Programmabegroting 2027 - Bijlage 1 - Ontwerp programmabegroting 2027
Tekst van het document
In Achter de Molen zetten we de komende jaren in op onder andere zelf- en samenbouw en realisatie van het Aapark. Erfgoed speelt hierbij een belangrijke rol. Daarnaast wordt ingezet op de stadsprojecten Intercityknoop en Kanaalpark. De Stadskade ontwikkelt zich als een levendig gebied waar cultuur, ontmoeting en een variatie aan woningbouw bijdragen aan een aantrekkelijk stedelijk woon - en leefmilieu en aan de versterking van het voorzieningenniveau van Almelo. Verder wordt de transformatie in de binnenstad naar wonen gecontinueerd en wordt ingezet op het verder verbeteren van de openbare ruimte. Versterken van evenementen met betekenis voor de stad: We zetten evenementen in als instrument om de levendigheid, zichtbaarheid en aantrekkingskracht van Almelo te versterken. We sturen op kwaliteit boven kwantiteit en versterken evenementen die bijdragen aan ontmoeting, stedelijke beleving, economische vitaliteit en het bereiken van nieuwe doelgroepen. Aantrekkelijke en veilige verblijfsgebieden: We verbinden investeringen in openbare ruimte, binnenstad, groen en veiligheid om de aantrekkelijkheid, leefbaarheid en verblijfskwaliteit van Almelo verder te versterken.
26 Prestatie-indicatoren Voorzieningen, cultuur en evenementen • Aantal en bereik van culturele activiteiten en evenementen • Groei horecavoorzieningen • Cultuurkwartier als een broedplaats voor creatief talent • Aantal evenementen dat ruimte biedt aan talent, cultuur en creativiteit Binnenstad • Ontwikkeling leegstand • Ontwikkeling bezoekersaantallen en waardering binnenstad • Waardering verblijfskwaliteit Veiligheid en leefbaarheid • Ontwikkeling veiligheid(sbeleving) binnenstad en stationsomgeving Spoorzone Almelo Centraal • Aantal gerealiseerde woningen (ook voor 15-24 jarigen) • Toename nieuwe woningen, werkruimtes en voorzieningen Westerdok • Ontwikkeling gedifferentieerde woningbouw Kerkelanden • Ontwikkeling Nedersaksenlijn 27 2.1.3 Ontwikkelend Almelo Ontwikkelend Almelo Almelo heeft zich de afgelopen tien jaar ontwikkeld tot één van de economische groeimotoren van Twente. De werkgelegenheid groeide bovengemiddeld, de hightech- en maakindustrie versterkten hun positie en Almelo ontwikkelde zich verder als regionale banenmotor. Met meer dan 50.000 banen en een hoge werkgelegenheidsquote vervult Almelo een belangrijke functie voor de regio. De economische betekenis van de stad voor Twente is toegenomen. Deze sterke uitgangspositie biedt kansen voor de toekomst. De verdere ontwikkeling van onze bedrijventerreinen (o.a.
Businesspark XL I en II en de Bornsestraat), de groei van innovatieve bedrijvigheid, kansen rondom het Defensiecluster en de versterking van het regionale innovatie -ecosysteem dragen bij aan nieuwe werkgelegenheid, innovatie en economische groei. Toekomstige economische ontwikkeling wordt steeds minder afhankelijk van ruimte alleen en steeds meer bepaald door de kwaliteit van het beschikbare human capital: de talenten, vaardigheden, kennis en ontwikkelmogelijkheden van inwoners. Talentontwikkeling wordt daarmee een bepalende succesfactor voor de toekomstige concurrentiekracht van Almelo. In Almelo wordt niet al het aanwezige talent volledig benut. Almelo kent relatief veel jongeren in de leeftijd van 15 -24 jaar maar ook relatief veel jongeren zonder startkwalificatie, relatief weinig hoger opgeleiden en duidelijke verschillen in onderwijs - en arbeidsmarktkansen. Hierdoor blijft ontwikkelpotentieel onbenut dat juist nodig is voor de toekomstige ontwikkeling van de stad. De Almelose economie van de toekomst vraagt om een stad waar talent zich kan ontwikkelen, waar vakmanschap wordt gewaardeerd, waar onderwijs en arbeidsmarkt goed op elkaar aansluiten en waar mensen ervoor kiezen om zich langdurig te verbinden aan Almelo. Economische ontwikkeling, woningbouw, stedelijke voorzieningen, onderwijs en arbeidsmarkt versterken elkaar.
Aantrekkelijke woonmilieus, stedelijke voorzieningen, passende woningen en carrièremogelijkheden worden steeds belangrijker voor het behouden, binden en aantrekken van talent. Ontwikkelend Almelo gaat over het versterken van de economische kracht van de stad door talent te ontwikkelen, te behouden en aan te trekken. Zo bouwen wij verder aan een toekomstbestendige economie die economische groei, talent en maatschappelijke ontwikkeling met elkaar verbindt. Bij economische ontwikkeling hebben we ook oog voor economische weerbaarheid zodat groei en nieuwe bedrijvigheid bijdragen aan een duurzaam en weerbaar economisch vestigingsklimaat. De Almelose economie van de toekomst vraagt om een stad waar talent zich kan ontwikkelen, waar vakmanschap wordt gewaardeerd, waar onderwijs en arbeidsmarkt goed op elkaar aansluiten en waar mensen ervoor kiezen om zich langdurig te verbinden aan Almelo. Daarom investeren wij in innovatie, startkwalificatie, vakmanschap, kennisontwikkeling en een sterkere aansluiting tussen opleidingsniveau en arbeidsmarkt. Ontwikkelend Almelo stuurt erop dat economische ontwikkeling, woningbouw, onderwijs en arbeidsmarkt elkaar meer versterken en dat meer inwoners beschikken over kennis vaardigheden en kansen om mee te groeien met de economie van morgen. Waarom deze opgave? De economie van Almelo heeft zich de afgelopen tien jaar ontwikkeld.
We zien een sterke groei van de werkgelegenheid, een bovengemiddelde ontwikkeling van de hightechsector en een belangrijke regionale werkgelegenheidsfunctie. Met ruim 50.000 banen en een hoge werkgelegenheidsquote vervult Almelo een belangrijke rol voor de regio. De banengroei is vooral terug te leiden op de hightech-sector, die zowel in absolute als relatieve zin flink is gegroeid. De sector was verantwoordelijk voor 40% van de totale banengroei en groeide gemiddeld bijna twee procent per jaar sneller dan in de rest van het land. Almelo was al gespecialiseerd in de sector en is dat in de afgelopen tien jaar nog meer geworden. Ook de netto participatiegraad is gestege n – van iets meer dan 60% naar iets meer dan 70%. Het aandeel mensen met een mbo-diploma in de beroepsbevolking van Almelo is tussen 2016 en 2022 relatief hard gestegen in vergelijking met vergelijkbare gemeenten. In Almelo heeft het grootste deel van de totale beroepsbevolking een mbo-diploma, gevolgd door een aanzienlijk aandeel mensen zonder startkwalificatie. Het kleinste deel van de totale beroepsbevolking heeft een HBO- of een WO-diploma. Voor de grootste groep mensen in de beroepsbevolking van Almelo – de mensen met een MBO- diploma – is het kleinste aandeel banen van het meest bijpassende beroepsniveau – niveau 3 – beschikbaar. Dat er een 28 mogelijke mismatch is wordt ook bevestigd in de pendelcijfers.
De inkomende pendel in Almelo is groot; meer dan zestig procent van de banen in Almelo wordt vervuld door mensen die buiten de gemeente wonen. Een belangrijke uitdaging voor Almelo ligt op het gebied van het opleidingsniveau van de beroepsbevolking. Almelo kent relatief weinig werknemers met een HBO- of WO-diploma, en juist relatief veel jongeren zonder startkwalificatie. Daar komt bij dat naar verwachting relatief veel inwoners ‘onder hun n iveau’ werken ten opzichte van de rest van het land. Tegelijkertijd groeit de vraag naar vakmensen, technici, zorgprofessionals en hoger opgeleiden. Almelo kent relatief veel jongeren zonder startkwalificatie en aanzienlijke verschillen tussen buurten in termen van onderwij s- en arbeidsmarktkansen. Hierdoor blijft potentieel onbenut of gaat op termijn verloren terwijl dat potentieel van belang is vo or de toekomstige ontwikkeling van onze gemeente. Het vergroten van het aantal jongeren dat een startkwalificatie behaalt, is va n groot maatschappelijk en economisch belang. Een startkwalificatie vergroot de kansen op duurzame arbeidsparticipatie, financiële zelfstandigheid en maatschappelijke participatie. Voor Almelo is dit extra relevant in een periode van dubbele vergrijzing en een groeiende vraag naar goed opgeleide arbeidskrachten.
Koers collegeprogramma Het college zet in op Almelo als economische ontwikkelstad van Twente, waarin innovatie, ondernemerschap en talentontwikkeling en hand in hand gaan. Wij versterken de positie van Almelo als banenmotor door ruimte te bieden aan economische groei, de samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid te intensiveren en te investeren in de ontwikkeling van talent op alle onderwijsniveaus. Daarbij verbinden wij economische ontwikkeling nadrukkelijk met wonen, voorzieningen en een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat, zodat meer jongeren, professionals en ondernemers ervoor kiezen zich duurzaam aan Almelo te verbinden. Via campusontwikkeling, samenwerking met kennisinstellingen en een sterke aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt werken wij aan een toekomstbestendige economie die bijdraagt aan de groei en aantrekkelijkheid van Almelo. Speerpunten voor deze bestuursperiode • Businesspark XL II • Campusontwikkeling • Defensiecluster • Versterken MBO-HBO samenwerking • Onderadvisering tegengaan en verminderen aantal jongeren dat hun school verlaat zonder startkwalificatie • Talent behouden en aantrekken Waar willen we staan in 2045? Almelo is een krachtige economische ontwikkelstad, heeft een innovatieve en toekomstbestendige economie met een sterke positie in hightech, maakindustrie, logistiek, zorg en nieuwe groeisectoren.
Almelo is een stad van talent, vakmanschap en kennis, Almelo beschikt over sterk human capital. Inwoners ontwikkelen hun talenten gedurende hun hele loopbaan en bedrijven beschikken over voldoende vakmensen, professionals, onderzoekers en kenniswerkers om te kunnen groeien en innoveren. Onderwijs en arbeidsmarkt sluiten goed op elkaar aan. Almelo is een stad waar elk talent telt: meer inwoners bereiken hun ontwikkelpotentieel. Onderadvisering in het lager onderwijs, afstroom in het voortgezet onderwijs en voortijdig schoolverlaten zijn afgenomen en meer jongeren behalen diploma’s aan het HBO en WO. Almelo is een stad die talent behoudt en aantrekt, meer jongeren, vakmensen, studenten, onderzoekers en professionals kiezen ervoor om in Almelo te wonen, werken en ondernemen. 29 Generatie-effect (2045) Een stad met volop kansen voor persoonlijke en professionele ontwikkeling. Almelo is een krachtige ontwikkelstad waar talent ruimte heeft voor groei en waar dat talent wordt gekoesterd.
Generatie-indicatoren • Groei van innovatieve en kennisintensieve werkgelegenheid • Betere aansluiting samenstelling beroepsbevolking op aanbod arbeidsmarkt • Aandeel jongeren met startkwalificatie ligt op het G40-gemiddelde • Groter aandeel HBO- en WO-opgeleiden • Talentontwikkeling ligt op het G40-gemiddelde • Groter aandeel jongeren dat in Almelo blijft wonen en werken • Meer talent dat zich langdurig aan Almelo verbindt • Voldoende passende woningen voor verschillende doelgroepen Welke beweging willen we zien in 2030-2034? Wij bouwen voort op de economische kracht en innovatie van Almelo. We versterken ondernemerschap, innovatie en toekomstbestendige werkgelegenheid en benutten kansen die bijdragen aan verdere groei van de Almelose economie. Wij investeren in talent, vakmanschap en human capital op alle niveaus. Daarbij versterken wij zowel vakmanschap als kennisontwikkeling. We verbeteren de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, stimuleren Leven Lang Ontwikkelen en zorgen ervoor dat meer inwoners hun talenten kunnen benutten. Zo versterken wij het human capital van Almelo. Wij versterken het vermogen van Almelo om talent te behouden en aan te trekken. Daarbij investeren wij samen met partners in campusontwikkeling, samenwerking met kennisinstellingen, aantrekkelijke woonmilieus, passende woningen en een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat.
Transitie-indicatoren • Ontwikkeling regionale werkgelegenheidsfunctie • Ontwikkeling innovatieve bedrijvigheid • Ontwikkeling ruimtegebruik op strategische werklocaties. • Ontwikkeling jongeren met startkwalificatie • Ontwikkeling aandeel MBO 3 en 4, HBO- en WO-opgeleiden • Ontwikkeling woon-werkbinding • Ontwikkeling beschikbaarheid passende woningen • Ontwikkeling samenwerking met kennisinstellingen Welke prestaties willen we leveren in 2027 en later? Almelo levert in 2027 en de komende jaren concrete prestaties die bijdragen aan de gewenste beweging die we voor de middellange termijn in gang willen zetten. Deze prestaties sluiten aan bij de eerdergenoemde bestuurlijke keuzes uit het collegeprogramma. Almelo blijft investeren in onze sterke economie door stimulering van groeisectoren, realisatie van Businesspark XL II en het defensiecluster. Bij een sterke economie hoort ook goed onderwijs en de ontwikkeling van talent. Met het bedrijfsleven en het onderwijsveld zet Almelo in op het ontwikkelen van elk talent, te beginnen in het primair en voortgezet onderwijs en doorlopend naar het beroeps- en hoger onderwijs. Almelo heeft een aantal bijzondere en zelfs unieke bedrijven die een Campusontwikkeling mogelijk maken, gecombineerd met bestaande samenwerking met het hoger onderwijs liggen er grote kansen.
Almelo zet vol in op de Campusontwikkeling en de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs. Talent ontwikkelen gaat hand in hand met talent aantrekken en behouden. Hiervoor zet Almelo in op de eerdergenoemde stimulering van de economie maar ook op de beschikbaarheid van voldoende en gevarieerde woningen en stedelijke voorzieningen. 30 Prestatie-indicatoren (2027-2030) Economische ontwikkeling • Voortgang Businesspark XL II • Ontwikkeling strategische werklocaties • Nieuwe vestigingen in groeisectoren • Initiatieven rond Defensie en strategische industrie. Onderwijs en talentontwikkeling • Uitvoering onderzoek Elk Talent Telt • Aantal samenwerkingsprojecten onderwijs-bedrijfsleven • Initiatieven gericht op vakmanschap • Lokale Educatieve Agenda Hoger onderwijs en campusontwikkeling • Voortgang campusontwikkeling • Samenwerking met kennisinstellingen • Initiatieven gericht op hoger onderwijs • Onderzoeks- en innovatieprojecten Talentbehoud • Projecten gericht op talentbehoud; • Initiatieven gericht op jonge professionals • Verbinding tussen economische ontwikkeling, wonen en talent 31 2.1.4 Kansrijk Almelo Kansrijk Almelo In Almelo wordt gebouwd, geïnvesteerd en vernieuwd. Nieuwe woningen, bedrijvigheid, voorzieningen en economische ontwikkeling versterken de positie van Almelo als aantrekkelijke woon - en werkstad.
Die groei bereikt niet iedere inwoner in gelijke mate. In een aantal buurten in onze gemeente zien we een hardnekkige stapeling van opgaven. Energiearmoede, eenzijdige woningvoorraad, problematische schulden, beperkte onderwijskansen, onveiligheid en een kwetsbare woonomgeving komen daar vaker voor dan elders in de gemeente. Ze versterken elkaar en werken vaak generaties lang door in het leven van inwoners. Daardoor maakt het in Almelo nog steeds uit in welke buurt je opgroeit. Tegelijkertijd zijn deze buurten veel meer dan hun uitdagingen. Het zijn buurten met betrokken inwoners, sterke netwerken, maatschappelijke initiatieven en een grote veerkracht. Juist daar ligt de kracht waarop we verder bouwen. Analyses laten zien dat deze verschillen niet willekeurig over de stad zijn verdeeld. In dezelfde buurten komen hoge MDI -scores, energiearmoede, problematische schulden, onderwijsachterstanden en eenzijdige woningvoorraad samen. De woningmarkt werkt daarbij als een selectiemechanisme: huishoudens met beperkte financiële mogelijkheden komen relatief vaak terecht in dezelfde buurten, waardoor sociale kwetsbaarheid zich ruimtelijk concentreert. Kansrijk Almelo richt zich op het versterken van individuele bestaanszekerheid én het versterken van buurten.
Door ongelijk t e investeren daar waar de uitdagingen het grootst zijn, willen we zorgen dat de plek waar iemand woont steeds minder bepalend wordt voor de kansen die iemand krijgt. De economische groei van Almelo zetten we daarbij bewust in als middel om maatschappelijke vooruitgang te realiseren. Wanneer we willen dat het voor een volgende generatie minder uitmaakt waar je in Almelo opgroeit, moeten we deze patronen doorbreken. Om deze reden investeren we niet alleen in inwoners, maar ook in buurten. We versterken bestaanszekerheid, voorkomen dat problemen zich opstapelen en werken aan meer gemengde en veerkrachtige wijken. Om dat te realiseren bundelen we de bijdragen van alle domeinen: fysiek, economisch, sociaal en duurzaam. Dat vraagt om meer dan afzonderlijke projecten of tijdelijke interventies. Het vraagt om een langjarige integrale aanpak waar in wonen, onderwijs, bestaanszekerheid, veiligheid en leefbaarheid meer dan nu met elkaar worden verbonden. Het vraagt om ongelijk te investeren en gericht te sturen op het prioritair ontwikkelgebied bestaande uit Ossenkoppelerhoek, Nieuwstraatkwartier, Kerkelanden en De Riet. Kansrijk Almelo draait om het versterken van de factoren die inwoners meer grip op hun leven geven.
We sturen op onderwerpen waarop we samen met onze alliantiepartners daadwerkelijk invloed hebben: woningdifferentiatie, schulden, energiearmoede, onderwijsachterstanden, vroegsignalering, preventie en een sterke sociale basis. Herstructurering en economische groei benutten we als middel om verschillen tussen buurten te verkleinen. Daarmee werken we aan het verkleinen van maatschappelijke verschillen tussen inwoners, buurten en generaties en we doorbreken de ruimtelijke concentratie van achterstanden. Waarom deze opgave De leefbaarheid in Almelo heeft zich in de afgelopen tien jaar positief ontwikkeld, maar niet overal even sterk. Daar komt bi j dat de gebieden waar de ontwikkeling van de leefbaarheid minder gunstig of zelfs negatief was, ook de gebieden zijn waar de leefbaarheid al onder druk stond. Deze gebieden lichten ook op als gebieden met zeer hoge MDI-scores; ook op andere vlakken is er een groep mensen die minder profiteert van de ontwikkelingen in de afgelopen tien jaar.
Dan gaat het met name over het grote aandeel jongeren zonder startkwalificatie, onderwijsachterstanden, het aandeel mensen met problematische schulden, het nog altijd grotere aandeel mensen dat van een uitkering afhankelijk is en/of een laag inkomen heeft, het relatief grote aandeel kinderen dat een onderadvisering krijgt, de mate waarin energiearmoede voorkomt en het relatief grote aandeel mensen met gezondheidsproblemen. Energiearmoede en onderadvisering kunnen met gerichte maatregelen mogelijk relatief snel leiden tot minder energiekosten en een hogere instroom én behoud van leerlingen op het voortgezet onderwijs. De structurele verbetering van de positie van individuele inwoners en van hele buurten heeft echter een lange adem nodig. Onder andere het Sociaal en Cultureel Planbureau pleit voor meer aandacht voor het onderwijs en de woningmarkt. Zo biedt sturen op de woningmarkt richting een gemengde 32 woningvoorraad en daarmee een gemengde samenstelling van inwoners samen met een goed voorzieningenniveau mogelijkheden tot ontmoeting. Het vraagstuk rond onderwijsachterstanden, onderadvisering en startkwalificatie vraagt om een integrale benadering van de gehele onderwijsketen.
Het vergroten van kansengelijkheid begint bij een sterke ontwikkelbasis in de voorschoolse fase, vraag t aandacht voor objectieve en passende advisering in het primair onderwijs en vereist voortdurende ondersteuning van leerlingen tijdens hun verdere schoolloopbaan. Alleen door samenhangend te kijken naar de verschillende schakels in de keten kan worden voorkomen dat talent onbenut blijft en kunnen meer jongeren hun onderwijsloopbaan succesvol afronden met een diploma dat recht doet aan hun mogelijkheden. Voor Almelo is dit van groot maatschappelijk en economisch belang en extra relevant in een periode van dubbele vergrijzing en een groeiende vraag naar goed opgeleide arbeidskrachten. In een beperkt aantal buurten in Almelo stapelen achterstanden zich. Problemen rondom schulden, energiearmoede, gezondheid, onderwijs, veiligheid en participatie komen daar bovengemiddeld voor en de achterstanden versterken elkaar. Uit een analyse van de woningmarkt blijkt dat juist de buurten met de hoogste MDI -scores worden gekenmerkt door een groot aandeel sociale huurwoningen en een klein aandeel koopwoningen. In de meest kwetsbare buurten bestaat gemiddeld 59% van de woningvoorraad uit sociale huur en slechts een beperkt deel uit koopwoningen. Hierdoor concentreren inwoners met vergelijkbare sociale kwetsbaarheden zich in een beperkt aantal buurten.
Wetenschappelijke inzichten laten zien dat gezondheid, welzijn en zelfredzaamheid sterk samenhangen met bestaanszekerheid, problematische schulden, de kwaliteit van woningen en de leefomgeving. Gezondheid is daarmee niet alleen een afzonderlijke opgave, maar vooral het resultaat van onderliggende maatschappelijke omstandigheden. De opgave voor Almelo is daarom tweeledig: 1. Het versterken van inwoners door schulden, energiearmoede, onderwijsachterstanden en bestaansonzekerheid terug te dringen. 2. Het versterken van buurten door de concentratie van kwetsbaarheid te doorbreken en te werken aan meer evenwichtige en veerkrachtige wijken. Relatie met collegeprogramma Het college kiest nadrukkelijk voor een aanpak gebaseerd op preventief handelen. Door vroegsignalering, versterking van de sociale basis en gerichte investeringen in de meest kwetsbare wijken willen we problemen eerder signaleren en voorkomen dat inwoners terechtkomen in zwaardere vormen van ondersteuning. Voor Almelo is dit niet alleen een sociale opgave, maar óók een economische en maatschappelijke noodzaak. Wanneer meer inwoners gezond, financieel stabiel en zelfredzaam zijn, neemt de druk op zorg en ondersteuning af en ontstaat meer ruimte voor ontwikkeling, participatie en brede welvaart.
Speerpunten voor deze bestuursperiode • Vergroten woningdifferentiatie • Wijkgericht werken en inzet Leeflab-aanpak • Armoedebestrijding en aanpak problematische schulden • Verkleinen energiearmoede • Verbeteren bestaanszekerheid • Vergroten onderwijskansen • Inzet preventie en vroegsignalering Waar willen we staan in 2045? In 2045 groeien kinderen op in een gemeente waarin hun kansen minder worden bepaald door de buurt waarin zij wonen, het inkomen van hun ouders of de problemen waarmee zij thuis te maken krijgen. Inwoners beschikken over voldoende bestaanszekerheid, kunnen hun energielasten betalen, hebben minder te maken met problematische schulden en ervaren meer regie over hun eigen leven. Preventie en vroegsignalering vormen de norm, waardoor problemen eerder worden aangepakt en zwaardere ondersteuning minder vaak nodig is. Onze ambitie is dat de generatie die in 2045 volwassen wordt, opgroeit met meer kansen, minder financiële problemen en een betere gezondheid dan de generatie daarvoor. Daarmee doorbreken we de overdracht van achterstanden tussen generaties.
33 Generatie-effect (2045) • Energiearmoede in kwetsbare buurten ligt op het gemiddelde van de G40 -steden • Onderwijsachterstanden ligt op het gemiddelde van de G40-steden; • Afname aantal buurten met een zeer hoge MDI-score en afname van verschil in ontwikkelsnelheid met andere buurten • Woningdifferentiatie in prioritaire buurten ligt op het stedelijk gemiddelde • Problematische schulden in prioritaire buurten zijn sterk afgenomen • Significante afname van het aantal kinderen dat opgroeit in huishoudens met financiële kwetsbaarheid • Meer inwoners ervaren regie en grip op hun eigen leven en toekomst • Afname van jongeren die afglijden in criminaliteit Welke beweging willen we zien in 2030-2034? In 2030 willen we zichtbaar resultaat zien van de omslag van curatie naar preventie. Inwoners worden eerder bereikt, problemen worden sneller gesignaleerd en ondersteuning sluit beter aan bij de leefwereld van inwoners. De inzet van Leeflab, vroegsignalering en wijkgerichte ondersteuning heeft zich verbreed naar meerdere wijken. We verwachten dat meer inwoners gebruikmaken van preventieve ondersteuning voordat schulden of gezondheidsproblemen escaleren. Het aantal huishoudens met problematische schulden daalt, de aanpak van energiearmoede bereikt meer huishoudens en inwoners ervaren meer financiële stabiliteit. Daarnaast willen we zien dat verschillen tussen buurten afnemen.
In de prioritaire buurten zien we een toename van woningdifferentiatie met als zichtbaar effect een afname van ruimtelijke segregatie. Transitie-indicatoren • Minder energiearmoede • Minder onderwijsachterstanden • Meer bereik van vroegsignalering • Hoger bereik van preventieve voorzieningen en ondersteuning • Minder huishoudens met problematische schulden • Zichtbare toename van woningdifferentiatie in prioritaire buurten/wijken • Afname ruimtelijke segregatie en positieve lijn ontwikkeling prioritaire ontwikkelgebieden Welke prestaties willen we leveren in 2027 en later? Almelo levert in 2027 en de komende jaren concrete prestaties die bijdragen aan de gewenste beweging die we voor de middellange termijn in gang willen zetten. Deze prestaties sluiten aan bij de eerdergenoemde bestuurlijke keuzes uit het collegeprogramma. In 2027 zetten we stevig in op de uitvoering van de preventieve koers uit het collegeprogramma. Daarbij richten we ons op activiteiten waarvan onderzoek en praktijkervaring laten zien dat zij daadwerkelijk bijdragen aan meer bestaanszekerheid en kansengelijkheid. - We breiden de werkwijze van Leeflab uit naar Ossenkoppelerhoek, Wierdensehoek en Nieuwstraatkwartier en versterken de inzet op vroegsignalering van financiële, sociale en gezondheidsproblemen. Daarbij investeren we nadrukkelijk in buurten waar de maatschappelijke opgaven het grootst zijn.
- We zetten de aanpak van schuldenproblematiek voort, werken samen met het Schuldenlab en onderzoeken mogelijkheden om inwoners meer rust en overzicht te bieden door schuldenproblematiek eenvoudiger en integraler aan te pakken. - We intensiveren de aanpak van energiearmoede, onder andere via samenwerking binnen de Renovatiedeal en door verduurzaming van woningen te koppelen aan lagere woonlasten en verbeterde gezondheid. - Jongeren met schulden helpen we om uit de geldproblemen te komen en weer perspectief op te bouwen . 34 Prestatie-indicatoren 2027-2028 • Uitbreiding Leeflab naar de prioritaire ontwikkelgebieden • Aantal bereikte huishoudens via vroegsignalering • Aantal huishoudens bereikt via aanpak energiearmoede • Aantal inwoners ondersteund bij schuldenproblematiek • Bereik van regelingen voor kinderen in armoede en jongeren met schulden • Deelname aan preventieve en collectieve voorzieningen Daar komt bij dat de gebieden waar de ontwikkeling van de leefbaarheid minder gunstig of zelfs negatief was, dat dit ook de gebieden zijn waar de leefbaarheid al onder druk stond 35 2.1.5 Verbonden Almelo Verbonden Almelo Inwoners willen wonen in een buurt waar zij zich veilig voelen, waar voorzieningen bereikbaar zijn, ruimte is voor ontmoeting en zij actief kunnen deelnemen aan de samenleving.
Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor leefbaarheid, verbondenheid en de aantrekkelijkheid van Almelo. De positieve ontwikkeling van de veiligheid lijkt op een kantelpunt te staan. Verbonden Alme lo richt zich daarom op het voorkomen van risico’s, criminaliteit en overlast én op het versterken van sociale samenhang, inclus ie en vertrouwen. Zo versterken veiligheid, leefbaarheid en verbondenheid elkaar. Veiligheid, leefbaarheid en sociale cohesie hangen nauw met elkaar samen. In buurten waar inwoners elkaar kennen, elkaar helpen en zich verbonden voelen met hun omgeving, is de leefbaarheid hoger en voelen inwoners zich veiliger. Sociale cohesie vergroot de veerkracht van buurten, versterkt vertrouwen en draagt eraan bij dat inwoners problemen samen kunnen oplossen. Omgekeerd blijkt dat gevoelens van onveiligheid, overlast, eenzaamheid en maatschappelijk wantrouwen elkaar kunnen versterken. In delen van Almelo stapelen achterstanden op het gebied van inkomen, gezondheid, onderwijs, leefbaarheid en veiligheid. Deze stapeling vermindert kansen voor inwoners en vergroot de druk op buurten en gemeenschappen . De opgave richt zich op het versterken van veiligheid en weerbaarheid, sociale cohesie, kansen voor jeugd, vrijwillige inzet, inclusie en vertrouwen in de overheid.
Zo bouwen wij aan sterke gemeenschappen, leefbare buurten en een stad waarin inwoners zich veilig, verbonden en gezien voelen. We hebben oog voor online netwerken. Digitale netwerken bieden kansen voor ontmoeting en participatie maar kunnen ook nieuwe vormen van uitsluiting en beïnvloeding met zich meebrengen. Inclusie gaat niet alleen over participatie, betrokkenheid en meedoen maar ook over de vraag wie wordt uitgesloten en aandacht voor discriminatie, ongelijke behandeling en andere mechanismen die ervoor zorgen dat inwoners niet dezelfde kansen hebben om volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Preventie en vroegsignalering spelen bij de opgave een belangrijke rol. Door problemen en overlast vroeg te herkennen en aan te pakken, kunnen inwoners er op vertrouwen dat signalen en meldingen zichtbaar en vroegtijdig worden opgepakt. Zo versterken leefbaarheid en veiligheid elkaar. Door preventie, handhaving en samenwerking sterker met elkaar te verbinden zetten we in op een veilige, betrokken en veerkrachtige gemeenschap. Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van Almelo en voor het vertrouwen van inwoners in hun leefomgeving.
De opgave kent twee samenhangende ontwikkellijnen: een veiligheidsaanpak voor gebieden waar openbare orde, criminaliteit, ondermijning en overlast centraal staan én een gebiedsgerichte aanpak voor buurten waar veiligheid samenhangt met een stapeling van sociale, economische en fysieke kwetsbaarheden. Bij Verbonden Almelo versterken veiligheid, leefbaarheid en verbondenheid elkaar. We investeren in veiligheid en weerbaarheid, sociale cohesie, jeugd en preventie, vrijwillige inzet en gemeenschapskracht, inclusie en vertrouwen in de overheid. Waarom deze opgave Veiligheid is één van de belangrijke factoren voor de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van een stad. Atlas Research conclude ert dat Almelo op het gebied van veiligheid mogelijk op een kantelpunt staat. De verbetering van de woonaantrekkelijkheid van Almelo werd de afgelopen tien jaar voor een belangrijk deel gedragen door positieve ontwikkelingen op het gebied van veiligheid. Analyses laten zien dat objectieve en subjectieve veiligheid niet automatisch gelijk oplopen. Criminaliteit kan afnemen terwi jl inwoners zich minder veilig voelen. Sociale cohesie, een aantrekkelijke leefomgeving, zichtbaarheid van professionals en vertrouwen in instituties spelen een rol bij de veiligheidsbeleving.
Sociale verbondenheid gaat over relaties, participatie, inclusie, vertrouwen en het vermogen om samen te handelen; veiligheid gaat over bescherming tegen criminaliteit, geweld, ondermijning, ernstige overlast en andere bedreigingen én over de beleving daarvan. Verbondenheid kan veiligheid onder bepaalde omstandigheden ondersteunen. Als bewoners elkaar kennen, professionals weten te vinden en vertrouwen hebben dat meldingen worden opgepakt, kan dat bijdragen aan sociale weerbaarheid. Leefbaarheid richt zich op de totale kwaliteit van de woon- en leefomgeving; veiligheid richt zich op het voorkomen van risico's, criminaliteit en overlast en het bevorderen van een gevoel van veiligheid. De leefbaarheids - en veiligheidsvraagstukken verdelen 36 zich niet gelijkmatig over de stad. In een aantal buurten versterken problemen rond schulden, onderwijs, jeugd, leefbaarheid en veiligheid elkaar. Juist in deze buurten is een integrale aanpak nodig die verder gaat dan toezicht, handhaving en criminaliteitsbestrijding alleen. De gebieden waar de leefbaarheid en veiligheid het meest onder druk staan, overlappen bovendien vaak met de buurten waar sprake is van een stapeling van maatschappelijke opgaven. Een specifiek aandachtspunt vormt de positie van jongeren.
Onderzoek laat zien dat een gebrek aan perspectief, problematische schulden, een instabiele thuissituatie en het niet behalen van een startkwalificatie belangrijke risicofactoren zijn voor afg lijden richting overlast, criminaliteit en ondermijnende netwerken. Almelo kent relatief veel jongeren zonder startkwalificatie en t elt bovengemiddeld veel jongeren met een verhoogd risico om in aanraking te komen met criminaliteit. Koers uit het collegeprogramma 2026-2030 Het collegeprogramma zet in op een veilige, leefbare en inclusieve stad, met aandacht voor preventie, sociale samenhang en gelijke kansen. De aanpak richt zich op het versterken van de leefbaarheid in wijken, het voorkomen van jeugdcriminaliteit, h et bestrijden van ondermijning en zorgfraude, en het vroegtijdig verbinden van zorg, jeugd en veiligheid. Het college kiest voor een Almelo waarin veiligheid, leefbaarheid en maatschappelijke vooruitgang onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De toenemende druk op boa’s door incidenten, overlast, evenementen, jeugdproblematiek en personen met zorgwekkend gedrag laten zien dat zowel acute veiligheidsvraagstukken als onderliggende maatschappelijke problemen aandacht vragen. Deze ontwikkeling sluit direct aan bij de gekozen dubbelstrategie van Verbonden Almelo.
Enerzijds is een krachtige veiligheidsaanpak nodig voor gebieden waar openbare orde, criminaliteit, ondermijning en overlast centraal staan, met voldoende capaciteit voor toezicht, handhaving en zichtbare aanwezigheid. Anderzijds vraagt een aantal wijken om een gebiedsgerichte aanpak waarin veiligheid wordt verbonden met sociale, economische en fysieke opgaven. De begroting voorziet in een uitbreiding van boa-capaciteit. Daarnaast is een bredere, integrale aanpak noodzakelijk waarin handhaving, preventie, fysieke verbeteringen en samenwerking met zorg- en welzijnspartijen samenkomen. Hierbij geldt dat preventie en repressie hand in hand moeten gaan om de veiligheid en leefbaarheid voor inwoners structureel te verbeteren. Voor het combineren van preventie en repressie is het college van mening dat – naast de uitbreiding van boa-capaciteit – extra inzet nodig is. Voor deze extra inzet gaat het college op zoek naar incidentele middelen. Via de reguliere P&C cyclus wordt d e raad hiervan op de hoogte gehouden.
Speerpunten voor deze bestuursperiode • Veiligheidsagenda • Ondermijning & jeugdcriminaliteit • Toekomstbestendig Toezicht en Handhavingsteam • Wijkaccommodaties en ontmoeting • Vrijwilligers & mantelzorg • Sociale basis • Inclusieve samenleving • Dienstverlening dichtbij inwoners • Bestuurlijke nabijheid • Pilot Dichter op elkaar organiseren van bestuur, wijkregie en uitvoering Generatie-effect (2045) Op lange termijn streven we naar een stad waarin veiligheid, leefbaarheid en verbondenheid elkaar versterken . Het uiteindelijke effect moet zichtbaar en meetbaar zijn in veilige buurten, sterke gemeenschappen, meer vertrouwen en een kleinere kloof tussen buurten. Het verschil tussen buurten moet significant zijn afgenomen.
Indicatoren Verbonden Almelo • Ontwikkeling van de leefbaarheid en veiligheid (objectief en subjectief) met name in buurten met een zeer hoge MDI (afname) • Ontwikkeling van de veiligheid stationsomgeving en in de binnenstad/centrumgebied • Ontwikkeling sociale cohesie en in het bijzonder in de prioritaire ontwikkelgebieden (afname verschillen tussen buurten) • Afname van het aandeel jongeren in criminaliteit 37 • Afname van ondermijning tot gemiddeld G40 niveau • Vertrouwen in dienstverlening van en in de Gemeente Almelo • Toename participatie van kwetsbare groepen Transitie-indicatoren (2030-2034) Om het generatie-effect te bereiken zijn enkele maatschappelijke bewegingen bepalend. We sturen via de prioritaire ontwikkelgebieden op veiligere gebieden, veerkrachtigere buurten, meer perspectief voor jongeren, sterkere gemeenschappen en een groeiend vertrouwen van inwoners in elkaar en in de overheid. Via onder meer de buurtbarometer, veiligheidsmonitor en leefbaarometer monitoren we ontwikkeling in buurt, wijk en dorpen.
Veilige gebieden • Ontwikkeling veiligheidsbeleving binnenstad • Ontwikkeling geregistreerde criminaliteit • Ontwikkeling overlastmeldingen • Ontwikkeling meldingen jeugdoverlast • Ontwikkeling ondermijningssignalen • Ontwikkeling veiligheidsbeleving rondom hotspotgebieden Veerkrachtige buurten • Ontwikkeling leefbaarheidsscore en veiligheidsbeleving prioritaire buurten • Ontwikkeling sociale cohesie • Ontwikkeling MDI-score prioritaire buurten • Ontwikkeling verschillen tussen buurten Jeugd met perspectief • Ontwikkeling aandeel jongeren met verhoogd veiligheidsrisico • Ontwikkeling aandeel jongeren met een startkwalificatie Sterkere gemeenschappen • Ontwikkeling sociale cohesie • Ontwikkeling vrijwilligersinzet • Ontwikkeling bewonersinitiatieven • Ontwikkeling gebruik van wijkvoorzieningen Vertrouwen en meedoen • Ontwikkeling ervaren inclusie • Ontwikkeling waardering gemeentelijke dienstverlening Welke prestaties willen we leveren in 2027 en later Het college zet in op een integrale aanpak van veiligheid, leefbaarheid, inclusiviteit en sociale cohesie, met bijzondere aandacht voor kwetsbare wijken en inwoners.
Veiligheid wordt versterkt door uitbreiding van de boa -capaciteit, een gerichte aanpak van jeugdcriminaliteit via preventie, straatcoaches en jeugdboa’s, een stevige bestrijding van ondermijnende criminaliteit en zorgfraude, en een betere verbinding tussen zorg, jeugd en veiligheid. Voor de leefbaarheid kiest het college voor wijkgericht werken, versterking van wijkaccommodaties waarbij wordt ingezet op het versterken van sociale cohesie. Door te investeren in sterke gemeenschappen, kansengelijkheid, preventie en vertrouwen werken wij aan buurten die veerkrachtiger worden en aan een stad die beter in balans is. Toezicht en handhaving: We werken aan een veilige en leefbare openbare ruimte, waarin overlast en normoverschrijdend gedrag tijdig worden gesignaleerd en aangepakt en jongeren waar nodig vroegtijdig in beeld komen en naar passende ondersteuning worden geleid. De begroting voorziet in een uitbreiding van boa-capaciteit. Daarnaast is een bredere, integrale aanpak noodzakelijk waarin handhaving, preventie, fysieke verbeteringen en samenwerking met zorg - en welzijnspartijen samenkomen. Hierbij geldt dat preventie en repressie hand in hand moeten gaan om de veiligheid en leefbaarheid voor inwoners structureel te verbeteren.
Jongeren: We voorkomen jeugdcriminaliteit en vergroten de weerbaarheid door beschermende factoren rond kinderen en jongeren vroeg te versterken, specifieke risicofactoren gericht te verminderen en de intensiteit van onze inzet af te stemmen op het risico. 38 Criminaliteit en ondermijning: Intensiveren van de aanpak van ondermijnende criminaliteit en vergroten van bewustwording binnen de organisatie en de stad. Hard optreden tegen zorgfraude en zorgcriminaliteit door scherpe screening en samenwerking met ketenpartners. Versterken wijkgericht werken: realisatie van maatschappelijke effecten vraagt om samenhang tussen sociale, fysieke, duurzaamheids- en economische vraagstukken in wijken, buurten en dorpen. We betrekken inwoners actief en bouwen voort op wat aantoonbaar werkt in de praktijk. Door wijkgericht te werken wordt beleid zichtbaar in de stad en werken we stap voor sta p aan meer vertrouwen, sociale cohesie en een betere leefomgeving. Weerbaarheid: We werken aan een weerbare en veerkrachtige samenleving waarin inwoners beter voorbereid zijn op de uitdagingen die het leven biedt, weten hoe zij moeten handelen en naar elkaar kunnen omzien. Ook vergroten we de digitale weerbaarheid, zodat inwoners en hun gegevens beter beschermd zijn tegen digitale dreigingen en misbruik.
Prestatie-indicatoren Veiligheid en weerbaarheid • Realiseren toekomstbestendig toezicht en handhavingsteam • Uitvoering aanpak ondermijnende criminaliteit • Uitvoering integrale aanpak jeugdcriminaliteit • Uitvoering maatregelen voor een veilige binnenstad Sociale cohesie • Uitvoering buurtgerichte activiteiten • Uitvoering wijk- en dorpsopgaven • Versterking ontmoeting in wijken, buurten en dorpen Jeugd • Toename bereik en inzet op vroegsignalering jeugd en preventieve jeugdprogramma's • Versterking samenwerking tussen onderwijs, welzijn en veiligheid Preventie • Versterking wijkgericht werken waaronder Leeflab-aanpak Vrijwillige inzet en gemeenschapskracht • Groter bereik ondersteuning bewonersinitiatieven, vrijwilligers en mantelzorgers • Meer ontmoetingen in wijkaccommodaties als ontmoetingsplek Inclusie • Opstellen Lokale Inclusie Agenda • Verbeteren toegankelijkheid van voorzieningen • Vergroten participatiemogelijkheden voor kwetsbare groepen Dienstverlening en vertrouwen • Versterken wijkgericht werken • Versterken participatie van inwoners bij wijk- en gebiedsontwikkeling 39 2.2 Basisbegroting 2.2.1 Inleiding De verplichte taakvelden en indicatoren uit het Besluit Begroting en Verantwoording vormen de basisbegroting. Deze opzet is stabiel voor een langere periode om zo de herkenbaarheid en herleidbaarheid in de planning en control documenten te vergroten.
De verplichte indicatoren zijn ook te vinden op waarstaatjegemeente.nl (kies bij gemeente ‘Almelo’ en bij vergelijken met ’50.000-100.000’ inwoners). Wij zijn bij de verplichte indicatoren afhankelijk van de publicatie op waarstaatjegemeente.nl. Dit kan betekenen dat wij gegevens over recente jaren soms nog niet beschikbaar hebben. Bij financieel terugkijken vergelijken we de begroting 2027 met de begroting 2026 na vaststelling van de zomerrapportage. Veel afwijkingen worden verklaard door toegepaste loon- en prijscompensatie en een gewijzigde omvang van kapitaallasten. Deze afwijkingen zullen wij niet nader toelichten, tenzij ze bepalend zijn voor het financiële beeld van het (hoofd)taakveld. Bij financieel vooruitkijken geven we inzicht in de meerjarenraming per taakveld. Afwijkingen per jaarschijf lichten w e kort toe. 2.2.2 Bestuur en ondersteuning Het hoofdtaakveld Bestuur en ondersteuning omvat alle taken van raad en college op het terrein van het openbaar bestuur en de ondersteuning en dienstverlening hierbij door de gemeentelijke organisatie. Hiertoe behoren ook de algemene dekkingsmiddelen.
2.2.2.1 Vastgestelde nota's Nota activabeleid 2022 Nota reserves en voorzieningen 2022 Nota Vastgoedbeleid gemeente Almelo 2025 Nota Grondbeleid gemeente Almelo 2025 Kadernota governance 2015 Treasurystatuut 2023 Digitale Agenda gemeente Almelo 2028 Nota misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen 2025 Protocol geheimhouding gemeente Almelo 2025 Kadernota subsidiebeleid Algemene subsidieverordening gemeente Almelo 2026 Verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente Almelo 2023 2.2.2.2 Uitgelichte activiteiten De uitgelichte activiteiten binnen het Taakveld Bestuur en ondersteuning raken in belangrijke mate thema's die binnen verschillende andere onderdelen in de begroting terugkomen. Met name in de paragrafen Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Financiering, Bedrijfsvoering en Dienstverlening. Daarom worden de activiteiten binnen dit Taakveld niet separaat toegelicht. 40 2.2.2.3 Taakvelden Taakveld 0.1 Bestuur Loonkosten raad, rekenkamer, griffie en college. (Internationale, landelijke en regionale) bestuurlijke samenwerking. Accountantscontrole. 0.2 Burgerzaken Verstrekken paspoorten, rijbewijzen, uittreksels. Organisatie verkiezingen en voltrekken huwelijken.
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen en gronden die de gemeente (al of niet tijdelijk) in bezit heeft en niet in exploitatie neemt. 0.4 Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces zoals loonkosten ondersteunende organisatie en management, ICT kosten, huisvesting, bestuursondersteuning, gereedschappen en voertuigen. 0.5 Treasury Financiering, dividenden en verhuur/pacht gronden. 0.61 OZB woningen Belasting eigendom woningen, heffing en waardering onroerende zaken. Bijdrage Gemeenschappelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente). 0.62 OZB niet-woningen Belasting eigendom en gebruik bedrijven, heffing en waardering onroerende zaken. 0.63 Parkeerbelasting Opbrengsten parkeergarage, straat parkeren, parkeervergunningen, abonnementen, etc. 0.64 Belastingen overig Reclameopbrengsten en precariorechten. 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Algemene- integratie- en decentralisatie uitkeringen van het gemeentefonds. 0.8 Overige baten en lasten Nog functioneel toe te rekenen stelposten en taakstellende bezuinigingen, onvoorzien. 0.90 Vennootschapsbelasting (VpB) Het te betalen bedrag voor vennootschapsbelasting. 0.10 Mutaties reserves Storting en onttrekkingen aan algemene - en bestemmingsreserves.
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Overschot of tekort ten opzichte van de begroting. 41 2.2.2.4 Indicatoren Indicator 2027 Formatie Fte per 1.000 inwoners 12,4 Bezetting Fte per 1.000 inwoners 12,9 Apparaatskosten Kosten per inwoner 1.250 Externe inhuur Kosten als percentage van totale loonsom plus totale kosten inhuur externen 0.4% Overhead Percentage van totale lasten 12,5% Formatie en bezetting is inclusief SW-ers 2.2.2.5 Financieel terugkijken Lasten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 0 Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur | 8.655 | 5.646 | 4.897 0.2 Burgerzaken | 3.352 | 3.444 | 3.609 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | 7.575 | 5.344 | 6.719 0.4 Overhead | 51.634 | 48.098 | 49.578 0.5 Treasury | 1.076 | -843 | -2.359 0.61 OZB woningen | 915 | 964 | 964 0.62 OZB niet-woningen | 123 | 114 | 114 0.63 Parkeerbelasting | 75 | -270 | 30 0.64 Belastingen overig | 174 | 207 | 207 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | - | - | - 0.8 Overige baten en lasten | 159 | 6.004 | 7.906 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) | 55 | 75 | 75 Totaal lasten | 73.794 | 68.784 | 71.738 Baten per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 0 Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur | -48 | - | -0 0.2 Burgerzaken | -1.881 | -1.977 | -2.116 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | -8.349 | -4.879 | -5.497 0.4
Overhead | -9.594 | -7.654 | -8.247 0.5 Treasury | -3.435 | -1.673 | -1.091 0.61 OZB woningen | -11.894 | -12.110 | -12.906 0.62 OZB niet-woningen | -17.551 | -18.485 | -19.644 0.63 Parkeerbelasting | -2.299 | -1.889 | -1.989 0.64 Belastingen overig | -450 | -239 | -289 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | -243.555 | -242.321 | -250.135 0.8 Overige baten en lasten | -268 | -2.037 | -1.920 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) | - | - | - Totaal baten | -299.324 | -293.264 | -303.835 42 Saldo per taakveld | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 0 Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur | 8.607 | 5.646 | 4.896 0.2 Burgerzaken | 1.471 | 1.467 | 1.494 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | -774 | 465 | 1.222 0.4 Overhead | 42.040 | 40.444 | 41.331 0.5 Treasury | -2.359 | -2.516 | -3.450 0.61 OZB woningen | -10.979 | -11.146 | -11.943 0.62 OZB niet-woningen | -17.428 | -18.371 | -19.531 0.63 Parkeerbelasting | -2.224 | -2.159 | -1.959 0.64 Belastingen overig | -276 | -32 | -82 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | -243.555 | -242.321 | -250.135 0.8 Overige baten en lasten | -109 | 3.967 | 5.986 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) | 55 | 75 | 75 Totaal saldo van lasten en baten | -225.530 | -224.480 | -232.096 Bedragen x 1.000 euro Reserves | Werkelijk | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 Storting reserves | 18.106 |
11.289 | 7.204 Onttrekking reserves | -46.696 | -18.675 | -7.730 Saldo reserves | -28.590 | -7.386 | -526 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 0.1 Bestuur In de Zomerrapportage 2026 is een incidenteel bedrag opgenomen voor de afrekening van het overschot Beschermd Wonen 2025 aan de regiogemeenten. Dit verklaart het verschil tussen de begroting 2026 en 2027. De daling in 2027 wordt getemperd doordat vanuit het collegeprogramma 2026-2030 een structureel budget is opgenomen van 300.000 euro voor de kosten die gepaard gaan met de uitbreiding van het College van B&W. 0.2 Burgerzaken Op 18 maart 2026 zijn gemeenteraadsverkiezingen gehouden, wat resulteert in extra uitgaven in 2026. De verwachte opbrengsten leges burgerzaken en de verwachte Rijksafdrachten zijn geactualiseerd. Vanwege de stijging van de aantallen uit te geven documenten zien we aan de lastenkant eveneens een stijging. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden In de Zomerrapportage 2026 is een deel van de kapitaallasten van de nieuwbouw van het Sportpark ingezet ter dekking van een aanvullende bijdrage aan het Sportbedrijf (hoofdtaakveld 5). Hierdoor zijn de kapitaallasten in 2026 lager dan in 2027. Vanaf 2027 worden de kapitaallasten van het inmiddels afgeronde project volledig geraamd op taakveld 0.3. Daarnaast is de doorbelasting vanuit overhead (taakveld 0.4) naar taakveld 0.3 verhoogd.
Beide ontwikkelingen verklaren de stijging van de lasten op taakveld 0.3 ten opzichte van 2026. Aan de batenkant is eveneens een stijging zichtbaar. Dit komt doordat de begrote huurinkomsten voor het Sportpark in 2026 voor acht maanden zijn opgenomen, terwijl deze vanaf 2027 voor een volledig jaar worden geraamd. 43 44 0.4 Overhead De bijgestelde salaris- en sociale lasten, gebaseerd op de verwachte premieontwikkeling en de cao Gemeenten, dragen bij aan de hogere lasten. 0.5 Treasury De leningenportefeuille van opgenomen en uitgezette gelden is voor deze begroting geactualiseerd. Dit maakt dat diverse leningen die in de afgelopen tijd zijn afgelost, niet opnieuw gefinancierd hoefden te worden. 0.61 OZB woningen en 0.62 OZB niet-woningen De OZB-opbrengsten worden jaarlijks aangepast aan de areaaluitbreiding en inflatie, waarbij rekening wordt gehouden met de waardestijging of -daling van het onroerend goed. 0.63 Parkeren In 2026 was er een negatieve stelpost opgenomen voor gratis parkeren van 300.000 euro. Op basis van het collegeprogramma 2027-2030 is de incidentele stelpost voor de bereikbaarheid en transitie binnenstad opgenomen onder taakveld 2.2 Parkeren. 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De algemene uitkering en de overige uitkeringen uit het gemeentefonds zijn verwerkt conform de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds.
De effecten van de meicirculaire 2026 zijn opgenomen in de Zomerrapportage 2026. 0.8 Overige baten en lasten Op dit taakveld zijn de reserveringen voor loon- en prijscompensatie en de reserveringen uit de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds verwerkt. Daarnaast is de vrijval van kapitaallasten vanwege de actualisatie van de investeringskredieten op di t taakveld geraamd. Reserves Zie 6.2.4 Overzicht reserves en voorzieningen. 2.2.2.6 Financieel vooruitkijken Lasten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0 Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur | 4.897 | 4.897 | 4.897 | 4.897 0.2 Burgerzaken | 3.609 | 3.348 | 3.609 | 3.585 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | 6.719 | 8.248 | 8.367 | 8.992 0.4 Overhead | 49.578 | 52.026 | 52.285 | 51.561 0.5 Treasury | -2.359 | -2.323 | -2.095 | -1.970 0.61 OZB woningen | 964 | 964 | 964 | 964 0.62 OZB niet-woningen | 114 | 114 | 114 | 114 0.63 Parkeerbelasting | 30 | 30 | 30 | 30 0.64 Belastingen overig | 207 | 207 | 207 | 207 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | - | - | - | - 0.8 Overige baten en lasten | 7.906 | 16.569 | 21.053 | 31.288 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) | 75 | 75 | 75 | 75 0 Bestuur en ondersteuning | 71.738 | 84.155 | 89.504 | 99.742 Baten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0 Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur | -0 | -0 | -0 | -0 0.2
Burgerzaken | -2.116 | -2.116 | -2.116 | -2.116 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | -5.497 | -5.751 | -5.750 | -5.750 0.4 Overhead | -8.247 | -8.520 | -8.821 | -9.040 0.5 Treasury | -1.091 | -507 | -523 | -519 0.61 OZB woningen | -12.906 | -13.881 | -14.675 | -15.645 0.62 OZB niet-woningen | -19.644 | -20.873 | -21.591 | -22.332 0.63 Parkeerbelasting | -1.989 | -1.989 | -1.989 | -1.989 0.64 Belastingen overig | -289 | -339 | -439 | -439 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | -250.135 | -245.939 | -248.068 | -257.165 0.8 Overige baten en lasten | -1.920 | -3.310 | -3.318 | -3.302 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) | - | - | - | - 0 Bestuur en ondersteuning | -303.835 | -303.226 | -307.291 | -318.297 45 Saldo | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0 Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur | 4.896 | 4.896 | 4.896 | 4.896 0.2 Burgerzaken | 1.494 | 1.233 | 1.494 | 1.469 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | 1.222 | 2.497 | 2.616 | 3.242 0.4 Overhead | 41.331 | 43.507 | 43.464 | 42.521 0.5 Treasury | -3.450 | -2.830 | -2.618 | -2.489 0.61 OZB woningen | -11.943 | -12.917 | -13.711 | -14.681 0.62 OZB niet-woningen | -19.531 | -20.759 | -21.477 | -22.218 0.63 Parkeerbelasting | -1.959 | -1.959 | -1.959 | -1.959 0.64 Belastingen overig | -82 | -132 | -232 | -232 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds |
-250.135 | -245.939 | -248.068 | -257.165 0.8 Overige baten en lasten | 5.986 | 13.259 | 17.734 | 27.986 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) | 75 | 75 | 75 | 75 0 Bestuur en ondersteuning | -232.096 | -219.071 | -217.786 | -218.555 Reserves | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stortingen reserves | 7.204 | 3.362 | 3.362 | 3.262 Onttrekkingen reserves | -7.730 | -4.390 | -4.209 | -4.009 Totaal reserves | -526 | -1.028 | -847 | -747 Bedragen x 1.000 euro Verschillen 0.2 Burgerzaken In de jaren 2027, 2029 en 2030 zullen verkiezingen plaatsvinden. In 2027 zullen de Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen plaatsvinden, in 2029 de Europese- en Tweede Kamer en in 2030 de gemeenteraadsverkiezingen. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden De geraamde kapitaallasten voor 2026 zijn opnieuw beoordeeld. Omdat een aantal investeringsprojecten lager uitvalt of later tot uitvoering komt, zijn de begrote kapitaallasten voor 2026 incidenteel naar beneden bijgesteld. Dit verklaart het verschil tussen 2026 en 2027. Vanaf 2028 is aan de batenkant een stijging zichtbaar door extra huurinkomsten van Twente Milieu. Deze hogere huur houdt verband met de reconstructie en renovatie van de brengpuntlocatie van Twente Milieu, die naar verwachting in 2027 wordt afgerond. 0.4 Overhead De stijging aan de lastenkant wordt met name veroorzaakt door loonontwikkelingen.
De stijging wordt vanaf 2028 enigszins getemperd door de in deze begroting opgenomen oplopende structurele taakstelling op de organisatie van 100.000 euro in 2028 naar 250.000 euro vanaf 2030. 0.5 Treasury De leningenportefeuille van opgenomen en uitgezette gelden is voor deze begroting geactualiseerd. Voor nadere informatie zie paragraaf Financiering 2.4.4.3. 0.61 OZB woningen en 0.62 OZB niet-woningen Voor alle jaarschijven worden de OZB-opbrengsten geïndexeerd. Daarnaast is conform besluitvorming bij de Perspectiefnota 2025-2028 de OZB aanvullend met 2,5% per jaar verhoogd. 46 47 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De algemene uitkering en de overige uitkeringen uit het gemeentefonds zijn in de meerjarenraming aangepast conform de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds. 0.8 Overige baten en lasten Het verschil bij de lasten wordt hoofdzakelijk verklaard door reserveringen voor loon - en prijscompensatie.
Reserves Zie 6.2.4 Overzicht reserves en voorzieningen 48 2.2.3 Veiligheid Het hoofdtaakveld Veiligheid omvat de (regie)rol en taken van de gemeente op het gebied van openbare orde en veiligheid 2.2.3.1 Vastgestelde nota's Beleid externe veiligheid gemeente Almelo Integraal veiligheidsbeleid 2022-2025 2.2.3.2 Uitgelichte activiteiten Aanpak van ondermijnende criminaliteit In 2027 werken we verder aan de integrale- en informatiegestuurde aanpak van ondermijnende criminaliteit. Daarbij richten we ons onder andere op kwetsbare branches zoals vastgoed, wonen en zorg. We versterken de samenwerking met ketenpartners en vergroten de weerbaarheid en kennis van inwoners, ondernemers en medewerkers tegen criminele beïnvloeding en uitbuiting. Daarbij zetten we ook de aanpak van fraude en ondermijning binnen het zorgdomein voort en versterken we deze verder. Hierbij trekken we samen op met zorg- en veiligheidspartners om misbruik van zorggelden te voorkomen en signalen van fraude vroegtijdig te herkennen. Jeugd en veiligheid In 2027 zetten we de inzet op het voorkomen en tegengaan van (ondermijnende) jeugdcriminaliteit en ernstige jeugdoverlast voort. We richten ons op jongeren die risico lopen om in de criminaliteit terecht te komen en/of die ernstige overlast veroorzaken.
In dat kader zijn boa’s zichtbaar aanwezig in wijken en rond scholen, onderhouden ze contact met jeugdgroepen en signaleren daarbij vroegtijdig spanningen en overlast. In samenwerking met Halt, onderwijs, jeugd - en welzijnswerk en overige (zorg)partners leveren zij een preventieve bijdrage aan het voorkomen van escalatie. Naast versterking van de samenwerking tussen ketenpartners zetten we ook nadrukkelijk in op het tijdig begrenzen van ongewenst en normoverschrijdend gedrag, zodat escalatie en verder afglijden beter kunnen worden voorkomen. Ook hierbij spelen onze boa’s een belangrijke rol. Zorg en veiligheid In 2027 gaan we door met de gezamenlijke aanpak van complexe problematiek op het snijvlak van zorg en veiligheid. Daarbij richten we ons op het voorkomen en beheersen van escalaties door effectief samen te werken met zorg -, veiligheids- en andere maatschappelijke partners. Ook werken we verder aan oplossingen voor inwoners met complexe problematiek die een grote impact hebben op hun omgeving en de leefbaarheid in buurten en wijken. Veel veiligheidsvraagstukken hangen samen met sociale, psychische en verslavingsproblematiek. Zorg en veiligheid zijn daarbij onlosmakelijk met elkaar verbonden. De problematiek op dit snijvlak is complex en vraagt om een integrale en langdurige aanpak.
Door problemen eerder te herkennen en adequaat te anticiperen kunnen escalaties worden voorkomen of beter beheersbaar blijven en kunnen inwoners sneller passende ondersteuning ontvangen. Tegelijkertijd kunnen gemeenten deze problematiek niet alleen oplossen. In de praktijk lopen we tegen fundamentele knelpunten aan als het gaat om de organisatie van de zorg in Nederland. Het gaat daarbij onder meer om de schotten tussen verschillende domeinen, problemen met informatie-uitwisseling en de verschillende financieringsstromen binnen de zorg. Hierdoor kunnen inwoners met complexe problematiek tussen systemen in terechtkomen en is het niet altijd mogelijk om tijdig de juiste ondersteuning te bieden of passende maatregelen in te zetten. Deze knelpunten overstijgen de gemeentelijke mogelijkheden. Een duurzame oplossing vraagt daarom ook om structurele veranderingen op landelijk niveau. De Rijksoverheid is aan zet om deze fundamentele knelpunten in het stelsel weg te nemen. Als gemeente blijven we doen wat binnen onze mogelijkheden ligt en blijven we, samen met onze partners, aandringen op de noodzakelijke landelijke verbeteringen. Leefbaarheid en veiligheid In 2027 versterken we de gebiedsgerichte aanpak van leefbaarheid en veiligheid in wijken en buurten.
Daarbij werken we wijkgericht en benaderen we veiligheid en leefbaarheid nadrukkelijk als onderdeel van bredere maatschappelijke opgaven. We richten ons vooral op locaties waar de stapeling van sociale, fysieke en veiligheidsvraagstukken het grootst is. In dat kader richten we ons ook nadrukkelijk op een integrale aanpak van complexe woonoverlast. Daarbij brengen we meer coördinatie aan en voeren we regie op complexe casuïstiek, waarbij nadrukkelijk samenhang wordt aangebracht tussen preventie, zorg, toezicht en handhaving. Bij het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid spelen de boa’s van de gemeente Almelo een belangrijke rol. Zij hebben daarbij een signalerende, preventieve en handhavende taak. De inzet van boa’s is gericht op een respectvolle en rechtvaardige benadering van situaties in de publieke ruimte, waarbij stevig wordt opgetreden waar nodig, met oog voor de menselijke maat en maatschappelijke context. Om dit verder te bevorderen wordt de boa-capaciteit de komende bestuursperiode uitgebreid. Verder blijven we inzetten op innovatieve bestuurlijke maatregelen om verstoringen van de openbare orde te voorkomen en tegen te gaan.