Bundel

WAT IS DE VERWACHTE TREND?

• Het zou kunnen dat het aantal mensen met finan- vervoerwijzen is dat het OV-gebruik structureel ciële problemen verder toeneemt. In combinatie lager zal blijven na de coronacrisis. Daar zit enige met stijgende huizenprijzen zou dit kunnen leiden onzekerheid, omdat dit mede wordt beïnvloed tot een nog grotere druk op het lagere segment door andere factoren (bijvoorbeeld olieprijzen, (gereguleerde huur) en/of meer urgentieaanvragen. rijkssubsidies of promotie van het OV). • De eerste wetenschappelijke studies en progno- • De verwachting is inmiddels dat het aantal ses rond mobiliteit na de coronacrisis wijzen op busreizigers binnen de gemeente Almere in de een toename in het gebruik van actieve vervoer- komende maanden weer verder toe zal nemen. Of wijzen (lopen/fietsen/etc.). Ook wordt gewezen en wanneer het oude niveau weer wordt bereikt is op een grotere groep thuiswerkers dan voor de mede afhankelijk van de landelijke maatregelen pandemie. en kunnen we daarom nog niet goed inschatten. • De landelijke inschatting als gevolg van de sterke We blijven dit de komende tijd monitoren. daling in OV-gebruik en de overstap naar andere

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 13

• Als de coronamaatregelen wegvallen, komen • Afschalen van het openbaar vervoer was/is nodig. waarschijnlijk op termijn weer meer bouwmateri- Het dilemma is dat op de langere termijn reizi- alen beschikbaar. Hierdoor kan weer sneller ge- gers voor de auto kunnen gaan kiezen, wanneer bouwd worden en dit veroorzaakt mogelijk weer de OV-dienstregeling te lang én te veel wordt een prijsverlaging van bouwmaterialen. afgeschaald.

OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID

VEILIGHEID

WAT IS DE ACTUELE STAND VAN ZAKEN?

• De cybercriminaliteit laat al langere tijd een • Waar jeugdoverlast bij aanvang van de coronacri- stijgende lijn zien, dit werd versterkt door de sis in 2020 sterk toenam, is de toename van deze coronamaatregelen. In de eerste maanden van vorm van overlast in de lente-zomerperiode van 2021 is deze vorm van criminaliteit weer hoger 2021 minder sterk dan in dezelfde periode vorig dan voorheen (zie figuur 5). Aangezien mensen jaar. Mogelijk speelde het slechte zomerweer meer thuis zitten en online tijd doorbrengen, hierbij een rol, waardoor jongeren vaker bin- neemt de gelegenheid voor cybercriminaliteit toe. nen bleven. Het aantal meldingen ligt in Almere Daarnaast wordt de toename in geregistreerde overigens lager dan in de politieregio Midden cybercriminaliteit ook deels veroorzaakt door Nederland. meer aandacht in de media. Onder meer door • Ten tijde van de coronacrisis was een toename voorlichtingscampagnes neemt de bereidheid om zichtbaar van het aantal casussen van ernstige aangifte te doen toe. woonoverlast (in 2019 50, in 2020 74). De stijging • Een belangrijk gevolg van de coronamaatregelen van casussen van ernstige woonoverlast heeft was een afname van woninginbraken en ande- zich in 2021 voortgezet. Meer dan de helft van de re vormen van traditionele criminaliteit in de casussen betreft personen met een zorgvraag. woonomgeving (bijv.

fietsdiefstal, vernielingen, Dit loopt uiteen van psychiatrische problematiek winkeldiefstal). Dit komt doordat bewoners meer tot gedragsproblematiek tot verslaving of een thuis waren en daardoor de gelegenheid voor dit combinatie daarvan. soort criminaliteit afnam. Na versoepeling van de • Net als landelijk is ook in Almere sprake van maatregelen zagen wij deze vormen van crimina- onvrede over de coronamaatregelen. Dit uit zich liteit weer licht toenemen. in Almere in een toename van het aantal demon- • De afname van het draagvlak voor de corona- straties en betogingen. Dit kunnen ook kleine maatregelen is landelijk zichtbaar, onder andere demonstraties zijn van enkele personen, die nooit op sociale media. Een deel van deze mensen het nieuws halen. lijkt radicaal andere theorieën over corona aan • Een belangrijk gevolg van de coronamaatregelen te hangen dan algemeen aanvaard. Vanuit de is een afname van woninginbraken en andere aanpak radicalisering wordt hier vanzelfsprekend vormen van traditionele criminaliteit in de woon- wel op gelet. Er is in Almere geen sprake van een omgeving (bijv. fietsdiefstal, vernielingen, winkel- structurele verandering in het radicaliserings- diefstal) aangezien bewoners meer thuis zijn en beeld. daardoor de gelegenheid voor dit soort criminali- teit afneemt.

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 14

WAT ZIJN DE MAATREGELEN OM DE EFFECTEN VAN CORONA TE VERLICHTEN?

MAATREGEL KORTE OMSCHRIJVING AANPAK

Voorlichtingscampagne en In april haakte de gemeente via sociale media en de Stadhuis-aan-huispagina aan bij de webinar ter preventie van communicatiecampagne over de podcast Digitaal Beroofd, van de Veiligheidscoalitie Midden- cybercrime Nederland. In deze driedelige podcast kwamen slachtoffers aan het woord. In juni organiseerde de gemeente een webinar waarin o.a. aandacht werd besteed aan cybercrime. Hierin kwamen de digitale wijkagenten van Almere aan het woord.

Aanpak woonoverlast Om een impuls te geven aan het tegengaan van woonoverlast is in juni het ‘Addendum op de Woonvisie verbeterd ‘Wonen en Zorg’ vastgesteld in de raad. Hierin zijn diverse maatregelen en projecten opgenomen die draagkracht en draagvlak in buurten moeten verbeteren, zodat personen met een psychische kwetsbaarheid zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen. Binnen dit addendum is o.a. bijzondere aandacht voor woonoverlast. De hierin genoemde maatregelen worden in het komende jaar uitgevoerd. Wij merken bovendien dat de samenwerking met de diverse zorgaanbieders in Almere steeds beter wordt en de aanpak van woonoverlast steeds meer bekendheid krijgt. Op deze manier kan de overlast beter worden aangepakt.

Integrale samenwerking Mede als gevolg van de integrale samenwerking tussen de gemeente, politie, de Schoor en om avondklokrellen en Ondernemersvereniging Stadscentrum Almere (OVSA) zijn avondklokrellen en escalaties escalaties tegen te gaan is voorkomen. De avondklok is inmiddels afgeschaft, maar de goede samenwerking blijven we gestopt voortzetten.

WAT IS DE VERWACHTE TREND?

• De effecten van corona op het gebied van vei- • Naarmate de druk op de zorg en/of restricties ligheid en criminaliteit zijn afhankelijk van de geïntensiveerd zullen worden, zal het maatschap- ontwikkeling van het virus en de daarbij horende pelijk ongenoegen onder de bevolking vermoede- maatregelen. Als het coronavirus weer oplaait, lijk groter worden, wat processen van polarisatie met strengere maatregelen tot gevolg, wordt kan versnellen. toenemende coronamoeheid en verzet tegen de • Na versoepeling van de maatregelen zullen maatregelen verwacht. ernstige casussen van woonoverlast naar ver- • De hoge mate van cybercriminaliteit zal zich naar wachting weer in aantal dalen. Ook de verbeterde verwachting blijven voortzetten, ook nu de coro- aanpak zal hier hopelijk aan bijdragen. namaatregelen worden afgeschaald. De gele- genheidsstructuur, waarin mensen meer thuis- werken en meer online aanwezig zijn, is immers blijvend veranderd. • Daarnaast zal de traditionele criminaliteit mo- gelijk weer toenemen nu de coronamaatregelen steeds verder versoepeld worden. Mochten deze weer strenger worden, waardoor meer mensen thuisblijven, dan zullen bepaalde typen misdrij- ven zoals woninginbraken naar verwachting weer afnemen.

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 15

HANDHAVING

WAT IS DE ACTUELE STAND VAN ZAKEN?

• De afdeling Vergunningverlening, Toezicht & • Er zijn meer meldingen over parkeeroverlast of Handhaving geeft aan dat de ervaringen met de andere activiteiten, waarschijnlijk doordat men- horeca nog steeds goed zijn. Ook het contact met sen meer thuis zijn en werken. de horecaondernemers is over het algemeen • Het draagvlak voor de coronamaatregelen neemt prettig te noemen. Een enkele keer gaan we het af en de drukte op straat neemt toe. Mensen gaan gesprek aan met een ondernemer die de maatre- vaker in discussie met toezicht en handhaving gelen niet hanteert. Verder is er nog regelmatig over maatregelen die in hun ogen tegenstrijdig of afstemming en korte lijnen met de ondernemers- onlogisch zijn. vereniging en politie. • Daar waar we jarenlang maar enkele demon- • Wat betreft de coronamaatregelen zitten we voor- straties per jaar hadden in Almere, vinden er de al op het toezicht in de horeca/ zaalverhuur waar laatste tijd meer demonstraties plaats. Juist in gasten een vaste zitplaats moeten hebben en op deze periode is het belangrijk om extra alert te 1,5mtr afstand van elkaar moeten blijven. Naar zijn op de maatregelen die van toepassing zijn in aanleiding van de versoepelingen van 25 septem- het kader van corona. ber wordt er gekeken wat noodzakelijk is. • De handhaving van de coronamaatregelen is • Handhaving meldt dat de versoepelingen (ver- meer informatie gestuurd.

Vanuit cameratoezicht dwijnen van de avondklok, mondkapje, openstel- en sociale media screening wordt gericht samen ling horeca) een positief effect hebben op het opgetreden door handhaving en politie om opstoo publiek. Mensen waren er blijkbaar echt aan toe. tjes te voorkomen. De afstemming en samenwer- • Knelpunten die worden gesignaleerd worden king met de politie is goed. Er zijn korte en snelle samen met de Ondernemersvereniging Stadscen- lijnen om gezamenlijk incidenten te voorkomen of trum Almere (OVSA) opgepakt. klein te houden. • De vraagstukken voor handhaving zijn toegeno- • Uit diverse hoeken kwamen signalen van on- men (en blijven toenemen), zoals overlastmel- dernemers die een noodkreet doen en sneller dingen (van bootjes), parkeeroverlast en afval- emotioneel worden. Het blijft een uitdaging om in dumpingen. Dit legt druk op de capaciteit van de ‘coronamoeheid’ met elkaar te blijven samen- handhaving. De afvaldumpingen worden dagelijks werken en in verbinding te blijven. met de reiniging opgepakt.

WAT ZIJN DE MAATREGELEN OM DE EFFECTEN VAN CORONA TE VERLICHTEN?

MAATREGEL KORTE OMSCHRIJVING AANPAK

Toezicht op horeca/ In de horeca/ zaalverhuur geldt onder andere dat de gasten geplaceerd moeten worden en er zaalverhuur mag geen livemuziek plaatsvinden. Dit zou een aanzuigende werking kunnen hebben, waarmee ongewenste (grote) groepen mensen bij elkaar zouden ontstaan. Daarom controleren we hier structureel op, met name in de weekenden.

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 16

WAT IS DE VERWACHTE TREND?

• Er is een grote vraag bij gemeenten naar hand- gelijktijdig komen er veel vragen vanuit onderne- havers. Inmiddels is er door onze partner die mers die duidelijkheid willen over de mogelijkhe- de handhavers levert een structurele financiële den en zij verwachten direct duidelijke antwoor- compensatie gedaan. Wij hopen hiermee het den op de vragen. verloop te kunnen terugdringen om zo verder te • Als de coronamaatregelen versoepelen, nemen kunnen bouwen aan een kwalitatief sterk team. enerzijds de leefbaarheidsvraagstukken en • De leefbaarheidsvraagstukken waarop gehand- overlast toe. Denk hierbij aan parkeren, geluids- haafd moet worden, blijven oplopen. Het gaat dan overlast en toezicht op de drank- en horecawet. bijvoorbeeld om handhaving op wrakken en oude Anderzijds gaan recreatieaangelegenheden bootjes. Dit zijn er zodanig veel dat dit met de (parken, recreatieplassen, terrassen) vollopen huidige capaciteit niet goed te regelen is. en is het moeilijk om de 1,5 meter te handhaven. • Wijzigingen van coronamaatregelen leveren Hierdoor komt er een grote druk op stadstoezicht altijd extra werk op voor stadstoezicht, omdat en de politie te liggen. De beschikbare capaciteit de werkprocessen en -instructies wijzigen voor in relatie tot de verwachtingen zal dan een dilem- handhavers.

Er moet afstemming worden gezocht ma worden en het kan zijn dat reguliere taken met zowel de ketenpartners als ondernemers. En dan blijven liggen.

SAMENLEVING EN WELZIJN

LEEFBAARHEID, WMO, SOCIALE COHESIE, WIJKTEAMS EN VRIJWILLIGERSWERK

WAT IS DE ACTUELE STAND VAN ZAKEN?

• Vanaf 1 oktober gaan de inloopspreekuren van de gestart. Denk bijvoorbeeld aan de conversatie- wijkteams (zonder afspraak toegankelijk) weer groepen in de buurtcentra. van start. In enkele wijken blijven de telefonische • We zien een toename in het aantal aanvragen WMO spreekuren naast de inloopspreekuren bestaan. en voor Algemeen Maatschappelijk Werk in de • In de wijkteams wordt het Algemeen Maatschap- wijkteams. Het aantal aanvragen ten laste van het pelijk Werk tijdelijk (oktober 2021 – december wijkbudget neemt ook toe. 2022) versterkt vanuit de Corona Herstelgelden • In de wijken zijn wijkwerkers ook gedurende co- Welzijn. rona present. Wijkwerkers maken een inhoudelijk • Digitalisering werkt drempelverlagend voor de afweging of het contact met inwoners digitaal of hulpverlening aan sommige cliënten. De inzet van toch fysiek moet plaatsvinden. Waar gedurende E-health blijkt dus voor een bepaalde doelgroep de eerste lockdown een afname te zien was in het een positieve bijdrage te leveren. aantal ondersteuningsvragen, is dat in de loop van • Bewoners gaan weer naar de buurtontmoetings- juni 2020 weer toegenomen en zitten we op het plekken en een groot aantal activiteiten zijn weer oude niveau.

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 17

• Door de aanhoudende maatregelen zien we een • De Schoor kan bemiddelen bij burenruzies. Ge- toename van eenzaamheid onder een grotere trainde vrijwilligers gaan eerst met beide partijen doelgroep (naast ouderen, ook alleenstaanden in gesprek. Daarna proberen ze beide partijen met die geen partner of kinderen hebben), oplopende elkaar in gesprek te brengen en hen te motiveren taalachterstanden en meer spanningen binnen de om afspraken te maken. In 2020 ontving De Schoor huiselijke sfeer. De huisvestingsproblematiek in 31 procent meer aanvragen dan in 2019. Dit pa- Almere (lange wachtlijsten) speelt hierin ook een troon zet zich in 2021 voort. Medewerkers van De negatieve rol. Schoor vermoeden dat de coronacrisis hierbij een • Er is in coronatijd een nieuwe groep vrijwilligers rol speelt: mensen zijn meer thuis en meer ge- opgestaan. Denk bijvoorbeeld aan de ‘coronamaat- spannen. Daardoor hebben buren eerder of meer jes’, die hulp en ondersteuning geven aan buurtge- last van elkaar en lopen ergernissen hoger op. noten. Van deze nieuwe groep zien we wél dat een • In het welzijnswerk worden de positieve lessen aantal stopt als buurtgenoten zich weer meer zelf van de coronacrisis meegenomen in het reguliere kunnen redden zodra er versoepelingen komen. werk.

Om het werk goed uit te kunnen voeren wor- • In de afgelopen periode is er weinig veranderd den nu andere methodes/middelen ingezet. ten aanzien van vrijwilligers. De verwachting is dat steeds meer vrijwilligers die terughoudend zijn geweest in de afgelopen maanden, zich in de komende maanden weer actief in kunnen gaan zetten. Enerzijds vanwege de versoepeling van de maatregelen en anderzijds omdat steeds meer mensen gevaccineerd worden.

WAT ZIJN DE MAATREGELEN OM DE EFFECTEN VAN CORONA TE VERLICHTEN?

MAATREGEL KORTE OMSCHRIJVING AANPAK

Conversatielessen zijn weer De conversatiegroepen waren weggevallen in de buurtcentra, met als mogelijk gevolg dat de gestart taalachterstand oploopt. De conversatielessen zijn inmiddels weer opgestart.

Coronasteun Welzijn Het Rijk heeft in februari een coronasteunpakket voor sociaal en mentaal welzijn en leefstijl aangekondigd. De middelen zijn bestemd voor de extra begeleiding van kwetsbare doelgroepen, de bestrijding van eenzaamheid onder ouderen, het mentaal welbevinden van jongeren, en leefstijl. We werken aan een inventarisatie waarin we de signalen (en mogelijke bestedingen) van organisaties en initiatieven van inwoners samenbrengen. Van daaruit zullen we besluiten hoe we de middelen gaan besteden.

Humanitas (vrijwilligers­ Een maatjesproject om 75+’ers te bereiken en een jaar lang te koppelen aan een maatje om de organisatie), aanpak eenzaamheid te beperken. eenzaamheid

Beschikbaarheid van Het bevorderen van de sociale cohesie, mensen kunnen elkaar blijven vinden middels kleine wijkbudget initiatieven.

Maatregel Buurthopper Boodschappen langsbrengen bij kwetsbare groepen met als doel elkaar te helpen in tijden van nood.

Omgaan met agressiviteit Alle wijkwerkers zijn eind 2020 getraind in het omgaan met emoties en agressie. bij bewoners ten gevolge van de coronamaatregelen

Meer initiatieven vanuit de Wijkteams hebben actief contact gelegd met bewoners door o.a. straatbezoek, interviews met wijkteams om bewoners ouderen en bezoeken van wijkvrijwilligers met een presentje. Kortom: met kwetsbare bewoners actief te bereiken. wordt voortdurend contact gezocht om vinger aan de pols te houden.

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 18

WAT IS DE VERWACHTE TREND?

• Bewoners gaan zich waarschijnlijk weer meer pakket). Tegelijk mag er nog maar erg weinig vrijheden permitteren en in groepen samenko- georganiseerd worden met de huidige maatrege- men als de coronamaatregelen minder worden. len, terwijl de oplossing toch vaak ligt het in het • Bij iedere versoepeling verwachten we meer sociale contact. Dat is een dilemma. aanvragen uit het gebied. Er is behoefte aan (het • Zodra de wijkteams weer inloopspreekuren organiseren van) activiteiten waarbij ontmoeting kunnen organiseren en dat niet op afspraak hoeft, centraal staat. kan er gericht actie worden ondernomen om • De knelpunten worden waarschijnlijk alleen maar bewoners te betrekken en te verbinden. Door de erger naarmate de maatregelen voortduren. Lan- huidige beperkte bereikbaarheid vallen er kwets- delijk worden er middelen beschikbaar gesteld bare inwoners buiten de boot. Dit belemmert het voor het welzijn van de inwoners (coronasteun- werk om preventief aan de slag te kunnen.

AFVAL, ONDERHOUD EN MELDINGEN OPENBARE RUIMTE

WAT IS DE ACTUELE FIGUUR 5: Aantal meldingen per maand over afvaldumpingen, 2019-2021 STAND VAN ZAKEN? (Bron: Gemeente Almere - MRS melddesk)

2500

2000 Maand 2019 2020 2021 jan 794 912 1150 feb 763 869 814 1500 mrt 721 1517 1280 apr 989 1878 1055 mei 880 2300 1473 jun 1040 1801 1671 1000 jul 971 1591 1551 aug 1113 985 1366 sep 784 1036 - okt 666 1438 - 500 nov 703 1122 - dec 939 1217 -

0 jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec 2019 2020 2021

• Op 18 september 2021 organiseerde Team Schoon • Het volume van het afval is in 2021 enigszins ge- een aantal activiteiten in het kader van de World normaliseerd. De hoeveelheid kilo’s dumpingen Cleanup Day. Vergelijkbaar met de Landelijke is ten opzichte van vorig jaar een stuk lager (zie Opschoondag in maart, zijn bewoners de Almeer- figuur 5). Toch blijft de werkdruk hoog. se straten en wateren opgegaan om zwerfafval • Het aantal bezoekers op recycleperrons liep te verwijderen. Er zijn 10 locaties verspreid door in het voorjaar op. Hierdoor ontstonden lange de gehele stad waar het afval werd ingezameld. wachtrijen bij de perrons. De rust op de perrons Alles vond plaats in de openbare buitenruimte, is enigszins teruggekeerd. Het blijft wel druk op en met inachtneming van de algemeen geldende zaterdag en maandag. maatregelen. Bewoners zijn bedankt voor hun • Grofvuilafspraken zijn afgeschaald van 160 naar participatie. 120 per dag, met de mogelijkheid om, indien no- dig, direct op te kunnen schalen.

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 19

• De Tomingroep (dagelijks verzorgend groen- • De verwachting was dat de situatie rond afval aan onderhoud) heeft veel last gehad van de crisis, het normaliseren was. In het voorjaar zagen we met name rondom de inzetbaarheid van kwets- echter weer een toename in het aanbod. Dit kan baar personeel. Dit heeft ook in 2021 geleid tot verklaard worden door seizoensgebondenheid. een verminderde kwaliteit van onderhoud in de Tegelijkertijd is het wel zo dat het aanbod op een openbare ruimte. Naast de lagere inzetbaarheid hoger niveau ligt dan voor corona en voor grofvuil is 2021 een uitzonderlijk jaar gebleken voor wat zelfs hoger dan in 2020. betreft de weersomstandigheden. Gestart met • Sinds de coronacrisis nam het aantal afvaldum- een zeer koud voorjaar, daarna zeer warm, met pingen en meldingen fors toe. In februari en april eerst droogte en daarna veel regen. Het effect 2020 was het aantal meldingen vergelijkbaar met hiervan op het openbaar groen is hierdoor moei- de aantallen van de jaren voor de coronacrisis. lijk beheersbaar gebleken. Er wordt hard gewerkt • Het gebruik van de buitenruimte is toegenomen. om dit najaar het groenonderhoud op het juiste Dat houdt ook in dat men meer waarneemt in de niveau te krijgen en daarmee voor het jaar 2022 openbare ruimte en tegelijkertijd de openbare een evenwichtige situatie te creëren ruimte opnieuw gewaardeerd wordt in Almere.

• Mensen komen weer meer uit hun huis en het • Verder zien we dat er meer vraag is naar (met wordt levendiger in het centrumgebied. Er is een name wilde) dierenopvang, enerzijds wegens de toename te zien, maar nog niet het oude niveau. egelziekte en anderzijds wegens toename van mensen in de natuur.

WAT ZIJN DE MAATREGELEN OM DE EFFECTEN VAN CORONA TE VERLICHTEN?

MAATREGEL KORTE OMSCHRIJVING AANPAK

Afstemming hotspots Er is dagelijks afstemming met Handhaving over de hotspots. In het begin van de pandemie was dit afvaldumpingen lastiger. Nu is duidelijk waar de hotspots liggen en wordt er gericht gereden.

Scenario’s eventuele Stadsreiniging maakt scenario’s op basis van het personeelsbestand en het aantal wagens om nieuwe besmettingsgolf te kijken wat bij een nieuwe golf de maximale dienstverlening kan zijn en waar eventueel moet worden afgeschaald.

WAT IS DE VERWACHTE TREND?

• Het is niet te voorspellen hoe het aanbod van afval • De verwachting is dat het aanbod van restafval zich gaat ontwikkelen. Verwacht wordt wel dat zo- stabiel zal blijven, het aanbod van grof afval en dra de maatregelen omtrent corona versoepelen, dumpingen wordt continu gemonitord. Mogelijk dat het aanbod van afval normaliseert. het aanbod op deze punten de komende maanden verandert.

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 20

CULTUUR, VRIJE TIJD EN SPORT

WAT IS DE ACTUELE STAND VAN ZAKEN?

• Iedereen mag weer binnen en buiten sporten, • Ook professionele kunstenaars zijn ander werk zonder beperkingen. Sporten in groepsverband gaan doen tijdens de coronacrisis. Het is de vraag is toegestaan. Wedstrijden zijn toegestaan, zowel of ze hun kunstenaarschap weer op zullen pak- onderling als tegen andere clubs. ken. • Als het nodig is voor de sportbeoefening is 1,5 • Ondanks de druk op de evenementensector zijn meter afstand voor personen vanaf 18 jaar niet er bij Almere City Marketing (ACM) veel aanvra- verplicht. Na het sporten is 1,5 meter afstand gen binnengekomen voor volgend jaar. Dat lijkt te houden wel verplicht. Dit kan veranderen bij ver- duiden op veerkracht en positieve verwachtingen dere versoepelingen. voor de toekomst. Bij kleine evenementen die wel • De theaters, musea en concertzalen zijn weer doorgaan, bespeurt ACM soms negatieve pu- open. Formeel mogen onze theaters zelf kiezen blieksreacties als bekend wordt gemaakt dat er tussen 1,5 meter of een coronatoegangsbewijs, een vaccinatie- of testbewijs gevraagd wordt. maar de landelijke Vereniging van Schouwburg- • De culturele organisaties steunen elkaar, nu en Concertgebouwdirecties (VSCD) geeft zijn iedereen in een ‘noodsituatie’ zit.

Er is meer leden dringend advies om met coronatoegangs- saamhorigheid binnen de Almeerse Basisinfra- bewijzen te werken, waardoor de volle zaalcapa- structuur Cultuur (ABC). Ook ervaren de organi- citeit gebruikt kan worden. In Flevoland hebben saties steun van het Almeerse publiek. de theaters samen besloten deze lijn te volgen. • Dankzij het steunpakket van het Ministerie van • Met de rijkssteun voor de lokale culturele infra- OCW hebben we het Coronapakket Cultuur structuur (1e pakket €1,4 miljoen, 2e pakket €2,1 kunnen samenstellen. Dit biedt culturele orga- miljoen) kunnen we de lokale culturele instel- nisaties steun om in deze tijd te overleven en te lingen ondersteunen. De gemeente doet dat met transformeren naar een nieuwe tijd waarin an- een driesporenbeleid: overleven, overbruggen en dere concepten (digitale presentaties, podcasts, transformeren. Een aantal organisaties zou zon- streamen van voorstellingen) en verdienmodellen der deze steun niet hun werkzaamheden kunnen nodig zijn. Vooral dit laatste biedt culturele instel- voortzetten na de totale lockdown en het verlies lingen weer perspectief. van inkomsten. • Het uithoudingsvermogen wordt op de proef • Het eerste steunpakket van het Rijk van €1,4 mil- gesteld. Het is voor culturele organisaties (som- joen werd overvraagd.

Het tweede steunpakket mige dreigen failliet te gaan) en individuele van €2,1 miljoen wordt dit najaar verdeeld. Het kunstenaars moeilijk om de energie te behouden Cultuurfonds Almere heeft het gehele corona- en naar de toekomst te kijken. Ook zijn culturele budget besteed aan projecten van organisaties organisaties bang dat publiek/cursisten/vrijwilli- buiten de Almeerse Basisinfrastructuur Cultuur gers wegblijven na corona. (ABC). • De amateurverenigingen geven aan dat ze het • Het aantal organisaties dat steun heeft aange- mentaal zwaar hebben. Juist deze verenigingen vraagd ten laste van het Coronapakket Cultuur bij zijn gestoeld op gezelligheid, aandacht en steun. de gemeente is rond de 30, bij het Cultuurfonds Dirigenten zijn soms gestopt, docenten zijn ander rond de 20. werk gaan doen. • De culturele organisaties hebben steeds meer • Niet voor alle commerciële sportaanbieders bood perspectief, maar zijn hun werkwijze en program- de eerdere ‘verruiming’ voldoende handvatten mering aan het veranderen om zo in de toekomst om het positieve gevoel en de energie weer terug flexibeler te kunnen reageren op coronamaatre- te krijgen. Sportaanbieders kregen signalen van gelen. Dat gaat vaak om digitale oplossingen om andere sportaanbieders buiten Almere (ook soms de 1,5 meter afstand mogelijk te maken.

van buiten de Veiligheidsregio) dat daar net iets • We vermoeden dat de niet-georganiseerde ama- meer kon. Denk aan het toestaan van tenten voor teurkunst (bijvoorbeeld dansgroepen, digitale sportscholen en in groepjes georganiseerd spor- amateurkunstenaars, fotogroepen) ook kampt ten in de buitenruimten. met terugloop, maar hier hebben we geen zicht op.

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 21

WAT ZIJN DE MAATREGELEN OM DE EFFECTEN VAN CORONA TE VERLICHTEN?

MAATREGEL KORTE OMSCHRIJVING AANPAK

Steun amateursport- Voor amateursportverenigingen is een landelijke regeling Tegemoetkoming verenigingen Verhuursportaccommodaties Q2 opengesteld. De gemeente gaat hiervoor een aanvraag indienen.

Coulancemaatregelen De steun bestaat uit coulance met betrekking tot het niet behalen van prestaties om te voorkomen gemeente dat organisaties omvallen, en uit steun bij het naleven van de maatregelen en transformatie naar andere concepten.

Steunpakket voor de lokale Dit betreft een groot steunpakket om gemeenten te helpen de lokale culturele infrastructuur culturele infrastructuur te steunen. Het ministerie van OCW steunt in de breedte en er zijn geen specifieke prestaties (algemene uitkering) aan verbonden. Hiervan is het eerste Coronapakket Cultuur gefinancierd (1,4 miljoen euro). Het door het ministerie van tweede Coronapakket Cultuur (2,1 miljoen euro) zal dit najaar uitgerold worden. Onderwijs Cultuur en Wetenschap

Communicatie over De gemeente informeert de sportverenigingen over de rijksmaatregelen waar zij aanspraak op regelingen kunnen maken. Binnen cultuur doet het Cultuurfonds Almere veel aan berichtgeving over de regelingen.

Cultuurregeling Corona van Er is maximaal 2.500 euro beschikbaar gesteld voor culturele organisaties die aanpassingen de provincie Flevoland moeten doen van culturele producties. Daarnaast is er maximaal 25.000 euro voor reeds structureel gesubsidieerde organisaties voor aanpassingen aan culturele producties. Om te stimuleren om cultuur doorgang te laten vinden, ondanks de coronamaatregelen. Alle maatregelen samen (dus ook van OCW en de gemeente) maken dat er weinig faillissementen zijn.

Maatregel Op verzoek van de gemeente wordt er gerichter inzet gepleegd op de playgrounds voor kwetsbare buurtsportcoaches in doelgroepen door de buurtsportcoaches. Met als doel kwetsbare doelgroepen in beeld én actief te opdracht van de gemeente houden.

Maatregel sportakkoord Eind 2020 is via het Lokaal sportakkoord de mogelijkheid geboden om 750 euro aan te vragen door Almere, corona doorstart alle sportaanbieders in Almere. Hier is 46 keer gebruik van gemaakt. Het doel is een financiële bijdrage verlichting voor sportaanbieders.

WAT IS DE VERWACHTE TREND?

• Het lijkt erop dat de meeste sportverenigingen en organisaties om te transformeren zien we veel -aanbieders het financieel overleven nu alles na- meer digitale programma’s, spreiding van activi- genoeg weer is opgestart. Voor amateursportver- teiten over de stadsdelen, meer activiteiten in de enigingen is zo nodig verenigingsondersteuning buitenlucht, etc. op maat beschikbaar. Voor terugkerende sporte- • Dankzij het Coronapakket Cultuur wordt verwacht venementen is de toekomst nog onzeker. dat er meerdere partijen door de crisis komen. • De effecten van corona zijn nog niet helemaal Maar voor individuele kunstenaars of cultureel zichtbaar. De grote vraag is of het publiek (muse- ondernemers zal het zwaarder zijn. Het algemene umbezoekers, theaterbezoekers) en de cursisten beeld is dat veel evenementenorganisatoren en (dansscholen, muzieklessen, dj-cursussen) wel zzp’ers de cultuursector vaarwel hebben gezegd. terugkomt als de maatregelen worden opgeheven. • Het aantal faillissementen in de vrijetijdssector • We verwachten ook positieve effecten van de gaat oplopen. coronacrisis. Mede door onze steun aan cultuur-

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 22

KCC TOP5 Het KCC had het drukker dan normaal in de zomermaanden. Het aantal gesprekken was ongeveer 10% hoger en de gesprekken duurden ook langer dan gemiddeld. DE TOP 5 BESTOND UIT:

1 2 4 Burgerzaken: Er was een Belastingen: Vanuit de Zorg en Welzijn: In de toename van het aantal afdeling Belastingen & maand augustus zijn er aanvragen voor naturalisatie Uitkeringen zijn aanmaningen altijd veel vragen over het (een proces dat vanwege de verstuurd voor de jaarlijkse aanvraagproces rondom de coronamaatregelen lange gemeentebelastingen. Dit mantelzorgwaardering. tijd was stil gelegd). Veruit levert gebruikelijk veel de meeste telefonische telefoontjes op. vragen gingen over 5 reisdocumenten, vooral nadat Onderwijs: Aan het begin van de mogelijkheid tot het online 3 het nieuwe schooljaar zijn er maken van afspraken in de Reiniging: De nodige altijd de nodige vragen over vakantieperiode niet meer vragen zijn gesteld over niet leerlingenvervoer. mogelijk was. opgehaald grofvuil en/of afvalcontainers.

In deze top 5 van het KCC zien we een tendens Een bijzondere situatie ontstond rond de reisdo- naar reguliere onderwerpen die elk jaar terugko- cumenten. Hoewel er jaarlijks in de zomermaan- men zoals de belastingen, de mantelzorgwaar- den een grotere vraag is naar reisdocumenten, dering en het leerlingenvervoer. Tegelijkertijd werd deze dit jaar opgestuwd door de hernieuwde zien we naturalisatie, afval en reisdocumenten mogelijkheid om te reizen. Dit viel ongelukkig terugkomen, net als in de vorige Thermometers. samen met een printerstoring bij burgerzaken, In deze onderwerpen is het effect van de corona- waardoor geen afspraken meer gemaakt konden crisis aanwezig. worden. Het gevolg was een forse toename van het aantal telefooncontacten bij het KCC.

COLOFON Teksten en grafieken Unit Strategie, team Onderzoek & Statistiek en de Raadsgriffie

Vormgeving en fotografie Communicatie, team Reactie en Creatie

Contact unitstrategie @almere.nl

Dit is een uitgave van de gemeente Almere. Gebruik van de gegevens is toegestaan met bronvermelding.

CORONA THERMOMETER VAN DE STAD #4 I 23

GESPREKSWIJZER | KEUZES EN DELEN

ONDERWERP NUMMER DATUM BIJEENKOMST

Raadsvoorstel Bomen Westerdreef RV-83/2021 30 september 2021

INITIATIEFNEMER GESPREKSVORM TOELICHTING OP GESPREKSVORM

INW ONERS INFORMEREN Wilt u inspreken? Zie https://gemeenteraad.almere.nl/invloednu VERKENNEN RAAD VAN ALMERE Behandelwijze KEUZES EN DELEN • Inbreng van de fracties PRESIDIUM VAN DE RAAD DEBATTEREN • Reactie van de portefeuillehouder • Conclusie voorzitter over vervolg COLLEGE B&W BESLUITEN

SAMENVATTING OBSERVATIES PRESIDIUM

Een deel van de bomen aan de Westerdreef van het soort grauwe abeel, vormt op Geen observaties. dit moment een risico voor de omgeving. Het college heeft vanwege de zorgplicht het voornemen om binnen 6 maanden maatregelen te nemen en daarmee de Voorgeschiedenis huidige onveiligheidssituatie weg te nemen. Op 9 maart 2017 is door de raad het Bomenkader vastgesteld. Hierin is vastgelegd op welke manier er in Almere met het beheer van bomen wordt omgaan voor Het college vraagt de raad via het raadsvoorstel Bomen Westerdreef in te onder meer een veilig en gezond bomenbestand. stemmen met de voorgestelde aanpak. Deze aanpak bestaat uit: 1) de 137 bomen in het noordelijk deel binnen 6 maanden te vervangen door iepen; 2) een Met de programmabegroting 2020 is het bestedingsplan vastgesteld waarin de fasegewijze dunning toe te passen in het zuidelijke deel van de Westerdreef. vervanging van de bomen aan de Westerdreef is opgenomen. Mede naar aanleiding van een petitie ondertekend door 1200 personen, zijn er tijdens het LEES MEER actualiteitenhalfuur vragen gesteld over de voorgenomen vervanging.

ROLLEN VAN DE DEELNEMERS i DOCUMENTEN / DOSSIERS / HISTORIE

LUISTEREN INFORMEREN INSPREKEN BEVRAGEN MEESPREKEN UITSPREKEN

INWONER

RAADSLEDEN

COLLEGE

OBSERVATIES PRESIDIUM (VERVOLG)

OBSERVATIES PRESIDIUM

Het college heeft vervolgens de Bomencommissie verzocht om advies uit te brengen. De Bomencommissie heeft daarbij de beschikking gekregen over de rapportage van de contraexpertise (datum 04-09-2020) uitgevoerd door Kopinga boomadvies.

In de raadsbrief van 24 november 2020 heeft het college aangekondigd het advies van de Bomencommissie op te volgen door een trekproef uit te voeren en de direct aanwonenden te vragen wat ze vinden van de bomen langs de Westerdreef. Op 20 april 2021 is een raadsbrief verzonden met de resultaten hiervan. In de raadsbrief is eveneens aangekondigd dat het college een opdracht heeft gegeven voor een aanvullend onderzoek om de mogelijkheden van een gefaseerde aanpak te beoordelen.

Nu het aanvullend onderzoek naar de stabiliteit van de overige bomen door Pius Floris Boomverzorging, is het college van mening dat er een compleet beeld is van de veiligheidssituatie van de abelen aan de Westerdreef. Het college heeft in haar afwegingen ook de nieuwe technische noties en de juridische toets op aansprakelijkheidsrisico’s meegenomen.

Hoewel het college gemandateerd is voor de uitvoering van beheerhandelingen op basis van het Bomenkader, meent het college er goed aan te doen de raad actief in de besluitvorming te betrekken, gelet op de aangeboden petitie en de door de raad getoonde belangstelling.

DOCUMENTEN / DOSSIERS / HISTORIE

ONDERWERP

Raadsvoorstel Nota Burgerparticipatie 2021

INHOUD

20-4-2021 Raadsbrief: Uitkomsten trekproef, bewonerspeiling en het vervolgtraject bomen Westerdreef 24-11-2020 Raadsbrief: Advies Bomencommissie over de Westerdreef en vervolgtraject

10-9-2020 Brief aan de raad: Bomen Westerdreef 21-8-2020 Brief aan de raad: Petitie ‘tegen de bomenkap op de Westerdreef Almere Haven’ 20-08-2020 595e Politieke Markt, Actualiteitenhalfuur, - Vragen GroenLinks: Bomenkap Westerdreef (RG-229) 30-07-2020 Brief aan de raad: Vervangen bomen langs de Westerdreef 28-07-2020 Brief aan de raad: Kappen bomen Westerdreef 14-10-2017 Programmabegroting 2020 9-3-2017 Bomenkader, de groene stad biedt ruimte aan bomen en mensen

ROLLEN VAN DE DEELNEMERS

LUISTEREN INFORMEREN INSPREKEN BEVRAGEN MEESPREKEN UITSPREKEN

De feitelijke informatie Inwoners laten de raad Inwoners vertellen kort, Inwoners praten mee of de verschillende weten wat er leeft of bondig en ongehinderd over het geagendeerde politieke standpunten aan de hand is iets aan de raad onderwerp horen Aanmelden is nodig INWONERS uiterlijk op de dag van bespreken voor 12.00 uur via: raadsgriffie@almere.nl

Nog zonder oordeel (Debat) Raadsleden delen hun feiten, meningen, Raadsleden belangenafweging, opvattingen e.d. proberen anderen politieke overtuiging verzamelen van hun mening en/of keuze RAADSLEDEN te overtuigen

Kennisnemen van In openheid laten weten Het college Collegeleden proberen Het college neemt een inzichten en waar het om gaat of wat legt de raad dilemma’s anderen van hun standpunt in over het standpunten er aan de hand is voor mening te overtuigen geagendeerde inwoners/raadsleden onderwerp COLLEGE

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA RV-83/2021 Carrousel: 30 september 2021 1

ONDERWERP

Bomen Westerdreef

BELEIDSVELD PORTEFEUILLEHOUDER

Beheer en onderhoud Hilde van Garderen

VRAGEN BIJ TELEFOON

Wouter Baack 06-23937106

VOORGESTELD RAADSBESLUIT 1. Kennis te nemen van het rapport over de bomentrekproef ‘Westerdreef Almere, Resultaten boomtrekproeven en H/D-verhouding’ van Pius Floris Boomverzorging, de ‘notitie trekproef Westerdreef’ van Kopinga Boomadvies en een juridisch advies van Haut Legal. 2. In te stemmen met het wegnemen van de onveiligheidssituatie langs de Westerdreef door: i. de 137 bomen in het noordelijke deel binnen 6 maanden te vervangen door iepen, ii. een fasegewijze dunning toe te passen in het zuidelijke deel van de Westerdreef.

WAT IS DE ESSENTIE VAN DIT VOORSTEL EN WAT WORDT VAN DE RAAD GEVRAAGD? Een deel van de bomen aan de Westerdreef van het soort grauwe abeel, vormt een risico voor de omgeving. Het college heeft vanwege de zorgplicht het voornemen om binnen 6 maanden maatregelen te nemen en daarmee de huidige onveiligheidssituatie weg te nemen. Uw raad wordt gevraagd in te stemmen met de voorgestelde aanpak.

HOE LUIDT HET VASTGESTELDE WETTELIJKE EN BELEIDSKADER? ZIJN ER EERDERE RAADSBESLUITEN OF -BESPREKINGEN DIE RELEVANT ZIJN TE NOEMEN? Op 9 maart 2017 is door uw raad het Bomenkader vastgesteld. Hierin is vastgelegd op welke manier we in Almere met het beheer van bomen omgaan voor onder meer een veilig en gezond bomenbestand. Bovendien heeft de gemeente de zorgplicht voor een veilig bomenbestand om de leefomgeving te vrijwaren van schade en/of letsel.

Met de programmabegroting 2020 is het bestedingsplan vastgesteld waarin de vervanging van de bomen aan de Westerdreef is opgenomen.

Mede naar aanleiding van een petitie ondertekend door 1200 personen, is de voorgenomen vervanging van de bomen aan de Westerdreef voor enkele raadsfracties aanleiding geweest om vragen te stellen in het vragenhalfuurtje. Hierop heeft het college de Bomencommissie verzocht om advies uit te brengen. De Bomencommissie heeft daarbij de beschikking gekregen over de rapportage van de contraexpertise (datum 04-09-2020) uitgevoerd door Kopinga boomadvies.

In de raadsbrief van 24 november 2020 heeft het college aangekondigd het advies van de Bomencommissie op te volgen door een trekproef uit te voeren en de direct aanwonenden te vragen wat ze vinden van de bomen langs de Westerdreef en de resultaten met u te delen. Op 20 april 2021 is een raadsbrief verzonden met de resultaten hiervan. In de raadsbrief is eveneens aangekondigd dat het college een opdracht heeft gegeven voor een aanvullend onderzoek om de mogelijkheden van een gefaseerde aanpak te beoordelen. Daar heeft het college wel voorwaarden aan verbonden, namelijk dat een gefaseerde aanpak niet mag leiden tot een verslechtering van de veiligheidssituatie en de met de gefaseerde aanpak gepaard gaande kosten in verhouding staan tot de restlevensduur van de bomen die dan blijven staan.

WAAROM WORDT DIT BESLUIT AAN DE RAAD VOORGELEGD? Hoewel het college gemandateerd is voor de uitvoering van beheerhandelingen op basis van het Bomenkader, meent het college er goed aan te doen de raad actief in de besluitvorming te betrekken, gelet op de aangeboden petitie en de door de raad getoonde belangstelling.

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA RV-83/2021 Carrousel: 30 september 2021 2

WAT IS HET DOEL EN HET BEOOGD EFFECT VAN HET VOORGESTELD BESLUIT? Een veilig bomenbestand aan de Westerdreef met een aanpak die kan rekenen op de steun van de raad en recht doet aan de 1200 bewoners die de petitie hebben ondertekend.

Ad 1. Onderzoeken zijn afgerond Nu het aanvullend onderzoek naar de stabiliteit van de overige bomen door Pius Floris Boomverzorging is uitgevoerd, ontstaat er een compleet beeld van de veiligheidssituatie van de abelen aan de Westerdreef. Het college heeft in haar afwegingen ook betrokken de technische noties van Kopinga Boomadvies (d.d. 28-05-2021) en de juridische toets op aansprakelijkheidsrisico’s uitgevoerd door J. van Zinderen, Haut Legal (d.d.15-06-2021), advocaat bomenrecht.

Ad 2. Volledige vervanging van de bomen aan het noordelijke deel van de Westerdreef en een fasegewijze dunning in het zuidelijke deel van de Westerdreef

Afwegingen Bij de afweging om te komen tot de meest passende maatregel, belichten we hier de drie meest relevante aspecten die van belang zijn voor een bomenlaan langs een dreef die onderdeel uitmaakt van de hoofdboomstructuur.

Veiligheid en aansprakelijkheid: De boomeigenaar moet kunnen aantonen dat er voldoende zorg is besteed aan haar bomen. Aangezien er langs de Westerdreef in het verleden meerdere bomen zijn omgevallen en op basis van praktijkervaringen elders in de stad, spreken we over voorzienbaarheid. We beschouwen deze bomen daarom als risicobomen. In het licht van de zorgplicht betekent de aanduiding risicobomen dat er gehandeld moet worden. Dat kan op twee manieren: a. door het gevaar direct weg te nemen, b. door de bomen te laten onderzoeken en de adviezen van dat onderzoek binnen de gestelde termijn op te volgen.

De onderzoeksresultaten uitgevoerd door Pius Floris boomverzorging bevestigen het verhoogde risico op omvallen. Met de combinatie van voorzienbaarheid en wat we nu weten op basis van uitvoerig onderzoek, is er sprake van een aansprakelijkheidsrisico. Het onderzoek op basis van de trekproeven en de risicobepaling op basis van de H/D-verhouding (hoogte-diameter) is uitgevoerd volgens de NEN-EN 1991-1-4 Eurocode 1 windbelasting op constructies. Deze norm wordt in heel Europa door de sector toegepast en werkt met een veiligheidsmarge van 150%. Het advies van Pius Floris boomverzorging is: ‘om het risico op (letsel)schade te minimaliseren dienen maatregelen te worden genomen’. Pius Floris boomverzorging geeft een aantal alternatieven waarmee het risico op aansprakelijkheid weggenomen kan worden. Deze zijn opgenomen onder de alternatieven.

Kopinga Boomadvies is van mening dat de interpretatie van de resultaten van trekproeven naar ‘absolute’ niveaus van stabiliteit, uitgedrukt in een veiligheidsfactor, de nodige beperkingen kent. Kopinga geeft echter ook aan dat bedrijven die de trekproeven uitvoeren vanwege de wettelijke aansprakelijkheid geacht worden de Europese normering aan te houden, ondanks dat er onder wetenschappers discussie is over deze systematiek. Kopinga spreekt over het ontbreken van ‘negatieve uitbijters’ in zijn rapportage, maar dat zijn juist de bomen die in het verleden al zijn omgevallen. Ten aanzien van noodzakelijke H/D-verhouding is er onduidelijkheid tussen de Duitse wetenschapper Mattheck (bomen voldoen niet) en de bosbouwkundige vuistregels (bomen voldoen wel). Kopinga geeft aan dat sommige bedrijven de veiligheidsfactor van 0,75 als kritiek niveau beschouwen. Deze waarde wordt echter alleen toegepast voor acuut gevaar waarop een noodkap van toepassing is.

De noodzaak om in te grijpen wordt onderstreept in de juridische toets vanwege een reële kans op aansprakelijkheid als de gemeente niet overgaat tot het nemen van maatregelen om de onveiligheidssituatie weg te nemen. Ondanks het ontbreken van wetenschappelijke consensus, wordt het toepassen van een veiligheidsmarge van 150% door de beroepsgroep in het algemeen gezien als ‘best practice’. Ook al is het een norm voor vaste objecten. Afwijken van deze norm kan uitsluitend op basis van een motivatie.

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA RV-83/2021 Carrousel: 30 september 2021 3

Verantwoorde inzet van middelen In het onderhoud letten we op een efficiënte en verantwoorde besteding van de middelen. Werkwijzen zoals regelmatig terugkerende ingrijpende snoeimaatregelen of grotere bomen terug planten zijn kostenverhogend. In het Bomenkader staat het behouden en versterken van het groene karakter van Almere centraal. Omdat bomen die groter en ouder zijn geworden een hogere waarde vertegenwoordigen, zijn eventuele extra kosten voor levensduurverlengende maatregelen gerechtvaardigd zolang dit in verhouding staat tot de restlevensduur van de bomen.

Identiteit Westerdreef In het Bomenkader is veel aandacht voor de identiteit van de verschillende stadsdelen en Almere als groene stad. De boomstructuren zijn belangrijke dragers van deze identiteit en specifiek het boskarakter van Almere Haven. De Westerdreef als boomhoofdstructuur wordt gekenschetst als een dreef met een uniform, sterk gesloten en bosrijk karakter.

Ad 2.i Wegnemen van aansprakelijkheidsrisico door volledige vervanging van de bomen in het noordelijke deel van de Westerdreef binnen 6 maanden.

De onderzoeken maken duidelijk dat in het noordelijke deel sprake is van een hoog aandeel onveilige bomen. Van alle bomen met een veiligheidsfactor kleiner dan 1.0 staat 80% in het noordelijk deel. Met het noordelijke deel wordt bedoeld alles ten noordoosten van de rotonde Uithof/Keiwierde. Bomen met een veiligheidsfactor onder de 1,0 vormen een hoog risico op omwaaien omdat deze in theorie niet bestand zijn om de windstoten tijdens een storm met windkracht 9 Beaufort (windsnelheid 32,5 m/s (117 km/u) = ondergrens 12 Beaufort) te kunnen doorstaan.

Met het wegnemen van deze bomen ontstaat er vervolgens een verhoogd risico op omvallen bij de bomen die nu zijn gecategoriseerd binnen de bandbreedte van de zogenaamde veiligheidsfactor tot 1,5. Bij deze bomen is het aannemelijk dat deze onvoldoende bestand zijn tegen een storm door het wegvallen van beschutting en de slecht doorwortelbare ondergrond. Gezien het risico op schade is het college van mening dat ook deze bomen uit voorzorg verwijderd of drastisch gesnoeid dienen te worden. De overblijvende bomen vormen dan nog slechts onsamenhangend geheel die niet langer volstaat als een boomhoofdstructuur met bijpassende landschappelijke kwaliteiten en verkeersgeleidende betekenis. De zorgplicht noopt ons ertoe om te handelen binnen een termijn van 6 maanden om de onveiligheidsituatie voor verkeersdeelnemers, bewoners en opstallen weg te nemen. De situatie in dit deel is zodanig dat het voor zich spreekt om hier een geheel nieuwe start te maken door de 137 abelen te verwijderen en te vervangen door verschillende soorten iepen. De iepen zijn bomen die het bosachtige karakter van de Westerdreef gaan accentueren.

Ad 2. ii Behouden van structuur door fasegewijze dunning in het zuidelijke deel, onveilige exemplaren worden binnen 6 maanden verwijderd. In het zuidelijke deel is het mogelijk om de noodzakelijke ingreep te beperken tot de verwijdering van bomen met een veiligheidsfactor kleiner dan 1. In totaal zijn dat 8 bomen. Deze bomen staan op 1 boom na, naast bomen met een voldoende veiligheidsfactor, waardoor er maar 1 boom drastisch gesnoeid hoeft te worden. Voor de overblijvende structuur geldt dat gerichte dunningen de bomen zullen stimuleren om zich beter te wortelen en een gunstiger H/D-verhouding te ontwikkelen. De grauwe abeel is een lichtminnende soort en zal door de ruimte die het krijgt, minder geneigd zijn om zich uitsluitend in de hoogte maar meer in de breedte ontwikkelen. Dat komt de stabiliteit van de boom ten goede. Dit betekent dat er over een periode van ongeveer 10 jaar stapsgewijs en selectief bomen worden verwijderd (uiteindelijk 30-50%) om de overige bomen op een geleidelijke wijze bloot te stellen aan een hogere windbelasting. De bomen krijgen daarmee de tijd om zich aan te passen aan de nieuwe omstandigheden om uiteindelijk de theoretische levensduur van 80 jaar te kunnen bereiken. Kanttekening hierbij is dat de maatregel niet het volledige risico op omvallen wegneemt.

Met de notie van Kopinga Boomadvies over een mogelijk herstel van de stabiliteit, meent het college dat met het wegnemen van de meest risicovolle bomen in combinatie met het selectieve beheer in de overblijvende structuur, sprake is van een aanvaardbaar risico om uiteindelijk de waardevolle ruimtelijke kwaliteit te behouden.

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA RV-83/2021 Carrousel: 30 september 2021 4

Aanplant bomen uit bomenregister Daarnaast worden, zoals is toegezegd door de portefeuillehouder, er in totaal 10 grotere lindes uit onze eigen bomenregister geplant die de verschillende afslagen accentueren en daarmee voor herkenbaarheid en meer biodiversiteit zorgen.

WAT ZIJN ALTERNATIEVEN VOOR DE RAAD? Volledige vervanging in één keer Voor een volledig uitsluiten van het risico op aansprakelijkheid zou overgegaan moeten worden tot het vervangen van de gehele boomstructuur van de Westerdreef in één keer en wel op de korte termijn. De maatregel past binnen de beschikbare middelen en hiermee wordt het mogelijk om voor de nieuwe bomen goede groeiplaatsen te creëren en een nieuwe basis te leggen voor een landschappelijk herkenbare eenheid met verkeersgeleidende eigenschappen langs de gehele Westerdreef.

Snoeien Het ‘behoud’ van gehele structuur is alleen mogelijk met ingrijpende snoei waardoor de bomen minder wind zullen vangen. Vanwege de gezonde groei die de bomen nog altijd hebben, zal een snoei wel tot krachtige groeireacties leiden met als gevolg een aanmerkelijke intensivering van het onderhoud. Hierbij moet het zachte hout van deze boomsoort in ogenschouw genomen worden aangezien deze gevoelig is voor inrotting op de snoeiwonden met een negatief gevolg voor de restlevensduur. In ideale omstandigheden treedt bij deze boomsoort na 80 jaar het aftakelingsproces in. Met het snoeien wordt het aftakelingsproces versneld waarmee er sprake is van een geschatte restlevensduur van ca. 10-15 jaar. De huidige leeftijd van de bomen is 40 jaar. Bovendien is snoeien een terugkerende maatregel waarbij de uitstraling van boomstructuur fors wordt aangetast. De benodigde middelen bedragen circa €160.000,- aan eenmalige kosten. Hier komt bij dat er om de 4 jaar circa € 90.000,- aan kosten bijkomen voor terugkerende snoeiwerkzaamheden. Voor deze structurele kosten zijn geen beheermiddelen beschikbaar. Besluit de raad om voor dit alternatief te kiezen dan is een dekkingsvoorstel noodzakelijk.

Zwaardere maat bomen Voor een sneller herstel van het boskarakter is het mogelijk om aanvullend op de verwijdering een zwaardere maat bomen aan te planten. De standaardmaat heeft een stamomtrek tussen de 18-20cm, met een hoogte van ongeveer 4 meter. Grotere bomen met een hoogte tussen de 6-8 meter zijn significant duurder door de aanschaf, aanplant en nazorg. Daarnaast zijn grote bomen bij de boomkwekers op dit moment schaars. De extra kosten bedragen circa € 280.000,- als alle bomen langs de structuur een grotere maat krijgen en circa € 136.000,- als het alleen het noordelijk deel betreft. Uiteraard is een mix van grote en kleine bomen ook denkbaar. Besluit de raad om voor dit alternatief te kiezen dan is een dekkingsvoorstel noodzakelijk.

WAT ZIJN DE CONSEQUENTIES VAN DIT BESLUIT VOOR INWONERS EN ORGANISATIES IN DE STAD OF ANDERE DERDEN? IS OF WORDT HIERAAN IN HET KADER VAN EEN PARTICIPATIETRAJECT AANDACHT BESTEED? Het informeren van de omgeving verloopt volgens de uitgangspunten uit het Bomenkader.

WELKE FINANCIËLE MIDDELEN ZIJN MET DIT BESLUIT GEMOEID? De voorgelegde aanpak past binnen de financiële kaders.

WANNEER WORDT HET BESLUIT VAN DE GEMEENTERAAD UITGEVOERD, GEREALISEERD EN WANNEER WORDT DE GEMEENTERAAD DAAROVER GERAPPORTEERD? De verwijdering van de bomen zal plaatsvinden in de herfst van 2021. Aansluitend zullen de nieuwe groeiplaatsen geschikt gemaakt worden en nieuwe bomen worden geplant. De plantwerkzaamheden zijn uiterlijk in april 2022 gereed.

IS AAN DE BESLUITVORMING OVER DIT VOORSTEL EEN FATALE TERMIJN (WETTELIJKE DEADLINE) VERBONDEN? ZO JA, WAAROM? Er is geen sprake van een fatale wettelijke termijn na welke we zondermeer aansprakelijk zijn, maar hoe langer er gewacht wordt des te groter het risico op schade of letsel. Pius Floris boomverzorging geeft in haar advies aan dat binnen een periode van 6 maanden de werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. Dat is uiterlijk 30 november. Daarbij zal rekening gehouden moeten worden met een voorbereidingstijd van circa 3 maanden. De voorbereidingen kunnen direct na het raadsbesluit worden gestart..

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA RV-83/2021 Carrousel: 30 september 2021 5

BIJLAGEN 1. Notitie trekproef Westerdreef, Kopinga Boomadvies, d.d. 28-05-2021 2. Rapportage Westerdreef Almere Resultaten boomtrekproeven H/D-verhoudingen, Pius Floris Boomverzorging, d.d. 31-05-2021 3. Juridisch advies ‘Bomen Westerdreef’ door Haut Legal, d.d. 15-06-2020

ACHTERLIGGENDE STUKKEN • Collegevoorstel Bomen Westerdreef en besluit d.d. 29 juni 2021. • Raadsbrief Uitkomsten trekproef, bewonerspeiling en het vervolgtraject bomen Westerdreef, d.d. 20 april 2021 • Bomenkader, de groene stad biedt ruimte aan bomen en mensen • Raadsbrief 24 november: Advies Bomencommissie over de Westerdreef en vervolgtraject • Petitie ‘tegen de bomenkap op de Westerdreef Almere Haven’ • Rapportage trekproef ’Westerdreef Almere, Resultaten boomtrekproeven’, Pius Floris Boomverzorging • Bewonerspeiling over de bomen aan de Westerdreef te Almere-Haven 2020 • Omvorming beplanting Westerdreef Almere, Kopinga Boomadvies

RAADSBESLUIT

IN T E V U L L E N D O O R D E R A A D S G R I F F I E RV-NUMMER PROCEDURE PAGINA RV-83/2021 Carrousel: 30 september 2021 1

ONDERWERP

Bomen Westerdreef

De raad van de Gemeente Almere

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders,

Besluit:

1. Kennis te nemen van het rapport over de bomentrekproef ‘Westerdreef Almere, Resultaten boomtrekproeven en H/D-verhouding’ van Pius Floris Boomverzorging, de ‘notitie trekproef Westerdreef’ van Kopinga Boomadvies en een juridisch advies van Haut Legal. 2. In te stemmen met het wegnemen van de onveiligheidssituatie langs de Westerdreef door: i. de 137 bomen in het noordelijke deel binnen 6 maanden te vervangen door iepen, ii. een fasegewijze dunning toe te passen in het zuidelijke deel van de Westerdreef.

Almere,

De raad voornoemd,

De griffier, De voorzitter,

G.J. Broer F.M. Weerwind

NOTITIE KOPINGA BOOMADVIES Churchillweg 41, 6707JB Wageningen T: 0317-420711 / 06-38188723 Aan: Gemeente Almere Email: j.kopinga1@chello.nl Afd. Stadsruimte, Stedelijke beheersystemen Rekeningnummer: NL49TRIO0390941263 t.a.v. dhr. E. Fidder KvK nummer: 63578816 Stadhuisplein 1 BTW nummer: NL001244283B79 1315 HR Almere

Datum: 28-05-2021

Betreft: UITWERKING VAN ENIGE RESULTATEN VAN IN DE WINTER 2020-2021 UITGEVOERDE TREKPROEVEN AAN POPULIEREN LANGS DE WESTERDREEF TE ALMERE.

Auteur: Jitze Kopinga

1. INLEIDING

In het tijdsbestek januari – februari 2021 is aan de Westerdreef in Almere bij 40 volwassen Grauwe populieren (Populus x canescens cultivars) die in de jaren tachtig van de vorige eeuw als bermbeplanting zijn aangeplant een trekproef uitgevoerd. De achtergrond daarvan was het vermoeden dat door een oppervlakkige beworteling de stabiliteit van de bomen was afgenomen waardoor het (veiligheids)risico van omwaaien zou zijn toegenomen. Het doel van de trekproef was derhalve om meer inzicht te krijgen in de stabiliteit van deze bomen. De rapportage van het bedrijf (Pius Floris Boomverzorging, hierna aangegeven als: PF) dat de trekproeven heeft uitgevoerd bevatte, naast een algemene korte toelichting, per boom een overzicht van meetgegevens, weergegeven in de vorm van een samenvattende tabel en een reeks van standaard opnameformulieren. De conceptrapportage is aan de gemeente Almere uitgebracht op 10 maart onder projectnummer PFBV.20.HO.005A. Interpretaties van de resultaten in de vorm van conclusies en aanbevelingen waren daarin nog niet aangegeven. Deze zijn op verzoek van de gemeente Almere in onderliggende notitie nader uitgewerkt. Naar aanleiding van een bespreking van het concept van deze uitwerking op 30 maart jl. heeft de gemeente besloten om van alle populieren langs de Westerdreef de basisveiligheid van de bomen te laten bepalen aan de hand van een zgn. windlastanalyse.

Dit heeft plaats gevonden in de periode 8 tot 14 april 2021. De bespreking van de resultaten daarvan is eveneens in onderliggende notitie meegenomen.

-1-

2. RANDVOORWAARDEN EN AANNAMES

De lezer wordt verondersteld om op de hoogte te zijn van het doel van trekproeven, inclusief de hier gevolgde methode, en de wijze waarop deze zoal worden uitgevoerd. Dit wordt hier verder niet uiteengezet.

De gebruikte berekeningsmodellen (rekenkundige formules) zijn de auteur van deze notitie (hierna aangegeven als: KB) niet bekend en over de juiste toepassing daarvan kan derhalve geen uitspraak worden gedaan.

Er is echter vooralsnog van uitgegaan dat de principes vergelijkbaar zijn met de door Wessolly (1998)1 ontwikkelde modellen en door Detter et. al. (2005?)2 beschreven methodiek.

3. WERKWIJZE

Er is gefocust op de gemiddelde berekende basisfactor (VF-basis) en stabiliteitsfactor (VF- stabiliteit) en -met name- opvallende afwijkingen van het gemiddelde. Dit vanuit de gedachte dat vooral de negatieve afwijkingen in het totaalbeeld bepalend zijn voor de beoordeling of een beplanting gemiddeld genomen nog voldoet aan de gestelde normen t.a.v. boomveiligheid.

Deze benadering wordt hieronder per onderdeel/aspect behandeld met een beknopte bespreking van de bevindingen.

4. SELECTIE VAN DE OBJECTEN

In totaal zijn 40 bomen aangewezen voor nader onderzoek d.m.v. een trekproef. 20 daarvan zijn door loting aangewezen (op overzichtskaart van de rapportage van de bevindingen aangegeven in blauw) en 20 andere zijn door de uitvoerder van de trekproef geselecteerd op basis van kenmerken die zouden wijzen op eventuele verzwakking van ofwel de structuur van de boom ofwel de stabiliteit (idem, aangegeven in geel). De resultaten van de gemiddelden van beide groepen zijn weergegeven in tabel 1.

–2-

1. Wessolly, L. & M. Erb. 1998. Handbuch der Baumstatik und Baumkontrolle. Patzer Verlag, Berlijn. 270p. 2. Detter, E; E. Brudi & F. Bischoff. Statics Integrated Methods. Results from pulling tests in the past decades. Brudi & Partner TreeConsult, Gauting. Ongedateerd, 7p.

Tabel 1. Gemiddelden van een aantal bestudeerde aspecten van de aselect aangewezen (N=20) en select aangewezen bomen (N=20). Sig. 0,05 geeft de significantie aan van de verschillen van de gemiddelden bij p=0,05 (Kruskal-Wallis). “ns” = niet significant.

Bespreking: Bij geen van de nader bekeken aspecten is er een significant verschil tussen de geselecteerde groep bomen en de aselect aangewezen groep. Hieruit mag worden afgeleid dat de waargenomen kenmerken bij de geselecteerde bomen kennelijk weinig invloed hebben gehad op VF van beide factoren (basisstabiliteit en windwordpgevoeligheid). Of dat er ook in deze groep verhoudingsgewijs weinig bomen aanwezig waren met opvallend afwijkende kenmerken. Dit laatste is door de uitvoerder (PF) bevestigd.

Ook blijkt dat waarde van de VF-stabiliteit afwijkt van de door PF aangegeven waarde. De oorzaak hiervan is dat PF steeds de laagste waarde van een serie van metingen heeft aangehouden terwijl KB is uitgegaan van het gemiddelde van een reeks omdat dat in het wetenschappelijk onderzoek gebruikelijk is tenzij een afwijkende keuze wordt onderbouwd. De verschillen zijn weliswaar niet substantieel, maar geven wél een iets ander beeld van de percentages van het aantal bomen dat ligt in het groene gebied (“veilig”), het rode gebied (“onveilig”) en het grijze gebied (“onzekerheidsmarge”). Dit is weergegeven in onderstaande matrix, waarbij “LW’ staat voor de laagste waarde en “GW” voor de gemiddelde waarde.