Vaststelling TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22C Pnielkerk - bijlage 1 - Toelichting
Tekst van het document
Bestemmingsplan TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk NL.IMRO.0141.TAM00004-
Toelichting
NL.IMRO.0141.TAM00004-BP31
Inhoudsopgave
T oelichting
4
vastgesteld bestemmingsplan TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk
3
NL.IMRO.0141.TAM00004-BP31
Toelichting
vastgesteld bestemmingsplan TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk
4
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Status: Vastgesteld Maart 2026
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk
Plannaam: Plantype: Bij TAM:
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Ruimtelijke motivering ten behoeve van een wijziging van het omgevingsplan NL.IMRO.0141.00004-BP31
Datum:
25 maart 2026
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
1
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld
Inhoudsopgave HOOFDSTUK 1 1.1 1.2 1.3 1.4
INLEIDING .............................................................4
AANLEIDING ........................................................................................................... 4 LIGGING VAN HET PLANGEBIED ....................................................................................... 4 HET OMGEVINGSPLAN ................................................................................................. 4 LEESWIJZER ............................................................................................................ 6
HOOFDSTUK 2
BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE................................7
HOOFDSTUK 3
PLANBESCHRIJVING ..................................................8
3.1 3.2
HET VOORNEMEN ...................................................................................................... 8 INFRASTRUCTUUR EN OPENBARE RUIMTE ............................................................................ 9
HOOFDSTUK 4 LADDERTOETS 10 4.1 4.2 4.3
ALGEMEEN ........................................................................................................... 10 LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING ...................................................................... 11 LANDSCHAPPELIJKE EN/OF STEDENBOUWKUNDIGE WAARDEN .................................................... 13
HOOFDSTUK 5 5.1 5.2 5.3 5.4
LANDSCHAPPELIJKE EN STEDENBOUWKUNDIGE WAARDEN EN
BELEIDSKADERS ....................................................14
RIJKSBELEID ......................................................................................................... 14 PROVINCIAAL BELEID ................................................................................................ 16 REGIONAAL BELEID .................................................................................................. 20 GEMEENTELIJK BELEID .............................................................................................. 22
HOOFDSTUK 6
OMGEVINGSVEILIGHEID ..........................................27
HOOFDSTUK 7
BESCHERMEN VAN DE WATERBELANGEN .......................29
7.1 7.2 7.3 7.4
VIGEREND BELEID ................................................................................................... 29 WATERASPECTEN .................................................................................................... 30 WATERTOETSPROCES EN WATERHUISHOUDING PLANGEBIED ..................................................... 30 CONCLUSIE........................................................................................................... 31
HOOFDSTUK 8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7 8.8
GELUID DOOR ACTIVITEITEN ........................................................................................ 32 BODEMKWALITEIT ................................................................................................... 33 LUCHTKWALITEIT .................................................................................................... 34 GEUR ................................................................................................................. 36 TRILLINGSHINDER ................................................................................................... 37 BEDRIJVEN EN MILIEUZONERING ................................................................................... 37 GEZONDHEID ........................................................................................................ 39 DUURZAAMHEID EN KLIMAATADAPTATIE ........................................................................... 40
HOOFDSTUK 9 9.1 9.2 9.3
ARCHEOLOGIE EN CULTUURHISTORIE ..........................43
WETTELIJK KADER ................................................................................................ 43 ARCHEOLOGIE .................................................................................................... 43 CULTUURHISTORIE ............................................................................................... 43 CONCLUSIE ....................................................................................................... 44
HOOFDSTUK 11 11.1
BESCHERMING VAN DE NATUUR .................................41
GEBIEDSBESCHERMING ............................................................................................. 41 SOORTENBESCHERMING............................................................................................. 42 CONCLUSIE........................................................................................................... 42
HOOFDSTUK 10 10.1 10.2 10.3 10.4
BESCHERMING GEZONDHEID EN HET MILIEU..................32
M.E.R.- BEOORDELING ............................................45
ALGEMEEN ........................................................................................................ 45
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
2
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld 11.2 11.3
SITUATIE PLANGEBIED ........................................................................................... 45 CONCLUSIE ....................................................................................................... 45
HOOFDSTUK 12 12.1 12.2 12.3
ALGEMEEN ........................................................................................................ 46 KOSTENVERHAAL ................................................................................................. 46 SITUATIE PLANGEBIED ........................................................................................... 46
HOOFDSTUK 13 13.1 13.2 13.3
MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID ......................47
PARTICIPATIE ..................................................................................................... 47 AFSTEMMING OVERLEGPARTNERS ............................................................................... 47 ZIENSWIJZEN ..................................................................................................... 47
HOOFDSTUK 14 14.1 14.2 14.3
ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID .............................46
JURIDISCHE VERANTWOORDING ................................48
INLEIDING ......................................................................................................... 48 OPZET VAN DE REGELS ........................................................................................... 48 VERANTWOORDING VAN DE REGELS ............................................................................. 49
BIJLAGEN BIJ DE RUIMTELIJKE MOTIVERING ...........................................50 BIJLAGE 1: STEDENBOUWKUNDIG PLAN .................................................................................... 50 BIJLAGE 2: WATERTOETS RESULTAAT ...................................................................................... 51 BIJLAGE 3: WATERHUISHOUDKUNDIG PLAN ................................................................................ 52 BIJLAGE 4: AKOESTISCHE ONDERZOEK WEGVERKEERSLAWAAI ........................................................... 53 BIJLAGE 5: VERKENNEND BODEMONDERZOEK ............................................................................. 54 BIJLAGE 6: NOTITIE KLIMAATADAPTATIE ................................................................................... 55 BIJLAGE 7: AERIUS-BEREKENING SLOOPFASE............................................................................ 56 BIJLAGE 8: AERIUS-BEREKENING BOUWFASE EN GEBRUIKSFASE ....................................................... 57 BIJLAGE 9: NATUURWAARDEN ONDERZOEK ................................................................................ 58 BIJLAGE 10: NOTITIE CULTUURHISTORIE PNIËLKERK ..................................................................... 59 BIJLAGE 11: AANMELDNOTITIE VORMVRIJE M.E.R.-BEOORDELING.......................................................
60 BIJLAGE 12: PARTICIPATIEVERSLAG ........................................................................................ 61
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
3
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld
HOOFDSTUK 1 1.1
INLEIDING
Aanleiding
Voorliggend TAM-omgevingsplan heeft betrekking op de gronden aan de Rembrandtlaan 352 in Almelo. Op dit moment bevindt zich hier de Pniëlkerk, een maatschappelijke religieuze functie. Deze kerk is inmiddels opgeheven, waardoor het kerkgebouw leeg is komen te staan. Vanuit het tijdelijk deel van het omgevingsplan van de gemeente Almelo is het plangebied aangewezen als maatschappelijke functie. Initiatiefnemer heeft deze locatie aangekocht, ten bate van herontwikkeling. Het voornemen is daarom op deze locatie eenentwintig (21) grondgebonden woningen te realiseren. Het voornemen speelt hiermee in op de plaatselijke kwalitatieve en kwantitatieve behoefte aan dergelijke woningen. Vanuit het geldende omgevingsplan (maatschappelijke functie) ontbreken de bouw- en gebruiksmogelijkheden om reguliere woningen binnen het plangebied te realiseren. Het voornemen is daarmee in strijd met het geldende omgevingsplan. Op 5 november 2024 heeft het college een positief principebesluit genomen om de bovenstaande ontwikkeling planologisch mogelijk te maken. Om het voornemen te realiseren, is daarom een wijziging van het omgevingsplan noodzakelijk. Voorliggend TAM-omgevingsplan voorziet in de gewenste juridisch planologische kader en toont aan dat het voornemen in overeenstemming is met ‘een evenwichtige toedeling van functies aan locaties’.
1.2
Ligging van het plangebied
Het plangebied ligt aan de Rembrandtlaan 352 in Almelo. Het betreft het kadastraal perceel AML01H-8931. In onderstaande afbeelding is de ligging van het plangebied ten opzichte van de kern Almelo en de directe omgeving respectievelijk met een rode ster en rode omlijning aangegeven.
Afbeelding 1.1 Ligging van het plangebied (Bron: Openstreetmap.org)
1.3
Het omgevingsplan
Het plangebied ligt binnen de begrenzing van het omgevingsplan van de gemeente Almelo. Ter plaatse van het plangebied is sprake van het omgevingsplan van rechtswege zoals deze in werking is getreden op 1 januari 2024. Het omgevingsplan van rechtswege bestaat ter plaatse uit de volgende documenten: -
Omgevingsplan gemeente Almelo (laatste wijziging op 22 januari 2024); Bestemmingsplan ‘Parapluherziening algemene afwijkingen’ (vastgesteld 20 december 2022); BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
4
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld -
Bestemmingsplan ’Parapluherziening wonen’ (vastgesteld 23 april 2020); Bestemmingsplan ’Parapluherziening parkeren’ (vastgesteld 5 juni 2018); Bestemmingsplan ‘Ossenkoppelerhoek’ (vastgesteld 9 mei 2012).
Voor de duiding van het planologisch regime van het projectgebied is met name het bestemmingsplan ‘Ossenkoppelerhoek’ van belang. Het omgevingsplan bevat in de huidige situatie namelijk uitsluitend de regels van de bruidsschat. Omdat het bestemmingsplan ‘Ossenkoppelerhoek’ is opgenomen in het tijdelijke deel van het omgevingsplan wordt nog gesproken over ‘bestemmingen’ in plaats van ‘functies’. In afbeelding 1.2 is een uitsnede van de verbeelding behorende bij het geldende bestemmingsplan opgenomen. Het plangebied is hierin indicatief weergegeven met de rode contour.
Afbeelding 1.2 op de kaart)
Uitsnede plankaart bestemmingsplan ‘Ossenkoppelerhoek’ (Bron: Omgevingsloket – Regels
Vanuit het bestemmingsplan ‘Ossenkoppelerhoek’ heeft het plangebied de bestemmingen ‘Maatschappelijk - 4’ en ‘Tuin – 1’ en ‘Groen’. ‘Maatschappelijk - 4’ De voor 'Maatschappelijk - 4' aangewezen gronden zijn ter plaatse van het plangebied bestemd voor: religie sociale en culturele voorzieningen (zoals een verenigings- en wijkgebouw), horeca van categorie 7, verkeersvoorzieningen ten behoeve van het bestemmingsverkeer; voorzieningen ten behoeve van de waterhuishouding, en de daarbij behorende gebouwen, bouwwerken, geen gebouwen zijnde, verhardingen en groenvoorzieningen. Hoofdgebouwen mogen alleen binnen het bouwvlak worden gebouwd. Ter plaatse van de aanduiding 'maximale bouwhoogte (m) en maximum bebouwingspercentage (%)' bedragen de bouwhoogte en het bebouwingspercentage niet meer dan op de verbeelding is aangegeven (zie legenda). En ter plaatse van de aanduiding 'maximum bebouwingspercentage (%)' bedraagt het bebouwingspercentage niet meer dan op de verbeelding is aangegeven. Bijgebouwen dienen binnen de bouwaanduiding te worden gerealiseerd.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
5
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld ‘Tuin 1’ De voor 'Tuin 1' aangewezen gronden zijn bestemd voor tuinen en voorzieningen ten behoeve van de waterhuishouding, waaronder begrepen voorzieningen ten behoeve van het vasthouden, bergen, aan- en afvoeren van water. Met de daarbij behorende bouwwerken, geen gebouwen zijnde, groenvoorzieningen, verhardingen, tuinafscheidingen en overige bijbehorende voorzieningen. ‘Groen’ De voor ‘Groen’ aangewezen gronden zijn bestemd voor diverse functies die bijdragen aan een groene, recreatieve en functionele inrichting van het gebied. Deze gronden mogen worden gebruikt voor groenvoorzieningen, tuinen, fiets- en voetpaden, sportvoorzieningen en speelvoorzieningen, evenals bijbehorende openbare verblijfsvoorzieningen. Daarnaast is ruimte gereserveerd voor nutsvoorzieningen, geluidwerende voorzieningen, vijvers en waterlopen. Alle genoemde functies mogen worden gerealiseerd met de bijbehorende gebouwen, bouwwerken, geen gebouwen zijnde, en verhardingen. 1.3.2
Opheffen strijdigheid
Het realiseren van de woningen is in strijd met de bouw- en gebruiksmogelijkheden vanuit de maatschappelijke functie die, op grond van het vigerende planologische regime, binnen het plangebied zijn toegestaan. De voorgenomen ontwikkeling is daarmee in strijd met het omgevingsplan. Deze wijziging van het omgevingsplan (middels TAM-Omgevingsplan) voorziet in het opheffen van deze strijdigheid. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) ondersteunt bij het werken volgens de Omgevingswet. Er zijn tijdelijke alternatieve maatregelen (TAMs) voor organisaties die bij de voorbereiding en inwerkingtreding van de wet nog geen gebruik kunnen maken van lokale of landelijke onderdelen van het DSO. Een van de tijdelijke alternatieve maatregelen is de TAM-IMRO ofwel het TAMomgevingsplan. Kort gezegd houdt TAM-IMRO in dat de huidige techniek voor planvorming tijdelijk kan worden gebruikt onder de Omgevingswet. Deze techniek betreft de bestaande uitwisselingsstandaard IMRO (Informatiemodel Ruimtelijke Ordening) en de bestaande voorziening Ruimtelijke Plannen. IMRO is een bekende en functionerende techniek. Juridisch maakt het TAMomgevingsplan deel uit van het omgevingsplan van de gemeente. Technisch is het dat niet, waardoor aanvullende (voorrangs)regels noodzakelijk zijn. Hier wordt in hoofdstuk 14 nader op ingegaan.
1.4
Leeswijzer
Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 allereerst ingegaan op de huidige situatie. Hoofdstuk 3 en 4 gaan achtereenvolgens in op de gewenste situatie van het plangebied de bescherming van de landschappelijke en stedenbouwkundige waarden in en rondom het plangebied. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op het beleidskader. Hierin wordt het relevante beleid beschreven. Hoofdstuk 6 gaat in op de omgevingsveiligheid, waarna in hoofdstuk 7 de bescherming van de waterbelangen wordt behandeld. Hoofstuk 8 en 9 gaan respectievelijk in op de bescherming van de gezondheid, het milieu en de natuur. Hoofdstuk 10 behandelt de archeologische en cultuurhistorische waarden. In hoofdstuk 11 komt de m.e.r.-beoordeling aan bod. Hoofdstuk 12 en 13 behandelen de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het voornemen. Ten slotte wordt in hoofdstuk 14 ingegaan op de juridische planverantwoording.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
6
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld
HOOFDSTUK 2
BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE
Het projectgebied ligt aan de Rembrandtlaan 352 te Almelo. In deze paragraaf wordt kort ingegaan op de ruimtelijke en functionele structuur van de directe omgeving. Het projectgebied zelf ligt ingeklemd tussen de Rembrandtlaan, de Andreas Schelfhoutstraat, de Johan Jongkindstraat en de Bernardus Blommersstraat. Binnen het projectgebied bevindt zich een voormalig kerkgebouw, te weten de Pniëlkerk. Het hier zetelende kerkgenootschap is op deze locatie sinds eind 2024 niet meer actief, en heeft het pand daarom verlaten. Een deel van de bijbehorende gebouwen zoals de kosterswoning en de kerktoren zijn thans reeds gesloopt. Het overige terrein is deels verhard ten behoeve van parkeerplaatsen en deels onverhard als tuin of grasland. Om verder verval van de locatie te voorkomen, is het wenselijk deze locatie te herontwikkelen. Het kerkgebouw heeft daarbij geen beschermde status. Door het Oversticht is de culturele waarde van de kerk wel onderzocht. Een documentatie hiervan is opgenomen in bijlage 10. Hoewel de kerk in potentie mogelijk is aan te merken als gemeentelijk monument, is er gekozen voor sloop met een goede documentatie en een verwijzing naar de kerk. Dit aangezien er geen nieuwe functie voor de bestaande kerk kon worden gevonden, waardoor leegstaand en verloedering een reëel scenario dreigde te worden. Het projectgebied ligt binnen de wijk Ossenkoppelerhoek.
In de directe omgeving van het projectgebied komen diverse functies voor. Deze functies bestaan voornamelijk uit woningen en enkele bedrijven en detailhandel. In afbeeldingen 2.1 is een luchtfoto van de huidige situatie van het projectgebied en de directe omgeving weergegeven. Het plangebied is hierin indicatief weergegeven met de rode contour.
Afbeelding 2.1
Luchtfoto huidige situatie plangebied (Bron: PDOK, bewerkt)
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
7
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld
HOOFDSTUK 3 3.1
PLANBESCHRIJVING
Het voornemen
De voorgenomen ontwikkeling bestaat uit de realisatie van eenentwintig (21) grondgebonden woningen. Hiervoor zal het bestaande kerkgebouw aan de Rembrandtlaan 352 worden gesloopt, waarna de nieuwe woningen zullen worden gerealiseerd. De woningen zijn bestemd voor het midden- en dure segment, waarbij ingezet wordt op koopwoningen en/of huurwoningen, waarbij sociale huurwoningen worden uitgesloten. De realisatie van de woningen zal plaatsvinden in drie woonblokken. Evenwijdig aan de Rembrandtlaan wordt een blok van acht woningen gerealiseerd. Aan beide zijden van dit blok worden twee woonblokken, respectievelijk met zeven en zes woningen, haaks op de Rembrandtlaan gebouwd. Binnen het projectgebied zullen daarnaast groenvoorzieningen en de benodigde parkeervoorzieningen en infrastructuur worden gerealiseerd. Hierbij krijgt het bestemmingsverkeer voor de woningen binnen het plangebied een parkeerplaats. Hierdoor wordt voorkomen dat in de straten en nabije omgeving van het plangebied parkeerproblemen ontstaan. Binnen het plangebied worden 30 parkeerplaatsen gerealiseerd, die worden ontsloten via de Andreas Schelfhoutstraat. Hierdoor wordt er door de initiatiefnemer ruim voorzien in de parkeernorm voor de woningen.
Ter herinnering aan de voormalige kerkgebouw en de reeds gesloopte kerktoren (met daarin de kerkklokken) zal er een verwijzing naar de voormalige kerk worden aangebracht in het nieuwe plangebied. Deze verwijzing wordt aan de noordwestzijde van de woningen, binnen de groenstrook bij de Rembrandtlaan gerealiseerd. De precieze invulling van deze verwijzing zal te zijner tijd worden afgestemd met de gemeente, wel is planologisch vast geborgd in dit plan dat deze verwijzing kan worden gerealiseerd. Het initiatief zal daarnaast landschappelijk en stedenbouwkundig worden ingepast, passend bij de aard en omvang van de omliggende bebouwing. In afbeelding 3.1 is een overzicht van de toekomstige situatie in het plangebied weergeven. Een vergroting hiervan is opgenomen in bijlage 1 bij deze motivering.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
8
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld
Afbeelding 3.1
Overzicht toekomstige inrichting plangebied (Bron: 4D Architecten)
3.2
Infrastructuur en openbare ruimte
3.2.1
Algemeen
Op basis van de instructieregels zoals opgenomen in paragraaf 5.1.7 en 5.1.8 van het Bkl houdt het bevoegd gezag bij het evenwichtig toedelen van functies aan locaties rekening met het behoeden van de staat en werking van infrastructuur en het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen. In deze paragraaf wordt ingegaan op de verkeerssituatie en parkeerbehoefte van het plangebied. 3.2.2
Verkeer en parkeren
Bij ruimtelijke ontwikkelingen moet rekening worden gehouden met de parkeerbehoefte en verkeersgeneratie die daardoor ontstaat. Het CROW ontwikkelt en publiceert kennis onder andere op het gebied van verkeer en parkeren. Specifiek voor verkeersgeneratie en parkeren heeft het CROW de publicatie ‘Parkeerkencijfers 2024 – Basis voor parkeernormering’ opgesteld. Deze kencijfers zijn landelijk (en juridisch) geaccepteerd en worden gezien als de meest betrouwbare gegevens met betrekking tot het bepalen van de verkeersgeneratie en het benodigde aantal parkeerplaatsen. De gemeente Almelo heeft eigen parkeernormen en heeft deze vastgelegd in de ‘Beleidsregel parkeernormen Almelo 2025’. In deze beleidsregel worden de uitgangspunten voor de verschillende gebieden in de gemeente Almelo weergeven. Wat betreft de parkeernormen verwijst deze beleidsregel naar de meest recente versie van het CROW. Qua functie, verstedelijkingsgraad, stedelijke zone, parkeernorm en verkeersgeneratie worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
9
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld • • •
Verstedelijkingsgraad: Sterk stedelijk Stedelijke zone: Rest bebouwde kom Parkeernorm: Minimale kencijfer CROW
In de publicatie van de CROW is de verkeersgeneratie per functie uiteengezet. Daarnaast wordt hierin een minimaal en maximaal aantal verkeersbewegingen voor de functies aangegeven. Tabel met uitgangspunten Functie
Koop, huis, tussen/hoek
Parkeernorm per woning
1,25
Verkeersgeneratie per woning
6,7
Parkeerbehoefte De parkeerbehoefte voor voorgenomen ontwikkeling bestaat uit een parkeernorm van 1,1 parkeerplaats per woning en 0,15 parkeerplaats per woning voor bezoekers. In totaal zijn er dus 21*1,25= 26,25, afgerond 27 parkeerplaatsen benodigd. Binnen het plangebied worden 30 parkeerplaatsen gerealiseerd, deels op eigen terrein bij de woningen en deels in een gemeenschappelijke parkeerkoffer. Hiermee kan ruimschoots worden voorzien aan de parkeernorm voor de 21 woningen. Verkeersgeneratie en ontsluiting Het realiseren van de 21 woningen gaat gepaard met een verkeersgeneratie van 21*6,7=140,7, afgerond 141 verkeersbewegingen per dag. Het plangebied wordt ontsloten via de Andreas Schelfhoutstraat. Het verkeer slaat hier dan meestal linksaf en voegt na 35 meter in op de Rembrandtlaan. Door het verdwijnen van de verkeersbewegingen en de voetgangers en fietsers voor de kerk, is er door de realisatie van de woningen geen sprake van significante toename van verkeersbewegingen rondom het plangebied. Daarnaast is gelet op de huidige verkeerssituatie van de Andreas Schelfhoutstraat en de Rembrandtlaan een veilige afhandeling van deze extra verkeersbewegingen mogelijk. 3.2.4
Conclusie
Het voornemen houdt in voldoende mate rekening met de staat en werking van de infrastructuur en de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte. Het plan voldoet vanuit deze aspecten aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
HOOFDSTUK 4
LANDSCHAPPELIJKE EN STEDENBOUWKUNDIGE WAARDEN EN
LADDERTOETS
4.1
Algemeen
In het vorige hoofdstuk is de gewenste ontwikkeling beschreven. Dit hoofdstuk zal ingaan op hoe het plan rekening houdt met de ter plaatse aanwezige landschappelijke en stedenbouwkundige waarden. De waardering van de landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit is altijd gebiedsspecifiek. Deze kunnen daarom worden benut binnen het ontwerp van een ruimtelijke ontwikkeling. De landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit maken integraal onderdeel uit van de taak van overheden om in een omgevingsplan te voorzien in een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Voor de landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit zijn in afdeling 5.1.5 instructieregels opgesteld voor het beschermen van deze kwaliteiten. Deze gaan over de volgende onderwerpen: • • • • •
Kustbescherming; Waddenzee en Waddengebied; Cultureel erfgoed en werelderfgoed; Landelijke fiets- en wandelroutes; Ladder voor duurzame verstedelijking.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
10
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld Het aspect ‘cultureel erfgoed en werelderfgoed’ zal in hoofdstuk 10 worden behandeld. In onderstaande paragraaf wordt ingegaan op de ladder voor duurzame verstedelijking en de gebiedsspecifieke landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteiten.
4.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
4.2.1
Algemeen
De Ladder is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen wordt beoordeeld of er echt behoefte aan is en of de ontwikkeling binnen het stedelijk gebied kan. De instructieregel in artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de Ladder is vereist. De Ladder wordt toegepast bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Bij de toetsing aan de ladder worden beide onderdelen van de Ladder meegenomen: • •
de behoefte aan de stedelijke ontwikkeling; bij een ontwikkeling buiten stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen het bestaande stedelijk gebied in de behoefte te voorzien zijn verkend.
Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen ‘stedelijk gebied’ en een ‘stedelijke ontwikkeling’. Stedelijk gebied: Op grond van een omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit toegelaten stedenbouwkundig samenstel van bebouwing voor wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel en horeca, en de daarbij behorende openbare of sociaal-culturele voorzieningen en infrastructuur, met uitzondering van stedelijk groen aan de rand van die bebouwing en lintbebouwing langs wegen, waterwegen of waterkeringen; Een stedelijke ontwikkeling is de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening die voldoende substantieel is. Artikel 5.129g Bkl legt geen grens vast wat voldoende substantieel is. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. Er is een overzichtsuitspraak (ECLI:NL:RVS:2017:1724) over de Ladder. De Afdeling geeft hierin geen harde ondergrenzen, maar stelt wel 'in beginsel' grenzen.
Bij het beschrijven van de behoefte dient te worden uitgegaan van het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). 4.2.2
Toetsing van het voornemen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking
Voorgenomen ontwikkeling voorziet in de realisatie van 21 grondgebonden woningen. Wanneer een plan voorziet in woningen niet meer dan 11 woningen dan kan dit niet worden gezien als een stedelijke ontwikkeling. Een uitgangspunt hiervoor is de rechtsuitspraak ‘ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:2921’. Gelet op vorenstaande is er wel sprake van een stedelijke ontwikkeling zoals bedoeld in de Ladder voor duurzame verstedelijking. Door BJZ.nu is er een laddertoets bij voorgenomen ontwikkeling opgesteld. Deze gaat in op het verzorgingsgebied, de behoefte, en het binnenstedelijke karakter van het voornemen. Wat is het verzorgingsgebied? Voordat de behoefte in beeld kan worden gebracht, moet ten eerste duidelijk zijn wat het ruimtelijk verzorgingsgebied voor de ontwikkeling betreft. De behoefte moet worden bepaald binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied van de woningbouwontwikkeling. De aard en de omvang van de ontwikkeling zijn leidend voor het schaalniveau waarop de ruimtebehoefte moet worden afgewogen. Het ruimtelijk verzorgingsgebied van de voorliggende ontwikkeling is primair lokaal. De woningen worden gerealiseerd voor de lokale woonbehoefte. Ten aanzien van het verzorgingsgebied wordt daarom uitgegaan van de gemeente Almelo. Wat is de behoefte? BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
11
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld Om het woningtekort terug te dringen en een gezond evenwicht te bereiken heeft het Rijk in maart 2022, binnen de Nationale woon- en bouwagenda, het programma Woningbouw vastgesteld. Met dit programma wordt landelijk ingezet op de realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030. Daarbij is het streven dat ten minste twee derde van de nieuwbouwwoningen betaalbaar zijn. Gemeenten, provincies en Rijk maken afspraken over ieders aandeel in het behalen van deze doelstellingen. De provincie Overijssel zet in op het toevoegen van 42.300 woningen tot 2030. De gemeenten in de regio Twente zetten zich gezamenlijk in voor de realisatie van 14.100 woningen tot en met 2030. Tussen 2025 en 2035 zet de gemeente Almelo in op de realisatie van 320 koopwoningen. In de ‘Woonvisie Almelo 2020-2030’ heeft de gemeente Almelo de basis strategie op het gebied van wonen bepaald. De woonvisie beschrijft een kwantitatieve woningbouwopgave van 1.600 woningen, voornamelijk bestaande uit eengezinskoopwoningen. Voor de huursector bestaat een beperkte opgave om meergezinswoningen te realiseren. Uit de geactualiseerde woondeal Twente 2025-2030 (paragraaf 5.3) blijkt er in de gemeente Almelo tot 2030 2360 nieuwe woningen dienen te worden gerealiseerd.
In tabel 4.1 is streefaantal van huur- en koopwoningen voor de gemeente Almelo voor de perioden 2018-2025 en 2025-2035. Huur Sociale huur (< lib.gr.) Eengezins Meergezins Vrije sector (> lib.gr.) Eengezins Meergezins Huur totaal Koop Eengezins Meergezins Koop totaal Totaal
2018 - 2025
2025 - 2035
50 -170 220 410 10 400 460
-210 -260 50 130 -20 150 -80
770 180 950 1.410
240 80 320 240
Figuur 4.1 Behoefte huur- en koopwoningen gemeente Almelo (Bron: Gemeente Almelo (Socrates 2019 laag))
Uit de bovenstaande tabel blijkt dat er tot 2035 vooral nieuwe koopwoningen noodzakelijk zijn. Voorliggende locatie is onderdeel van de kern Almelo, behorend bij de wijk Ossenkoppelerhoek. Dit is een wijk waar mogelijkheden liggen voor de realisatie van nieuwe woningen vanwege de open plekken in de wijk. In de ‘Woonvisie Almelo 2020-2030’ wordt naast de kwantitatieve behoefte ook ingegaan op de kwalitatieve woonbehoefte. De huidige woningvoorraad bestaat voor 55% uit koopwoningen en 45% uit huurwoningen. Van deze huurwoningen is ruim driekwart sociale huur. De verwachting is dat huishoudens met recht op een huurtoeslag zal gaan dalen. Na 2030 zal ook de doelgroep voor sociale huurwoningen afnemen. Wel is er spraken van een stijging van het aantal huishoudens met een middeninkomen en van vergrijzing. Voor deze groepen dienen vooral eensgezinskoopwoningen en levensloopgeschikte woningen te worden gerealiseerd. In voorliggend plan worden er eenentwintigwoningen gerealiseerd binnen het midden- en dure segment, waarbij wordt ingezet op koopwoningen. Wanneer niet alle woningen verkocht worden kan er gekeken worden naar de mogelijkheid om een deel van de woningen als huurwoning aan te bieden, waarbij sociale huur echter is uitgesloten. Hierdoor wordt bijgedragen aan het verhogen aan het aandeel eensgezinswoningen binnen de gemeente.
Daarnaast zorgt dit voor het verhogen van het diversiteit in woningaanbod in de wijk Ossenkoppelerhoek. Daarnaast is in de woonvisie ook opgenomen dat het bijdragen aan duurzaamheid ook prioriteit heeft. De woningen in voorliggend plan worden gasloos gerealiseerd en dragen daarmee bij aan de energietransitie. Geconcludeerd wordt dat er een concrete behoefte bestaat aan de voorgenomen ontwikkeling, zowel vanuit de kwantitatieve woonvraag als de kwalitatieve woonvraag. Ligt de stedelijke ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied?
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
12
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld Ontwikkelingen buiten stedelijk gebied en buiten stedelijk groen aan de rand van de bebouwing eisen een extra afweging. Dan moet rekening worden gehouden met de mogelijkheden om in dat stedelijk gebied en stedelijk groen in de behoefte te voorzien. Het plangebied ligt op een inbreidingslocatie binnen bestaand stedelijk gebied. Hierdoor vindt er geen extra ruimtebeslag plaats in de groene omgeving. De woningen sluiten daarbij aan op de omliggende bestaande woningen van de wijk Ossenkoppelerhoek. 4.2.3
Conclusie Ladder voor duurzame verstedelijking
Met de voorgenomen omgevingsplanwijziging voor de voormalige Pniëlkerk in Almelo wordt er een nieuwe stedelijke ontwikkeling planologisch mogelijk gemaakt. Voor een dergelijke ontwikkeling geldt een motiveringsvereiste. In deze notitie ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’ is aangetoond dat de voorgenomen stedelijke ontwikkeling voorziet in een concrete behoefte, grenzend aan het bestaand stedelijk gebied. De ontwikkeling is daarmee in overeenstemming met de ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’ en voldoet aan de instructieregel zoals opgenomen in artikel 5.129g van het Bkl.
4.3
Landschappelijke en/of stedenbouwkundige waarden
De voorgenomen ontwikkeling voorziet in de realisatie van eenentwintig grondgebonden koopwoningen op de locatie van de voormalige Pniëlkerk aan de Rembrandtlaan 352 in Almelo. Het bestaande kerkgebouw wordt gesloopt om plaats te maken voor drie woonblokken met een eigentijdse uitstraling. De stedenbouwkundige opzet is zorgvuldig afgestemd op de omgeving en sluit aan bij de bestaande structuur van de wijk Ossenkoppelerhoek. Langs de Rembrandtlaan wordt een blok van acht woningen gerealiseerd, met drie bouwlagen en een plat dak. Haaks hierop worden twee woonblokken gesitueerd, bestaande uit respectievelijk zeven en zes woningen. Deze oriëntatie zorgt voor een open en herkenbare verkaveling die goed aansluit op het omliggende stratenpatroon. De ontsluiting van het plangebied vindt plaats via de Andreas Schelfhoutstraat, waar ook de benodigde parkeervoorzieningen worden aangelegd. Binnen het plangebied worden tevens groenvoorzieningen gerealiseerd die bijdragen aan een aangenaam en samenhangend straatbeeld. Bij de inpassing is nadrukkelijk rekening gehouden met het behoud van waardevolle bestaande bomen, voor zover deze ruimtelijk en technisch inpasbaar zijn. Door de toevoeging van nieuw groen en een verzorgde inrichting van het openbaar gebied krijgt het project een vriendelijke en woonwaardige uitstraling die recht doet aan de bestaande kwaliteiten van de wijk.
Een bijzonder element in het plan is de verwijzing naar de voormalige kerk en de reeds eerder gesloopte kerktoren. Mede naar aanleiding van participatie met de buurt wordt aan de noordwestzijde van het plangebied, aan de voorzijde van de groenstrook langs de Rembrandtlaan, een fysieke verwijzing naar het kerkverleden gerealiseerd. Hiermee wordt op zorgvuldige wijze ruimte geboden aan de cultuurhistorische gelaagdheid van de locatie, wat bijdraagt aan de identiteit en het collectief geheugen van de wijk. De gekozen opzet, architectuur en landschappelijke inrichting zorgen gezamenlijk voor een kwalitatieve, toekomstbestendige invulling van deze inbreidingslocatie, passend bij de schaal en het karakter van de omliggende bebouwing.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
13
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld
HOOFDSTUK 5
BELEIDSKADERS
Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het rijks-, provinciaal-, regionaal- en gemeentelijk beleid. Naast de belangrijkste algemene uitgangspunten worden de specifiek voor dit plangebied geldende uitgangspunten weergegeven.
5.1
Rijksbeleid
5.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
5.1.1.1 Algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om onze doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. 5.1.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie
Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2.
Duurzaam economisch groeipotentieel
Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3.
Sterke en gezonde steden en regio’s
Er zijn vooral in steden en stedelijke regio’s nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio’s behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio’s geborgd. 4.
Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied
Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
14
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld 5.1.1.3 Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1.
2.
3.
5.1.2
Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties. Instructieregels Rijk (AMvB’s)
Het omgevingsplan bevat op basis van artikel 4.2 van de Omgevingswet voor het gehele grondgebied van de gemeente in ieder geval de regels die nodig zijn met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. In afdeling 5.1 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) zijn de instructieregels opgenomen voor het stellen van regels in het omgevingsplan. Hieronder zijn de hoofdonderwerpen opgesomd waarvoor het Bkl instructieregels bevat: o o o o o o
o
waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2); beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3); beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; het behouden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8).
Daarnaast bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. In heel bijzondere gevallen kunnen B&W de Minister vragen om een ontheffing van bepaalde instructieregels te verlenen. Dit volgt uit afdeling 5.3 van het Bkl. In de onderbouwing moet worden ingegaan op de bovengenoemde onderwerpen, wanneer deze relevant zijn voor de betreffende ontwikkeling. Per onderwerp dient een toetsing plaats te vinden. 5.1.3
Toetsing van het initiatief aan de uitgangspunten in het Rijksbeleid
Voorgenomen ontwikkeling voorziet in het realiseren van 21 grondgebonden woningen. Hiermee wordt bijgedragen aan het voorzien van voldoende woningen. Gelet op de binnenstedelijke herontwikkelingslocatie vindt er geen extra ruimtebeslag van de buiten stedelijke omgeving plaats. Het voornemen is daarmee in lijn met de uitgangspunten van de NOVI. In de volgende hoofdstukken wordt aangegeven hoe het plan rekening houdt met de hoofdonderwerpen waarvoor het Bkl instructieregels bevat. Hoofdstuk 3 en 4 zijn reeds ingegaan op de instructieregels zoals vervat in paragraaf 5.1.5, 5.1.7 en 5.1.8 van het Bkl.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
15
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld
5.2
Provinciaal beleid
Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. De belangrijkste plannen zijn de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening. 5.2.1
Omgevingsvisie
De Omgevingsvisie Overijssel is het integrale provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomstvaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Leidende thema’s voor de Omgevingsvisie zijn: 1. 2.
Duurzaamheid; Ruimtelijke kwaliteit.
Enkele belangrijke beleidskeuzes waarmee de provincie haar ambities wil realiseren zijn: • • •
•
5.2.2
door meer aandacht voor herstructurering wordt ingezet op een breed spectrum aan woon, werk- en mixmilieu’s; dorpen en steden worden gestimuleerd hun eigen kleur te ontwikkelen; investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein, fiets en waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan; zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik; deze methode gaat ervan uit dat eerst het gebruik van de ruimte wordt geoptimaliseerd, dan de mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik wordt onderzocht en dan pas de mogelijkheid om het ruimtegebruik uit te breiden, wordt bekeken; ruimtelijke plannen ontwikkelen aan de hand van gebiedskenmerken en keuzes voor duurzaamheid. Omgevingsverordening Overijssel
De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie Overijssel. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie Overijssel te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. 5.2.3
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de provinciale ambities wordt gebruik gemaakt van het 'Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel'. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Bij een initiatief voor bijvoorbeeld woningbouw, een nieuwe bedrijfslocatie, toeristisch-recreatieve voorzieningen, natuurontwikkeling, etcetera kun je aan de hand van deze drie stappen bepalen of een initiatief binnen de geschetste visie voor Overijssel mogelijk is, waar het past en hoe het uitgevoerd kan worden. De eerste stap, het bepalen van de of-vraag, lijkt in strijd met de wens zoveel mogelijk ruimte te willen geven aan nieuwe initiatieven. Met het faciliteren van initiatieven moet echter wel gekeken worden naar de (wettelijke) verantwoordelijkheden zoals veiligheid of gezondheid. Het uitvoeringsmodel maakt helder wat kan en wat niet kan. Om een goed evenwicht te vinden tussen het bieden van ruimte aan initiatieven en het waarborgen van publieke belangen, varieert de provinciale sturing: soms normstellend, maar meestal richtinggevend of inspirerend.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
16
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld
Afbeelding 3.1
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
Hierna worden de lagen nader toegelicht. Of – generieke beleidskeuzes Maatschappelijke opgaven zijn leidend in ons handelen. Allereerst is het dan ook de vraag of er een maatschappelijke opgave is. Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie. Denk hierbij aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Maar ook aan beleidskeuzes om overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantorenlocaties – en daarmee grote financiële en maatschappelijke kosten – te voorkomen. In de omgevingsvisie zijn de provinciale beleidskeuzes hieromtrent vastgelegd. De generieke beleidskeuzes zijn vaak normstellend. Dit betekent dat ze opgevolgd moeten worden: het zijn randvoorwaarden waarmee iedereen rekening moet houden vanwege zwaarwegende publieke belangen. De normstellende beleidskeuzes zijn vastgelegd in de omgevingsverordening. Waar – ontwikkelingsperspectieven Na het beantwoorden van de of-vraag, is de vraag waar het initiatief past of ontwikkeld kan worden. In de omgevingsvisie op de toekomst van Overijssel onderscheidt de provincie zes ontwikkelingsperspectieven. Deze ontwikkelingsperspectieven schetsen een ruimtelijk perspectief voor een combinatie van functies en geven aan welke beleids- en kwaliteitsambities leidend zijn.
De ontwikkelingsperspectieven geven zo richting aan waar wat ontwikkeld zou kunnen worden. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend. Dit betekent dat er ruimte is voor lokale afweging: een gemeente kan vanwege maatschappelijke en/of sociaaleconomische redenen in haar Omgevingsvisie en bestemmings- of omgevingsplan een andere invulling kiezen. Die dient dan wel te passen binnen de – voor dat ontwikkelingsperspectief – geldende kwaliteitsambities. Daarbij dienen de nieuwe ontwikkelingen verbonden te worden met de bestaande kenmerken van het gebied, conform de Catalogus Gebiedskenmerken (de derde stap in het uitvoeringsmodel). Naast BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
17
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld ruimte voor een lokale afweging t.a.v. functies en ruimtegebruik, is er ruimte voor een lokale invulling van de begrenzing: de grenzen van de ontwikkelingsperspectieven zijn signaleringsgrenzen. Hoe – gebiedskenmerken Ten slotte is de vraag hoe het initiatief ingepast kan worden in het landschap. De gebiedskenmerken spelen een belangrijke rol bij deze vraag. Onder gebiedskenmerken worden verstaan de ruimtelijke kenmerken van een gebied of gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. Voor alle gebiedstypen in Overijssel is in de Catalogus Gebiedskenmerken beschreven welke kwaliteiten en kenmerken van provinciaal belang zijn en behouden, versterkt of ontwikkeld moeten worden. De gebiedskenmerken zijn soms normstellend, maar meestal richtinggevend of inspirerend. Voor de normerende uitspraken geldt dat deze opgevolgd dienen te worden; ze zijn dan ook in onze omgevingsverordening geregeld. De richtinggevende uitspraken zijn randvoorwaarden waarmee in principe rekening gehouden moet worden. Hier kan gemotiveerd van worden afgeweken mits aannemelijk is gemaakt dat met het alternatief de kwaliteitsambities even goed of zelfs beter gerealiseerd kunnen worden.
De inspirerende uitspraken bieden een wenkend perspectief: het zijn voorbeelden van de wijze waarop ruimtelijke kwaliteitsambities ingevuld kunnen worden. Initiatiefnemers kunnen zich hierdoor laten inspireren, maar dit hoeft niet. 5.2.4 Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel van de Omgevingsvisie Overijssel Indien het concrete initiatief wordt getoetst aan het Uitvoeringsmodel van de Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld. 5.2.4.1 Of - Generieke beleidskeuzes Bij de afwegingen in de eerste fase ‘Of – generieke beleidskeuzes’ zijn artikel 4.4 (Principe van concentratie) en artikel 4.14 (Woonafspraken) uit de Omgevingsverordening Overijssel van belang. Hierna wordt nader op de artikelen ingegaan. Artikel 4.4 (principe van concentratie) 1.
In omgevingsplannen worden alleen de ontwikkeling van woningbouw, bedrijventerrein, stedelijke voorzieningen, met bijbehorende infrastructuur en groenvoorzieningen mogelijk gemaakt als die voorzien in een lokale behoefte of in de behoefte van bijzondere doelgroepen.
Toetsing van het initiatief aan artikel 4.4 van de Omgevingsverordening Overijssel Voorgenomen ontwikkeling voorziet in de realisatie van 21 grondgebonden woningen binnen de bebouwde kom van de kern Almelo. Deze koopwoningen worden gerealiseerd binnen het middensegment. In paragraaf 4.2 (Ladder voor duurzame verstedelijking) is aangetoond dat de nieuwe woningen voorzien in een lokale behoefte. Geconcludeerd wordt dat het plan in overeenstemming is met het principe van concentratie zoals bedoeld in artikel 4.4 lid 1 van de Omgevingsverordening Overijssel. Artikel 4.14 (woonafspraken) 1.
2.
Omgevingsplannen staan alleen toe dat nieuwe woningen worden gerealiseerd als de bouw van deze woningen past binnen de geldende woonafspraken, zoals deze zijn gemaakt door de regio en vastgelegd in bestuurlijke afspraken tussen provincie en gemeenten. Nieuwe woningen zijn nog te realiseren woningen waarvoor nog geen omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit is afgegeven.
Toetsing van het initiatief aan artikel 4.14 van de Omgevingsverordening Overijssel In paragraaf 4.2 (Ladder voor duurzame verstedelijking) en 5.3.4 (gemeentelijke woonvisie) is aangetoond dat het voornemen past binnen de regionale en gemeentelijke woonafspraken. De
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
18
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld gemeente Almelo is voornemens om tussen 2025 en 2035 meer dan voldoendepassende woningen voor alle doelgroepen te realiseren. Onderhavig plan om 21 grondgebonden woningen, passend voor meerdere doelgroepen, te realiseren past binnen de geldende woonafspraken. 3.2.4.2 Waar- Ontwikkelingsperspectieven Het projectgebied behoort tot het ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties binnen de stedelijke netwerken’. Rond de binnensteden liggen de diverse woon- en werklocaties, elk met hun eigen woon-, werk- of mixmilieu. Herstructurering en transformatie moeten deze vitaal en aantrekkelijk houden en de diversiteit aan milieus versterken. Herstructurering en transformatie bieden kansen om te anticiperen op klimaatverandering (bijvoorbeeld door ruimte voor groen, natuur of water te reserveren). Van belang is de stedelijke ontwikkeling altijd af te stemmen op de kenmerken van het watersysteem, bijvoorbeeld door in laaggelegen gebieden bij bouw- en evacuatieplannen rekening te houden met risico’s op overstroming of wateroverlast. Herstructurering en transformatie kunnen ook bijdragen aan de energietransitie (door het nemen van energie efficiënte maatregelen en/of het opwekken van duurzame energie door bijvoorbeeld het aanwezige dakoppervlak te benutten).
Toetsing van het initiatief aan het ‘Ontwikkelingsperspectief’ Binnen gebieden met het ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’ is ruimte voor herstructurering, inbreiding en transformatie. In voorliggend geval is sprake van de transformatie van een voormalig, inmiddels leegstaand en gedeeltelijk gesloopt kerkgebouw naar een locatie waar woningen worden gerealiseerd. Door de ontwikkeling wordt binnen het bestaande stedelijke gebied woningen toegevoegd. Het voornemen sluit goed aan op de ambities binnen het perspectief en sluit qua ontwerp goed aan op de stedenbouwkundige en functionele structuur van de omgeving. Geconcludeerd wordt dat het initiatief in overeenstemming is met het ter plaatse geldende ontwikkelingsperspectief. 3.2.4.3 Hoe - Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarischcultuurlandschap, stedelijke laag en laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Bij toetsing van het ruimtelijke initiatief aan de gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en laag van de beleving) is van belang dat de locatie ligt in stedelijk gebied.
Dit betekent dat de ‘Natuurlijke laag’ en de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’ buiten beschouwing kunnen blijven, aangezien deze oorspronkelijke waarden niet meer voorkomen in het projectgebied. Daarnaast wordt de ‘Laag van de beleving’ buiten beschouwing gelaten omdat er geen kenmerken of elementen vanuit deze laag op het projectgebied of de directe omgeving van toepassing zijn. De ‘Stedelijke laag’ De ‘Stedelijke laag’ is de laag van de steden, dorpen, verspreide bebouwing, wegen, spoorwegen en waterwegen. Het gaat in deze laag om de dynamiek van de steden en de grote infrastructurele verbindingen, maar ook om de rust van de dorpen en de landelijke wegen en paden. De ligging van een stad of dorp in het landschap, op een kruispunt van infrastructuur of in de nabijheid van grondstoffen speelt een belangrijke rol in het functioneren ervan. Efficiëntie en bereikbaarheid zijn belangrijke vestigingsfactoren, maar daarbij wordt de kwaliteit, eigenheid en het onderscheidend vermogen van de regio steeds belangrijker. De ontstaansgeschiedenis is medebepalend voor de huidige identiteit en terug te vinden in de ruimtelijke opbouw van de kernen, maar ook in de economische en sociale dynamiek. Daarnaast hebben door de tijd heen veranderende ideeën over de ideale vormgeving van de stad invloed gehad op de ruimtelijke opbouw.
Cultuurhistorisch of architectonisch waardevolle gebouwen en structuren zijn hierbij vaak bepalend voor de stedelijke identiteit en de belevingswaarde voor bewoners en bezoekers. Zo is in Overijssel een rijk palet ontstaan aan onderscheidende steden en dorpen. Elk met een eigen karakteristieke ruimtelijke, sociale en functionele opbouw en kwaliteit. Woonwijken 1955-nu
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
19
Ruimtelijke motivering TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c Pniëlkerk Vastgesteld Het projectgebied heeft volgens de Omgevingsvisie Overijssel de aanduiding: Stedelijke laag: Woonwijken 1955 – nu. De woonwijken van 1955 tot nu zijn planmatig opgezette uitbreidingswijken op basis van een collectief idee en grotere bouwstromen. De functies (wonen, werken, voorzieningencentra) zijn uiteengelegd en de wijken zijn opgedeeld in buurten met een homogeen bebouwingskarakter: buurten met eengezinswoningen, flatwijken, villawijken, wijk(winkel)centra. Er is sprake van een tijdsgebonden verkavelingsstructuur op basis van verschillende ordeningsprincipes. Lokaal zijn kleine eenheden die afwijken van het systeem, zoals ‘goudkustjes’ aan de rand van de wijk. Steeds is sprake van een afgeronde eenheid met duidelijke in- en uitgangen en kunst in de openbare ruimte. Er is aandacht voor de aansluiting op de binnenstad en het hoofdwegennetwerk, maar vaak minder op fietsaansluitingen naar het buitengebied. Soms zijn herkenbare relicten van het oude cultuurlandschap (zoals boerderijen, (zand)wegen of beplantingsstructuren) opgenomen in de wijken. De tijdsgeest van de bouwperiode is af te lezen in de stedenbouwkundige structuur en architectuur.
Als ontwikkelingen plaatsvinden in de naoorlogse woonwijken, dan voegt nieuwe bebouwing zich in de aard, maat en het karakter van het grotere geheel (patroon van o.a. wooneenheden en parken), maar is als onderdeel daarvan wel herkenbaar. De groenstructuur is onderdeel van het wijkontwerp. Herstructurering van de wijk borduurt voort op de bestaande kwaliteiten van de bebouwing en het stedenbouwkundig ontwerp en verwijst naar de voormalige natuurlijke laag en die van het agrarisch cultuurlandschap door b.v. nog resterende sloten- en beplantingspatronen te benutten dan wel te herintroduceren. Toetsing van het initiatief aan het ‘Stedelijke laag’ De gewenste ontwikkeling zorgt voor een passende toevoeging op een binnenstedelijke locatie waar in de huidige situatie ook al sprake is van een stedelijke functie. Er is rekening gehouden met het vormgeven van de stedenbouwkundige situatie dat het voornemen goed past binnen de structuur van de omliggende bebouwing. Hier wordt geconcludeerd dat de voorgenomen ontwikkeling op de bewuste locatie goed past bij het huidige karakter van het omliggende gebied en derhalve passend is binnen de ‘Stedelijke laag’. 5.2.3