Stedenbouwkundig plan en grondexploitatie Stadskade - bijlage 1 - Stedenbouwkundig Plan

Stadskade Almelo Stedenbouwkundig plan

28/11/2025

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

De Stadskade ademt cu

De Stadskade ademt cultuur door een le woningen voor mensen die van het stede aantrekkelijke openbare ruimte. Deze ve programma en hoge ruimtelijke kwaliteit nieuwe iconische plek in de binnenstad v invulling aan de motie Het Vlaggenschip op 15 oktober 2024.

Een plek waar bezoekers, bewoners en a de kade en elkaar tegenkomen in de leve terras of in de luwte in een van de groen

Krämerbrücke, Hart van de Waalsprong, Erfurt - ontwerp: Nijmegen Rehwaldt - ontwerp: Landschaftsarchitekten De Zwarte Hond

INTRODUCTIE

03

ultuur!

evendige programmering, elijk leven houden en een ersmelting van bijzonder t maakt van de Stadskade een van Almelo. We geven hiermee p van Almelo die ondertekend is

andere Almeloërs flaneren langs endige openbare ruimte, op het ne binnentuinen.

STADSKADE ALMELO

Een glimp van de toekomst

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

Nieuwe wo Havenpassage Dé cultuurhotspot van Almelo met een daktuin, een plek langs het water en een nieuwe ingang

Een gevarieerd w voor alle inkome

EEN GLIMP VAN DE TOEKOMST

05

oningen

woningaanbod ens

Groene kade Een fijne verblijfsplek aan het water voor alle Almeloërs

Stadsbaken Een nieuwe parkeergarage met groene gevels, fietsparkeren en woningen

Binnentuinen Luwe binnentuinen zorgen voor rust en groen voor bezoekers en bewoners

STADSKADE ALMELO

Inhouds opgave

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

INHOUDSOPGAVE

07

1. Opgaven en identiteitsdragers

4. Kaders voor de uitwerking

1.1 Inleiding

4.1 Straatbeeld p.44

• • • • •

P.10

Aanleiding Projectgebied Kaders en opgaven Het vlaggenschip van Almelo Leeswijzer

• Gebouwen en oriëntatie • Bouwhoogten

4.2 Rooilijnen en programma

1.2. De identiteitsdragers P.12

4.3 De Binnentuinen

• • • • •

• Toegankelijkheid • Inrichting binnentuinen

Een nieuwe culturele hotspot voor Almelo Een aantrekkelijke entree voor de binnenstad Vergroenen, verblijven en verbinden Een binnenwereld van hoven, stegen en tuinen Voor bewoners die van levendigheid houden

p.20

2.2 Deelontwikkelingen noordzijde • • • • • • • • • • •

p.22

Nieuwbouw Stadsbaken Voormalig pand ANWB Voormalig pand ABN Amro Sint Joseph Verbinding Rosa Luxemburgstraat - Stadhuisplein

2.3 Deelontwikkelingen zuidzijde

p.24

Ontsluiting Havenpassage Trappartij Havenpassage Paviljoen Havenpassage Fly-over Kloosterhofpad Herinrichting De Werf-Kloosterhofpad Technische haalbaarheid en flexibiliteit

p.50

Straatbeeld Interactie en vormgeving Materialisering en detaillering Natuurinclusief bouwen

p.52

• Aanpassing gevels grenzend aan de openbare ruimte • Aansluiting gevels grenzend aan de binnentuin

5.3 Binnentuinen p.53 • Inrichting • Toegankelijkheid en overgangen

5.4 Nieuwbouw Stadsbaken

p.54

• Straatbeeld • Interieur • Techniek

5.5 Havenpassage p.56 • • • •

2.4 Havenpassage als publiekstrekker p.26 2.5 Programmatische invulling p.28 • Wonen • Cultuur en horeca • Parkeren

Gevel waterfront Trappartij waterfront Gevel De Werf Fly-over Kloosterhofpad

6. Fasering ontwikkeling 6.1 Fasering p.60

2.6 Raamwerkkkaart p.30 • Flexibiliteit en sturing • Mobiliteit

3. Openbare ruimte 3.1 Essentie van de openbare ruimte

• • • •

5.2 Bestaand vastgoed noord

• Verbonden met de omgeving • Een raamwerk van bouwblokken • Hoogteopbouw

p.47

5. Beeldkwaliteit 5.1 Nieuwbouw Stadskade noord

2. Hoofdstructuur 2.1 Stedenbouwkundige uitgangspunten

p.45

• Rooilijnen • Programmamix

p.34

• Inbedding in de stad • Zes typen openbare ruimte en hun betekenis

• Publiek-privaat gestuurde gebiedsontwikkeling • Ontwikkelstappen: fasering en prioritering

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

1

Opgave en identiteitsdragers Met de ontwikkeling van de Stadskade wordt het centrum van Almelo verrijkt met een uniek, centrumstedelijk woonmilieu in een groenblauwe setting. Een groene openbare ruimte aan het water vormt het fundament voor een ensemble van bouwblokken. Elk bouwblok is opgebouwd uit een mix van woningtypes voor diverse doelgroepen met diverse culturele functies en andere ontmoetingsfuncties in de plinten. De Stadskade ontwikkelt zich daarmee tot een bijzondere verrijking van de binnenstad van Almelo.

Krøyers Plads, Kopenhagen - ontwerp: Cobe

1. OPGAVEN EN IDENTITEITSDRAGERS

09

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

1.1 Inleiding De Stadskade zal een flinke transformatie ondergaan; van een onaantrekkelijke entree van de binnenstad naar een plek waar cultuur, wonen en stedelijke activiteit samensmelten in een groene openbare ruimte.

Boddenstraat

Br

ug

str a

at

Het Baken

Westerdok

He tB

rdz

ijd

Stadsblok

e

traat Grotes

Hagenstraat Ro s

Hagengracht

No o

Hagenstraat

Ha ve n

ak en

Stadhuisplein

aL

ux em

ns tra at

bu

at

ra Ze tki Kla

rgs tra

ta et

Al

Havenblok

Marktplein

os ter h

ofp a

d

f er W Klo

at

De Werf

De

tra ss

ob

c Ja arkt

m Koorn

De Stadskade in haar context.

lein

agp Wa

aat Wierdensestr

1. OPGAVEN EN IDENTITEITSDRAGERS

Aanleiding De gemeente Almelo werkt aan een sterke, levendige en gastvrije binnenstad. De ontwikkeling van de Stadskade levert hieraan een essentiële bijdrage. De Stadskade wordt de huiskamer van de binnenstad, een plek waar je je welkom voelt en waar het fijn wonen is. Een prachtige en groene entree van de binnenstad. Een plek waar cultuur en stedelijke levendigheid samensmelten. Projectgebied De Stadskade vormt een belangrijke entree voor de binnenstad vanaf de noordwestzijde van Almelo. Via het water wordt de Stadskade verbonden met het groene buitengebied rond Almelo. Naast het water is de belangrijkste verbinding door het gebied de route tussen het treinstation en de binnenstad die via de Rosa Luxemburgstraat loopt. Beide verbindingen doorsnijden de Stadskade van oost naar west. De twee delen van de Stadskade, het noordelijk gelegen Stadsblok en het zuidelijk gelegen Havenblok, worden met elkaar verbonden via het Marktplein en de brug tussen de Klara Zetkinstraat en Rosa Luxemburgstraat. Aan de oostzijde grenst de Stadskade aan het kernwinkelgebied van Almelo en het Marktplein. Aan de noordzijde grenst het gebied aan het oude stadhuis. Aan de westzijde grenst het gebied aan onder andere de bibliotheek en Restaurant Kreta. Aan de zuidzijde grenst het gebied onder andere aan de voormalige Rabobank, waar recent een nieuwe invulling in is gekomen.

Kaders en opgaven De ontwikkeling van de Stadskade bouwt nadrukkelijk voort op het reeds ingezette gemeentelijk beleid zoals opgenomen in de koers op de binnenstad. Het brede beleidskader is samengevat en uitgewerkt in het Stedenbouwkundig programma van Eisen Stadskade (SPVE Stadskade) dat een belangrijk fundament vormt voor de ontwikkeling. Voor een nadere uiteenzetting van de opgaven wordt dan ook verwezen naar het SPVE Stadskade. De bestaande parkeergarage Stadsbaken vormt een belangrijk onderdeel van de noordzijde van de Stadskade. Uit de modellenstudie en het participatietraject worden geconcludeerd

011

dat vervanging stedenbouwkundig wenselijk is. Daarnaast kent de parkeergarage diverse (constructieve) uitdagingen. Ook staan in het plangebied de voormalige ABN-Amro- en ANWBlocaties leeg; hier ligt een sloop-nieuwbouwopgave. Het zuidelijke deel van de Stadskade wordt grotendeels gevormd door de Havenpassage. Het parkeerdek van deze parkeervoorziening is aan vervanging toe. In de directe omgeving zijn er verder meerdere kansen en aandachtspunten die vragen om een integrale aanpak. De achterzijden van de bebouwing aan De Werf vormen momenteel geen representatieve entree tot de Stadskade. Ook de plint aan de waterkant is op dit moment niet actief, maar er zijn mogelijkheden om deze te activeren. Daarnaast wordt parallel aan dit project de Visie Openbare Ruimte Binnenstad (VORB) voor Almelo ontwikkeld. Er is afstemming zodat er geen tegenstrijdigheden komen tussen de twee projecten, maar ze elkaar juist aanvullen. Tot slot sluiten we in de Stadskade aan op de visie Kanaalpark. Hierin wordt een visie geschetst voor de hele kanaalzone, waar ook de Stadskade onderdeel van is. Het Vlaggenschip van Almelo Met dit Stedenbouwkundig Plan geven we invulling aan de motie Het Vlaggenschip van Almelo die aangenomen is op 15 oktober 2024. We leggen de basis voor een ambitieuze ontwikkeling om totale gebied te ontwikkelen.

Het betreft een architectonisch hoogstaand plan voor het totale gebied, met de te transformeren Havenpassage als echte smaakmaker. Door een slimme ontwikkelstrategie kan de ontwikkeling in de loop van de jaren gefaseerd gerealiseerd worden. Leeswijzer Op de volgende pagina’s zijn de belangrijkste identiteitsdragers voor de Stadskade beschreven. Vervolgens beschrijft hoofdstuk 2 de hoofdstructuur van de Stadskade en hoofdstuk 3 de inrichting van de openbare ruimte. Daarna zijn in hoofdstuk 4 de kaders voor de ontwikkeling van de Stadskade opgenomen, inclusief een mogelijk eindbeeld. Hoofdstuk 5 gaat in op de beoogde beeldkwaliteit. Tot slot wordt in het laatste hoofdstuk ingegaan op de fasering.

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

1.2 De identiteitsdragers In het Stedenbouwkundig Programma van Eisen Stadskade is de basis gelegd voor vijf identiteitsdragers voor de verdere planontwikkeling. Op de volgende pagina’s worden deze identiteitsdragers nader ingevuld.

Krämerbrücke, Erfurt - ontwerp: Rehwaldt Landschaftsarchitekten

1. OPGAVEN EN IDENTITEITSDRAGERS

013

Een nieuwe culturele hotspot voor Almelo Almelo staat aan de vooravond van een koerswijziging: cultuur wordt een structurele pijler van stadsontwikkeling, identiteit en sociale cohesie. Deze beweging past binnen de bredere ambitie om Almelo te ontwikkelen tot een aantrekkelijke stad in balans. Cultuur als identiteitsdrager voor de Stadskade Almelo werkt hard aan de binnenstad. Zo is er met het terugbrengen van het water en verschillende nieuwe ontwikkelingen een kwaliteitsimpuls gegeven aan het centrum. Met de ontwikkeling van de Stadskade ontstaat er een nieuwe kans voor de binnenstad: de realisatie van een nieuw te realiseren cultuurkwartier. We sluiten hiermee naadloos aan op de conclusie van het bidboek cultuur waarin de Stadskade wordt aangewezen als veelbelovende locatie voor het ontwikkelen van een cultuurkwartier. Stap voor stap bouwen we aan een iconische ontwikkeling waar wonen, kunst, cultuur en andere publieke functies samensmelten.

Binnentuinen worden ingericht met een publiek toegankelijke kunstroute - Shakespeare’s New Place, Engeland (ontwerp: Gillespies).

Culturele programmering Almelo beschikt over een compact maar waardevol cultureel veld, bestaande uit professionele instellingen en particuliere initiatiefnemers uit de stad. Met de aanwezigheid van de Bibliotheek Almelo is er al een sterke culturele trekker aanwezig in de directe nabijheid van de Stadskade. Ook liggen er ideeën voor herontwikkeling van de Burgerzaal van het oude stadhuis met een cultureel programma. De ontwikkeling van de Stadskade zal een belangrijk vliegwiel worden van de verdere ontwikkeling van een culturele hotspot.

Cultureel programma op de begane grond gaan een levendige relatie aan de openbare ruimte - MOCAK , Polen (ontwerp: Claudio

De plinten van de nieuwbouw aan de openbare ruimte kunnen deels worden ingevuld met cultureel programma. Boven deze levendige plinten wordt een diversiteit aan woningen gerealiseerd voor doelgroepen die van de levendigheid van de binnenstad van Almelo houden. Ook bij de inrichting van de openbare ruimte zijn er kansen voor versterking van de culturele identiteit. Direct aansluitend op de plinten in het openbaar gebied volgt een levendige overgang tussen binnen en buiten. Dit is als het ware een culturele etalage voor het programma binnen. Ook worden gesloten geveldelen en infrastructurele werken voorzien van kunstuitingen. De Stadskade ademt cultuur!

nardi architects).

Gesloten geveldelen en infrastructurele werken worden verbijzonderd met kunstuitingen - Papiermolenburg, Groningen (ontwerp: Syb van Breda & Co architects)

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

Een aantrekkelijke entree voor de binnenstad Als voorportaal van het centrum vanaf de westflank van Almelo vormt de Stadskade een belangrijke entree voor de binnenstad. Ook de aanwezigheid van publieke parkeervoorzieningen voor zowel fiets als auto spelen hierin een belangrijke rol. Functionele entree binnenstad De Stadskade vormt een belangrijke entree voor de Almelose binnenstad. Het is niet alleen het voorportaal van het centrum vanaf de westflank van Almelo, ook is het door de aanwezigheid van publieke parkeervoorzieningen een belangrijk startpunt voor veel bezoekers van de binnenstad. Door het toevoegen van een publieke fietsparkeervoorziening voor centrumbezoekers en het verbeteren en aantrekkelijker maken van parkeervoorzieningen voor auto’s zal de entreefunctie van de Stadskade in de toekomst alleen maar sterker worden. Vanaf de Stadskade zorgen we ervoor dat bezoekers hun weg naar het centrum verder te voet afleggen. Voetgangers (en fietsers) hebben dan ook nadrukkelijk voorrang op het andere verkeer in de Stadskade. Vernieuwing parkeervoorzieningen De bestaande parkeergarage Stadsbaken zal plaats maken voor een nieuwe parkeervoorziening. In deze parkeervoorziening wordt het parkeren door bewoners slim uitgewisseld met de parkeerbehoefte van de centrumbezoeker.

Een optimale benutting van de aanwezige parkeerplaatsen en daarmee een duurzaam gebruik van de parkeervoorziening.

Fietsroutes naar de binnenstad worden verbonden met een nieuwe publieke fietsparkeervoorziening - Lieven Amsterdam

Door verschillende functies, waaronder stalling voor fietsen en scooters, deelauto systemen en voorzieningen voor pakketdiensten vormt de nieuwe Stadsbaken een aantrekkelijke meerwaarde voor de binnenstad van Almelo. Ook de Havenpassage zal een transformatie ondergaan. Aanpassing van de inen uitrit maakt aanpassing van de parkeergarage aan zowel de waterkant als aan De Werf mogelijk. Verdere uitwerking van de plannen op architectonisch en bouwkundig niveau is nodig om te bepalen op welke manier dit technisch uitvoerbaar is. Hier ligt een duidelijke opdracht voor de vervolgfase van de Stadskade.

(ontwerp: Arons en Gelauff architecten en B plus B).

Een nieuwe multifunctionele parkeervoorziening geeft een kwaliteitimpuls aan de Stadskade - Parkeerhuis, Nijmegen (ontwerp: Korth Tielens).

1. OPGAVEN EN IDENTITEITSDRAGERS

015

Vergroenen, verblijven en verbinden Waar het gebied nu vooral wordt gebruikt als transitieruimte en flink verhard is, zal het in de toekomst een groene veblijfsplek zijn. De stenige openbare ruimte wordt ingericht tot een groene stedelijke ruimte met een levendige relatie met het water. Verblijfskwaliteit centraal Bij het ontwerp en inrichting van de openbare ruimte staan voetgangers, fietsers en verblijfskwaliteit centraal. Dit betekent dat de openbare ruimte zo groen als mogelijk wordt ingericht en een prettige, menselijke maat heeft. Ook wordt de auto nabij de randen van de Stadskade afgevangen door een nieuwe parkeergarage (Stadsbaken) en een getransformeerde parkeergarage (Havenpassage). Hierdoor ontstaat vanaf daar een autovrije entree naar de binnenstad. De openbare ruimte wordt gevormd door het waterfront, cultuurroutes die de Stadskade met de omgeving verbinden en royale binnentuinen. Een levendig waterfront Gekoppeld aan het Marktplein ligt het waterfront. De bestaande kade wordt vergroend en door een aantal trappartijen wordt het water beter beleefbaar gemaakt. Dit deel van de kade zal transformeren van een transitieruimte tot een groene stedelijke verblijfsruimte. Daarbij wordt rekening gehouden met bereikbaarheid voor hulpdiensten. Ook aan de zuidzijde zal het water beter beleefbaar worden gemaakt.

Door de transformatie van de Havenpassage ontstaat er ook aan deze zijde van de Stadskade ruimte voor een wandelroute langs het water. Langs deze wandelroute zorgen we met cultureel programma in de plinten voor een levendige dynamiek tussen water, kade en bebouwing. Het waterfront transformeert daarmee tot een levendige en bovenal groene openbare ruimte. Zowel bewoners als omwonenden kunnen gebruik maken van deze levendige plek. Het waterfront wordt daarmee één van de visitekaartjes van de binnenstad van Almelo. Hier kom je thuis in een aantrekkelijke en groene openbare ruimte! In de Stadskade wordt de kade straks een groene verblijfsplek aan het water waar het aangenaam vertoeven is- Kroyers Plads, Kopenhagen (ontwerp: Cobe).

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

Een binnenwereld van hoven, stegen en tuinen De stedelijke ruimte aan de kade is gekoppeld aan een groene binnenwereld. Waar aan de randen van de Stadskade de levendigheid de basis vormt voor de identiteit, heerst er aan de binnenzijde een wereld van luwte, groen en sereniteit. Uitnodigende poorten leiden naar groene binnentuinen De nieuwe Stadskade wordt gevormd door een aaneenschakeling van gebouwen rond een groene, luwe binnenwereld dat in contrast staat met de levendigheid van de binnenstad. Toegangen tot deze binnenwereld hebben een uitgesproken ontwerp, zijn uitnodigend, geven identiteit en zijn herkenbaar. Zo ontstaan helder gedefinieerde collectieve ruimten met een aangenaam groen karakter. De binnentuinen bieden kansen voor een rijk cultureel programma met bijvoorbeeld een kunstenroute of inrichting als beeldentuin.

Toegangen tot de binnentuinen zijn onderdeel van het hoofdvolume en hebben een rijke uitstraling - Spaandammerhart, Amsterdam (ontwerp: Korthtielens architecten en ML_A).

Natuurinclusief De binnenwereld wordt ook een stedelijk, groene leefomgeving, met variatie in beplanting die bijdraagt aan de biodiversiteit. De groene ruimtes staan in contact met andere groene plekken in en rond het centrum, en als zodanig wordt het ecologisch netwerk in de binnenstad van Almelo versterkt. Door ruimte te bieden aan een breed palet aan bomen krijgen vogels, insecten en verschillende zoogdieren de kans zich hier te vestigen. Door de samenwerking tussen de flora en fauna ontstaat er op die manier binnen het stedelijk gebied een natuurlijke kringloop. De binnentuinen krijgen een royale groene inrichting en vormen

Klimaatadaptatie

een oase van rust in de dynamiek van de binnenstad - Paleiskwartier, Den Bosch (ontwerp: BplusB en KENK architecten).

De binnentuinen hebben een belangrijke rol in het klimaatadaptief maken van de Stadskade. Regenwater bufferen en hittestressbestendigheid zijn de belangrijkste onderwerpen in het creëren van een toekomstbestendig gebied. De binnentuinen en royaal groen in de openbare ruimte dragen bij aan het voorkomen van wateroverlast door het vasthouden van regenwater. Beplanting zorgt door schaduw en verdamping voor het beperken van hittestress. Voor bestaande bomen die plaats moeten maken voor de herinrichting van het gebied kan worden onderzocht of deze voldoende levensverwachting en ecologisch belang hebben om herplant te worden op een andere locatie binnen de ontwikkeling. Als dit niet mogelijk is worden er nieuwe bomen geplant.

In één van de binnentuinen smelten groen, cultuur en ontmoeting op een bijzondere manier samen - Shakespeare’s New Place, Engeland (ontwerp: Gillespies).

1. OPGAVEN EN IDENTITEITSDRAGERS

017

Voor bewoners die van de levendigheid houden Een raamwerk van groene openbare ruimten vormt het kader voor een ensemble van bouwblokken die zijn opgebouwd uit nieuwe en bestaande gebouwen. Elk bouwblok is opgebouwd uit een mix van woningtypes voor diverse doelgroepen. Ensemble van blokken rond collectieve tuinen Voor de ontwikkeling van de Stadskade zetten we in op een levendige en gemengde ontwikkeling die zorgvuldig in de context is ingepast. Er wordt ingezet op een levendige menging van appartementen en stadswoningen rondom binnentuinen. Er wordt een woonmilieu beoogd dat zich voegt in de lokale context, en daar een nieuwe laag aan toevoegt. De blokken bestaan dan ook uit een combinatie van bestaande en nieuwe (woon-)gebouwen. Door de combinatie van de stedelijkheid van het centrum en nieuwe (culturele) functies ontstaat een dynamisch woonmilieu. Ook versterkt de sociale veiligheid door de hele Stadskade. Het woonmilieu is fijnmazig, grotendeels autovrij en heeft een hoge kwalitatieve uitstraling van groene openbare ruimte, hoven en gebouwen. Het leest als een geheel, maar biedt ook de ruimte tot individuele expressie op gebouwniveau. Programmaverdeling en doelgroepen In totaal biedt de Stadskade ruimte voor toevoeging van rond de 100 woningen. Op pagina 28 zijn per te ontwikkelen gebouw bandbreedtes opgenomen van aantal en type woningen.

Het aandeel sociale woningbouw zal in de Stadskade niet toenemen. Sociale huurwoningen en betaalbare appartementen hebben een gebruiksoppervlakte van minimaal 55 m2 GO, danwel 50 m2 indien de gemiddelde oppervlakte in een gebouw minimaal 60 m2 bedraagt. Echter willen we ook ruimte maken voor het ontwikkelen van betaalbare (goedkope) woningen voor jonge doelgroepen. Denk hierbij aan bijzondere woonvormen zoals “friends-woningen”. Om deze reden is er (beperkte) mogelijkheid voor het verder naar beneden afwijken van het hierboven genoemde minimum, namelijk minimaal 40 m2 GO. Voorwaarde is dan wel dat er collectieve functies (zoals werkplekken of wasbar) worden ontwikkeld.

Ambachtelijke baksteen als verbindend element in de beeldkwaliteit - Hart van de Waalsprong, Nijmegen (ontwerp: De Zwarte Hond).

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

2

Hoofdstructuur Een set aan ruimtelijke uitgangspunten vormen de basis van de hoofdstructuur van de Stadskade. De uitgangspunten positioneren en verankeren de Stadskade in haar omgeving en geven sturing aan de verdere planvorming.

Krøyers Plads, Kopenhagen - ontwerp: Cobe

2. HOOFDSTRUCTUUR

019

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

2.1 Stedenbouwkundige uitgangspunten Verschillende stedenbouwkundige uitgangspunten vormen het fundament voor een naadloze ontwikkeling van de Stadskade binnen het stedelijke weefsel wat uiteindelijk moet leiden tot een vanzelfsprekende verrijking van de binnenstad van Almelo. Verbonden met de omgeving

Een raamwerk van bouwblokken

De Stadskade heeft een sterke relatie met haar omgeving, welke in de toekomst verder zal worden versterkt. Zo verbindt een nieuwe route het Marktplein met het Stadhuisplein. De daaraan gelegen oude Burgerzaal krijgt daarmee een directe verbinding met het centrum. Deze verbinding wordt mogelijk gemaakt door nieuwbouw van Stadsbaken. Een combinatie van nieuwe en bestaande gebouwen begeleiden de route met deels levendige plinten. Door deze nieuwe verbinding krijgt de Hagenstraat een meer secundair karakter.

De maat en schaal van de stedenbouwkundige opzet sluit aan op de structuur van de binnenstad van Almelo. Bouwblokken definiëren op een heldere manier een groenstedelijke openbare ruimte. De nieuwbouw wordt in heldere rooilijnen gebouwd. Hierdoor ontstaat een stedelijke leefomgeving, waar routes en openbare ruimten helder zijn gedefinieerd.

Via het Marktplein is het noordelijk deel met het zuidelijk deel van de Stadskade verbonden. Ondanks dat de herinrichting van het Marktplein geen directe opgave is binnen de ontwikkeling van de Stadskade, zien we het wel als belangrijke schakel in de ontwikkeling. Om deze reden wordt het Marktplien als studiegebied aangeduid. In onderstaand schema is het Marktplein dan ook als groene stapsteen tussen het noordelijk en zuidelijk deel weergegeven. Ook aan de zuidkant van de Stadskade wordt een nieuwe verbinding gerealiseerd. Door de aanpassing van parkeergarage Havenpassage ontstaat ruimte voor een voetgangersverbinding tussen het Kloosterhofpad en de Klara Zetkinstraat langs het water. De ontwikkeling van de Stadskade zorgt daarmee voor een nog sterkere verankering in de omgeving.

De rooilijnen aan de randen van de Stadskade liggen vast en sluiten zo veel als mogelijk aan op bestaande en omliggende rooilijnen. Hierdoor wordt de basis gelegd voor een samenhangend ensemble van bouwblokken waar nieuwe en bestaande gebouwen op een vanzelfsprekende manier samensmelten. Dankzij slimme ontwerpkeuzes zijn grote volumes opgedeeld in kleinere delen, waardoor ze beter aansluiten bij de schaal van de omgeving en het dagelijks gebruik. Hierbij is onder andere gekeken naar de indeling van de percelen, de stapeling van functies, het gebruik van terugliggende gevels en extra bouwlagen, de materiaalkeuze en opvallende elementen in het straatbeeld. Hoogteopbouw De Stadskade wordt in de basis gevormd door bouwblokken met een gemiddelde hoogte van vier tot zeven bouwlagen. Deze bouwhoogten sluiten aan op de stedelijke laag van de binnenstad van Almelo. Stevig en stedelijk, maar toch met een aantrekkelijke menselijke maat. Deze stedelijke laag biedt binnen de Stadskade ruimte voor een tweetal hoogteaccenten. De situering van de hoogteaccenten volgt logisch vanuit de stedenbouwkundige context. Het centrale accent, welke stedenbouwkundig gezien de meest belangrijke is, is gelegen in de zichtas vanaf het Waagplein en gaat daarmee een visuele relatie aan met de rest van het centrum. Het tweede en secundaire accent ligt in de westhoek van de van de Stadskade.

Het vormt een markering van de entree van de binnenstad.

2. HOOFDSTRUCTUUR

021

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

2.2 Deelontwikkelingen noordzijde Aan de noordzijde van de Stadskade spelen er verschillende vastgoedontwikkelingen. Sloop en nieuwbouw van de Stadsbaken maakt ruimte voor een nieuwe stedenbouwkundige structuur met verbinding tussen kade en Stadhuisplein. Nieuwbouw Stadsbaken Sloop-nieuwbouw van Stadsbaken is randvoorwaardelijk voor de opzet van het nieuwe stedenbouwkundig plan. Door de nieuwe parkeergarage te draaien ten opzichte van de huidige positionering ontstaat er ruimte voor een nieuwe verbinding tussen de Rosa Luxemburgstraat en het Stadhuisplein. De nieuwe Stadsbaken, welke voor gemotoriseerd verkeer wordt ontsloten via de noordzijde, zal in de basis ruimte bieden voor circa 400 parkeerplaatsen, circa 63 per verdieping. Dit stedenbouwkundig plan biedt de flexibiliteit om door middel van een extra bouwlaag het aantal parkeerplaatsen te maximaliseren. Ook is op de begane grond ruimte gereserveerd voor een publieke fietsenstalling voor bezoekers van het centrum. Deze heeft een capaciteit van ruim 900 plekken en is vanaf het noorden ontsloten. De entrees voor voetgangers is gekoppeld aan de nieuwe verbinding tussen de Rosa Luxemburgstraat en het Stadhuisplein. Als uniek element in het gevelbeeld worden tegen de westgevel van de nieuwe parkeergarage vierlaags grondgebonden stadswoningen ontwikkeld. Hier wordt verder op ingegaan in hoofdstuk 5.4.

Voormalig pand ANWB Het voormalige pand van de ANWB op de hoek van de Rosa Luxemburgstraat en de Hagenstraat zal plaats maken voor een multifunctioneel woongebouw met in de plint ruimte voor publieke voorzieningen zoals daghoreca en cultuurfuncties. De nieuwbouw heeft een basishoogte van vier tot zes bouwlagen met een accent van tien lagen in het verlengde van een zichtas vanaf het Waagplein. Voormalig pand ABN Amro Op de plek van de voormalige ANWB is er ruimte voor een

Op de hoek van Rosa Luxemburgstraat en Het Baken zal het voormalige pand van de ABN Amro plaats maken voor nieuwbouw. Ook hier zal een woongebouw worden gerealiseerd met een

hoogteaccent, een unieke markering van de binnenstad van Almelo - Meelfabriek, Leiden (ontwerp: Piet Oudolf i.s.m. LOLA Landscape Architects)

2. HOOFDSTRUCTUUR

023

multifunctionele plint. De plint oriënteert zich zowel naar het de Rosa Luxemburgstraat als de binnentuin. Het biedt ruimte voor collectieve voorzieningen voor bewoners van de nieuwbouw en publieke voorzieningen zoals kleinschalige horeca of cultuurfuncties. De nieuwbouw heeft een basishoogte van vijf lagen met een accent van acht lagen ter markering van de entree van de binnenstad. Sint Joseph Aan de noordzijde van de Stadskade, aan de Rosa Luxemburgstraat en op de hoek van Het Baken - Stadhuisplein heeft Sint Joseph twee woongebouwen in bezit. Op korte termijn is het niet de verwachting dat er herontwikkeling van deze panden zal plaatsvinden. Echter biedt dit stedenbouwkundig plan wel kaders voor een mogelijke transformatie. Op termijn kan de plint van het pand aan de Rosa Luxemburgstraat worden getransformeerd. De enigszins naar binnen gekeerde woonplint kan dan worden omgebouwd tot een levendige begane grond die in directe relatie staat met de kade. Publieke voorzieningen zoals kleinschalige horeca, cultureel programma of collectieve voorzieningen voor bewoners zullen de plint verlevendigen. Hiervoor moet verder in gesprek worden gegaan met Sint Joseph. Dit stedenbouwkundig plan biedt ruimte voor een toekomstige optopping van het gebouw van Sint Joseph aan de Rosa Luxemburgstraat met maximaal twee bouwlagen.

Op de lange termijn kunnen beide panden volledig worden herontwikkeld (zie fasering op pagina 60.). In het geval van nieuwbouw geldt voor beide panden een bouwhoogte van vijf bouwlagen. Verbinding Rosa Luxemburgstraat - Stadhuisplein De beoogde herontwikkeling van de Stadsbaken zorgt voor een nieuwe verbinding tussen de Rosa Luxemburgstraat en het Stadhuisplein. Aan de westzijde van deze verbinding, tussen beide bestaande panden van Sint Joseph is ruimte voor een nieuw woongebouw van vier tot vijf bouwlagen.

De verbinding tussen de Rosa Luxemburgstraat en het Stadhuisplein wordt ingericht als cultuurroute met ruimte voor kunst in de openbare ruimte - Östra Drottninggatan, Zweden (ontwerp: De Karavan landskapsarkitekter)

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

2.3 Deelontwikkelingen zuidzijde Aanpassingen aan de in- en uitrit van de Havenpassage zorgen voor unieke ontwikkelmogelijkheden aan zowel de waterzijde als aan De Werf. Hierdoor verandert de naar binnen gekeerde Havenpassage tot een multifunctioneel gebouw. Ontsluiting Havenpassage Om verdere ontwikkeling van de Havenpassage mogelijk te maken zal zowel de ontsluiting naar het parkeerdek als de parkeerkelder worden aangepast. Waar de parkeerkelder nu via De Werf wordt ontsloten zal deze op termijn, net als het parkeerdek, worden ontsloten vanaf de Klara Zetkinstraat. De ontsluiting naar de parkeerkelder wordt in de toekomst grotendeels inpandig opgelost. Ook de ontsluiting naar het parkeerdek zal worden aangepast. De bestaande hellingbaan zal, door een steilere helling, worden verkort waardoor het parkeerdek ten opzichte van het water eerder wordt bereikt. Dit maakt ruimte voor een ruime daktuin aan het waterfront. Trappartij Havenpassage Waar het waterfront ter plaatse van de Havenpassage vandaag de dag niet toegankelijk is, zal door aanpassing van het gebouw er ruimte worden gemaakt voor een flaneerroute langs het water tussen het Marktplein en de Klara Zetkinstraat. Ook de bestaande voetgangerstoegang naar het parkeerdek zal worden aangepast.

Waar deze nu volledige inpandig is, wat een sociaal onveilige plek oplevert, zal het parkeerdek in de toekomst via een publieke trap parallel aan het water worden bereikt. De trap krijgt een royale vormgeving met ruimte voor groen en verblijfsplekken en vormt als het ware een tribune met zicht op het Marktplein en het water.

de Havenpassage maakt in de basis een opbouw van één bouwlaag mogelijk. Mocht er bij de uitwerking blijken dat het technisch mogelijk is om meerdere bouwlagen te realiseren op de Havenpassage dan is het vanuit stedenbouwkundig perspectief het aantal op te toppen bouwlagen gemaximaliseerd op twee (inclusief beganegrond drie) bouwlagen. Fly-over Kloosterhofpad De ophanging van de bestaande fly-over over het Kloosterhofpad dat beide parkeerdekken met elkaar verbindt verkeert in technisch matige tot slechte staat. De noodzakelijke technische verbetering zal worden gecombineerd met een esthetische verbetering op maaiveldniveau. De fly-over zal aan beide zijden met metselwerk worden ingepast waardoor de tunnel visueel onderdeel gaat worden van de bestaande aangrenzende bebouwing. Herinrichting De Werf-Kloosterhofpad De aanpassing van de ontsluiting van de Havenpassage maakt, in combinatie met het verplaatsen van de parkeerplaatsen op het maaiveld naar de parkeergarage, ruimte voor een herinrichting van de openbare ruimte. Waar dit gebied nu vooral ingericht is voor de auto, zal het gebied worden vergroend. Ook worden routes voor langzaam verkeer logisch ingepast waardoor er een groene schakel ontstaat vanaf de Wierdensestraat richting het centrum.

Paviljoen Havenpassage

Technische haalbaarheid en flexibiliteit

Aan de waterzijde is er ruimte voor een optopping in de vorm van een paviljoen. Deze optopping zal stedenbouwkundig aansluiting vinden op het aangrenzende bebouwingsfront aan het Marktplein. Tegelijk is er ruimte om van de optopping een echte architectonische smaakmaker te maken. Hierbij zal ook de liftopgang worden verplaatst. Aansluitend op het paviljoen en de eerder genoemde trappartij komt een groen dak. Zo vergroenen we het dek van de Havenpassage en creëren we een unieke groene plek midden in de binnenstad. De technische opbouw van

Het verkorten en verplaatsen van de hellingbanen is maatgevend voor de grootte van het paviljoen en de daktuin. Zoals eerder benoemd moet technisch onderzoek uitwijzen op welke manier dit mogelijk wordt gemaakt. Zelfs als de aanpassingen aan de hellingbanen niet mogelijk blijken is het nog steeds mogelijk om een paviljoen, daktuin en trappartij te ontwikkelen aan de waterkant. De uitwerking hiervan zal dan wel afwijken van de verbeeldingen in dit stedenbouwkundig plan.

2. HOOFDSTRUCTUUR

025

Aan de waterkant van de Havenpassage wordt een openbare trappartij gemaakt als nieuwe opgang richting het parkeerdek. Tegelijk wordt deze trap royaal opgezet waardoor het ook een verblijfsplek wordt - The Culver Steps, Culver City (ontwerp: Ehrich Yanai Rhee Chaney Architects)

Op het dek van de Havenpassage is ruimte voor vergroening. Het dek is niet alleen publiek toegankelijk voor autoverkeer maar wordt op deze manier ook een uniek onderdeel van de openbare ruimte van de binnenstad - Luchtpark Hofbogen, Rotterdam (ontwerp: ZUS).

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

2.4 Havenpassage als publiekstrekker Van een naar binnen gekeerde voormalige supermarkt naar een levendige culturele hotspot voor de stad met unieke architectuur. De Havenpassage heeft veel meer potentie dan je van tevoren zou denken. De Havenpassage wordt getransformeerd van een van de minst aantrekkelijke plekken van de binnenstad naar een echte publiekstrekker. Er is hier ruimte om architectonisch iets unieks neer te zetten waarin het nieuwe culturele en publieke karakter van het gebouw volledig tot z’n recht komt. Het paviljoen sluit stedenbouwkundig aan op de bestaande structuur van Beter Wonen complex. Architectonisch zet het gebouw zich juist af tegen haar omgeving waardoor het een echte eye-catcher wordt. Het nieuwe paviljoen (de optopping) en de gevel van de Havenpassage worden als één ensemble ontworpen die qua materialisering in contrast staat met de rationele betonnen kolommenstructuur van de Havenpassage.

De binnenkant van het paviljoen krijgt een open en licht karakter met een publieke functie - The Greenhouse, Utrecht (ontwerp: cepezed)

Deze tekening is slechts een voorbeelduitwerking van hoe het paviljoen Havenpassage eruit kan komen te zien. Het schetst mogelijke denkrichting en is vooral bedoeld om een sfeerbeeld neer te zetten. Uiteindelijk moet dit verder worden uitgewerkt in een vervolgfase.

2. HOOFDSTRUCTUUR

027

De buitenkant van het paviljoen krijgt waar het achterliggend programma dat toelaat een uitnodigend en open karakter. Verder sluit het paviljoen architectonisch en programmatisch aan op het groen van de daktuin op de Havenpassage. - The Greenhouse, Utrecht (ontwerp: cepezed)

De trappartij heeft een duidelijke functie als opgang naar het parkeerdek en de daktuin maar is bovenal een speels en uniek onderdeel van de openbare ruimte in de binnenstad van Almelo - Circle paviljoen, Amsterdam (ontwerp: lcp-circular)

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

2.5 Programmatische invulling Wonen, cultuur en horeca zijn de sterkste programmatische dragers van de Stadskade. Er ontstaat hiermee een levendige menging voor bewoners en bezoekers van het centrum van Almelo. Wonen De Stadskade krijgt een divers woonprogramma met goedkope, middeldure en dure woningen. Er is een grove onderverdeling gemaakt waar welke woningklassen zouden moeten landen. Zo is er in de nieuwe straat richting het Stadhuisplein plek voor woningen in het goedkope, middeldure én dure segment. In de toren aan het Marktplein is ruimte voor appartementen in het duurdere segment. Deze “premium” locatie leent zich daar uitstekend voor. Ook is een indicatie gemaakt van hoeveel woningen er in de woonblokken kunnen worden ontwikkeld. Zie hiervoor onderstaande indicatieve tekening en nevenstaande indicatieve verdeling per blok. De exacte hoeveelheden zijn uiteindelijk afhankelijk van de verdere uitwerking van het plan. Voor een collectieve voorziening in de plint van blok twee, bij de goedkope woningen is circa 150m2 bvo nodig.

Blok 1 (voormalig pand ABN AMRO) Goedkoop 0 Middel 19 Duur 11 Blok 2 (cultuurroute west) Goedkoop 21 (incl voorziening) Middel 9 Duur 0 Blok 3 (cultuurroute oost) Goedkoop 0 Middel 0 Duur 6 Blok 4 (voormalig pand ANWB) Goedkoop 0 Middel 10 Duur 20 Totaal Blok 2

96 Blok 4

Blok 1 Blok 3

Goedkoop (gemiddeld 70 m2 bvo) Middelduur (gemiddeld 95 m2 bvo) Duur (gemiddeld 130 m2 bvo)

2. HOOFDSTRUCTUUR

029

Cultuur en horeca En levendige Stadskade kan niet zonder horeca en cultuur. Op het nevenstaande kaartbeeld staat indicatief weergegeven waar het horeca en cultuurprogramma kan landen. We zien de (getransformeerde) Havenpassage als perfecte plek om invulling te geven aan het Cultuurkwartier zoals wordt voorgesteld in het Bidboek Cultuur Almelo (2025). In totaal is er circa 4550m2 bvo aan ruimte beschikbaar voor cultuur in de Stadskade. De culturele organisaties in de Elisabethhof gebruiken op dit moment (excl. theater Hoff 88) circa 3700m2 bvo. Parkeren De twee parkeergarages zijn van belang voor de bereikbaarheid van de binnenstad. De huidige garage Stadsbaken telt (incl maaiveld) 447 parkeerplekken met een parkeerbehoefte van 240* plekken. De huidige Havenpassage telt 310 plekken (incl. plekken boven de C&A), met een parkeerbehoefte van 200*. De nieuwe garage die wordt gebouwd bevat 404 plekken. Door het vervangen van het dek wordt de volledige capaciteit van de Havenpassage weer beschikbaar (160 plekken in de kelder). Tegelijk vervallen er 90 parkeerplekken door de aanpassingen aan de Havenpassage (terugleggen één trafé waterkant, verplaatsen lift, optopping en vervanging neerwaartse hellingbaan). Totaal Havenpassage: 380. Totale capaciteit:

404+380=

784

De totale parkeerbehoefte van de nieuwe situatie bestaat uit de huidige behoefte plus die van nieuwe ontwikkelingen. Voor wonen (plus bezoekers) en horeca houden de minimale kencijfers in de categorie “sterk stedelijk” van het CROW (2024) aan (zie ook de tabel op de vorige pagina). Maaiveld parkeren binnen het plangebied wordt opgelost in de parkeergarages (m.u.v. enige invaliden plekken). Voor cultuur wordt uitgegaan van de huidige hoeveelheid plekken in en rond de Elisabethof (incl. theater): ca. 100.

Horeca en andere publieke voorzieningen Cultuur Oppervlakten in m2 bvo

Huidige behoefte: 440* Vergunningen kelder: 37 Maaiveld parkeren: 36 Toevoeging woningen: 96 woningen 69 Toevoegen horeca: 880m2 35 Toevoegen cultuur: 100 Totaal: 717 Totaal gecorrigeerd voor dubbelgebruik toegevoegd programma: 705 Totale restcapaciteit: 784-705= 79 Bezettingsgraad

705/784*100 ≈ 90%**

De nieuwe parkeergarage Stadsbaken kan geoptimaliseerd worden met 1 extra bouwlaag. Deze parkeerplekken kunnen dan ingezet worden voor eventuele gevolgen constructie, extra bezoekers of kunnen een bijdrage leveren aan nieuwe ontwikkelingen in de omgeving. *Gebaseerd op gemiddelde piekbezetting tussen eind 2024 en eind 2025 ** In de verdere uitwerking wordt gestreefd naar een optimalisatie van 85% bezettingsgraad, dit in afstemming met het nieuwe mobiliteitsbeleid

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

2.6 Raamwerkkaart De stedenbouwkundige uitgangspunten vormen de basis voor de verdere uitwerking. Omdat de ontwikkeling van de Stadskade stapsgewijs en in verschillende tempo’s zal plaatsvinden is een mate van flexibiliteit noodzakelijk. Flexibiliteit en sturing Wat betreft situering, volume en programma kent de raamwerkkaart op onderdelen bepaalde marge, dit om flexibiliteit te houden tijdens het ontwikkelproces en ontwikkelende partijen de ruimte te bieden om te komen tot innovatieve en kwalitatieve oplossingen. De beoogde flexibiliteit betreft twee aspecten: de programmering van de blokken en de precieze ruimtelijke uitwerking van de blokken. Het programma is niet te strak vastgesteld. Binnen de verschillende blokken zijn contouren aangegeven. Hierbinnen kan de invulling per blok en op lager schaalniveau, per architectonische eenheid worden bepaald. Ook wat betreft een aantal rooilijnen zijn veranderingen mogelijk. Deze flexibiliteit is aangegeven door middel van harde en zachte rooilijnen. Harde rooilijnen veranderen niet,

omdat ze bepalend zijn in relatie tot belangrijke openbare ruimten. Zachte rooilijnen kunnen nog wel veranderen. De bouwhoogten zijn wel aangegeven als een maximum aantal lagen. Daarbij kan omlaag worden afgeweken, maar moeten de hoogteaccenten wel altijd voldoende maat hebben om als échte stadsmarkeringen te fugeren. Het voordeel van deze opzet is dat tijdens de verdere planvorming flexibiliteit behouden blijft en dat het resultaat een optimale integratie is van stedenbouw en architectuur. Op nevenstaande pagina is de raamwerkkaart opgenomen. Mobiliteit De ontsluitingsstructuur voor verschillende modaliteiten vormt een belangrijk fundament voor de raamwerkkaart. Daarom is onderstaand schema onlosmakelijk onderdeel van de raamwerkkaart.

*

*

*Wijzigingen omtrent mobiliteitsstromen in en om het plangebied zullen in afstemming met de Vorb plaatsvinden. Denk hierbij aan fietsrouting over het Marktplein en autoverkeer over de Hagengracht.

2. HOOFDSTRUCTUUR

*Of max 7 lagen uitgaande van appartementen **Parkeerlagen

031

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

3

Openbare ruimte Vergroening is één van de belangrijkste onderdelen van dit stedenbouwkundig plan. In binnenstedelijke omgevingen is steeds meer vraag en noodzaak voor verkoeling. In Almelo bereiken we dat door sterk in te zetten op vergroening en door de verbinding met het water op te zoeken.

Krämerbrücke, Erfurt - ontwerp: Rehwaldt Landschaftsarchitekten

3. OPENBARE RUIMTE

033

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

3.1 Essentie van de openbare ruimte Voor de openbare ruimte binnen dit stedenbouwkundig plan is een schetsontwerp gemaakt. Hierin wordt de functie en betekenis van de openbare ruimte in de nieuwe stedenbouwkundige situatie geduid. Inbedding in de stad De essentie van het schetsontwerp is een balans tussen vergroening, verblijfskwaliteit en verbondenheid. De nu nog stenige openbare ruimte wordt omgevormd tot een groene stedelijke ruimte met een levendige relatie met het water. Er is ruimte om te flaneren, van het water te genieten en elkaar te ontmoeten vlakbij het Marktplein. Daarnaast wordt de openbare ruimte inclusief en toegankelijk voor iedereen. Dit alles krijgt samenhang door een aantal verbindende structuren op hoger schaalniveau. Op een hoger schaalniveau verbindt het gebied in oost-westrichting twee werelden en sferen: de landschappelijke wereld die via het kanaal en het Kanaalpark loopt, raakt aan de levendige stedelijke wereld van het Marktplein en de binnenstad met haar straten, pleinen en stegen. Haaks daarop ligt een structuur van (bestaande) luwe binnentuinen binnen stedelijke blokken, die als een soort groene stapstenen in noord-zuid richting door de stad bewegen. Op het kruispunt van deze twee structuren Ligt de Stadskade. Daar ontstaan de nieuwe bouwblokken en openbare ruimten rond het water.

De openbare ruimte rond en binnen de stedelijke blokken is te verdelen in zes typen met elk een eigen karakteristiek en sfeer. I. II. III. IV. V. VI.

kwaliteit. Dit krijgt vorm door de kade plaatselijk te verlagen en trappen naar het water te maken, gericht op de zon. Tussen de trappen ontstaat ruimte voor groenstroken met bomen. Zo versterken we de lijnvormige groenstructuur langs het kanaal en ontstaat er samenhang met het Kanaalpark. Richting de bestaande trap bij het Marktplein vouwen de groenvakken zich om het water heen en naar de nieuwe bouwblokken toe. Tussen het groen is ruimte voor terrassen, ontsluiting en verblijfsplekken. Dit alles vergroot de verblijfskwaliteit van het gebied en nodigt uit om het gebied te bezoeken. Het lijkt kansrijk om de bestaande trap richting het westen wat uit te breiden zodat een ruimere aantrekkelijke plek aan het water ontstaat. De Rosa Luxemburgstraat blijft toegankelijk voor fietsers, voetgangers en nooddiensten. Het vergroenen van de kade biedt veel kansen voor een biodiverse mix van beplanting, schaduwplekken en het opvangen en vasthouden van water. Zo geven we invulling aan de visie op het Kanaalpark.

Het kanaal en de kade Verbinding met het Marktplein Cultuurroute Binnentuinen Stadhuisplein De Werf

Zes typen openbare ruimte en hun betekenis I. Kanaal en de kade De kade is onderdeel van de bredere visie voor het Kanaalpark: een groene verbinding van de haven tot aan het Marktplein. Binnen deze visie behoudt de Stadskade een meer stedelijk karakter waarbij wel wordt ingezet op stevige vergroening, klimaatadaptatie en verblijfskwaliteit. De beleving van- en het contact met het water is een essentiële

Chelsea Barracks, London (ontwerp: Gustafson Porter en Bowman)

3. OPENBARE RUIMTE

035

Met het vergroenen van de kade wordt het water weer beleefbaar. - Chelsea Barracks, London (ontwerp: Gustafson Porter en Bowman)

Een voorbeeld van een harde kade uit Rotterdam waar het toevoegen van groen zorgt dat er een fijne route ontstaat. - Wonen in Rotterdam - (ontwerp: Jan van der Ploeg)

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

II. Verbinding met het Marktplein Het Marktplein is nadrukkelijk geen onderdeel van dit stedenbouwkundig plan. Ondanks dat speelt het Marktplein wel een centrale rol als zowel de verbinding tussen beide kades en als overgang van het Kanaalpark naar de binnenstad. Daarom is het Marktplein in dit stedenbouwkundig plan meegenomen als studiegebied. Het Marktplein is nu voornamelijk ingericht voor de weekmarkt en andere evenementen in de binnenstad, maar biedt weinig verblijfswaarde buiten deze evenementen om. Er ligt dan ook een opgave om op termijn een nieuwe balans te zoeken tussen enerzijds het mogelijk maken van evenementen en anderzijds ruimte maken voor vergroening. Hiermee wordt de kwaliteit en identiteit van het Marktplein het jaar rond versterkt. In het ontwerpproces van dit stedenbouwkundig plan zijn een aantal schetsmatige studies gedaan naar de kansen en mogelijke kwaliteiten van een andere inrichting van het Marktplein. Naar verwachting heeft het vergroenen van het plein geen negatief effect op ruimte voor de weekmarkt en kan de grotere verblijfskwaliteit juist een bijdrage leveren aan de aantrekkingskracht van de markt en evenementen. Daarnaast kan vergroening bijdragen aan het vormen van een aantrekkelijke entree tot de binnenstad en het beter inbedden van de havenkom en trap in haar omgeving.

Het Marktplein neemt een sleutelrol in voor de binnenstad, maar valt nu nog niet binnen de scope van een project. Het verdient aanbeveling om op termijn een studie naar de mogelijke herinrichting van het Marktplein te doen. Daarbij moet de verbinding met zowel dit stedenbouwkundig plan als de VORB worden gemaakt.

Enkele groenvakken en bomen kunnen al snel een grote

Groen verhoogt de verblijfskwaliteit van het Marktplein - Piet

kwaliteitsimpuls geven. - Bellamypark, Vlissingen (ontwerp: OKRA)

Soerplein, Havelte (ontwerp: Polyfern landscape architects)

3. OPENBARE RUIMTE

037

III. Cultuurroute Tussen het kanaal en het Stadhuisplein ontstaat een groene route te midden van de nieuwe bouwblokken aan de noordzijde van het plangebied. Deze verbindt het water met het voorplein bij het Stadhuisplein. Het compacte profiel biedt ruimte voor een centrale groenstrook met bomen, een fiets- en voetpad en tegen de gevels bijvoorbeeld een Almelose stoep of plantenborder. Daarmee kan de overgang van privé naar openbaar worden vormgegeven. Ook is er ruimte voor tijdelijke exposities in de openbare ruimte. IV. Binnentuinen Binnen de nieuwe blokken rond Stadsbaken ontstaan luwe binnenterreinen. Deze sluiten aan op de noordzuidstructuur van bestaande groene stapstenen in de stad. De binnentuinen zijn zoveel mogelijk groen ingericht en kunnen een geheel eigen karakter krijgen, bijvoorbeeld met inbreng van de bewoners zelf. Daarnaast vervullen ze een rol in het bieden van schaduw, opvangen van water en als plekken met bijzondere beplanting die de biodiversiteit ondersteunt. Informele wandelroutes maken het mogelijk te dwalen door de binnentuinen en om bijvoorbeeld van binnentuin naar binnentuin te bewegen. Dit principe sluit goed aan bij de bestaande stegen en binnentuinen in de stad, die een aangenaam dwaalmilieu vormen door Almelo.

De cultuurroute verbindt de kade en het Stadhuisplein middels een fijne groene verbinding.- Groene borders (foto: Nanda Sluijsmans)

Een fijne luwe binnentuin kan grenzen tegen de parkeergarage. - Groene parkeergarage, Eindhoven (ontwerp: INBO)(foto: Nanda Sluijsmans)

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

V. Stadhuisplein Aan de zuidelijke kopgevel van het voormalige stadhuis ligt het bestaande Stadhuisplein. Deze openbare entreeruimte grenst direct aan het plangebied en vormt een belangrijke schakel tussen het kanaal, de hiervoor genoemde cultuurroute en noordelijke routes zoals De Hoven, Schalderoi en Hagengracht. Binnen dit stedenbouwkundig plan wordt het plein opgevat als een groene entree tot het gebouw, die contrasteert met de stedelijke gevels van de nieuwe blokken rondom Stadsbaken. Behoud van de bestaande bomen, toevoegen van nieuwe bomen en het ontwikkelen van een echt verblijfsplein voor de aanwonenden kunnen dit weer tot een belangrijke openbare ruimte in de binnenstad maken. VI. De Werf Aan de zuidkant van het plangebied, tussen de Havenpassage en de voormalige Rabobank, ligt een kans om de openbare ruimte een impuls voor de verblijfskwaliteit te geven. In samenhang met de herontwikkeling van de Havenpassage en de routing op en rond het (parkeer)gebouw, kan hier een aangename verblijfsplek op de zon ontstaan. Deze kan qua betekenis en sfeer aansluiten op de binnenterrein bij bijvoorbeeld de Stadstuin en de binnentuinen binnen de nieuwe blokken rond Stadsbaken. Ook maakt het onderdeel uit van de noord-zuidstructuur van ‘groene stapstenen’ door het plangebied.

Het opwaarderen van de openbare ruimte zorgt er voor dat een aangename verbinding met meer sociale veiligheid voor voetgangers ontstaat tussen het station en de halte Centrumplein.

De openbare ruimte aan de Werf krijgt een impuls in verblijfskwaliteit - Groene borders (foto: Nanda Sluijsmans)

Het Stadhuisplein wordt een groene entree tot het gebouw - Chronicle, Houston (Ontwerp: Raj Mankad)

3. OPENBARE RUIMTE

039

Inselpark, Wilhelmsburg - ontwerp: Stephan Lenzen Landschaftsarchitecten

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

3. OPENBARE RUIMTE

041 Cultuurroute

STADSKADE ALMELO

4

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

Kaders voor de uitwerking

Krøyers Plads, Kopenhagen - ontwerp: Cobe

4. KADERS VOOR DE UITWERKING

043

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

4.1 Straatbeeld Gebouwen en oriëntatie De Stadskade is opgebouwd uit verschillende architectonische eenheden. Een architectonische eenheid is een gebouw of groep gebouwen die als één geheel worden beschouwd door hun samenhangende vorm, materiaalgebruik en detaillering. • Nevenstaande afbeelding geeft een indicatie van de gewenste menging en grootte van de architectonische eenheden. Elke architectonische eenheid krijgt een individueel ontwerp. • Woningen op de begane grond hebben altijd een voordeur aan de straat en leefruimtes die zijn georiënteerd op de openbare ruimte. Dit geldt ook voor eventuele appartementen op de begane grond. • Bovengelegen appartementen zijn via een entreelobby gekoppeld aan de openbare ruimte. • Hoekwoningen richten zich qua gevelbeeld op beide openbare ruimten waaraan ze gelegen zijn. Hoekwoningen hebben bij voorkeur een voordeur in de zijgevel. Er wordt extra aandacht besteed aan aantallen, situering en grootte van gevelopeningen. • In verband met brandveiligheid moeten de entrees van de woningen aan de buitenkant van de blokken liggen.

Appartementen Appartementen Grondgebonden of appartementen Unieke architectuur waterfront Havenpassage Nieuwe parkeergarage Stadsbaken

Bouwhoogten De bouwblokken bestaan uit een aaneengesloten wand van architectonische eenheden die afwisselend zijn in hoogte en variërend in dak beëindigingen. • Bouwhoogten variëren in de basis van vier tot

zeven bouwlagen. Nevenstaande afbeelding toont de opbouw in bouwhoogtes. • De bouwhoogte van de begane grond van alle nieuwbouw is minimaal 3,5m en maximaal 5m. • De Stadskade biedt ruimte voor twee accenten. Het primaire accent ligt in de zichtas vanuit het Waagplein met een hoogte van 10 lagen. Het secundaire accent van 8 lagen is gelegen op de hoek van de Rosa Luxemburgstraat en Het Baken. • Bij gebouwen hoger dan 4 lagen is de hoogste woonlaag teruggelegen ten opzichte van de daar onder gelegen bouwlaag. • Aanpalende architectonische eenheden hebben alleen bij uitzondering, bijvoorbeeld in het geval van grondgebonden woningen, dezelfde bouwhoogte. • Daken worden ontworpen als vijfde gevel met ruimte voor energie-opwekking, vegetatie en ontmoetingsruimtes voor bewoners.

Gemaximaliseerd aantal bouwlagen

* Of max 7 lagen uitgaande van appartementen ** Parkeerlagen

4. KADERS VOOR DE UITWERKING

045

4.2 Rooilijnen en programma Rooilijnen De nieuwbouw wordt in heldere rooilijnen gebouwd. Hierdoor ontstaat een stedelijke woonomgeving, waar routes en openbare ruimte helder zijn gedefinieerd. • Rooilijnen grenzend aan de openbare ruimte liggen vast. De overige rooilijnen, waaronder die grenzen aan de binnentuinen, zijn flexibel. • Variabele rooilijnen mogen max. 2m binnen het bouwblok worden verschoven om zo een kwalitatieve overgangszone tussen openbaar en privé gebied te realiseren. • Het formaat en type overgangszone wordt per architectonische eenheid ontworpen en afgestemd op de beoogde sfeer van de openbare ruimte. De overgangszones hebben een groenstedelijk karakter; denkbare oplossingen zijn geveltuinen, stoepzones of infiltratiestroken. • Met uitzondering van de accenten mogen woongebouwen tot maximaal 15m diep worden gebouwd.

Vaste rooilijn Indicatieve rooilijn

Programmamix De Stadskade ontwikkelt zich met een levendige mix van wonen, cultuur en andere publieke voorzieningen. • Voor de gehele Stadskade geldt de volgende richtinggevende verhoudingen; 40% duur, 40% middelduur en 20% goedkoop (bijzondere woonvormen). Hierdoor ontstaat in combinatie met het bestaande sociale programma een levendige mix aan woningtypen doelgroepen. • Bijzondere woonvormen zijn een verrijking voor de Almelose woningvoorraad. Bijvoorbeeld in de vorm van bijzondere typologieën voor doelgroepen als jongeren met deelvoorzieningen als werkplekken, leefruimtes of een wasbar. Ook biedt de Stadskade ruimte voor levensloopbestendige woningen. • Bij een mogelijke toekomstige herontwikkeling van bestaande woongebouwen met sociaal programma zal bij nieuwbouw het aantal sociale woningen niet toenemen ten opzichte van het huidige aandeel sociaal. Eventuele extra woningen ten opzichte van het huidige worden in een gelijke verhouding tussen middelduur en duur gerealiseerd. • Plinten grenzend aan de Rosa Luxemburgstraat worden geprogrammeerd met levendige functies zoals daghoreca, culturele functies en deelvoorzieningen voor bewoners.

Goedkoop Middelduur Duur

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

Spaandammerhart, Amsterdam - ontwerp: Marcel Lok_Architect & Korth Tielens Architects).

4. KADERS VOOR DE UITWERKING

047

4.3 De Binnentuinen Toegankelijkheid Aan de noordzijde van de Stadskade zorgen twee semi-openbare binnentuinen voor vergroening van de binnenstad. • Elke binnentuin wordt ingericht als

gemeenschappelijke ruimte voor bewoners en zijn overdag publiek toegankelijk. • De binnentuinen worden maximaal groen ingericht. De enige verharding die wordt gebruikt heeft ten doel gebruik en sociale interactie te stimuleren. • Elke binnentuin heeft twee verbindingen met de openbare ruimte. De verbindingen hebben een minimale maat van 3.5m met een groene en uitnodigende uitstraling en worden voorzien van een ontworpen poort die onderdeel is van het aangrenzende hoofdvolume waarmee de binnentuin kan worden afgesloten.

Ligging toegang Collectieve Tuin Indicatieve ligging toegang Collectieve Tuin

Inrichting binnentuinen In het collectieve deel van de binnentuinen ontmoeten niet enkel bewoners elkaar, maar wordt ook een aantrekkelijk leefklimaat gerealiseerd voor dieren en insecten. • Elke binnentuin bevat per 150m2 ten minste één

boom in de volle grond met voldoende groeiruimte.

• Elke binnentuin wordt voorzien van collectieve

objecten zoals speelaanleidingen, zitgelegenheden en bijvoorbeeld een buurtkas. • Bij de inrichting van de binnentuinen wordt er extra aandacht gevraagd voor inpassing en keuze van beplanting en inrichtingselementen als zitelementen. • Alle woningen die gelegen zijn op de begane grond hebben grenzend aan de binnentuin een privé buitenruimte van maximaal 4m diep. • Er wordt extra aandacht gevraagd voor de overgang tussen collectief en privé. Enerzijds dient het de relatie tussen collectief en privé te versterken en anderzijds dient de overgang een robuuste vormgeving te krijgen. Hierbij worden geen schuttingen en andersoortige hoge erfafscheidingen toegepast.

Binnentuin

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

5

Beeldkwaliteit Uitgangspunten voor beeldkwaliteit vormen inspiratie voor de architect en een toetsingsdocument bij de verdere planuitwerking. De uitgangspunten geven richting aan de beeldkwaliteit voor de inrichting van de kavel en de vormgeving van de bebouwing.

Krøyers Plads, Kopenhagen - ontwerp: Cobe

5. BEELDKWALITEIT

049

STADSKADE ALMELO

STEDENBOUWKUNDIG PLAN

5.1 Nieuwbouw Stadskade noord Een rijk vormgegeven baksteen vormt de basis voor de architectuur in de noordzijde van Stadskade. De inzet van een beperkt materiaal- en kleurenpalet zorgt ervoor dat de bebouwing gelezen wordt als een samenhangend ensemble. Straatbeeld De noordzijde van de Stadskade is opgebouwd uit architectonische eenheden die aansluiting vinden op de maat en schaal van de binnenstad. • Elke architectonische eenheid krijgt een individueel

ontwerp en heeft bij voorkeur een eigen verticale ontsluiting (zie hoofdstuk 4.1). Trap gaat boven de lift. Er zijn geen galerijen, vluchttrappen e.d. zichtbaar vanaf de openbare ruimte (met uitzondering van de binnentuinen). • Gebouwen hebben een driedelige opbouw in samenhang met elkaar; plint, midden, kroon. Eenheid in kleur en materiaal zorgt hierbij voor de samenhang. • Gevels hebben een evenwichtige indeling en stralen rust uit. Ramen, balkons en andere geveltoevoegingen zijn in een helder grid in de gevel gesitueerd en sluiten qua kleur aan op het hoofdmateriaal. • Binnentuinen zijn toegankelijk via poorten die zowel in materialisering als vormgeving onderdeel zijn van het hoofdvolume.

Een gelimiteerd materialenpalet bestaand uit warme bruinen roodtinten vormt de basis van de Stadskade - Hart van de Waalsprong, Nijmegen (ontwerp: De Zwarte Hond).

Interactie en vormgeving De begane grond van de gebouwen sluiten zorgvuldig aan op de openbare ruimte. Op bovengelegen verdiepingen interacteren balkons, loggia’s en erkers met de openbare ruimte.

Bakstenen gevel met een bijzondere kroon krijgen een rijke uitstraling door verbijzondering in metselverbanden - Pillow, Amsterdam (ontwerp: Winhov).

• De plinten van de nieuwbouw hebben een

minimale hoogte van 3.5m en een maximale hoogte van 5m. • Er wordt extra aandacht besteed aan de overgang tussen openbaar en privé, dit bijvoorbeeld door gebouwde buitenruimtes en situering van een royale entreelobby aan de straatzijde. • De plint krijgt diepte doordat gevelopeningen teruggelegen zijn en benadrukt worden door een kader van uitstekende bakstenen of andere hoogwaardige materialen. • Fietsenbergingen zijn integraal onderdeel van het hoofdvolume. Er wordt extra aandacht gevraagd aan de inpassing van (fietsen)bergingen in de