Programmabegroting 2027 - Bijlage 1 - Ontwerp programmabegroting 2027
Tekst van het document
Programmabegroting Gemeente Almelo 2027 D/26/941084
2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................................. 2 1. Hoofdlijnen .................................................................................................................................................................... 3 1.1 Voorwoord .............................................................................................................................................................. 3 1.2 Leeswijzer ................................................................................................................................................................ 5 1.3 Samenvatting .......................................................................................................................................................... 6 1.4 Inleiding ................................................................................................................................................................... 8 1.5 Financiën ................................................................................................................................................................. 9 2.
Beleidsbegroting ......................................................................................................................................................... 21 2.1 Programmaplan..................................................................................................................................................... 21 2.2 Basisbegroting ....................................................................................................................................................... 39 2.3 Financiën ............................................................................................................................................................... 97 2.4 Paragrafen ............................................................................................................................................................. 98 3. Financiële begroting .................................................................................................................................................. 144 3.1 Uiteenzetting financiële positie .......................................................................................................................... 144 3.2 Toelichting op de financiële positie ....................................................................................................................
145 3.3 Baten en lasten ................................................................................................................................................... 148 4. Bijlagen ...................................................................................................................................................................... 160 4.1 Meerjareninvesteringsplan (MIP) ....................................................................................................................... 160 4.2 Begrotingspost subsidies .................................................................................................................................... 168 4.3 Wijzigingen delegatie- en mandaatregister ........................................................................................................ 170 4.4 Stand van zaken moties ...................................................................................................................................... 173 3 1. Hoofdlijnen 1.1 Voorwoord De Programmabegroting 2027 markeert het begin van een nieuwe bestuursperiode. Met deze begroting geven wij uitvoering aan de ambities uit het collegeprogramma Voor Almelo nu en morgen.
Wij bouwen voort op de positieve ontwikkeling van onze stad en zetten verdere stappen naar een aantrekkelijke stad in balans, waarin groei, leefbaarheid, veiligheid en kansengelijkheid hand in hand gaan. Almelo heeft de afgelopen jaren een indrukwekkende ontwikkeling doorgemaakt. Waar de stad tien jaar geleden nog voor grote uitdagingen stond, zien we vandaag een stad die groeit en investeert. De economie ontwikkelt zich krachtig, bedrijven investeren in Almelo, er worden woningen gebouwd voor huidige en toekomstige inwoners en de aantrekkelijkheid van onze stad neemt verder toe. Met vastgestelde gebiedsvisies, ambitieuze plannen en concrete investeringen ligt er een stevig fundament voor de toekomst. Wij bouwen aan een stad waarin iedereen perspectief heeft en mee kan doen. Daarmee versterken we de stad en de dorpen Aadorp en Bornerbroek. Daarom richten wij ons vanuit het collegeprogramma voor deze periode op de strategische opgaven die bepalend zijn voor de toekomst van Almelo. Deze strategische opgaven vormen voor de komende vier jaar de leidraad voor de aanpak 'Aantrekkelijke stad in balans'. In de Programmabegroting zijn voor de periode tot 2045 de opgaven verder uitgewerkt in de aanpak 'Aantrekkelijke stad in balans'.
Aantrekkelijke stad in balans De langjarige ontwikkelingen in Almelo vragen om een koers die de economische, sociale, fysieke en veiligheidsvraagstukken in samenhang benadert. De aanpak rust op vier samenhangende langjarige opgaven: Aantrekkelijk Almelo, Ontwikkelend Almelo, Kansrijk Almelo en Verbonden Almelo. Iedere opgave kent een eigen focus, maar de grootste maatschappelijke meerwaarde ontstaat juist waar deze elkaar versterken. Groei in wonen, economie en voorzieningen zien wij daarbij niet als doel op zichz elf, maar als middel om de aantrekkelijkheid van de stad, kansengelijkheid, talentontwikkeling, leefbaarheid en veiligheid verder te vergroten. Analyses laten zien dat maatschappelijke uitdagingen zich niet gelijkmatig over de stad verdelen. In een aantal buurten stape len sociale, fysieke, economische en veiligheidsvraagstukken zich op. Daarom kiezen wij naast een brede inzet voor alle wijken en dorpen ook voor een gerichte gebiedsgerichte aanpak in het prioritair ontwikkelgebied bestaande uit Ossenkoppelerhoek, Nieuwstraatkwartier, Kerkelanden en De Riet. Door extra focus en investeringen te concentreren op de gebieden waar de ontwikkelkansen het grootst zijn, werken wij aan een stad waarin verschillen tussen buurten kleiner worden en kansen voor inwoners groter. Financiële opgaven Voor 2027 ligt er een structureel sluitende begroting.
Een begroting die laat zien dat Almelo financieel solide blijft en tegelijkertijd ruimte houdt om te investeren in de toekomst van onze stad. 2027 is voor ons geen jaar van stilstand. Integend eel. In het collegeprogramma 2026-2030 hebben wij ambities benoemd die bijdragen aan de verdere ontwikkeling van Almelo. Vanaf 2027 zetten wij hier gericht stappen in. Want juist in een periode waarin gemeenten worden geconfronteerd met financiële onzekerheden, is het belangrijk om te blijven investeren in wat onze stad sterker maakt. Wij kiezen er bewust voor om te kijken naar de kansen van morgen. Almelo heeft veel om trots op te zijn. Onze economie groeit , onze inwoners zijn betrokken en ondernemend, en de ontwikkelingen in de binnenstad laten zien dat de stad volop in beweging is. Die positieve ontwikkeling willen wij vasthouden en versterken. Tegelijkertijd zijn wij ons bewust van de financiële opgaven die op ons afkomen. Gemeenten hebben te maken met onzekerheden rondom de financiering vanuit het Rijk, terwijl maatschappelijke opgaven toenemen. Ondanks aanvullende middelen uit het gemeentefonds laat het meerjarenperspectief vanaf 2028 substantiële structurele tekorten zien. Daarnaast zorgen inflatie, loonontwikkelingen en stijgende kosten binnen onder andere de jeugdzorg, de Wmo en de gemeentelijke bedrijfsvoering voor blijvende druk op de begroting.
4 Deze ontwikkelingen vragen om financiële zorgvuldigheid en het maken van scherpe keuzes. Bij het opstellen van deze begroting heeft het college daarom bewuste afwegingen gemaakt. Zoals aangekondigd in de Kaderbrief ( D/26/894100) hebben wij richtinggevende voorstellen opgenomen die bijdragen aan een gezonde financiële toekomst. Wij kiezen er daarbij voor om te blijven investeren in de ontwikkeling van Almelo, maar doen dat gericht en verantwoord. Uitwerking richtinggevende kaders Ter voorbereiding op de Perspectiefnota 2028-2031 worden besparingsrichtingen uitgewerkt. Daarbij stellen wij de volgende richtinggevende kaders voor: 1. Structureel tekort vraagt om structurele keuzes; 2. Collegeprogramma 2026-2030 is leidend; 3. Binnen sociaal domein blijven de eerder ingezette hervormingen het uitgangspunt; 4. Focus op substantiële maatregelen in plaats van kaasschaafbezuinigingen; 5. Financiële ruimte wordt breed gezocht; 6. Besparingen moeten realistisch zijn; 7. Er worden geen extra zelfstandige besparingen op de organisatie opgelegd. Tot slot Wij blijven de ontwikkelingen vanuit het Rijk, de economie en de samenleving nauwlettend volgen. Wij kijken met vertrouwen en ambitie vooruit. Almelo beschikt over de ruimte, de ambitie en de kracht om verder te groeien als woon -, werk- en leefstad van betekenis.
Samen met de raad, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners blijven wij werken aan een sterke, aantrekkelijke en evenwichtige stad. Deze programmabegroting vormt daarvoor een belangrijke stap. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester, J.H. Dijkstra R.T.A. Korteland 5 1.2 Leeswijzer De begroting is opgebouwd uit een aantal onderdelen die samen laten zien wat de gemeente wil bereiken, wat daarvoor wordt gedaan en welke middelen daarvoor beschikbaar zijn. In het eerste hoofdstuk worden de hoofdlijnen van de begroting toegelicht. Hierin staan ook de belangrijkste financiële keuzes en het financieel meerjarenperspectief. Hoofdstuk 2 bevat de beleidsbegroting. Deze bestaat uit het programmaplan, de basisbegroting, financiën en de paragrafen. In het programmaplan worden de belangrijkste opgaven uitgewerkt. De basisbegroting geeft inzicht in de reguliere gemeentelijke taken. In het onderdeel financiën worden de financiële gegevens bij de beleidsbegroting toegelicht. De paragrafen behandelen onderwerpen die voor meerdere programma’s van belang zijn, zoals lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, verbonden partijen en het grondbeleid. Hoofdstuk 3 bevat de financiële begroting. Hierin wordt de financiële positie van de gemeente nader uiteengezet en toegelicht .
Ook worden de baten en lasten opgenomen. De financiële begroting vormt daarmee de onderbouwing van de beschikbare middelen en de meerjarige financiële ontwikkeling. Hoofdstuk 4 bevat de bijlagen. Hierin zijn onder meer het Meerjaren Investeringsplan, wijzigingen in het delegatie - en mandaatregister, de stand van zaken van moties en de openbaarheidsparagraaf opgenomen. De bijlagen bieden aanvullende informatie bij de beleidsmatige en financiële onderdelen van deze begroting. 6 1.3 Samenvatting Financiën De begroting 2027 is reëel en structureel sluitend. De structurele lasten worden volledig gedekt door structurele baten. Daarmee voldoet de begroting aan het belangrijkste criterium voor regulier provinciaal toezicht. Het begrotingssaldo bedraagt in 2027 circa 2,2 miljoen euro voordelig; het structurele saldo is ongeveer 2,4 miljoen euro voordelig. Vanaf 2028 verslechtert het financiële beeld aanzienlijk. Het begrotingssaldo is dan circa 7,1 miljoen euro nadelig en blijft ook in 2029 en 2030 negatief, met tekorten van respectievelijk ongeveer 7,0 miljoen euro en 6,3 miljoen euro. Het structurele tekort bedraagt vanaf 2028 circa 7 miljoen euro en loopt terug naar ongeveer 6,2 miljoen euro in 2030.
Ten opzichte van de Kaderbrief 2027–2030 zijn verschillende mutaties verwerkt: Voor de uitvoering van het collegeprogramma wordt in de periode 2027-2030 een incidenteel budget, aflopend van 2,7 miljoen euro in 2027 naar 2,2 miljoen euro in 2029 (totaal ruim 9,5 miljoen euro) gedekt vanuit de algemene reserve. Het structureel benodigde budget, oplopend van 0,5 miljoen euro in 2027 naar ruim 1,1 miljoen euro vanaf 2030 wordt gedekt uit de stelpost beleidsintensivering en een oplopende taakstelling op de ambtelijke organisatie. Het resterende benodigd budget, aflopend van ruim 0,4 miljoen euro in 2027 naar 0,1 miljoen euro vanaf 2028 wordt ten laste van het begrotingssaldo gebracht. Autonome ontwikkelingen verbeteren het financiële beeld per saldo. Belangrijke positieve effecten komen uit de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds, lagere kapitaallasten, treasury en oplopende opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting. Daartegenover staan nadelen, vooral binnen het sociaal domein en door loon - en prijsontwikkelingen. Bestaande ontwikkelingen zorgen voor aanvullende structurele lasten. Het gaat onder meer om archiefbeheer, gladheidsbestrijding, en verbonden partijen. Tot slot doet het college onder "nieuwe ontwikkelingen" een drietal voorstellen.
Een incidentele investering in pro -actieve dienstverlening, de uitvoering van de motie "BOSK" en het hanteren van een zachter ingroeipad voor de verhoging van de precariobelasting. Het financiële beeld is daarmee tweeledig: voor 2027 is sprake van een structureel sluitende en robuuste begroting, maar vanaf 2028 ontstaat een structureel tekort van ruim 6 miljoen euro. Zonder aanvullende besparingsmaatregelen is de meerjarenraming niet structureel in evenwicht. In deze begroting worden de kaders gegeven waarlangs deze maatregelen richting de Perspectiefnota 2028-2031 worden uitgewerkt. Langjarige opgaven Met Aantrekkelijke stad in balans kiest Almelo voor een langjarige ontwikkelstrategie richting 2045. De stad groeit in woningen, werkgelegenheid, voorzieningen en economische betekenis. Die groei biedt kansen, maar stelt het gemeentebestuur ook voor een duidelijke opdracht: zorgen dat ontwikkeling bijdraagt aan een aantrekkelijke, veilige, kansrijke en toekomstbestendige s tad voor alle inwoners. Groei is daarmee geen doel op zichzelf, maar een bestuurlijk instrument om Almelo sterker en evenwichtige r te ontwikkelen. De strategie vraagt om keuzes die verder reiken dan één bestuursperiode. Economische ontwikkeling, woningbouw, voorzieningen, kansengelijkheid, leefbaarheid en veiligheid kunnen niet los van elkaar worden bezien.
Juist de samenhang tussen deze vraagstukken bepaalt of Almelo erin slaagt de groei van de stad ook maatschappelijk te laten renderen. Daarom wordt gestuurd vanuit vier verbonden opgaven: Aantrekkelijk Almelo, Ontwikkelend Almelo, Kansrijk Almelo en Verbonden Almelo. De aantrekkelijkheid van Almelo wordt versterkt door te investeren in de kwaliteit van wonen, verblijven, voorzieningen en veiligheid. Een sterke binnenstad, onderscheidende stedelijke voorzieningen, aantrekkelijke woonmilieus en een kwalitatieve openbare ruimte zijn bepalend voor het vermogen van Almelo om inwoners, bezoekers, bedrijven en talent aan zich te binden. Daarmee krijgt groei betekenis voor de leefkwaliteit van de stad en voor de economische positie van Almelo in de regio. Tegelijkertijd vraagt de economische toekomst van Almelo om een stevige inzet op talent, vakmanschap en kennisontwikkeling. De positie als regionale banenmotor kan alleen worden bestendigd wanneer onderwijs, arbeidsmarkt, woningbouw en stedelijke 7 voorzieningen elkaar versterken. Almelo kiest daarom voor een ontwikkelkoers waarin economische groei wordt verbonden met het benutten van talent, het behalen van startkwalificaties, campusontwikkeling en een betere aansluiting tussen opleiding en werk. De strategie vraagt ook om ongelijk investeren.
In delen van de stad stapelen sociale, fysieke, economische en veiligheidsvraagstukken zich op en werken achterstanden tussen generaties door. Daarom richt Almelo extra aandacht op het prioritaire ontwikkelgebied Ossenkoppelerhoek, Nieuwstraatkwartier, Kerkelanden en De Riet . Door bestaanszekerheid, preventie, vroegsignalering, woningdifferentiatie, onderwijs, leefbaarheid en veiligheid in samenhang te versterken, wordt gestuurd op het verkleinen van verschillen tussen buurten en inwoners. Veiligheid en verbondenheid vormen daarbij een noodzakelijke randvoorwaarde. Waar inwoners zich veilig voelen, elkaar kennen en vertrouwen hebben in publieke instituties, ontstaat ruimte voor ontmoeting, participatie en ontwikkeling. Almelo kiest daarom voor een aanpak waarin preventie, toezicht, handhaving, jeugd, sociale cohesie en wijkgericht werken elkaar versterken. Voor 2027 en verder betekent dit dat de gemeente inzet bundelt op de plekken en thema’s waar de maatschappelijke impact het grootst is. Zo werkt Almelo stap voor stap aan een stad die aantrekkelijk en in balans is. 8 1.4 Inleiding Binnen de planning- en controlcyclus vormt de programmabegroting de schakel tussen kaderstelling en uitvoering. Gedurende het jaar wordt de raad via de tussenrapportages geïnformeerd over de voortgang en eventuele bijstellingen.
In de jaarverantwoording wordt vervolgens gerapporteerd over de bereikte resultaten en de inzet van middelen. Op deze wijze ondersteunt de programmabegroting een transparante en samenhangende sturing op beleid en financiën. De programmabegroting is het instrument waarmee de gemeenteraad de beleidsmatige en financiële kaders voor het komende begrotingsjaar vaststelt. De begroting bevat de doelen die de gemeente wil realiseren, de activiteiten die daarvoor worden uitgevoerd en de middelen die daarvoor beschikbaar worden gesteld. Hiermee geeft de begroting invulling aan de kaderstellende rol van de raad en vormt zij de basis voor de verantwoording over de uitvoering van beleid. Deze programmabegroting geeft uitvoering aan de ambities en doelstellingen uit het collegeprogramma en is opgesteld conform de uitgangspunten en financiële kaders die zijn vastgelegd in de Kaderbrief 2027 -2030. De programmabegroting is opgesteld conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Met de vaststelling van deze begroting autoriseert de raad de budgetten voor 2027 en neemt zij kennis van de meerjarige financiële ontwikkeling van de gemeente. 1.5 Financiën 1.5.1 Financieel Meerjarenperspectief In onderstaande tabel is het Financieel Meerjarenperspectief (FMP) voor de periode 2027-2030 gepresenteerd.
2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal lasten | 395.690 | N | 406.536 | N | 410.310 | N | 420.537 | N Totaal baten | -397.387 | V | -398.395 | V | -402.449 | V | -413.454 | V Saldo van baten en lasten | -1.697 | V | 8.141 | N | 7.861 | N | 7.083 | N Stortingen reserves | 7.204 | N | 3.362 | N | 3.362 | N | 3.262 | N Onttrekkingen reserves | -7.730 | V | -4.390 | V | -4.209 | V | -4.009 | V Saldo reserve mutaties | -526 | V | -1.028 | V | -847 | V | -747 | V Begrotingssaldo | -2.222 | V | 7.113 | N | 7.014 | N | 6.336 | N Waarvan: incidentele baten en lasten | 165 | N | -150 | V | -150 | V | -150 | V Structureel begrotingssaldo | -2.387 | V | 7.263 | N | 7.164 | N | 6.486 | N Bedragen x 1.000 euro De begroting 2027 is reëel en structureel sluitend. Dit betekent dat de structurele lasten worden afgedekt met structurele baten. Daarmee wordt voldaan aan het belangrijkste criterium voor repressief (regulier) provinciaal toezicht. De meerjarenraming vanaf 2028 laat een fors negatief begrotingssaldo zien. In 2028 en 2029 is het nadelig structureel begrotingssaldo 7,3 miljoen euro dat afloopt naar circa 6,5 miljoen euro vanaf 2030. Dit wordt vooral veroorzaakt door de lagere uitkering vanuit het gemeentefonds.
1.5.2 Mutaties Financieel Meerjarenperspectief Onderstaande tabel geeft inzicht in de mutaties die na kaderbrief 2027-2030 zijn verwerkt in de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030. Financieel Meerjarenperspectief (FMP) | I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A. Kaderbrief 2027-2030 (structureel) | 1.500 | N | 7.670 | N | 9.500 | N | 9.510 | N Programmabegroting 2026 (incidenteel) | I | -150 | V | -150 | V | -150 | V | -150 | V B. Kaderbrief 2027-2030 (incl. incidenteel) | 1.350 | N | 7.520 | N | 9.350 | N | 9.360 | N Collegeprogramma 2026-2030 Groenste stad van Twente | I | 100 | N Versterking bedrijvigheid en werkgelegenheid | I | 400 | N | 400 | N | 400 | N | 400 | N Ondersteuning jongeren | I | 125 | N | 125 | N | 125 | N | 125 | N Verhoging inkomstentoeslag | I | 250 | N | 250 | N | 250 | N | 250 | N Milieu en duurzaamheid | I | 200 | N | 200 | N | 200 | N | 200 | N Almelo Buurt Samen | I | 200 | N | 200 | N | 200 | N | 200 | N Wijkgericht werken | I | 300 | N | 200 | N | 200 | N | 200 | N Herstel stijlkamer Hofkeshuis | I | 225 | N Kwartiermaker cultuur | I | 100 | N | 100 | N | 100 | N Evenementen | PM | PM | PM | PM Bereikbaarheid en transitie in binnenstad | I | 600 | N | 600 | N | 600 | N | 600 | N Kapitaallasten groen | S | 25 | N | 25 | N | 25 | N | 25 | N Coördinatie activiteiten binnenstad | S | 250 | N | 250 | N | 250 | N | 250 | N Uitbreiding BOA-capaciteit
| S | 400 | N | 800 | N | 800 | N | 800 | N Lokale Inclusie Agenda | S | 55 | N | 55 | N | 55 | N | 55 | N College B&W | S | 300 | N | 300 | N | 300 | N | 300 | N Dekking algemene reserve | I | -2.725 | V | -2.300 | V | -2.300 | V | -2.200 | V Dekking stelpost beleidsintensivering | S | -455 | V | -855 | V | -855 | V | -855 | V 9 Financieel Meerjarenperspectief (FMP) | I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Dekking taakstelling op ambtelijke organisatie | S | 0 | -100 | V | -175 | V | -250 | V C. Totaal collegeprogramma | 350 | N | 250 | N | 175 | N | 100 | N Autonome ontwikkelingen Meicirculaire gemeentefonds | S | -3.404 | V | -3.176 | V | -4.275 | V | -4.562 | V Kapitaallasten | S | -3.535 | V | -575 | V | -366 | V | -38 | V Treasury | S | -520 | V | -240 | V | 53 | N | -7 | V Sociaal domein | S | 3.364 | N | 2.553 | N | 1.616 | N | 1.616 | N Grondexploitatie | S | 123 | N | 169 | N | 150 | N | 139 | N Onroerendezaakbelasting | S | -622 | V | -1.098 | V | -1.666 | V | -3.377 | V Loon- en prijsontwikkelingen | S | -201 | V | 898 | N | 1.427 | N | 1.021 | N Toevoeging jaarschijf | S | 958 | N Overig | I/S | 26 | N | 253 | N | -193 | V | 377 | N C.
Totaal autonome ontwikkelingen | -4.769 | V | -1.216 | V | -3.254 | V | -3.873 | V Bestaande ontwikkelingen Erfpacht ateliershuisjes (ZR) | S | 73 | N | 73 | N | 73 | N | 73 | N Gladheidbestrijding (ZR) | S | 70 | N | 70 | N | 70 | N | 70 | N Havenmeester (ZR) | S | 25 | N | 25 | N | 25 | N | 25 | N Billboards (ZR) | S | 50 | N | 50 | N | 50 | N | 50 | N Liquidatie XL-1 (ZR) | S | -131 | V | -109 | V | -106 | V | -100 | V Overname exploitatie MFA 't Dok (ZR) | S | 40 | N | 40 | N | 40 | N | 40 | N Archiefbeheer | S | 250 | N | 300 | N | 300 | N | 300 | N Verbonden partijen | S | 105 | N | 105 | N | 286 | N | 286 | N D. Totaal bestaande ontwikkelingen | 482 | N | 554 | N | 738 | N | 744 | N Nieuwe ontwikkelingen Pro-actieve dienstverlening | I | 250 | N Motie BOSK | I/S | 65 | N | 5 N | 5 N | 5 | N Fasering verhoging precariobelasting | S | 50 | N E. Totaal nieuwe ontwikkelingen | 365 | N | 5 N | 5 N | 5 | N F. Geactualiseerd perspectief (B + C + D + E) | -2.222 | V | 7.113 | N | 7.014 | N | 6.336 | N Bedragen x 1.000 euro 10 Dit betreft het perspectief inclusief incidentele mutaties.
Het structurele perspectief ziet er als volgt uit: Financieel Meerjarenperspectief (FMP) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Geactualiseerd perspectief na mutatie reserves | -2.222 | V | 7.113 | N | 7.014 | N | 6.336 | N Waarvan: incidentele baten en lasten | 165 | N | -150 | V | -150 | V | -150 | V Financieel Meerjarenperspectief structureel | -2.387 | V | 7.263 | N | 7.164 | N | 6.486 | N Bedragen x 1.000 euro Toelichting Collegeprogramma 2026-2030 Het college heeft besloten om het coalitieakkoord "Voor Almelo nu en morgen" vast te stellen als collegeprogramma voor de bestuursperiode 2026-2030. Voorgesteld wordt om de in het collegeprogramma 2026-2030 opgenomen middelen om de ambities een extra impuls te geven en te bestendigen, in de Begroting 2027 op te nemen. Gelet op de in 2027 nog in te vullen ombuiging op de organisatie voor datagedreven werken, stelt het college voor om de in he | t collegeprogramma opgenomen structurele taakstelling op de organisatie stapsgewijs in te voeren. Deze loopt op van 100.000 euro in 2028 naar 250.000 euro vanaf 2030. Voor de invulling van deze taakstelling zal in 2027 een herijking plaatsvinden van de uitvoering van taken. Autonome ontwikkelingen Meicirculaire 2026 gemeentefonds (D/26/902863) Het begrotingssaldo verbetert, oplopend van 3,4 miljoen euro in 2027 naar 4,6 miljoen euro vanaf 2030.
Kapitaallasten De kapitaallasten van bestaande investeringen en de stelposten voor kapitaallasten zijn meerjarig doorgerekend. Hierbij is kritisch gekeken naar de planning ten aanzien van het gereedkomen van de investeringen. Naar aanleiding hiervan zijn de kapitaallasten meerjarig geactualiseerd, wat resulteert in een voordelig effect aflopend van 3,5 miljoen euro in 2027 naar 38.000 euro vanaf 2030. Treasury De leningenportefeuille van opgenomen en uitgezette gelden is voor deze begroting geactualiseerd. De gemeentelijke liquiditeitspositie is in de afgelopen jaren verbeterd. Dit maakt dat diverse leningen die in de afgelopen tijd zijn afgelost, niet opnieuw gefinancierd hoefden te worden. Ook in 2027 verwachten wij nog geen nieuwe langlopende leningen aan te hoeven trekken. In 2028 wordt herfinanciering van bestaande leningen weer noodzakelijk en zal er aanvullende financiering aangetrokken moeten worden. Wij houden daarbij rekening met een jaarlijkse renteparameter van 4,0% over de jaren 2027 tot en met 2030. Sociaal domein Binnen de Wmo wordt vanaf 2027 een structurele volumegroei van 0,5 miljoen euro verwacht, daarnaast zal een deel van de besparingen later worden gerealiseerd. Dit levert in 2027 een besparingsverlies op van 2,1 miljoen euro en in 2028 van 0,9 miljoen euro en wordt nader toegelicht in de paragraaf 1.5.3 Robuuste financiële positie.
In de perspectiefnota 2024-2027 is het positieve saldo op beschermd wonen ten gunste van het meerjarenperspectief geraamd. We zien echter een stijging in de lasten, met name door een toename van het aantal cliënten vanwege het terugdringen van de wachtlijsten. Hierdoor resteert er meerjarig geen positief saldo op beschermd wonen. Dit heeft daarom een nadelig effect op het begrotingssaldo van 0,6 miljoen euro in 2027, oplopend naar 1,0 miljoen euro structureel vanaf 2028. Grondexploitaties De grondexploitaties zijn geactualiseerd voor de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030. Dit resulteert in een aanpassing van de jaarschijven 2027 tot en met 2030. 11 12 Onroerendezaakbelasting Voor de jaren 2027 tot en met 2030 betreft het bijstellingen in ozb -opbrengsten. Het voordeel in 2030 heeft grotendeels te maken met toevoeging van de jaarschijf. Loon- en prijsontwikkelingen Jaarlijks worden de prijsgevoelige budgetten geïndexeerd en worden de salarissen en sociale lasten opnieuw berekend op basis van de vastgestelde formatie en de verwachte loonontwikkeling. De uitgangspunten voor de te hanteren indexpercentages zijn vastgesteld bij de Perspectiefnota 2026-2029. Dit leidt tot een aanpassing van 0,2 miljoen euro voordelig in 2027. Vanaf 2028 is er een nadelig effect van 0,9 miljoen euro naar 1 miljoen euro vanaf 2030.
Toevoegen jaarschijf Dit betreft de toevoeging van de jaarschijf 2030 voor een aantal posten, waaronder de jaarlijks oplopende kapitaallast voor stedelijke ontwikkeling van 300.000 euro (Perspectiefnota 2026-2029), de jaarlijkse stelpost voor nieuw beleid van 195.000 euro en een jaarlijkse reservering voor volume-ontwikkelingen van 500.000 euro. Overig Dit betreft diverse kleinere mutaties. Bestaande ontwikkelingen Indien posten met een meerjarig financieel effect, in de Zomerrapportage 2026 zijn opgenomen, worden deze beknopt toegelicht. De desbetreffende post wordt aangegeven met "ZR". Erfpacht atelierhuisjes De verlenging van de erfpacht van de atelierhuisjes tot en met 2030 leidt tot een aanvullend benodigd budget van 73.000 euro per jaar. Gladheidbestrijding Door toename van het aantal wisselvallige winters en de duur van deze winters moet er vaker gestrooid worden. Hierdoor is een structureel aanvullend budget nodig van 70.000 euro. Havenmeester De kosten voor de inzet van de havenmeester komen na overdracht van de bedrijfshavens aan het Havenbedrijf Twente volledig ten laste van de jachthavens. Doordat de inkomsten van de haven- en bruggelden onvoldoende zijn om deze kosten te dekken leidt dit tot een structureel nadeel van 25.000 euro. Billboards De opbrengsten van de billboards zijn structureel 50.000 lager.
Liquidatie XL-1 De structurele effecten van de liquidatie van de GR Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT) en de overname van een aantal taken met betrekking tot XL Businesspark bedragen structureel ruim 100.000 euro. Overname exploitatie MFA 't Dok De overname van de exploitatie van MFA 't Dok leidt tot een structurele last van 40.000 euro. Archiefbeheer De afgelopen jaren is beter in beeld gebracht waar verbetering in het archiefbeheer nodig is. Daarnaast treedt per 1 januari 2027 de nieuwe Archiefwet in werking. Dit vraagt om verdere uitvoering en borging waarvoor een budget benodigd is oplopend van 250.000 euro in 2027 naar 300.000 euro structureel vanaf 2028. Verbonden partijen Dit betreft diverse bijstellingen in de bijdragen van verbonden partijen. 13 Nieuwe ontwikkelingen Pro-actieve dienstverlening We werken aan een nieuwe opzet en inrichting van onze dienstverlening. Deze richten we in vanuit de leefwereld van onze inwoners (zie ook paragraaf bedrijfsvoering). Het doel daarbij is dat In 2028 iedere inwoner één integrale gemeente ervaart, met eenvoudige, voorspelbare en toegankelijke ondersteuning. Om dat te bereiken trekken we in 2027 250.000 euro uit als startkapitaal dat als vliegwiel moet dienen voor de investeringen in deze ontwikkeling.
We hanteren hierbij het principe dat de vereenvoudiging en verbetering van de dienstverlening goedkoper te organiseren is, waarmee dekking ontstaat voor de noodzakelijke investeringen. Motie BOSK Om uitvoering te geven aan de door de raad aangenomen motie BOSK, wordt voorgesteld om een krediet beschikbaar te stellen van 140.000 euro met een bijbehorende kapitaallast van 5.000 euro voor de aanschaf van de bomen en de boombakken. Daarnaast is, om het project drie jaar te laten draaien, een incidenteel budget benodigd van 65.000 euro voor onder andere de projectorganisatie, de inrichting van de openbare ruimte en de communicatie en maatschappelijke activatie. Fasering verhoging precariobelasting In de Perspectiefnota 2021 is een stapsgewijze verhoging van de precariobelasting vastgesteld. De geplande verhoging voor 2026 van 100% is bij de Begroting 2026 uitgesteld naar 2027. Voorgesteld wordt om deze verhoging gelijkelijk te verdelen over 2027 en 2028. Dit leidt tot een lagere opbrengst voor precario in 2027 van 50.000 euro. 14 1.5.3 Robuuste financiële positie Inleiding De financiële positie van gemeenten staat onder druk. In de Perspectiefnota 2026 -2029 is aangegeven dat het financieel meerjarenperspectief onzeker blijft door geopolitieke spanningen, economische onzekerheid en ontwikkelingen in de rijksfinanciën.
Voor Almelo betekent dit dat behoedzaam financieel beleid noodzakelijk blijft. Ten opzichte van de kaderbrief 2027-2030 heeft de meicirculaire 2026 geleid tot een verbetering van het begrotingssaldo in de jaren 2027 tot en met 2030. Ondanks deze verbetering laat de meerjarenraming vanaf 2028 nog een structureel tekort zien van 7,3 miljoen euro, welke afloopt naar 6,5 miljoen euro vanaf 2030. Daarmee blijven gemeentelijke taken en gemeentelijke middelen uit balans. Dit speelt niet alleen in Almelo, maar bij het merendeel van de gemeenten. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) wijst in het rapport “Duidelijkheid in de (dis)balans” op dezelfde kernvraag: zijn de taken die gemeenten uitvoeren nog in evenwicht met de bevoegdheden, middelen en uitvoeringskracht die daarvoor beschikbaar zijn? Volgens de ROB moet de discussie minder gaan over incidentele resultaten en reserves, en meer over de structurele uitvoerbaarheid van wettelijke en maatschappelijke opgaven. Voor Almelo is deze discussie direct relevant. De gemeente werkt aan grote opgaven op het gebied van bestaanszekerheid, leefbaarheid, veiligheid, wonen, duurzaamheid en economische ontwikkeling. Een robuuste financiële positie vraagt daarom niet alleen om een structureel sluitende begroting, maar ook om realistische keuzes over ambities, uitvoeringskracht en risico's.
Koers houden bij besparingen Almelo werkt aan een structureel sluitende begroting met een behoedzame en flexibele besparingsstrategie. Tekorten worden niet uitsluitend opgelost met generieke bezuinigingen, maar met een afweging tussen financiële noodzaak, maatschappelijke effecten en de langetermijnontwikkeling van de stad. In de paragraaf "Voortgang vastgestelde besparingsmaatregelen" wordt stilgestaan bij de besparingsmaatregelen waarop al besluitvorming heeft plaatsgevonden. Zoals hiervoor is aangegeven blijft e r, ondanks het huidige besparingspakket, vanaf 2028 een structureel tekort. In de paragraaf "Aanpak resterend tekort" wordt de aanpak toegelicht om de begroting ook de komende jaren structureel sluitend te krijgen. De door de raad vastgestelde besparingen kunnen in drie categorieën worden ingedeeld: 1. Dekkingsmaatregelen 2. Taakstellende maatregelen 3. Beleidsmaatregelen Er kan onderscheid gemaakt worden in drie soorten besparingsmaatregelen. Welk soort besparingsmaatregel het betreft bepaalt op welke wijze de monitoring en verantwoording wordt opgenomen in het hoofdstuk Robuuste financiële positie. Monitoring en verantwoording per besparingsmaatregel: Nr. Soort besparingsmaatregel Implementatie Tijdens implementatie Na afronding 1 Dekkingsmaatregel X - Taakvelden 2 Taakstellende maatregel X - 3 Beleidsmaatregel X X 1.
Dekkingsmaatregelen Dit betreft maatregelen die zorgen voor dekking van de lasten. Voorbeelden zijn de extra OZB -verhoging van 2,5% per jaar tot en met 2028 (Programmabegroting 2025) en de ambitie om de BUIG/bijstand binnen de financiële middelen van het Rijk uit te voeren (Perspectiefnota 2024-2027) door stapsgewijs het begrote tekort op de BUIG/bijstand terug te brengen naar nihil. Een kenmerk van dekkingsmaatregelen is dat deze na implementatie ook direct zijn afgerond. Specifieke monitoring en verantwoording van deze maatregelen na implementatie is daarom niet nodig. De maatregelen worden na implementatie via de reguliere P&C-cyclus gemonitord en verantwoord op de (hoofd)taakvelden. 2. Taakstellende maatregelen Taakstellende maatregelen leiden tot verlaging van budgetten die in redelijke mate door de gemeente beïnvloedbaar zijn. Een voorbeeld hiervan zijn de subsidiebudgetten die bij de Programmabegroting 2025 met een lagere index zijn verhoogd. Een kenmerk van taakstellende maatregelen is dat deze na implementatie ook direct zijn afgerond. Specifieke monitoring en verantwoording van deze maatregelen na implementatie is daarom niet nodig. De maatregelen worden na implementatie via de reguliere P&C-cyclus gemonitord en verantwoord op de (hoofd)taakvelden. 3. Beleidsmaatregelen Dit betreft maatregelen die verandering van beleid vergen.
Het is van tevoren niet met zekerheid te stellen of de financiële besparing volledig gehaald wordt en of de beoogde effecten ook daadwerkelijk gerealiseerd worden. Er spelen namelijk factoren mee waarop de gemeente geen of zeer beperkt invloed heeft. Voorbeelden hiervan zijn demografische ontwikkelingen en Rijksbeleid. Daarnaast kan er een mate van onvoorspelbaarheid zijn in hoe maatregelen op elkaar inwerken. Een voorbeeld van beleidsmaatregelen is maatregelen binnen de uitvoering van de Wmo- en Jeugdwet. Bij de invoering van beleidsmaatregelen is een goede monitoring van belang, zodat eventueel tijdig kan worden bijgestuurd. Deze monitoring vindt plaats bij en tijdens d | e implementatie van de maatregel. Na afronding van de implementatie vindt monitoring en verantwoording plaats via de reguliere P&C-cyclus op de (hoofd)taakvelden. Voortgang vastgestelde besparingsmaatregelen Uitgangspunt jaarverantwoording 2025 In de jaarverantwoording 2025 is uitvoerig gerapporteerd over de voortgang van de besparingsmaatregelen. Hieronder staan het totaaloverzicht van de besparingsmaatregelen | , de geïmplementeerde en afgeronde maatregelen | en het overzicht van de nog openstaande maatregelen. Uitgangspunt in deze begroting is dat maatregelen conform planning worden geïmplementeerd en gerealiseerd.
Wanneer bij het opstellen van deze begroting al wordt verwacht dat een maatregel niet of niet volledig wordt gerealiseerd, wordt dit toegelicht bij de stand van zaken van de openstaande besparingsmaatregelen | . Totaaloverzicht besparingsmaatregelen Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 e.v. Dekkingsmaatregelen | -4.620 | -5.590 | -6.490 | -6.490 Taakstellende maatregel | -7.490 | -8.090 | -8.665 | -8.740 Beleidsmaatregelen | -11.240 | -15.200 | -17.400 | -18.390 Totaal besparingsmaatregelen | -23.350 | -28.880 | -32.555 | -33.620 Geïmplementeerde en afgeronde besparingsmaatregelen: Dekkingsmaatregelen | 4.620 | 5.590 | 6.490 | 6.490 Taakstellende maatregel | 7.309 | 7.737 | 8.237 | 8.237 Beleidsmaatregelen | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 Totaal geïmplementeerd en afgerond | 12.929 | 14.327 | 15.727 | 15.727 Totaal openstaand | -10.421 | -14.553 | -16.828 | -17.893 Bedragen x 1.000 euro Het totaal aan besparingsmaatregelen is ruim 33 miljoen euro vanaf 2029. Hiervan is een bedrag oplopend van 12,9 miljoen euro in 2026 naar 15,7 miljoen euro vanaf 2029 reeds structureel geïmplementeerd en afgerond, waardoor nog een structurele besparing openstaat, oplopend van 10,4 miljoen euro in 2026 naar 17,9 miljoen euro vanaf 2029. Hieronder volgt een overzicht van de maatregelen die na de jaarverantwoording 2025 zijn geïmplementeerd en ingevuld.
15 Geïmplementeerde en afgeronde maatregelen Omschrijving | Herkomst | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 e.v. Dekkingsmaatregelen Voor 2026 geïmplementeerd en afgerond | -4.620 | -5.590 | -6.490 | -6.490 Totaal dekkingsmaatregelen | -4.620 | -5.590 | -6.490 | -6.490 Taakstellende maatregelen Voor 2026 geïmplementeerd en afgerond | -5.550 | -5.550 | -5.550 | -5.550 Taakstelling organisatie | ZR2026 | -500 | -1.000 | -1.500 | -1.500 Ombuiging datagedreven werken (gedeeltelijk) | B2027 | -1.259 | -1.187 | -1.187 | -1.187 Totaal taakstellende maatregelen | -7.309 | -7.737 | -8.237 | -8.237 Beleidsmaatregelen Voor 2026 geïmplementeerd en afgerond | -1.000 | -1.000 | -1.000 | -1.000 Totaal beleidsmaatregelen | -1.000 | -1.000 | -1.000 | -1.000 Totaal geïmplementeerd en afgerond | -12.929 | -14.327 | -15.727 | -15.727 Bedragen x 1.000 euro De openstaande structurele besparingsmaatregelen per begin 2026 lopen op van 10,4 miljoen euro in 2026 naar 17,9 miljoen euro vanaf 2029. Dit wordt in onderstaand overzicht weergegeven. 16 Openstaande besparingsmaatregelen Omschrijving | Herkomst | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 e.v.
Taakstellende maatregelen Ombuiging datagedreven werken | B2023 | -1.440 | -1.440 | -1.440 | -1.440 Invulling taakstelling datagedreven werken | B2027 | 1.259 | 1.187 | 1.187 | 1.187 Taakstelling organisatie | B2027 | 0 | -100 | -175 | -250 Totaal taakstellende maatregelen | -181 | -353 | -428 | -503 Beleidsmaatregelen Sociaal domein | PN 2025-2028 | -5.200 | -7.620 | -8.420 | -8.420 Sociaal domein | PN 2026-2029 | -5.040 | -6.580 | -7.980 | -8.970 Totaal beleidsmaatregelen | -10.240 | -14.200 | -16.400 | -17.390 Totaal openstaand | -10.421 | -14.553 | -16.828 | -17.893 Bedragen x 1.000 euro Stand van zaken openstaande besparingsmaatregelen Ombuiging datagedreven werken Van de ombuiging datagedreven werken is een bedrag oplopend naar 253.000 euro structureel vanaf 2027 nog niet ingevuld. Dit bedrag blijft daarmee onderdeel van de openstaande taakstelling. Bij de verdere uitwerking wordt beoordeeld op welke wijze de resterende besparing kan worden gerealiseerd en of aanvullende besluitvorming nodig is. Eventuele financiële gevolgen worden verwerkt in de reguliere P&C-cyclus. Taakstelling organisatie In het collegeprogramma 2026-2030 is een structurele taakstelling op de organisatie opgenomen. Voorgesteld wordt om deze stapsgewijs in te voeren, oplopend van 100.000 euro in 2028 naar 250.000 vanaf 2030.
Voor de invulling van deze taakstelling zal in 2027 een herijking plaatsvinden van de uitvoering van taken. Sociaal domein In de zomerrapportage 2026 is aangegeven dat de invoering van de algemene voorziening complexer blijkt dan verwacht. Daardoor wordt de verwachte besparing op Wmo-begeleiding later gerealiseerd. Dit leidt tot een besparingsverlies van 2,1 miljoen euro in 2027 en 900.000 euro in 2028. Deze effecten zijn verwerkt in het financieel meerjarenperspectief van deze programmabegroting. Het besparingsverlies over 2026 is verwerkt in de zomerrapportage 2026. In de jaarverantwoording 2026 wordt, in lijn met de jaarverantwoording 2025, opnieuw een overzicht opgenomen van de geïmplementeerde, afgeronde en openstaande besparingsmaatregelen. Daarmee blijft zichtbaar welke maatregelen zijn gerealiseerd, welke maatregelen nog openstaan en waar aanvullende bijsturing nodig is. Tot slot, Almelo houdt koers op een robuuste financiële positie. Door besparingen zorgvuldig te implementeren, de voortgang te volgen en waar nodig tijdig bij te sturen, blijft de gemeente werken aan een structureel houdbare begroting met oog voor maatschappelijke effecten en uitvoeringskracht. Voor de implementatie van de besparingen kan het nodig zijn dat we incidenteel moeten investeren.
Besluiten met dergelijke financiële gevolgen brengt het college ten laste van de bestemmingsreserve sociaal domein, binnen de kaders die de raad daarvoor heeft vastgesteld. Aanpak resterend tekort Om de begroting meerjarig structureel sluitend te krijgen worden er richting de Perspectiefnota 2028 | -2031 besparingsrichtingen voorbereid. Voorgesteld wordt om deze richtingen binnen de onderstaande kaders uit te werken. 1. Structureel tekort vraagt om structurele keuzes De bezuinigingsopgave moet leiden tot een duurzaam sluitende meerjarenbegroting. Daarom ligt de nadruk op structurele maatregelen en niet op incidentele oplossingen of tijdelijke ingrepen. De algemene reserve wordt alleen gebruikt als 17 18 noodmaatregel om tijdelijke tegenvallers op te vangen en het vrij aanwendbare deel van de bestemmingsreserves is uitsluitend bedoeld om tekorten op te vangen. 2. Collegeprogramma 2026-2030 is leidend De ambities uit het collegeprogramma vormen het vertrekpunt. Mochten maatregelen deze ambities op enigerlei wijze toch gaan raken dan wordt dat expliciet inzichtelijk gemaakt, zodat hierover een bewuste bestuurlijke afweging kan worden gemaakt. 3. Binnen sociaal domein blijven de eerder ingezette hervormingen het uitgangspunt De eerder ingezette hervormingen en bezuinigingen binnen het sociaal domein vormen het uitgangspunt.
Nieuwe maatregelen binnen dit domein zijn alleen aan de orde wanneer zij aansluiten op het ingezette herontwerp van het sociale domein. Dit in verband met realisme: verdere bezuinigingen binnen het sociaal domein zijn - gelet op de opgave die we nog moeten invullen - uiterst risicovol en daarmee vooralsnog niet reëel. 4. Focus op substantiële maatregelen in plaats van kaasschaafbezuinigingen De opgave vraagt om duidelijke bestuurlijke keuzes met een betekenisvol financieel effect. Daarbij wordt kritisch gekeken naa r activiteiten, subsidies, regelingen en investeringen die kunnen worden beëindigd, versoberd, gefaseerd of uitgesteld. Generie ke kortingen zijn geen uitgangspunt. 5. Financiële ruimte wordt breed gezocht Naast bezuinigingen wordt actief gekeken naar het vergroten en versnellen van inkomsten, het verhogen van kostendekkendheid, het inzetten van niet-geoormerkte rijksmiddelen, een toetsing van de bijdrage van verbonden partijen aan de opgave en het benutten van financiële optimalisaties door bijvoorbeeld het kritisch beoordelen van de meerjarige investeringsplanning in relatie tot de realiseerbaarheid hiervan (minimaliseren van planningsoptimisme). Ook wordt onderzocht in hoeverre investeringen getemporiseerd kunnen worden. 6.
Besparingen moeten realistisch zijn Maatregelen worden integraal beoordeeld op onder andere financieel effect, uitvoerbaarheid, risico's, maatschappelijke impact en haalbaarheid. Daarbij wordt uitgegaan van realistische planningen en besparingen. 7. Er worden geen extra zelfstandige besparingen op de organisatie opgelegd Vanwege de openstaande taakstelling en ambities in het collegeprogramma worden er ten laste van de organisatie geen extra besparingen opgelegd. Deze kunnen alleen worden ingeboekt als gevolg van een bestuurlijke keuze om een activiteit niet of soberder uit te voeren. We kijken daarom in deze fase niet naar efficiencymaatregelen, zoals slimmer werken, procesoptimalisatie en beter samenwerken. Die maatregelen (om de efficiency te verhogen) worden al ingezet om de bestaande bezuinigingen en de ambities uit het collegeprogramma te realiseren. 1.5.4 Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld Onderstaande tabel presenteert de begrotingssaldi voor de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030. Het begrotingssaldo bestaat uit het saldo van baten en lasten en het saldo van de reservemutaties. De tabel geeft ook inzicht in de hoogte van de lasten en baten per hoofdtaakveld.
Lasten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0 Bestuur en ondersteuning | 71.738 | 84.155 | 89.504 | 99.742 1 Veiligheid | 10.467 | 10.867 | 10.867 | 10.867 2 Verkeer en vervoer | 18.332 | 19.714 | 20.096 | 20.386 3 Economie | 7.672 | 7.607 | 7.416 | 7.416 4 Onderwijs | 13.615 | 14.876 | 15.504 | 15.676 5 Sport, cultuur en recreatie | 21.653 | 21.636 | 21.803 | 21.803 6 Sociaal domein | 212.308 | 207.392 | 204.643 | 203.885 7 Volksgezondheid en milieu | 29.937 | 30.046 | 29.934 | 29.920 8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuwing | 9.967 | 10.243 | 10.543 | 10.843 Totaal lasten | 395.690 | 406.536 | 410.310 | 420.537 Baten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0 Bestuur en ondersteuning | -303.835 | -303.226 | -307.291 | -318.297 1 Veiligheid | -45 | -45 | -45 | -45 2 Verkeer en vervoer | -902 | -902 | -902 | -902 3 Economie | -4.438 | -4.437 | -4.437 | -4.436 4 Onderwijs | -5.118 | -5.252 | -5.251 | -5.251 5 Sport, cultuur en recreatie | -319 | -297 | -297 | -297 6 Sociaal domein | -53.701 | -53.701 | -53.701 | -53.701 7 Volksgezondheid en milieu | -26.084 | -27.591 | -27.582 | -27.580 8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuwing | -2.944 | -2.944 | -2.944 | -2.944 Totaal baten | -397.387 | -398.395 | -402.449 | -413.454 Saldo van baten en lasten | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0 Bestuur
en ondersteuning | -232.096 | -219.071 | -217.786 | -218.555 1 Veiligheid | 10.422 | 10.822 | 10.822 | 10.822 2 Verkeer en vervoer | 17.430 | 18.811 | 19.193 | 19.484 3 Economie | 3.233 | 3.169 | 2.979 | 2.979 4 Onderwijs | 8.497 | 9.624 | 10.253 | 10.425 5 Sport, cultuur en recreatie | 21.334 | 21.340 | 21.506 | 21.506 6 Sociaal domein | 158.607 | 153.691 | 150.942 | 150.184 7 Volksgezondheid en milieu | 3.853 | 2.455 | 2.352 | 2.339 8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuwing | 7.023 | 7.299 | 7.599 | 7.899 Totaal saldo van baten en lasten | -1.697 | 8.141 | 7.861 | 7.083 Reserves | Begroting | Raming | Raming | Raming 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stortingen reserves | 7.204 | 3.362 | 3.362 | 3.262 Onttrekkingen reserves | -7.730 | -4.390 | -4.209 | -4.009 Totaal reserves | -526 | -1.028 | -847 | -747 19 20 Begrotingssaldo Begroting Raming Raming Raming 2027 2028 2029 2030 Begrotingssaldo -2.222 7.113 7.014 6.336 Bedragen x 1.000 euro 21 2. Beleidsbegroting 2.1 Programmaplan 2.1.1 Aantrekkelijke stad in balans De komende jaren groeit onze gemeente verder in woningen, werkgelegenheid, voorzieningen en economische betekenis. Tegelijkertijd zien we dat niet iedere inwoner, buurt of generatie in gelijke mate profiteert van deze ontwikkeling.
Dat vraa gt om een koers die verder kijkt dan één bestuursperiode en die economische, sociale, fysieke en veiligheidsvraagstukken in samenhang benadert. Daarmee sturen we langjarig op de Aantrekkelijke stad in balans. Met de aanpak Aantrekkelijke stad in balans kiest het college voor een langjarige ontwikkelstrategie voor de periode tot 2045. Deze strategie rust op vier samenhangende opgaven: Aantrekkelijk Almelo, Ontwikkelend Almelo, Kansrijk Almelo en Verbonden Almelo. Iedere opgave kent een eigen focus, maar de grootste maatschappelijke effecten ontstaan juist daar waar deze opgaven elkaar versterken. Groei in wonen, economie en voorzieningen is een instrument om de aantrekkelijkheid van de stad, kansengelijkheid, talentontwikkeling, leefbaarheid en veiligheid te versterken. Analyses laten zien dat maatschappelijke uitdagingen zich niet gelijkmatig over de stad verdelen. In een aantal buurten stape len sociale, fysieke, economische en veiligheidsvraagstukken zich op. Daarom kiest het college, naast de reguliere inzet voor all e wijken en dorpen, voor een gerichte gebiedsgerichte aanpak in het aaneengesloten prioritair ontwikkelgebied bestaande uit Ossenkoppelerhoek, Nieuwstraatkwartier, Kerkelanden en De Riet.
Door daar extra focus en investeringen te richten waar de ontwikkelkansen het grootst zijn, werken we aan een stad waarin verschillen tussen buurten kleiner worden en kansen voor inwoners groter. De koersplaat: ontwikkelstrategie in één oogopslag De onderstaande koersplaat laat zien hoe de vier opgaven en de gebiedsgerichte focus samen bijdragen aan één gezamenlijk doel: een Almelo dat in balans groeit en zich ontwikkelt tot een aantrekkelijke, veilige, kansrijke en toekomstbestendige sta d voor huidige en toekomstige generaties. 22 Gedurende vijftien tot twintig jaar werken we eraan dat een volgende generatie opgroeit in een aantrekkelijke stad in balans. Vier opgaven vormen daarvoor het inhoudelijke fundament. Zij hebben ieder een eigen focus, maar hangen nauw met elkaar samen en vragen daarom om een domeinoverstijgende aanpak. De koersplaat geeft in één oogopslag de samenhang weer tussen de langjarige koers voor Almelo en de manier waarop daaraan uitvoering wordt gegeven. Omdat de opgaven elkaar wederzijds beïnvloeden, moeten zij in samenhang en domeinoverstijgend worden benaderd. De aanpak omvat één prioritair aaneengesloten ontwikkelgebied. Daarbij wordt gericht geïnvesteerd waar de opgaven het sterkst samenkomen en waar de maatschappelijke impact het grootst kan zijn. Het leidende uitgangspunt is ongelijk investere n.
23 2.1.2 Aantrekkelijk Almelo Aantrekkelijk Almelo Almelo heeft de afgelopen tien jaar belangrijke vooruitgang geboekt. De economie groeide sterk, de arbeidsmarkt ontwikkelde zich positief en de arbeidsparticipatie nam toe. Tegelijkertijd zien we dat de aantrekkelijkheid van Almelo niet op alle onderdelen gelijke tred houdt met deze economische ontwikkeling. Met name het stedelijk voorzieningenniveau van Almelo blijft achter bij vergelijkbare steden. Vooral stedelijke culturele voorzieningen, horeca, culinaire voorzieningen en niet -dagelijkse winkels ontwikkelen zich minder sterk dan in benchmarksteden. We weten dat aantrekkelijke steden zich onderscheiden door een combinatie van goede voorzieningen, bereikbaarheid van banen, cultuur, veiligheid, kwalitatieve woonmilieus en leefbaarheid. Deze factoren bepalen steeds sterker waar mensen willen wonen, werken en verblijven. Ook bedrijven, instellingen en talent kiezen niet alleen voor werkgelegenheid, maar nadrukkelijk voor de kwaliteit van de omgeving waarin zij zich vestigen. Een belangrijk aandachtspunt daarbij is de zogenoemde kleefkracht van de stad: het vermogen om inwoners, studenten, vakmensen en professionals aan Almelo te binden. We willen jong talent aantrekken, behouden en waar dit kan laten terugkomen naar Almelo.
Door een divers woningaanbod, aantrekkelijke leefomgeving en goede voorzieningen te combineren met kansen op het gebied van werk en persoonlijke ontwikkeling, bieden wij jongeren en young professionals alle reden hier hun toekomst op te bouwen. Daarmee levert Aantrekkelijk Almelo niet alleen een bijdrage aan de kwaliteit van leven, maar ook aan de economische en maatschappelijke ontwikkeling van de stad. Almelo staat de komende decennia voor een omvangrijke ontwikkeling. De ambitie om fors meer woningen te realiseren en voorzieningen te laten meegroeien biedt kansen voor de toekomst van Almelo. Groei is daarbij een instrument om de aantrekkelijkheid van Almelo voor huidige en toekomstige generaties te versterken. Aantrekkelijk Almelo richt zich op het versterken van de aantrekkingskracht van de stad: stedelijk voorzieningenniveau, de kwaliteit van de woon- en leefomgeving en veiligheid. Door te investeren in een gevarieerd woningaanbod, een sterker stedelijk voorzieningenniveau, aantrekkelijke en veilige woon - en verblijfsmilieus, cultuur, horeca en een levendig stadscentrum vergroten we de aantrekkingskracht van de stad voor inwoners, bezoekers, bedrijven en talent. De groei van Almelo is daarbij een instrument om talent aan de stad te binden en de aantrekkelijkheid te vergroten.
Waarom deze opgave? De aantrekkelijkheid van een stad wordt bepaald door het voorzieningenniveau, de kwaliteit van de woonomgeving, veiligheid en het vermogen om talent aan een stad te binden. Juist op deze punten liggen voor Almelo kansen en uitdagingen. Almelo kent een sterke economische positie, maar voldoet (nog) niet aan alle voorwaarden om talent aan de stad te binden. Steden met stedelijke voorzieningen, veel banen binnen afzienbare reisafstand en aantrekkelijke en veilige woonmilieus zijn beter in sta at om inwoners, talent en bedrijven aan zich te binden. Daarmee versterken zij tegelijkertijd hun economische kracht, draagvlak voor voorzieningen en maatschappelijke ontwikkeling. Aantrekkelijkheid is daarmee een belangrijke factor voor de toekomstige ontwikkeling van Almelo. Almelo staat op een belangrijk kruispunt. Er zijn veel 15-24-jarigen die bezig zijn met hun eerste stappen op de arbeidsmarkt of zich oriënteren op hun toekomst. Juist deze jonge mensen zijn relatief mobiel maar wanneer zij eenmaal banen, huizen en gezinnen hebben, zullen ze de plek waar ze wonen niet zo snel meer verlaten. Het beleid dat Almelo in de komende jaren voert heeft dus invloed op hoe de beroepsbevolking in Almelo er in de nabije toekomst uit gaat zien.
Een beleid dat erop gericht is om een aantrekkelijke(re) stad te worden kan helpen om deze groep mensen aan de stad te binden en de (economische) positie van Almelo op de langere termijn te versterken. Zo’n beleid bindt talent aan de stad door het woon- en leefklimaat in de stad te versterken. Het voorzieningenniveau biedt veel aanknopingspunten voor lokaal beleid. De groei van dat stedelijke voorzieningenniveau, het aantal horecavoorzieningen en (niet-dagelijkse) winkels blijft nu nog achter bij de ontwikkelingen in benchmarksteden. En juist deze voorzieningen oefenen een grote aantrekkingskracht uit op talent en jonge mensen. 24 Ook veiligheid vraagt blijvende aandacht. De aantrekkelijkheid van Almelo profiteerde de afgelopen jaren van een positieve ontwikkeling op het gebied van veiligheid, maar deze ontwikkeling staat onder druk. Veiligheid is niet alleen een randvoorwaarde voor leefbaarheid, maar ook een bepalende factor voor de aantrekkelijkheid van de stad. Daarbij benaderen we veiligheid breder dan alleen veiligheidsbeleving: sociale en fysieke veiligheid worden meegewogen bij gebiedsontwikkeling, inrichting en beheer van de openbare ruimte. Het versterken van de aantrekkelijkheid van Almelo vraagt om focus.
Niet door op alle fronten tegelijk te willen excelleren, maar door gericht te investeren in die factoren die bijdragen aan de aantrekkelijkheid van de stad: een sterker voorzieningennivea u, een aantrekkelijke leefomgeving, een veilige (binnen)stad en een betere binding van talent aan Almelo. Koers collegeprogramma Het collegeprogramma legt nadrukkelijk de verbinding tussen groei en kwaliteit. Groei van woningen, werkgelegenheid en voorzieningen wordt ingezet om Almelo aantrekkelijker te maken voor inwoners, bezoekers, ondernemers en talent. Daarbij zien we vijf onderwerpen: een bruisende binnenstad en cultuur en beleving, woningbouw als ontwikkelmotor, versterken van kleefkracht en groenblauw Almelo. We zetten actief in op de ontwikkeling van een bruisend stadscentrum met unieke winkels, cultuur, onderscheidende horeca, aantrekkelijke voorzieningen en levendige evenementen. Speerpunten voor deze bestuursperiode • Doorontwikkeling van Binnenstad, Stadskade en Spoorzone • Music Dome • Cultuurkwartier Stadskade • Versnellen van woningbouw en aantrekkelijke woonmilieus • Versterken van Almelo Waterstad en groenste stad van Twente • Evenementen • Nedersaksenlijn Waar willen we staan in 2045? De aantrekkingskracht van de stad is zichtbaar en meetbaar versterkt.
De binnenstad vormt het bruisende hart van Almelo en is de plek waar cultuur, horeca, erfgoed, ontmoeting en ondernemerschap samenkomen. Inwoners ervaren Almelo als een aantrekkelijke én veilige stad om te wonen, werken en verblijven. Meer jongeren, studenten, vakmensen en kenniswerkers kiezen ervoor om hun toekomst in Almelo op te bouwen. De stad weet talent beter aan zich te binden doordat economische kansen, leefkwaliteit en voorzieningen elkaar versterken. Het stedelijk voorzieningenniveau van Almelo draagt sterker bij aan de aantrekkelijkheid van de stad. De binnenstad, cultuur, erfgoed, horeca, evenementen en recreatieve voorzieningen versterken samen de levendigheid, identiteit en beleving van Almelo. Inwoners en bezoekers ervaren Almelo als een veilige en prettige st ad met een kwalitatieve openbare ruimte en een onderscheidend groenblauw karakter. Veiligheid en leefbaarheid dragen zichtbaar bij aan de aantrekkelijkheid van de woonomgeving, de binnenstad en andere verblijfsgebieden.
Generatie-effect (2045) Een aantrekkelijke stad waarin inwoners, bezoekers, bedrijven en talent zich duurzaam aan Almelo verbinden vanwege de kwaliteit van wonen, voorzieningen, leefomgeving en veiligheid Generatie-indicatoren • Stedelijk voorzieningenniveau • Tevredenheid met de woonomgeving • Aansluitende woningvoorraad • Waardering van binnenstad en voorzieningen • Ontwikkeling veiligheidsindicatoren • Bevolkingsgroei en bevolkingsontwikkeling 25 Welke beweging willen we zien in 2030-2034? We zien de effecten van een samenhangende ontwikkelstrategie van cultuurfuncties, horeca (culinair), herinrichting van de openbare ruimte, woningbouw en veiligheidsbeleving in de binnenstad . Cultuur fungeert als een belangrijke motor voor een aantrekkelijke en levendige binnenstad. De veiligheidsindicatoren bewegen in een positieve trend, de leegstand vertoont een afnemende trend en de verblijfsduur van bezoekers neemt toe. Ook weten we nieuwe doelgroepen aan ons te binden. De tevredenheid van de woning en de woonomgeving op stedelijk niveau blijft op het huidige hoge niveau.
Transitie-Indicatoren Voorzieningenniveau • Ontwikkeling stedelijk voorzieningenniveau op cultureel, culinair en bovenstedelijke voorzieningen • Bereik van nieuwe doelgroepen, waaronder jongeren 15-24 jaar, ook in woningbouw • Toename binnenstad bezoek • Terugdringen van leegstand • Toename veiligheidsbeleving • Ontwikkeling leefbaarheid • Ontwikkeling (niet-dagelijkse) winkels Welke prestaties willen we leveren in 2027 en later Investeringen in woningbouw, gebiedsontwikkeling, binnenstad, cultuur, voorzieningen, groen, water, bereikbaarheid en openbare ruimte. Binnenstad: We werken verder aan de ontwikkeling van de binnenstad als economisch, cultureel en maatschappelijk hart van Almelo. Daarbij investeren we in verblijfskwaliteit, vergroening, ontmoetingsplekken en aantrekkelijke openbare ruimte. Versterken van cultuur en erfgoed: We geven uitvoering aan de Cultuur- en Erfgoedvisie 2025-2035. Daarmee dragen we bij aan een sterker stedelijk voorzieningenniveau. We doen nader onderzoek naar de haalbaarheid van een nieuw theater aan de Stadskade en zetten ons in voor de komst van de Music Dome. Uitvoeringsfase Spoorzone en Stadskade: Een deel van de herstructurering van Kerkelanden komt tot uitvoering, voor Westerdok wordt het omgevingsplan voorbereid en gaan deelplannen de komende jaren richting uitvoering.