenteraden is de regiovisie definitief en wordt deze gepubliceerd.

IS AAN DE BESLUITVORMING OVER DIT VOORSTEL EEN FATALE TERMIJN (WETTELIJKE DEADLINE) VERBONDEN? ZO JA, WAAROM? Ja, de eerder genoemde VNG Resolutie dient dit jaar uitgevoerd te worden. Daarnaast, kan bij besluitvorming voor einde 2021 deze regiovisie in het lopende inkoopproces worden gebruikt.

BIJLAGEN Samen, dichtbij en leren wat werkt – Regiovisie Jeugd Flevoland

ACHTERLIGGENDE STUKKEN • https://vng.nl/sites/default/files/2020-06/5_resolutie_norm_voor_opdrachtgeverschap.pdf • Collegevoorstel Vaststellen Regiovisie Jeugd Flevoland en besluit d.d. 12 oktober 2021

RAADSBESLUIT

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA

1 RV-94/2021 Carrousel: 11 november 2021

ONDERWERP

Regiovisie Jeugd Flevoland

De raad van de Gemeente Almere

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders,

Besluit:

1. Kennis te nemen van de Regiovisie Jeugd Flevoland. 2. In te stemmen met de uitgangspunten voor de regionale jeugdhulp die in deze regiovisie zijn opgenomen, namelijk: a. Jeugdige centraal en zo thuis mogelijk. b. Samenwerking voorop, met het gezin, met partners, in de regio, en een lerend systeem. c. Eenduidigheid in de toegang naar regionale jeugdhulp, alle gemeenten hanteren een gemeenschappelijk beoordelingskader. d. Een aanspreekpunt voor aanbieders in de hele regio. e. Meer doen aan vroegsignalering en preventie. f. Altijd een verklarende analyse voorafgaand aan inzet van regionale jeugdhulp. g. Jeugdhulp gebeurt thuis tenzij; ambitie is 0 uithuisplaatsingen. h. Samenwerking met Utrechtse regio’s bij zeer complexe casuïstiek. i. Soepele overgang van jeugdwet met WLZ en passend onderwijs en Zvw.

Almere,

De raad voornoemd,

De griffier, De voorzitter,

G.J. Broer F.M. Weerwind

1 Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen, dichtbij en leren wat werkt Regiovisie Jeugd Flevoland

Ontwikkeld en opgesteld in 2021

2 Regiovisie Jeugd Flevoland

Inhoudsopgave

Inleiding: Samen, dichtbij en leren wat werkt 3 Leren wat werkt! 20

Jeugdige centraal en zo thuis als mogelijk 3 Samenspel in het leren wat werkt 20 Waarom een nieuwe visie? 4 Flevo Academie Jeugd 21 Voortbouwen op wat er ligt 4 Scherper afbakenen jeugdhulp 22 Leeswijzer 5 De veiligheidsketen, landelijke inzichten borgen voor Flevoland 23 Tot slot 24

Samen 6 Bijlage 1 25 Samen met jeugdigen en ouders 6 Samen met gemeentelijke toegangen 8 Afbakening lokaal regionaal bovenregionaal 25 Samen met Zorglandschap Jeugdhulp Flevoland 9 Samen met gemeenten 10 Bijlage 2 26 Samen: Inkoop en contractmanagement 11 Reacties zorgaanbieders, ketenpartijen, ervaringsdeskundigen, gemeenteraden en adviesraden/cliëntenraden sociaal domein 26 Dichtbij 13

Dichtbij jeugdigen en gezinnen: Preventie en vroeg-signalering 14 Dichtbij: Verklarende analyse altijd als start 14 Dichtbij: Ambulantisering, inzetten op thuis tenzij 16 Zo dichtbij mogelijk: Jeugdhulp met verblijf 16 Dichtbij: Expertisenetwerken bovenregionaal doorontwikkelen 18 Dichtbij: Soepele overgang Jeugdwet en andere domeinen 19

3 Regiovisie Jeugd Flevoland

Inleiding

Samen, dichtbij en leren wat werkt

Jeugdige centraal en zo thuis Onze ambitie is daarom 0-uithuisplaat- steuning en ingezette jeugdhulp is als mogelijk singen. Dat is de nieuwe “Stip op de gericht op 0-uithuisplaatsingen. Soms is Horizon”. Daar gaan we samen voor. een time-out nodig. Pas als het thuis echt Ten grondslag aan deze Regiovisie In de inkoopstrategie zijn de eerste niet meer kan, dan wordt een vervangen- Jeugd Flevoland ligt de gedeelde stappen daartoe gezet. Dat vraagt om de gezinssituatie of verblijf gezocht. Zo ambitie dat alle jeugdigen thuis veilig commitment en inzet van iedereen. dichtbij mogelijk, maar in ieder geval in moeten kunnen opgroeien. Wat voor Inzet van jeugdigen en ouders zelf, de de vertrouwde omgeving – in of na- de meeste jeugdigen in Flevoland heel school en de omgeving van de jeugdige bij de eigen gemeente – voor een zo normaal is zou ook voor de jeugdigen en maar ook van uitvoerende professionals kort mogelijke periode. Daarvoor is het hun gezinnen die hulp, ondersteuning, tot en met bestuurders. Lokaal, regionaal essentieel dat het gezin bij de hulpverle- begeleiding, behandeling of bescher- en bovenregionaal. ning betrokken blijft. Het perspectief op ming nodig hebben normaal moeten terugkeer is onderdeel van het begelei- zijn. Voor hen geldt dat plaatsing buiten Uitgangspunt is dat opgroeien en op- dings- of behandelingsplan.

Maar wan- het gezin soms nodig kan zijn, maar op voeden zo gewoon mogelijk moet zijn, neer veiligheid niet meer gewaarborgd langere termijn geen goede oplossing verantwoordelijkheid van ouders wordt kan worden, wordt alles gedaan om een is, of zelfs schadelijk kan zijn voor hun nadrukkelijk ondersteund. Jeugdigen oplossing in het eigen netwerk van het ontwikkeling. horen thuis op te groeien. Alle onder- gezin mogelijk te maken.

4 Regiovisie Jeugd Flevoland

Deze Regiovisie Jeugd Flevoland stelt de Jeugdwet ligt bij de Raad van State In 2017 zijn er vier concrete ambities de jeugdige centraal: wat heeft die nodig voor advies. Jeugdhulpregio’s moeten benoemd: om veilig in zijn gezin op te groeien specialistische jeugdhulp en jeugdbe- Partijen spreken af dat eind 2021 de en hoe kunnen we dat samen mogelijk scherming meer samen uitvoeren. Als capaciteit van de groepen behandeld maken. Naast de centrale rol voor de antwoord op dit wetsvoorstel is in juni wonen (basis en specialistisch) met jeugdige en gezin, is het belangrijk dat 2020 in de algemene ledenvergadering circa 50% is afgenomen. de jeugdhulp effectief is: het moet pas- van de VNG een resolutie aangenomen. Partijen spreken af de klinische jeugd- sen bij het gewone leven, het moet Deze resolutie genaamd ‘Norm voor GGZ in de regio Flevoland te hand- eenvoudig en toegankelijk zijn en het opdrachtgeverschap’ (NVO)1 geeft aan haven op het niveau van begin 2017. moet erop gericht zijn dat de jeugdige dat regio’s een visie moeten hebben Partijen spreken af om te komen tot en zijn gezin weer op eigen benen kun- op jeugdhulp (net als maatschappelijke een evenwichtige(re) verdeling tussen nen staan. Eventueel met behulp van opvang/beschermd wonen).

Met deze zorgvraag en locatie van zorg met ver- voorliggende voorzieningen, afgestemd Regiovisie Jeugd Flevoland wordt hier blijf in de regio. op de jeugdige, zijn gezin en de lokale invulling aan gegeven. Partijen spreken af om in de regio situatie. Almere een JeugdzorgPlus voorziening te ontwikkelen voor Flevolandse jeug- Voortbouwen op wat er ligt digen die vallen onder dit regime. Waarom een nieuwe visie? Voor jeugdhulpregio Flevoland geldt dat Voor de ambities om, een JeugdzorgPlus De landelijke overheid vraagt beter er in 2017 al een beleidsvisie overeen- of klinische GGZ voorziening in onze opdrachtgeverschap van gemeenten in gekomen was. Samen met jeugdhulp- regio te hebben, hebben we geleerd dat de samenwerking op regionaal niveau. aanbieders en gemeenten is toen een voor beiden bovenregionale samenwer- Een wetsvoorstel voor aanpassing van gezamenlijk regionaal kader ‘Stip op de king noodzakelijk is voor een efficiënte Horizon’ overeengekomen. De uitgangs- uitvoering. Gemeenten hebben ook te punten van dit kader zijn gebruikt bij de maken met nieuwe opgaven, landelijke inkoop 2019 en het regionale programma en maatschappelijke ontwikkelingen zorglandschap jeugd. en wijzigingen in wet- en regelgeving. 1. VNG, Lbr. 20/045, maandag 29 juni 2020

5 Regiovisie Jeugd Flevoland

In Flevoland zijn door middel van actie- regionaal als het meerwaarde heeft. Elk (sub)onderdeel eindigt met leren nieuwe inzichten ontstaan over Hierbij zijn de lokale en regionale “Hoe realiseren we dit?”, een concrete effectieve jeugdhulp. niveaus aanvullend aan elkaar en opsomming om de visie te realiseren. zorgen we dat ze aansluiten. Zo vormt de regiovisie de basis voor Bij de ontwikkeling van deze regiovisie Waar de organisatiekracht van onze de inkoopstrategie en het kader hebben we gebruik gemaakt van ervarin- regio te klein is, sluiten we ons aan bij waarmee de gemeenten en de jeugd- gen bij de vorige. We hebben een groot andere jeugdzorgregio’s. hulpaanbieders in de komende jaren aantal betrokkenen, jeugdhulpaanbieders, vorm en inhoud gaan geven aan de professionals, ketenpartijen, ouders, transformatie van de jeugdhulp in vertegenwoordigers van jeugdigen en Leeswijzer Flevoland. ervaringsdeskundigen, om hun mening gevraagd. Wat goed was aan ‘Stip aan de Deze visie bestaat uit drie onderdelen Ter illustratie van jeugdhulp praktijk Horizon’ behouden we, wat beter kan en die in de volgende hoofstukken worden maken we in deze regiovisie kennis moet verbeteren we. toegelicht. met Mark uit Almere.

Als rode draad Samen maakt deze geanonimiseerde casus Het resultaat dat voor u ligt ‘Samen, Dichtbij zichtbaar wat jeugdhulp doet, hoe en dichtbij en leren wat werkt!’ is tevens de Leren wat werkt! waarom. uitwerking van de leidende principes die gemeenten en aanbieders eind 2020 als uitgangspunt hebben vastgesteld: De jeugdige (en zijn gezin) en de eigen regie staan centraal. Mark is geboren in het ziekenhuis van Almere. Maar Marks verhaal begint negen We benaderen de ondersteunings- maanden eerder, bij Marks moeder. Sofie is vanwege haar studie verhuisd naar een vraag integraal. klein flatje in Almere. Sofie is net aan haar tweede studiejaar begonnen als ze ontdekt We streven altijd naar passende hulp: dat ze zwanger is. Alhoewel de zwangerschap voor Sofie ongepland is, besluit zij er goed is goed genoeg. samen met haar vriend voor te gaan. Ze gaan samenwonen in Sofies’ flat en richten We organiseren de opgaven op het een ieniemienie babykamer in. juiste niveau: lokaal wat lokaal kan,

6 Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen Samenwerken als partijen2 in het Samen met jeugdigen en zorglandschap jeugd in Flevoland is ouders De geboorte van Mark is een dynamisch en vraagt beweging van traumatische ervaring, eindigend in iedereen op uitvoerend, management Uit onderzoek3 naar ervaringen van een spoedkeizersnede. Gelukkig en bestuurlijk niveau. Dat is niet altijd jeugdigen en hun ouders blijkt dat mag de kraamverpleegster voor gemakkelijk, maar wel een inspirerende jeugdhulp niet altijd optimaal aansluit moeder en kind wat langer blijven. uitdaging. Hoe gaan we onze samen- bij hun behoeften. Door ervarings- Dit is een heel grote steun voor Sofie, werking beter inrichten en regisseren deskundigen uit te nodigen hun ervarin- zij krijgt advies en goede raad. zodat jeugdigen tijd en passende hulp gen te delen, nemen zij hulpverleners, Sofie herstelt lichamelijk weer goed. krijgen waarin zij en hun hulpvraag beleidmakers en bestuurders mee in het Samen met de kraamverpleegster zelf centraal staan? In dit hoofdstuk perspectief van jeugdigen en ouders. maakt Sofie kennis met de lichten we de samenwerking toe met Zo kan de hulp, als die op enig moment jeugdverpleegkundige van het jeugdigen en hun ouders, gemeente- misschien nodig is, beter aansluiten. consultatiebureau. lijke toegangen, jeugdhulpaanbieders, gemeenten en inkoop en contractma- nagement.

2. In het programma Zorglandschap Jeugd Flevoland werken de volgende partijen gezamenlijk aan verbeteringen in de jeugd- hulp: Samenwerkingsverband Jeugdhulp met Verblijf (Vitree, ’s-Heerenloo, Pluryn), GGz Centraal Fornhese, Accare, Samen Veilig Midden Nederland, Veilig Thuis Flevoland, Raad voor de Kinderbescherming en de zes gemeenten. 3. Vanuit de verteltafel en digitaal vertelpunt, november 2020

7 Regiovisie Jeugd Flevoland

Ontwerpen met de eindgebruiker is een Ouders blijven verantwoordelijk voor les uit de architectuur: bouwen volgens de jeugdigen ook als deze (tijdelijk) de wensen van de toekomstige niet thuis wonen. bewoners. Zo moet met jeugdigen Een lerend systeem: samen met en ouders samengewerkt worden ouders en jeugdigen kijken we terug zodat dit past bij wat zij nodig hebben. op een jeugdhulptraject en trekken we Samenwerken van macroniveau – bij lering uit wat er goed ging en minder beleid, innovatie, organisatie en bestuur goed ging. – tot op microniveau – bij het bieden van hulp, ondersteuning, begeleiding, behandeling of bescherming. Als er Van jeugdige in de jeugdhulp naar sprake is van een rechterlijke maatregel hoopverlener kan dit samenwerken vele malen weer- Sinds 2019 zijn in Flevoland ervaringsdeskun- barstiger zijn dan wanneer een ouder dige jeugdigen actief: ExpEx. Deze jeugdi- met een hulpvraag zelf aanklopt. Jeug- gen hebben geleerd hun eigen ervaring met digen en ouders kunnen de hulpverlener jeugdhulp te integreren met die van anderen helpen welke kennis/houding en vaar- en overstijgend naar jeugdhulp te kijken. digheden op welk moment nodig zijn Daardoor hebben ze een plus in vergelijking en hoe dit goed samen te doen. Lokaal met hulpverleners en kunnen ze echt een onafhankelijke cliëntondersteuning kan maatje zijn voor een jeugdige in jeugdhulp. hierbij helpen.

Maar ze kunnen ook heel goed meeden- ken over innovatie of beleidsontwikkeling. Hoe realiseren we dit? In Flevoland wordt ook samengewerkt met We praten niet óver maar mét jeug- ervaringsdeskundige ouders, bijvoorbeeld digen en gezin en geven hen een vanuit de Ervaringsacademie en het Netwerk belangrijke stem in de keuze voor de Beter Samen. in te zetten hulp.

8 Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen met gemeentelijke verbeteren zijn in Flevoland in 2017 ook (kortdurende) concrete basishulp kun- toegangen afspraken gemaakt over perspectiefre- nen bieden. Dit is niet het geval in alle gie. Iedere jeugdige die in een vrijwillig lokale teams in Flevoland. Kortdurende In elke gemeente is een plek ingericht kader in 24-uurs jeugdhulp verblijft heeft hulp wordt wel in alle gemeenten is waar jeugdigen en ouders terecht kunnen een vast contactpersoon bij de lokale georganiseerd, alleen niet altijd binnen met vragen over opvoeden en opgroeien. toegang. Deze laat niet los en schakelt de lokale teams. Daarbij hebben som- Deze plek is ‘couleur locale’ georgani- samen met de jeugdige – en indien mige gemeenten de toegang en lokale seerd in diverse structuren en onder ver- mogelijk met de ouders – hulp in om het teams apart van elkaar georganiseerd. schillende namen. Naast de verschillen door de jeugdige gewenste perspectief Daarnaast gaat het ook om andere hebben ze overeenkomstig dat hier de te realiseren. behoeftes dan jeugdhulp, bijvoorbeeld lokale toegang tot jeugdhulp is onderge- hulp bij het vinden van een huis, bij het bracht. Samenwerken met de regionaal Het gaat niet alleen om de toegang tot oplossen van schulden of lotgenoten- gecontracteerde partijen vraagt om ge- jeugdhulp, maar ook om jeugdhulp te contact.

Gemeenten willen de verban- zamenlijke uitgangspunten die in iedere voorkomen. In een landelijk onderzoek den die binnen het sociaal domein gemeenten op dezelfde wijze worden door KPMG is aangegeven dat het bestaan versterken. gehanteerd. Voor de 24-uurs jeugdhulp nodig is dat de lokale teams zelf ook is in april en mei 2021 een regionaal Hoe realiseren we dit? uniform handelingskader jeugdhulp met We bieden een lokaal aanbod verblijf opgesteld en wordt op basis van Op het consultatiebureau barst Sofie jeugdhulp dat goed aansluit bij het ervaringen doorontwikkeld. Dat docu- in huilen uit als de jeugdverpleeg- regionale aanbod. ment maakt duidelijk welke hulpvragen kundige vraagt: “Hoe gaat het eigenlijk Alle lokale teams werken met het door de lokale jeugdhulp moeten worden met jou?” Sofie vertelt over de zorgen regionaal uniform handelingskader opgepakt en in welke gevallen de regio- die haar boven het hoofd groeien. jeugdhulp met verblijf. naal gecontracteerde jeugdhulp Mark huilt veel, haar studie gaat niet We maken onderscheid tussen aan zet is. goed, boodschappen zijn zo duur. Ze jeugdhulp en andere ondersteuning weet niet meer hoe het verder moet. aan het gezin. Om het samenwerken tussen lokale Sofie voelt zich alleen. toegang en specialistische jeugdhulp te

9 Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen met Zorglandschap passende aanbod jeugdhulp. Dat bod in Flevoland wordt verstevigd en Jeugdhulp Flevoland vertaalt zich in een hulpverlenings- als dit niet mogelijk blijkt, wordt met plan waarin het perspectief uit de andere regio’s samengewerkt. We Op individueel niveau bepaalt de verklarende analyse is benutten het bovenregionale exper- jeugdige (en zijn ouders) samen met de verwerkt. tisenetwerk als we regionaal geen lokale toegang de te behalen resultaten. – Als inzet vanuit andere domeinen, antwoord hebben op de zorgvraag. De jeugdhulpaanbieder formuleert in zoals werk en inkomen of passend Alleen zo krijgen we het zorgaanbod zijn ondersteuningsplan hoe de resul- onderwijs, in het hulpverlenings- dat ontbreekt in ons zorglandschap taten behaald gaan worden. De doelen plan is opgenomen, worden zij boven tafel. zijn haalbaar binnen de gestelde termijn betrokken. We brengen lokaal en regionaal ver- en passend bij de vraag van het gezin – We zetten in op sterke casusregie andering in de druk op crisisverblijf. en de mogelijkheden van de ouders en op het hulpverleningsplan vanuit Dit doen we o.a. door meer pleeg- jeugdige. In de afgelopen jaren hebben de lokale infrastructuur of Gecertifi- gezinnen te werven en intensief ambu- we als gemeenten en regio aangegeven ceerde Instelling (GI). De lokale lant centraal te stellen.

Jeugdigen wat hiervoor nodig was binnen het infrastructuur of GI blijft naast het verblijven nu te lang in crisisverblijf. zorglandschap Flevoland, maar hoe dit gezin gedurende het proces altijd Een knelpunt is het gebrek aan te bereiken vooral aan de aanbieders betrokken. Hierdoor kan eerder doorstroommogelijkheden naar huis overgelaten. We willen dit de komende afgeschaald worden wanneer dit met intensieve begeleiding of naar jaren veranderen. mogelijk is en wordt de juiste pas- gezinsgerichte opvang in pleeggezin- sende zorg ingezet. nen of gezinshuizen in de gemeente Hoe realiseren we dit? – In de jeugd-GGZ sturen we meer van de jeugdige. Tegelijkertijd moet We sturen meer op kwaliteit. op innovatie en kwaliteit, het de crisisopvang altijd open blijven. – Gemeenten en aanbieders trekken verkorten van de behandelduur en Hierdoor is er sprake van verdringing intensiever met elkaar op. Voor het aanpakken van de wachtlijsten. en moeten ‘reguliere’ verwijzingen individuele jeugdigen waarvoor We sturen op toegankelijkheid. langer wachten. De ontwikkeling van specialistisch aanbod nodig is, sluit Binnen Flevoland zelf kan niet op elk jeugdigen die niet op een passende de aanbieder lokaal aan en praat en moment alle specialistische vormen plek verblijven, stagneert en dit moet denkt mee in het bepalen van het van zorg worden geboden. Het aan- voorkomen worden.

10 Regiovisie Jeugd Flevoland

Gemeenten en jeugdhulpaanbieders delen de verantwoordelijkheid als het gaat om sturen op normalisatie van de zorg, de te behalen resultaten en het tijdig afschalen van de zorg. In de samenwerking in de praktijk gaan deze gedeelde verantwoordelijkheden Samen met gemeenten Hoe realiseren we dit? leven. Door casusregie houden we De regionale samenwerking is helder zicht op de ontwikkelingen. Goede Het opstellen van een niet-vrijblijvende en niet-vrijblijvend met één aanspreek- voorbeelden delen we en bij stagnatie regionale samenwerking vereist een punt voor de hele regio. schalen we op. goede aansluiting op het lokale aan- De regionale experttafel krijgt een in- bod van gemeenten. De samenwerking houdelijk primaat als het gaat om kin- houdt in dat er meerjarige afspraken deren en gezinnen met een complexe worden vastgelegd over organisatie van of wet-overstijgende hulpvraag; zowel de regiofuncties, zoals inkoop, contract- aanbieders als gemeenten spreken af management, monitoring, handhaving dat de experttafel bij complexe casuïs- en regionale transformatie. De samen- tiek bepalend advies geeft waar alleen werkingsvorm dient geformaliseerd beargumenteerd van mag worden te zijn en de afspraken uitgewerkt en afgeweken. De jeugdverpleegkundige bespreekt formeel besloten. Evenals de taakverde- De gemeenten nemen gezamenlijk samen met Sofie haar zorgen.

Via ling tussen de gemeenten en de regio. verantwoordelijkheid voor een dek- bemoeienis van het lokale wijkteam Er is één bestuurlijk aanspreekpunt dat kend zorglandschap met een goede krijgt Sofie hulp. Zoals hoe ze om moet intern en extern op kan treden namens kwaliteit van zorg en ondersteuning. gaan met de huilbuien van Mark, maar de regio. Gemeenten werken samen bij het waar ze ook terecht kan met praktische toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid vragen over planning, studie en van de geleverde ondersteuning en financiën. stemmen waar nodig de verordenin- gen en nadere regels op elkaar af.

11 Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen: Inkoop en Om een zo maximaal mogelijk effect te contractmanagement bereiken, moet ook meer gestuurd wor- den op efficiëntie. Dit betekent meer mo- Samen werken vindt ook plaats op het nitoren of resultaten binnen de gestelde gebied van regionale inkoop en con- termijnen worden behaald. tractmanagement. De uitdaging voor gemeenten is om dit zo te organiseren, Uit onderzoek van AEF4 blijkt dat de zorg- dat administratieve lasten minimaal zijn. kosten niet zozeer stijgen door toena- Ook landelijk wordt opgeroepen om meer me van het aantal jeugdigen maar door te standaardiseren en daar sluiten we als stijging van de doorlooptijden en intensi- Flevoland bij aan. Dit is een manier om vering van trajecten. Efficiëntie betekent overhead terug te dringen. Het regio- ook dat we administratieve lasten laag naal harmoniseren van inkoopstrategie, willen houden door terughoudend te zijn contractering, verantwoording en reële en in rapportage en verantwoordingseisen uniforme tarieven leveren administratieve en uniformiteit in inkoop en contractvoor- voordelen op bij jeugdhulporganisaties waarden. en gemeenten. Voordelen die ten goede kunnen komen aan preventie, passende ondersteuning en hulp aan jeugdigen en gezinnen.

Uit een presentatie in 2020 van Ketenbureau i-Sociaal Domein bleek in Flevoland een grote diversiteit aan bekostigingssoorten, uitvoeringsvarianten en looptijden van contracten en aanbestedingen te zijn, wat leidt tot veel verschillende vormen van procesuitvoering en werkwijzen voor gemeenten en aanbieders. In de eerste helft van 2020 zijn bijvoorbeeld met 270 aanbieders voor zes gemeenten 4. https://www.aef.nl/storage/images/Stelsel-in-groei-een- berichten5 uitgewisseld, in theorie zouden dit 270 x 6 = 1620 contracten kunnen onderzoek-naar-financi%C3%ABle-tekorten-in-de-jeugdzorg.pdf zijn. De gemeenten moeten dit voor alle zorgaanbieders registreren en de 5. Met berichten worden hier het indiceren, toewijzen en leveren aanbieders voor alle gemeenten. van zorg aan Jeugdwet-gerechtigden bedoeld. Deze berichten verlopen via de dienst Berichtenverkeer Jeugdwet tussen gemeenten en jeugdhulpaanbieders.

12 Regiovisie Jeugd Flevoland

Het financiële kader, voortvloeiend uit We werken regionaal aan meerjarige te herijken op basis van uitgaven in de Stip op de Horizon en de aanbeste- contracten, uniforme contractvoor- de voorafgaande twee jaar. Uiteraard ding 2019 (inclusief addendum 2021), waarden, contractbeheer en -manage- is de bekostigingsvorm die we afspre- blijft uitgangspunt voor het toekomsti- ment en een regionaal administratie- ken van invloed op de afspraak die we ge budget. We houden bij het bepalen protocol waarmee de administratieve over risicospreiding maken. van het regionaal budget uiteraard lasten worden beperkt. We sluiten aan We brengen voorspelbaarheid in de wel rekening met ontwikkelingen in bij de landelijke standaarden. uitgaven. Dit wordt uitgewerkt in de het macrobudget jeugdhulp voor de Gemeenten betalen zelf voor het bekostigingsvorm via de inkoopstrate- gemeenten, en met aanpassingen in verbruik van voorzieningen door be- gie. wet- en regelgeving zoals het nieuwe woners. Daarbij zorgen we voor een De geleerde lessen uit de afhandeling woonplaatsbeginsel. Dit betekent dat vorm van risicospreiding waarbij ge- van het risicodossier jeugdhulp met de we in de nieuwe inkoopprocedure meenten tegen financiële uitschieters verblijf 2019 nemen we mee in de blijven inzetten op vernieuwing en afba- beschermd worden door budgetten inkoop vanaf 2023.

kening van een efficiënte en effectieve jeugdhulp.

Hoe realiseren we dit? Deze regiovisie – vastgesteld door gemeenteraden- vormt het kader voor de regionale inkoop. We kopen jeugdhulp en onde- steuning in tegen reële tarieven. Landelijk – vooruitlopend op een nieuwe Algemene maatregel van Bestuur ( AMvB) – worden uniforme tarieven ontwikkeld die ook in onze regio gaan gelden.

13 Regiovisie Jeugd Flevoland

Dichtbij In de Jeugdwet wordt gesteld dat ge- meenten in staat zijn om breed over de domeinen heen te kijken en integrale hulp in te zetten. De regiovisie verbindt de lokale inzet met de regionale inzet. In de visie zijn randvoorwaarden opge- nomen voor de vijf basisfuncties van de lokale teams die nodig zijn om de ambi- ties waar te kunnen maken6. Daarnaast We maken een sprong in de tijd. is voldoende expertise noodzakelijk. In Mark is nu 15 jaar. Hij woont nog Flevoland werkt in elke lokale toegang steeds in Almere met zijn moeder een gedragsdeskundige. Daarbij is er en heeft twee stiefzusjes. Met vallen een regionale experttafel beschikbaar en opstaan ging het tot nu toe wel met gedragswetenschappers en kinder- in het gezin, maar het is zeker niet en jeugdpsychiaters uit de verschillende gemakkelijk geweest. Mark vertoont organisaties, om mee te denken én te vaak dwars en obstinaat gedrag waar werken bij zeer complexe hulpvragen hij diverse trainingen voor gevolgd Om de ambities in de regio waar te waar men lokaal niet uit komt. heeft. Bij Mark is de gedragsstoornis maken en ‘couleur locale’ te behouden, ODD vastgesteld. Mark is sinds de is een sterke lokale zorgstructuur nodig. pubertijd in een negatieve spiraal Regionale jeugdhulp wordt alleen terechtgekomen.

Hij krijgt uit het niets ingezet waar dit meerwaarde heeft en woede-explosies en wordt dan zeer waar schaalvoordelen kunnen worden agressief. Op school en thuis gaat het benut. niet meer. 6. Veilige leefomgeving, Tijdig signaleren van de vraag, Vindbare - en toegankelijke hulp, Behandelen met een brede blik en Leren en verbeteren.

14 Regiovisie Jeugd Flevoland

Dichtbij jeugdigen en Ook zijn er regionale pilots waarbij de en ouders te maken, want dat vergroot gezinnen: Preventie en toegang bij huisartsenpraktijken aanwe- de kans dat de best passende hulp wordt vroeg-signalering zig is in de vorm van praktijkondersteu- ingeschakeld. ners Jeugd/Jeugd-GGZ. De lokale toegangen en het voorveld spelen een belangrijke rol bij preven- Hoe realiseren we dit? Mark is geschorst van school. Thuis tie en vroegsignalering. Het verschilt Gemeenten zetten lokaal in op infor- gaat het slecht, Marks’ stief-zusjes per gemeente hoe de toegang en het matie, vroegsignalering en preventie. en moeder Sofie zijn bang voor hem. voorveld lokaal is ingericht , maar overal De lokale informatie- en adviesfunctie Sofie belt na een incident in paniek in Flevoland is de lokale infrastructuur zo wordt laagdrempelig, toegankelijk en met de betrokken jeugdhulpverlener, laagdrempelig, zichtbaar en toegankelijk vraaggericht georganiseerd. zij wil niet meer dat Mark thuis blijft mogelijk en bestaande uit verschillende De samenwerking tussen scholen, huis- wonen. Hij moet per direct haar huis expertises. Er wordt In heel Flevoland artsen en de lokale toegangen wordt uit! De hulpverlener komt direct in uitgegaan van de eigen kracht van versterkt. actie. Samen met Sofie en Mark wordt ouders en jeugdigen. Informatie, hulp, een tijdelijke plek geregeld voor Mark.

komma, consultatie en advies moeten Hij gaat bij een goede vriend logeren. bereikbaar zijn voor hen, de ketenpart- Dichtbij: Verklarende analyse Na een afkoelingsperiode wordt een ners en het voorveld. Zo is het onder- altijd als start ronde tafel gesprek georganiseerd wijs een belangrijke lokale partner waar waarbij iedereen die iets kan betekenen vroegtijdig hulpvragen kunnen worden Een verklarende analyse7 geeft inzicht in aanwezig is. Ook wordt samen met gesignaleerd. de oorzaak en samenhang van de pro- Sofie en Mark een verklarende analyse blemen en het voortbestaan ervan en gemaakt. De eigen regie van Sofie en legt verbanden tussen deze factoren. Dit Mark staat centraal. Op basis hiervan dient als opstap om samen de doelen wordt een plan opgesteld zodat Mark voor ondersteuning of jeugdhulp te for- onder voorwaarden weer terug naar 7. De regio Flevoland kiest voor een verklarende analyse als muleren. In 2019 hebben we gezamen- huis kan. De hulpverlener houdt vinger methodiek om het probleem bij de bron aan te pakken en zo lijk afgesproken om vaker en beter een aan de pols. te komen tot de meest passende zorg. Dit is geen universele methodiek maar kan ook ander manieren ingevuld worden verklarende analyse samen met jeugdige waarbij wel de ambities en resultaten gelijk zijn.

15 Regiovisie Jeugd Flevoland

Een verklarende analyse en toeleiding is participatie. Ook gaat het hierbij om verklarende analyse is gemaakt (met een belangrijke taak van de lokale zorg- wonen (18- en 18+), medische zorg, uitzondering van crisis of onveilige structuur, belegd bij de lokale toegang armoede en schulden. situaties waarbij direct handelen nodig en als er sprake is van gedwongen kader Als de lokale kennis niet toereikend is, is), zodat de best passende hulp (dicht- bij de Gecertificeerde Instelling (GI). Met maken we gebruik van het regionale of bij) wordt ingeschakeld. Zo voorkomen de verklarende analyse zorgen we ervoor bovenregionale expertisenetwerk om we dat we verwijzen naar datgene wat dat de juiste hulp wordt ingezet. Een de juiste afweging te maken. bekend is of waarvan we weten dat er verklarende analyse kan er ook toe lei- We verwijzen pas als er een volledige plek is. den dat de hulp die wordt ingezet geen jeugdhulp is.

Hoe realiseren we dit? De jeugdigen en de eigen regie staan centraal: de verklarende analyse wordt samen met jeugdigen en ouders opge- steld. Expertise en ervaring zijn aanwezig bij de lokale toegang en de Gecertificeer- de Instelling. Elke lokale toegang en GI beschikt over een gedragsdeskun- dige en de expertise wordt Flevoland breed opgebouwd door middel van actieleren. Om de juiste analyse en inschatting te maken, leggen we goede lokale verbindingen en kijken we ook naar aanpalende domeinen zowel onder- wijs, jeugdgezondheidszorg, Wmo en

16 Regiovisie Jeugd Flevoland

Dichtbij: Ambulantisering, Daarnaast is het Ambulant Crisisteam Zo dichtbij mogelijk: inzetten op thuis tenzij in de regio beschikbaar. Dit team komt Jeugdhulp met verblijf direct in actie bij een crisis en biedt Onze ambitie is 0-uithuisplaatsingen. intensieve zorg aan de jeugdige en het Jeugdhulp met verblijf is een zeer inten- Uit onderzoeken blijkt dat een uithuis- gezin. Het doel is het oplossen van acute sieve vorm van jeugdhulp en omvat hulp plaatsing voor een jeugdige ingrijpende problemen, het evenwicht in het gezin in de vorm van persoonlijke verzorging, gevolgen heeft. Daarnaast blijkt 50% herstellen en daardoor een uithuisplaat- begeleiding en/of behandeling in combi- van de jeugdigen in ‘jeugdhulp met sing te voorkomen. natie met verblijf. In sommige casussen is verblijf’ eigenlijk een andere hulpvraag er nu echt geen andere mogelijkheid dan te hebben8. Hoe realiseren we dit? tot uithuisplaatsing over te gaan. In dat ge- Door een beperkte beschikbaarheid val wordt naar de beste oplossing gekeken Er zijn ambulante tussenvormen ont- van bedden en meer in te zetten op en ingezet op thuis wonen met time out wikkeld om uithuisplaatsingen te voor- ambulante specialistische zorg thuis in bed, deeltijdverblijf en snelle afschaling komen.

Een voorbeeld hiervan is de inzet de eigen context van de jeugdigen en Door veel te investeren in intensief am- van Kings ambulant waarbij een gezins- het gezin. bulante inzet ter voorkoming van uithuis- behandeling wordt ingezet in de eigen We gaan na of specialistische ambu- plaatsing zetten we de beweging in gang omgeving intensieve begeleiding, lante hulp ingezet kan worden in de die nodig is om de ambitie waar te maken. behandeling en ondersteuning plaats woonomgeving en op welke wijze. vindt. Alleen waar gezien de context, ernst of Er zijn verschillende vormen van jeugd- aard van de hulpvraag dit niet moge- hulp met verblijf. In Flevoland onder- lijk is, kijken we naar alternatieven van scheiden we van licht naar zwaar; pleeg- verblijf in de regio. zorg, begeleid wonen in een gezinshuis of op een groep, wonen met behande- ling en gesloten Jeugdzorg. Daarnaast bestaat er de klinische GGZ. Dit is een kortdurende behandelfunctie in het kader van (psychiatrische) crisissituatie, diagnos- tiek en kortdurende behandeling. 8. Stip op de horizon, pagina 4

17 Regiovisie Jeugd Flevoland

De jeugdigen die in een vorm van jeugd- in Jeugdhulp met verblijf verbleven. De En een samenwerking waarin gemeen- hulp met verblijf verblijven, kunnen om ambities de we destijds gesteld hebben ten/regio en aanbieders gezamenlijk zeer uiteenlopende redenen niet thuis (zie inleiding) zijn nog niet behaald, maar de verantwoordelijkheid nemen om de wonen. Door bijvoorbeeld problemen worden nu nadrukkelijk aangescherpt ambitie te realiseren. van de jeugdige zelf op het gebied van door deze regiovisie. gedrag, of door ernstige problemen in Hoe realiseren we dit? de opvoeding en/of de gezinssituatie. Flevoland had in het verleden een hoog We vragen aanbieders voor elke Soms is ook een (lichte) verstandelijke be- percentage jeugdhulp met verblijf. Door jeugdige een zelfgekozen JIM (Jouw perking aan de orde. Jeugdigen hebben te sturen via een gezamenlijke stip op de Ingebrachte Mentor) beschikbaar te een veilige woonplek nodig wanneer ze horizon is dit percentage verlaagd. Nu stellen. (tijdelijk) niet in hun eigen gezin kunnen is dit vergelijkbaar met Nederland, zie We gaan voor behandeling met de wonen. Als een jeugdige in een vervan- figuur A. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl mogelijkheid voor tijdelijke opname, in gende gezinssituatie is geplaatst dan is plaats van een bed als uitgangspositie. het perspectief altijd om zo snel mogelijk Maar het kan nog beter.

Onze ambitie is Voor alle vormen van verblijf is de de situatie weer te normaliseren en terug groot, 0-uithuisplaatsingen. Dat vraagt voorwaarde dat er altijd een koppeling naar huis te gaan. Soms is het gezinshuis om een duidelijk plan voor uitvoering, met ambulante hulp is. ook perspectiefbiedend. Wanneer een aanscherping, (bij)sturing en het maken We realiseren een kwaliteitshandvest jeugdige toch het huis uit gaat, dan heeft van keuzes voor de komende periode. voor specialistische zorg. het de voorkeur de vervangende gezins- Inzetten op thuis (0-uithuisplaatsingen) situatie zo dicht mogelijk in de buurt van en alleen een bed wanneer echt niets de oorspronkelijke woonplek te vinden Jeugdhulp met verblijf anders meer kan. Dan wordt ingezet zodat het mogelijk is gewoon naar school in percentage totaal Flevoland Nederland op pleeg- en gezinshuizen in de eigen jeugdzorgtrajecten of sport te blijven gaan en de afstand tot gemeente. ouders en verzorgers minimaal is. Crisisverblijf moet altijd toegankelijk 2016 19 11 zijn in acuut onveilige situaties. In 2017 is de Stip op de Horizon ont- 2020 8,9 8,7 staan op basis van de uitkomsten van kwalitatief onderzoek naar jeugdigen die Figuur A.

18 Regiovisie Jeugd Flevoland

Dichtbij: Expertise- (zes gemeenten) en Utrecht (29 gemeen- Deze bovenregionale expertisenetwerken zijn netwerken bovenregionaal ten) pakken samen deze opdracht op, een voorbeeld van uitgebreid en complex doorontwikkelen met Utrecht als coördinerende gemeen- samenspel tussen ouders en jeugdigen, te. We zien dit als kans om te versterken jeugdhulporganisaties, gemeenten en Het ministerie van VWS heeft aan acht wat we al doen voor het bieden van kenniswerkplaatsen. Gezamenlijk is een plan verschillende landsdelen de opdracht maatwerk in complexe situaties. De gemaakt waar in 2021 uitvoering aan wordt gegeven om expertisecentra te ontwik- regionale experttafel is een belangrijke gegeven. De regionale expertteams spelen kelen voor jeugdigen met meervoudige, schakel in het betrekken van specifieke daarbij een belangrijke rol. zeer complexe problematiek. De zes kennis en procesondersteuning bij inge- jeugdregio’s in de provincies Flevoland wikkelde situaties voor jeugdigen. In Flevoland zelf kunnen we niet op elk moment alle specialistische vormen van hulp bieden. Dit mag geen reden zijn om minder passend aanbod in te zetten. We willen het aanbod in Flevoland verstevi- gen en als het niet mogelijk blijkt om dit in Flevoland te realiseren, willen we hier- voor samenwerken met andere regio’s. We benutten daarbij het bovenregionaal expertisenetwerk actief.

Hoe realiseren we dit: Als we regionaal geen antwoord hebben op de zorgvraag, hebben we de verantwoordelijkheid om tot een antwoord te komen door het netwerk te benutten.