Programmabegroting 2022 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2022.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting Gemeente Almelo 2022
INT-78697
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................ 2 1. Voorwoord .......................................................................................................................................................... 3 2. Algemeen ............................................................................................................................................................ 4 2.1 Inleiding ........................................................................................................................................................ 4 2.2 Corona in de begroting 2022 ........................................................................................................................ 5 2.3 Samenvatting ................................................................................................................................................ 6 3. Financiële keuzes ................................................................................................................................................ 9 3.1 Samenvatting ................................................................................................................................................
9 3.2 Financieel Meerjarenperspectief .................................................................................................................. 9 3.3 Mutaties Financieel Meerjarenperspectief ................................................................................................ 12 3.4 Begrotingssaldo .......................................................................................................................................... 20 3.5 Herstel eigen vermogen .............................................................................................................................. 22 4. Beleidsbegroting ............................................................................................................................................... 23 4.1 Programmaplan .......................................................................................................................................... 23 4.2 Basisbegroting ............................................................................................................................................ 66 5. Paragrafen .........................................................................................................................................................
97 5.1 Lokale heffingen ......................................................................................................................................... 97 5.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................................. 105 5.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................... 110 5.4 Financiering............................................................................................................................................... 120 5.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................... 123 5.6 Verbonden partijen ................................................................................................................................... 130 5.7 Grondbeleid .............................................................................................................................................. 133 5.8 Dienstverlening .........................................................................................................................................
137 5.9 Wijksturing ................................................................................................................................................ 139 5.10 Majeure projecten .................................................................................................................................. 142 6. Financiële begroting ........................................................................................................................................ 145 6.1 Overzicht van baten en lasten .................................................................................................................. 145 6.2 Incidentele baten en lasten ...................................................................................................................... 153 6.3 Uiteenzetting financiële positie ................................................................................................................ 157 7. Bijlagen ........................................................................................................................................................... 168 7.1 Verbonden partijen ...................................................................................................................................
168 7.2 Delegatieregister ...................................................................................................................................... 178 7.3 Stand van zaken moties ............................................................................................................................ 180
2
1. Voorwoord Het college presenteert u met trots de Programmabegroting 2022. Terugkijkend op een periode van flinke bezuinigingen en moeilijke keuzes kunnen we nu onze blik richten op een toekomst die weer perspectief biedt. Dit is tevens de laatste begroting van dit college en deze gemeenteraad. Gezamenlijke inzet De resultaten van deze begroting vloeien voort uit een periode waarin we voor grote uitdagingen hebben gestaan om het herstelplan gerealiseerd te krijgen, maar ook om de dynamiek in het sociaal domein verder onder controle te krijgen. We komen van een algemene reserve van - 20,7 miljoen euro eind 2015 en gaan naar een verwachte stand van 25 miljoen euro eind 2022. Een verbetering van bijna 46 miljoen euro in 7 jaar. Dit is het resultaat van onze gezamenlijke inzet van de afgelopen jaren. Een inzet die er tevens voor heeft gezorgd dat we met het voorliggend meerjarenperspectief kunnen concluderen de voorgenoemde uitdagingen goed het hoofd hebben weten te bieden. Alle inspanningen die we gepleegd hebben om de beleidsuitvoering op een andere koers te krijgen en om deze efficiënter in te kunnen richten, zijn in de basis goed gelukt. Daarnaast is het financieel perspectief van Almelo verbeterd door extra rijksmiddelen die beschikbaar zijn gekomen.
De gemeente kan verder aan de slag met reeds ingezette ontwikkelingen die een nieuwe en verbeterde impuls zullen geven aan Almelo. Denk hierbij aan de verbeteringen binnen vastgoed en de grondverkopen, de mooie en zichtbare ontwikkelingen in de binnenstad, de totstandkoming van het XL Businesspark, 'Almelo, Twentse Banenmotor' en Almelo Waterstad. Het stemt dit college tot grote dankbaarheid naar eenieder die dit mede mogelijk gemaakt heeft. We zien de toekomst vol vertrouwen tegemoet. Niettemin blijft de uitdaging groot om, vooral het sociaal domein, financieel in control te blijven. We hebben hierin grote stappen gezet, waarbij het nu zaak is om de doorontwikkeling van de stad te versterken. De basis hiervoor is gelegd in de Perspectiefnota 2021. Met het reserveren van 7 miljoen euro in het stadsontwikkelingsfonds in deze begroting, kunnen we daar ook daadwerkelijk stappen in zetten. Deze begroting en meerjarenraming doen recht aan onze ambitie om een stad te zijn waar we kansen creëren en benutten. Dat verdient Almelo: alle inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties die onze gemeente samen zo aantrekkelijk maken.
Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,
F.W. van Ardenne
A.J. Gerritsen
3
2. Algemeen 2.1 Inleiding Met dit document presenteren wij u de programmabegroting voor het jaar 2022. De kaders en uitgangspunten uit de perspectiefnota 2021 en het daarin opgenomen financieel meerjarenperspectief vormen de basis voor deze begroting. Wijziging ten opzichte van de programmabegroting 2021 Ten opzichte van de programmabegroting 2021 is een wijziging doorgevoerd, met het doel de leesbaarheid en de informatiewaarde van de begroting te verbeteren. Het betreft de volgende wijziging: • Op verzoek van de commissie planning en control is er een paragraaf majeure projecten in de begroting opgenomen. Deze paragraaf geeft inzicht in de stand van zaken van de door de gemeenteraad benoemde majeure projecten. De paragraaf in deze programmabegroting toegevoegd als een pilot. Als pilotproject is daarbij de nieuwbouw van het zwembad/herontwikkeling Sportpark gekozen. Financiële keuzes In hoofdstuk 3 vindt u de financiële keuzes voor de begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025. Deze keuzes presenteren wij als mutaties op het financieel meerjarenperspectief. Ook geven wij in dit hoofdstuk inzicht in de incidentele- en structurele begrotingssaldi. Hierbij is van belang dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Daarnaast wordt de voortgang van het financiële herstelplan besproken.
Beleidsbegroting De beleidsbegroting (hoofdstuk 4) bestaat uit een uitwerking van de programma's en de basisbegroting. De programma's vormen de speerpunten in deze raadsperiode. De basisbegroting is stabiel en verandert alleen als het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) dat voorschrijft. In de programma's wordt ook kort ingegaan op de effecten van corona. Paragrafen Hoofdstuk 5 bevat de verplichte paragrafen lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid en de additionele paragrafen dienstverlening. wijksturing en majeure projecten. Financiële begroting In de financiële begroting (hoofdstuk 6) geven we een overzicht van de baten en lasten per taakveld en de uiteenzetting van de financiële positie. Met het meerjarig investeringsplan (MIP) wordt inzicht gegeven in de investeringsprojecten die gepland staan voor het begrotingsjaar 2022 en de drie jaren daarna. In het overzicht met incidentele baten en lasten geven we een toelichting op de incidentele posten. Bijlagen In de bijlagen over de verbonden partijen geven we inzicht in de financiële positie van de verbonden partijen. Verder presenteren we de wijzigingen in het delegatieregister en bespreken we de stand van zaken van de aangenomen moties.
4
2.2 Corona in de begroting 2022 Het coronavirus domineert de maatschappij al meer dan anderhalf jaar. De impact van de getroffen maatregelen op inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen is groot geweest. De recente versoepelingen bieden voor velen weer perspectief. De (financiële) impact op de gemeente Almelo is minder groot dan aanvankelijk werd gevreesd. De ontvangen compensatie vanuit het Rijk heeft ervoor gezorgd dat de financiële positie niet verder onder druk is komen te staan. De effecten van het coronavirus werken op twee manieren door in de voorliggende begroting: 1.
Wij hebben onze financiële raming bij parkeren bijgesteld. Als gevolg van de coronacrisis bleven de gerealiseerde parkeerinkomsten in 2020 en naar verwachting ook in 2021 fors achter bij het bedrag dat hiervoor structureel is begroot (2,2 miljoen euro). Ook nu de beperkende coronamaatregelen grotendeels zijn opgeheven verwachten wij niet dat de parkeeropbrengsten terugkomen op het oude niveau. Zo leidt de toename van het thuiswerken naar verwachting tot blijvend minder parkeerabonnementen en tegoedkaarten.
2.
Corona heeft effect op het bereiken van onze beleidsdoelstellingen en op het uitvoeren van geplande activiteiten. Dit komt tot uiting in de programmaplan van deze begroting. Per programma gaan wij in op de gevolgen van corona voor onze stad, en daarmee samenhangend ook op de gevolgen voor de doelstellingen van onze programma’s.
5
2.3 Samenvatting In de programmabegroting maken we concreet wat we in 2022 willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat mag kosten. We zetten de lijn voort die is ingezet bij de perspectiefnota 2021 en richten ons op het realiseren van de doelstellingen zoals we die hebben vastgelegd in de programma’s. Financieel perspectief Het financieel meerjarenperspectief is ten opzichte van de perspectiefnota 2021 verbeterd. Vooral de aanvullende middelen in het gemeentefonds dragen bij aan het verbeterde financieel perspectief. Dit stelt ons in staat om door te gaan met investeren in de stad. We reserveren hiervoor tot en met 2025 7 miljoen euro in het stadsontwikkelingsfonds. Ook verbeteren we de leefbaarheid in wijken en zetten we in op extra toezicht en handhaving. Met het aanvalsplan laaggeletterdheid en met de inzet van schuldenspecialisten blijven we ook inzetten op de ontwikkeling van onze inwoners. De begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025 zijn zowel incidenteel als structureel sluitend. Dit betekent dat structurele lasten in deze jaren worden afgedekt met structurele baten. Ontwikkeling woonlasten De woonlasten voor een gemiddeld gezin met een eigen woning stijgen in 2022 ten opzichte van 2021 met 22 euro (2,5%). De stijging is daarmee lager dan in voorgaande jaren.
Voor een (eenpersoons) huurder stijgen de woonlasten ten opzichte van 2021 met 12,50 euro (3,05%). Dit bedrag wijkt af omdat een huurder geen onroerende zaakbelasting en geen rioolheffing-eigenarendeel betaalt. Beleidsinhoudelijke samenvatting Het programma zorg zet ook in 2022 nadrukkelijk in op preventieve activiteiten. Het voorkomen van gezondheidsproblemen bij inwoners blijft daarbij het uitgangspunt. Daar waar mogelijk, richten we ons op het efficiënter en effectiever inrichten van de zorg. In samenwerking met onze partners, ligt de focus bij de preventieagenda in eerste instantie op de opgaven die door de stad zelf zijn aangedragen: het voorkomen van (vecht)scheidingen en het bevorderen van een gezonde leefstijl van onze inwoners. Ook starten we een voorlichtingscampagne om ouderen beter voor te bereiden, zodat zij in de toekomst veilig en zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven wonen. Via het project ‘Sociale basis op orde’ willen we beter de eigen potentiële uitvoeringskracht benutten die in de wijken reeds aanwezig en beschikbaar is. In 2022 pakken we laaggeletterdheid aan. Verder gaan we twee pilots draaien rondom jeugdhulp in het onderwijs, waarbij we de mogelijkheid bekijken om de individuele bekostiging van jeugdhulp in het onderwijs om te zetten naar groepsgerichte financiering.
Het idee hierachter is om daarmee de administratieve druk te verlichten, de kwaliteit van jeugdhulp te verbeteren en een besparing van 10% van de kosten van jeugdhulp op school te realiseren. Ten slotte gaan we een pilot draaien met een BSO plus groep, waarbij het plusdeel bestaat uit kleinere, prikkelarme groepen met passende begeleiding. De ontwikkelvisie voor een nieuw bedrijventerrein voor grootschalige kavels, het XL-2 Businesspark, komt gereed binnen het programma Economie en Participatie. Deze visie schetst op welke wijze in Almelo een duurzaam bedrijventerrein voor hightech en logistiek ontwikkeld zal gaan worden. We streven ook weer in 2022 naar hoge cijfers voor de dienstverlening van ons Ondernemersloket. Ondernemers weten het Ondernemersloket steeds beter te vinden voor hun arbeidsmarktvraagstukken. We realiseren een gezamenlijk investeringsvoorstel met de partners en laten zien hoe Almelo Waterstad steeds meer gezicht krijgt en op welke wijze het Almelo Nordhornkanaal bevaar gemaakt zal worden. Als het gaat om de uitkeringen in Almelo, verwachten we in 2022 dat de behoefte daaraan daalt omdat steeds meer Almeloërs een baan hebben bij één van de vele werkgevers.
Waarbij elk gewerkt uur telt! Ten slotte gaan we met onze aanpak van het Schuldenlab zorgen dat minder Almeloërs problematische schulden hebben en gebruik moeten (blijven) maken van ondersteuning middels bewindvoering.
6
In de binnenstad ligt de prioriteit bij het terugdringen van de leegstand door transformatie en het verbeteren van de samenwerking tussen partners in de stad. We maken een ontwikkelstrategie en plan voor de herontwikkeling van de Stadskade (het gebied tussen de bibliotheek, het stadhuis en het Marktplein, inclusief Havenblok) die bijdragen aan de strategische programmadoelen voor de Binnenstad. Verder geven we uitvoering aan het ontwikkelplan Gravenkwartier (voorheen genoemd Grotestraat Noord). Daarbij ligt de nadruk op het komen tot transformatie van nog meer panden in dit gebied naar wonen, herinrichting van de openbare ruimte en samenwerking en eigenaarschap. Ook verwachten we dat er bij zowel de ondernemers als de vastgoedeigenaren voldoende draagvlak is om een BIZ (Bedrijven Inversteringszone) in te voeren. Met deze BIZ-gelden gaan we de ambities voor de binnenstad mede waarmaken. Samen met onze partners in de binnenstad zetten we een stap om te komen tot een eenduidige en herkenbare brand voor de binnenstad. Van alle verschillende merken en kreten - zoals Almelo loves you, Almelo waterstad, Almelo altijd wat te doen, Almelo verrast - gaan we naar een consistent merk. Hiermee kunnen we ons verder profileren, nieuwe bezoekers trekken en daarmee verder door ontwikkelen als (regionale) winkelstad.
Vanuit veiligheid zetten we in op de uitvoering van meer integrale controles, in samenwerking met onze partners (o.a. de politie, belastingdienst, het Openbaar Ministerie en inspectiediensten). Door ons aan te sluiten bij Meld Misdaad Anoniem willen wij criminele samenwerkingsverbanden verstoren en hier beter zicht op krijgen. Ook zullen wij de samenwerking aangaan met het lector maatschappelijke weerbaarheid van Saxion Hogeschool (‘Safety and Security lab’) inzake cyberweerbaarheid en het tegengaan van cybercriminaliteit. De gemeente gaat in 2022 intensief participeren binnen het regionaal programma Jeugd en Criminaliteit. Het programma is gericht op vroegsignalering en preventie, om te voorkomen dat jeugd afglijdt richting criminaliteit. Om polarisatie in een vroeg stadium aan te pakken en om escalatie te voorkomen, zullen de betrokken functionarissen getraind worden om signalen hiervan te herkennen en daar waar mogelijk preventief op te treden. Verder gaan we binnen het programma veiligheid in 2022 meer informatie gestuurd werken. Op deze manier willen wij meer werken vanuit overzicht, trends en ontwikkelingen en minder reactief en op basis van incidenten acteren. Binnen het programma Duurzaamheid zetten we meer in op bewustwording door inwoners en bedrijven te stimuleren bij het nemen van energiebesparende maatregelen (zoals isolatie) en het opwekken van duurzame energie.
We gaan inwoners, bedrijven, corporaties en instellingen stimuleren om hun eigen omgeving te vergroenen en meer water vast te houden. Dit doen we met de nieuwe stimuleringsregeling, een campagne en door verschillende acties. Verder gaan we door met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen voor de overgang naar aardgasvrij voor drie reeds door de raad geselecteerde gebieden. Dit doen we samen met inwoners en andere stakeholders. Hierbij staat betaalbaarheid voor inwoners centraal. Vooralsnog is de invoeringsdatum voor de Omgevingswet vastgesteld op 1 juli 2022. De omgevingsvisie is ondertussen vastgesteld en dient als vertrekpunt voor maatschappelijke opgaven en initiatieven vanuit de samenleving. De manier waarop participatie plaatsvindt en in welke gevallen, wordt voor invoering van de wet vastgelegd in participatiebeleid en/of in een participatieverordening. Als pilot wordt een omgevingsplan voor de binnenstad gemaakt. Met de ervaringen die daarmee worden opgedaan, worden alle bestemmingsplannen van Almelo de komende jaren omgezet in een omgevingsplan. We hebben al wat ervaringen opgedaan met de intaketafel en de omgevingstafel. Dat is veelbelovend. Om in 2022 binnen 8 weken een vergunning te kunnen afgeven, moet de afstemming met externe partners nog wat scherper. Hier gaan we verder op inzetten.
Ondertussen worden medewerkers geschoold om hun werkzaamheden uit te kunnen voeren onder de Omgevingswet en daarnaast ook om in de geest van de wet te werken.
7
Binnen het programma Nieuwstraatkwartier worden in 2022 de nieuwe aardgasvrije woningen in de Witvoeten- en Gravenstraat en de heringerichte openbare ruimte opgeleverd. Deze straten worden klimaatadaptief en krijgen een eigentijdse uitstraling. De uitvoering van de Ontwikkelstrategie voor het bedrijventerrein Achter de molen gaat starten. De komende jaren zetten we in om dit binnenstedelijke bedrijventerrein te transformeren naar een toekomstbestendige locatie. Voor de korte termijn gaan we samen met een groep bewoners en ondernemers activiteiten ontwikkelen om verdere verloedering tegen te gaan. De aanpak voor woningverbetering -en verduurzaming krijgt een vervolg. We onderzoeken hoe deze aanpak van onderop bewoners stimuleren - is op te schalen, zodat deze benut kan worden in andere kwetsbare wijken. Bewonersinitiatieven zijn essentieel gebleken om de beweging in de wijk, samen met bewoners en ondernemers, op gang te houden. Door corona kwamen veel van de activiteiten stil te liggen. In 2022 geven we bewonersinitiatieven een boost door bestaande en nieuwe bewonersgroepen te stimuleren actief te worden en activiteiten te ontwikkelen. We ondersteunen deze activiteiten en brengen (groepen van) bewoners met elkaar in contact. Vanuit wijksturing starten we samen met omwonenden met het ontwikkelen van een visie op integrale revitalisatie van het Schelfhorstpark.
Het gaat om zowel de inrichting als het gebruik van het park. Ook kijken we samen met de omwonenden/gebruikers van de openbare ruimte rondom het winkelcentrum De Schelf hoe we in deze openbare ruimte een kwaliteitsslag kunnen maken. Naar aanleiding van de herinrichting van het winkelcentrum De Gors wordt in samenwerking met de omwonenden een plan opgesteld en realiseren we het bewonersinitiatief voor een hondenspeelveld en/of een hondenlosloopveld in de Riet/Nieuwland. Omdat door corona veel activiteiten stil vielen, gaan we in 2022 een boost geven aan het stimuleren van bewonersinitiatieven. Dit doen we door bestaande en nieuwe bewonersgroepen te stimuleren actief te worden en activiteiten te ontwikkelen. We ondersteunen deze activiteiten en brengen (groepen van) bewoners met elkaar in contact. Ook realiseren we cameratoezicht om zo te komen tot ‘een autoluwe Hofkampstraat’. Hierbij worden bewoners betrokken. Ten slotte richten we ons binnen de wijk Ossenkoppelerhoek op buurt de Boomsplaats. We willen deze buurt beter leren kennen door middel van de ABCD-methode. In het voorjaar 2022 starten wij daarmee onder het motto ‘Iedereen heeft een talent en kan een bijdrage leveren aan het buurtleven’.
8
3. Financiële keuzes 3.1 Samenvatting • • • •
Het financieel meerjarenperspectief is ten opzichte van de perspectiefnota 2021 verbeterd. Vooral de aanvullende middelen in het gemeentefonds dragen bij aan het verbeterde financieel perspectief. Er wordt tot en met 2025 7 miljoen euro gereserveerd in het stadsontwikkelingsfonds. De begroting 2022 en meerjarenraming zijn zowel incidenteel als structureel financieel sluitend.
3.2 Financieel Meerjarenperspectief In onderstaande tabel wordt het Financieel Meerjarenperspectief (FMP) voor de periode 2022-2025 gepresenteerd. De begroting 2022 is reëel en structureel sluitend. Dit betekent dat de structurele lasten worden afgedekt met structurele baten. Daarmee wordt voldaan aan het belangrijkste criterium voor repressief (regulier) provinciaal toezicht. Ook de meerjarenraming 2023-2025 laat voordelen zien, maar die voordelen worden in latere jaren kleiner. Het structurele begrotingssaldo loopt af van ruim 10 miljoen euro voordeel in 2022 naar een voordeel van 230.000 euro in 2025. Financieel meerjarenperspectief Begrotingssaldo na bestemming
2022 -0,04 V
2023 -4,13 V
2024 -0,83 V
2025 -0,23 V
Waarvan: incidentele baten en lasten Waarvan: dotatie financieel herstel Totaal incidentele baten en lasten
5,57 N 4,50 N 10,07 N
-0,51 V
0,36 N
0,00
-0,51 V
0,36 N
0,00
Structureel begrotingssaldo -10,11 V -3,62 V -/- = voordeel/baten, + = nadeel/lasten (bedragen * 1.000.000 euro)
-1,19 V
-0,23 V
Ten opzichte van de perspectiefnota 2021 is er sprake van een verbetering van het (structurele) financiële perspectief. Deze verbetering wordt volledig verklaard door de extra middelen die in het gemeentefonds worden begroot ter compensatie van de tekorten bij de Jeugdhulp. In 2022 wordt een extra inkomst begroot van 7,85 miljoen euro en dat loopt terug tot 3,83 miljoen euro in 2025. In het structurele begrotingssaldo is ook het laatst bekende herverdeeleffect van de herijking gemeentefonds opgenomen; 312.000 euro structureel vanaf 2023. We nemen het herverdeeleffect op, omdat dit het inzicht in de meerjarenraming vergroot. Bovendien doet het recht aan de toezegging om de raad te informeren bij belangrijke ontwikkelingen in het herijkingsproces. Onze toezichthouder is echter van mening dat gemeenten verwachte voordelen van de herijking niet mogen verwerken in de begroting. Dit betekent dat de toezichthouder zeer waarschijnlijk het structurele begrotingssaldo hierop zal aanpassen. Door de extra baten in het gemeentefonds is er ruimte om te investeren in de stad. Het college stelt voor om tot en met 2025 7 miljoen euro te reserveren voor stadsontwikkeling. Verder worden er middelen beschikbaar gesteld voor het aanvalsplan laaggeletterdheid, schuldenspecialisten, leefbaarheid en wonen en informatieveiligheid. Het verwachte financiële effect van de coronacrisis is beperkt.
De begrote parkeeropbrengsten worden structureel met 200.000 euro verlaagd.
9
Een overzicht van alle belangrijke mutaties in het financieel meerjarenperspectief is opgenomen in paragraaf 3.3. van deze begroting.
Gehanteerde uitgangspunten financieel meerjarenperspectief In deze programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 zijn conform de perspectiefnota 2021 onderstaande uitgangspunten gebruikt. Het gaat daarbij om de grondslagen voor de ramingen bestaand beleid, zoals de loon- en prijscompensatie, de inflatiecorrectie voor belastingen, heffingen en tarieven en huren. Looncompensatie Voor de jaren 2022 t/m 2025 baseren wij ons op het Centraal Economisch Plan 2021 (CEP2021) van het Centraal Planbureau (CPB). Voor de loonontwikkeling gaan we uit van de index ‘prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers’. Looncompensatie
2022
2023
2024
2025
prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers Bron: Centraal economisch plan 2021, CPB
1,2%
2,0%
1,8%
2,1%
Prijscompensatie De prijscompensatie baseren wij op de index ‘prijs overheidsconsumptie, netto materieel (imoc, %)’. Prijscompensatie
2022
2023
2024
2025
prijs overheidsconsumptie (imoc, %) Bron: Centraal economisch plan 2021, CPB
1,4%
1,5%
1,5%
1,5%
Belasting, heffingen en tarieven Voor de indexatie van de belastingen, heffingen en tarieven gebruiken we een combinatie van 2/3 looncompensatie en 1/3 prijscompensatie. Belastingen, heffingen en tarieven
2022
2023
2024
2025
2/3 looncompensatie + 1/3 prijscompensatie
1,3%
1,8%
1,7%
1,9%
Circulaire gemeentefonds De meicirculaire 2021 van het gemeentefonds vormt de basis voor de programmabegroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025. Overheadpercentage opslag Het percentage bedraagt 50% en is niet gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren. Omslag-/rekenrente De rente wordt met een percentage van 1% doorbelast naar de taakvelden. Uitgangspunten raming Wmo en Jeugd De tarieven Wmo en Jeugd voor 2021 zijn nog niet bekend gemaakt, waardoor wij hebben gekozen om de tariefswijziging 2022 te baseren op die van 2020 en 2021. Tariefswijziging t.o.v. 2021
2022
Wmo HO
4,0%
Wmo - beschermd wonen
3,2%
Wmo - overig
3,2%
Jeugd
3,2%
10
In 2022 wordt, met uitzondering van Wmo - beschermd wonen, een volumedaling verwacht. Deze daling komt door de uitvoering van de maatregelplannen 1,2 en 3 in het sociaal domein. Volumewijziging t.o.v. 2021
2022
Wmo HO
daling
Wmo - beschermd wonen
gelijk
Wmo - overig
daling
Jeugd beschikbaarheidsvoorziening
daling
Jeugd overig
daling
Uitgangspunten raming BUIG/bijstand 2022 BUIG-budget (in miljoenen euro's)
38,8
Gemiddeld aantal personen in bijstand
2.400
Gemiddelde uitkeringslast (in euro's)
14.660
11
3.3 Mutaties Financieel Meerjarenperspectief Het vertrekpunt voor financieel meerjarenperspectief (FMP) is de perspectiefnota 2021. Het meerjarenperspectief uit deze perspectiefnota was globaal, maar richtinggevend. Onderstaande tabel geeft inzicht de mutaties die na de perspectiefnota 2021 zijn verwerkt in de voorliggende begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025. Financieel Meerjarenperspectief (FMP) A. Perspectiefnota 2021
2022 -0,44 V
2023 0,00
2024 -0,63 V
2025 0,00
Loon- en prijsontwikkelingen
0,06 N
0,13 N
0,11 N
0,10 N
Interne kostentoerekening Kapitaallasten
0,35 N -0,96 V
0,28 N -0,29 V
0,28 N -0,28 V
0,28 N -0,28 V
Treasury Parkeeropbrengsten
-0,25 V 0,21 N
-0,44 V 0,21 N
-0,24 V 0,21 N
-0,24 V 0,21 N
Spuk Sport
0,05 N
0,05 N
Meicirculaire 2021 gemeentefonds (RAAD-6730) Herijking gemeentefonds
-0,08 V
1,13 N -0,07 V
1,13 N -0,07 V
1,17 N -0,07 V
Aanvullende middelen gemeentefonds Overige mutaties (incl. toevoegen jaarschijf 2025)
-7,85 V -0,04 V
-4,71 V -0,07 V
-4,31 V 0,05 N
-3,83 V -0,47 V
B. Totaal autonome ontwikkelingen
-8,51 V
-3,78 V
-3,13 V
-3,13 V
Bestaande ontwikkelingen Taakstelling subsidies (amendement programmabegroting 2021) Nieuw Sportpark - amendement verbreding wedstrijdbad (RAAD-6559)
0,03 N 0,01 N
0,01 N
Rechtspositie politieke ambtsdragers (RAAD-6627) Vrijval budget kunst (B&W-8500)
0,10 N -0,02 V
0,10 N -0,02 V
0,10 N -0,02 V
0,09 N -0,02 V
0,01 N 0,50 N
0,01 N 0,50 N
0,01 N 0,50 N
1,00 N
1,00 N
Autonome ontwikkelingen
Zorgplicht kunstgrasvelden (B&W-8748) Behoedzaamheidsstelpost Stelpost autonome ontwikkelingen sociaal domein Nieuwe ontwikkeling Schuldenspecialisten
0,35 N
Wet Kwaliteitsborging bouwen (Wkb)
0,15 N
0,30 N
0,30 N
0,30 N
Grotestraat Noord Aanvalsplan laaggeletterdheid
0,25 N
0,06 N 0,12 N
0,06 N 0,14 N
0,06 N 0,12 N
Leefbaarheid en wonen Informatieveiligheid
0,31 N 0,19 N
0,34 N 0,19 N
0,34 N 0,19 N
0,34 N 0,19 N
Inzet GGD voor Omgevingswet
0,01 N
0,01 N
0,01 N
0,01 N
Stadsontwikkelingsfonds (incidenteel) Stadsontwikkelingsfonds (structureel)
5,00 N 0,50 N
0,50 N
0,50 N
0,50 N
Digitalisering bouwdossiers Versterken vastgoedbeheer
0,25 N 0,31 N
0,31 N
0,31 N
0,31 N
Ondersteuning programmamanagement
0,08 N
12
Extra inzet auditfunctie
0,10 N
C. Totaal ontwikkelingen D. Geactualiseerd perspectief (A + B + C)
7,61 N -1,34 V
2,42 N -1,36 V
3,44 N -0,31 V
3,42 N 0,29 N
Dekkingsmaatregelen Stelpost nieuw beleid
-0,19 V
-0,19 V
-0,19 V
-0,19 V
Stelpost areaaluitbreiding Verhogen taakstelling uitbreiding functieboek
-0,02 V -0,43 V
-0,02 V
-0,02 V
-0,02 V
Dekking Meerjaren Onderhoudplan (MOP)
-0,17 V
-0,17 V
-0,17 V
-0,17 V
Verhogen opbrengsten verkoop vastgoed
-0,15 V
-0,15 V
-0,15 V
-0,15 V
E. Totaal dekkingsmaatregelen
-0,95 V
-0,52 V
-0,52 V
-0,52 V
Tussenstand perspectief begroting 2022 (D+E)
-2,29 V
-1,88 V
-0,83 V
-0,23 V
Toevoeging financieel herstel
2,25 N
-2,25 V
Financieel Meerjarenperspectief - Begroting 2022 Bedragen x 1 miljoen euro
-0,04 V
-4,13 V
-0,83 V
-0,23 V
Toelichting Autonome ontwikkelingen Loon- en prijsontwikkelingen Jaarlijks worden de prijsgevoelige budgetten geïndexeerd (1,4% in 2022) en worden de salarissen en sociale lasten opnieuw berekend op basis van de vastgestelde formatie en de verwachte loonontwikkeling. De bijdragen aan verbonden partijen zijn in de begroting verwerkt conform de vastgestelde begrotingen voor 2022. Wij zien bij alle verbonden partijen een stijging van de gemeentelijke bijdrage als gevolg van loon- en prijscompensatie. De effecten van de nog af te sluiten CAO voor gemeenteambtenaren vanaf 2021 en de ontwikkeling van de pensioenpremies zijn op dit moment nog niet bekend. Hiervoor is een bedrag van 1,7 miljoen euro gereserveerd. De reserveringen voor loon- en prijsontwikkelingen voor de jaren 2023 t/m 2025 zijn gebaseerd op het Centraal Economisch Plan 2021 (CEP2021) van het Centraal Planbureau (CPB). Interne kostentoerekening De interne kostentoerekening is voor de begroting 2022 geactualiseerd.
Uit de actualisatie volgt een nadelig financieel effect dat als volgt wordt verklaard: • Als gevolg van een naar verwachting tijdelijke daling in het aantal grondexploitaties en de werkzaamheden die hiervoor worden uitgevoerd is de kostentoerekening aan grondexploitaties voor 2022 incidenteel naar beneden bijgesteld (75.000 euro); • Er heeft op basis van de realisatie in de afgelopen jaren een verschuiving plaatsgevonden in het aantal uren dat wordt toegerekend aan te activeren investeringen in de openbare ruimte en het aantal uren dat wordt besteed aan onderhoud (115.000 euro); • Er kunnen op grond van de regels voor kostendekkendheid vanaf 2022 minder kosten worden toegerekend aan de leges voor omgevingsvergunningen (160.000 euro).
13
Kapitaallasten De kapitaallasten van bestaande investeringen en de stelposten voor kapitaallasten zijn meerjarig doorgerekend. Er is sprake van een voordeel van 286.000 euro per jaar. Dit voordeel hangt vrijwel volledig samen met het incidenteel uitnemen van de jaarschijf voor vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte in 2022 (kunstwerken, verharding, verlichting, VRI's en groen). Dit betekent niet dat er in 2022 geen investeringen worden uitgevoerd. De projecten waar in 2022 aan wordt gewerkt en die in 2022 worden opgeleverd kunnen worden uitgevoerd binnen de beschikbare kapitaallastenruimte vanuit de jaarschijf 2021. Projecten die in 2022 worden voorbereid en in 2023 tot uitvoering komen, leiden vanaf 2024 tot kapitaallasten en kunnen worden gedekt vanuit de beschikbare kapitaallastenruimte voor dat jaar. In het jaar 2022 is op basis van de historische onderuitputting op kapitaallasten incidenteel een aanvullende stelpost onderuitputting kapitaallasten opgenomen van 679.000 euro. Treasury De leningenportefeuille van opgenomen en uitgezette gelden is voor deze begroting geactualiseerd. Bij de consolidatie van 65 miljoen euro aan kortlopende leningen in 2020 is er ten opzichte van de begroting een rentevoordeel ontstaan van 275.000 euro, hetgeen samenhangt met de huidige lage en soms zelfs negatieve rentestanden.
Ook de komende jaren voorzien wij dat herfinanciering van bestaande leningen tegen een lagere rente kan plaatsvinden. In de meerjarenraming houden wij voorzichtigheidshalve wel rekening met een lichte stijging van het huidige rentepercentage. Parkeeropbrengsten Door de coronacrisis bleven de gerealiseerde parkeerinkomsten in 2020 en naar verwachting ook in 2021 fors achter bij het bedrag dat hiervoor meerjarig structureel is begroot (2,2 miljoen euro). Ook nu de beperkende coronamaatregelen grotendeels zijn opgeheven verwachten wij niet dat de parkeeropbrengsten terugkomen op het oude niveau. Zo leidt de toename van het thuiswerken naar verwachting tot blijvend minder parkeerabonnementen en tegoedkaarten. De parkeerinkomsten worden in deze begroting daarom bijgesteld. In het verlengde daarvan zullen wij onderzoeken of het mogelijk is om de kosten van onze parkeervoorzieningen terug te brengen. De ontwikkelingen in de binnenstad maken het daarnaast noodzakelijk om de gehele parkeereconomie in de binnenstad opnieuw te bekijken. SPUK sport Vanaf 1 januari 2019 is de btw-sportvrijstelling verruimd. Hiermee is de aftrek van voorbelasting op de kosten betreffende aanschaf, onderhoud, beheer en exploitatie van sportaccommodaties komen te vervallen. Ter compensatie vraagt de gemeente de specifieke uitkering stimulering sport (SPUK) aan.
Deze subsidie werd in onze meerjarenraming geheel ten laste van de exploitatie verantwoord, maar kan in de praktijk rechtstreeks in mindering worden gebracht op investeringen in sport, hetgeen wij bij investeringen groter dan 100.000 euro (nieuwbouw zwembad, kunstgrasvelden) reeds op deze wijze verwerken. Tegenover het nadeel in het perspectief staat dus een voordeel op de kapitaallasten. Meicirculaire 2021 gemeentefonds Het netto effect van de meicirculaire kent een voordeel van 80.000 euro in 2022, maar nadelen van ruim 1,1 miljoen euro in de jaren erna. De belangrijkste verklaring voor het nadelige netto effect is de actualisatie van de maatstaven inwoners jonger dan 18 jaar en bijstandsontvangers. De aantallen bijstandsgerechtigden en aantallen inwoners jonger dan 18 jaar zijn in de financiële doorrekening van de meicirculaire naar beneden bijgesteld. Hierdoor ontvangen wij naar verwachting in de toekomst minder middelen uit het gemeentefonds. Herijking gemeentefonds In de perspectiefnota 2021 (RAAD-6655) is de raad geïnformeerd over de herijking van het gemeentefonds. Op basis van de voorlopige herverdeling vanuit het Rijk hadden wij in de perspectiefnota een bedrag van 240.000 euro vanaf 2023 opgenomen. Onlangs heeft het Rijk een nieuw verdeelvoorstel gemeentefonds gepubliceerd. 14
In het nieuwe voorstel stijgt het bedrag voor Almelo van ruim 3 euro per inwoner extra naar 4 euro per inwoner extra. Wij verwerken deze bijstelling in het financieel meerjarenperspectief. Invoering van het nieuwe verdeelmodel wordt voorzien per 1 januari 2023. Aanvullende middelen gemeentefonds Het Rijk en de VNG hebben in het voorjaar afspraken gemaakt over financiële compensatie van gemeenten in 2022. Dit naar aanleiding van de arbitragezaak over extra middelen jeugdhulp. Het Rijk stelt voor 2022 ongeveer 1,3 miljard euro aanvullend beschikbaar. Eind juni heeft het Rijk een concept verdeling gepubliceerd. Almelo ontvangt in 2022 circa 7,85 miljoen euro extra in het gemeentefonds. Een nieuw kabinet zal moeten besluiten over de structurele financiën en noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdzorg in de toekomst effectief en beheersbaar te houden. De uitspraak van de Commissie van Wijzen dient daarbij als zwaarwegende inbreng. Bestaande ontwikkelingen Taakstelling subsidies (amendement programmabegroting 2021) Bij de besluitvorming over de programmabegroting 2021 is het amendement "Bijstelling voorgenomen bezuiniging subsidie bibliotheek, Stadsmuseum en Almelo Sociaal" aangenomen. Het amendement draagt het college op de kosten voor 2022 van 25.000 euro te betrekken bij de programmabegroting 2022.
Nieuw sportpark - amendement verbreding wedstrijdbad (RAAD-6559) Bij de besluitvorming over het nieuwe sportpark is het amendement "Verbreden wedstrijdbad tot 16 meter" aangenomen. De structurele kapitaallasten van de verbreding bedraagt in het eerste jaar 7.400 euro en lopen daarna geleidelijk af. Rechtspositie politieke ambtsdragers (RAAD-6627) De structurele kosten die voortvloeien uit het raadsbesluit met betrekking tot de vaststelling van de 'Verordening rechtspositie raads- en commissieleden gemeente Almelo 2021' zijn verwerkt in de voorliggende begroting en meerjarenraming. Vrijval budget kunst (B&W-8500) Het college heeft besloten om de gemeentelijke kunstwerken waar geen belangstelling meer voor is over te dragen aan de Stichting Onterfd Goed. Op verzoek van Kunsthandel Alberts wordt de overeenkomst voor beheer en verhuur van gemeentelijke kunstwerken beëindigd. De structurele besparing van de jaarlijkse kosten voor beheer vanaf 2022 vloeit terug naar de algemene middelen. Zorgplicht kunstgrasvelden (B&W-8748) Het college heeft besloten om de kunstgrasvelden te beheren en in te richten conform het “Zorgplichtdocument milieukunstgrasvelden” van de Branchevereniging Sport en Cultuurtechniek (BSNC).
Dit betekent dat voor alle kunstgrasvoetbalvelden waar rubbergranulaat als instrooimateriaal gebruikt is, gezorgd zal worden voor maatregelen om te voorkomen dat de korrels in het milieu komen. Het college stelt voor om een krediet beschikbaar te stellen van 157.000 euro, met bijbehorende kapitaallasten van 9.400 euro vanaf 2023. Behoedzaamheidsstelpost De structurele behoedzaamheidsstelpost is een begrotingspost om schommelingen in het gemeentefonds op te vangen. Na de laatste inzet bij de meicirculaire 2021 staat de behoedzaamheidsstelpost structureel op 0 euro. Daarmee zijn er geen structurele middelen beschikbaar om schommelingen op te vangen. Een structureel bedrag als behoedzaamheidsstelpost van 500.000 euro is in onze ogen reëel gezien de totale omvang van het gemeentefonds van ongeveer 180 miljoen euro. Aanvullend daarop is ook de voorgenomen herijking van het 15
gemeentefonds per 1-1-2023 nog niet afgerond. In het financieel meerjarenperspectief is de laatste stand van zaken opgenomen, maar de VNG en de Raad voor het Openbaar Bestuur moeten nog advies uitbrengen over de nieuwe verdeling. Daarnaast is de voorlopige herverdeling gebaseerd op cijfers uit 2019. Actualisatie van deze cijfers kan financiële effecten hebben op het moment van invoering in 2023. Stelpost autonome ontwikkelingen sociaal domein Om de autonome ontwikkelingen in het sociaal domein, zoals hoge tariefstijgingen, te kunnen afdekken is bij de overgang van het sociaal domein naar de algemene uitkering een stelpost gevormd. Deze stelpost staat los van de taakstellingen in het sociaal domein en de opgave om te besparen op de zorguitgaven (maatregelplannen). De stelpost bedroeg initieel 4 miljoen euro structureel, maar na de inzet bij de begroting 2022 resteert vanaf 2023 nog 1 miljoen euro structureel. Bij de begroting 2022 is de stelpost ingezet om het verschil tussen de gereserveerde prijscompensatie o.b.v. CPB-cijfers en de verwachte tariefstijgingen in het sociaal domein financieel af te dekken. De prijscompensatie schommelt de laatste jaren rond de 1,5%, maar de tariefstijgingen in de zorg zijn jaarlijks tussen de 3% en 4%.
Het verschil van ongeveer 2% maal de omvang van de zorg van 50 miljoen euro is de extra inzet van 1 miljoen euro structureel die jaarlijks wordt gedekt uit deze stelpost. Ook de komende jaren verwachten wij dat de tariefstijgingen hoger zullen blijven dan de prijscompensatie o.b.v. CPBcijfers. Daarom wordt voorgesteld om aanvullende middelen te reserveren om de autonome ontwikkelingen, zoals tariefstijgingen, op te kunnen vangen binnen de begroting. Nieuwe ontwikkelingen Schuldenspecialisten In het Schuldenlab Almelo worden samen met (lokale) organisaties, bedrijven en inwoners, innovatieve manieren ontwikkeld om inwoners met schulden te helpen. Gelet op het succes van dit project willen wij de inzet van 4 schuldenspecialisten met een jaar verlengen. Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) De Omgevingswet en met name de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), die vooralsnog naar verwachting op 1 juli 2022 in werking treden, hebben gevolgen voor de lasten en baten van de leges. Zo kunnen er als gevolg van het verschuiven van taken van de gemeentelijke overheid naar marktpartijen, zoals de vergunningverlening voor het bouwtechnische deel en het toezicht op de naleving van bouwtechnische voorschriften, minder leges in rekening worden gebracht. Daar staat tegenover dat de wetgeving het mogelijk maakt om voor andere activiteiten juist wel leges in rekening te gaan brengen.
De uiteindelijke financiële gevolgen voor de leges zijn dan ook mede afhankelijk van gemeentelijke beleidskeuzes met betrekking tot dienstverlening en de tariefstelling. Voorzichtigheidshalve gaan wij in onze meerjarenraming uit van het maximale financiële effect zoals dat blijkt uit een financiële impactanalyse die wij hebben laten uitvoeren. In de komende periode worden enkele scenario's uitgewerkt en worden de financiële consequenties verder in beeld gebracht. Grotestraat Noord De Grotestraat Noord wordt op basis van de transformatievisie Grotestraat Noord heringericht. De openbare ruimte wordt getransformeerd van winkelgebied naar een stedelijke woonbuurt, waarbij de buurt actief wordt betrokken in de ontwerpfase. Het gebied wordt ingericht naar het beeld van de Doelenstraat. Zo wordt de typische winkelstraat-klinker vervangen door een gebakken klinker, het groen in de straat versterkt en uitgebreid door de aanplant van extra bomen en de aanleg van extra plantvakken. Daarnaast worden waterelementen toegevoegd en verbeterd. Voor deze werkzaamheden moeten de nodige bestaande elementen in de straat worden hersteld dan wel verwijderd en kabels en leidingen worden verlegd. Hiervoor is 1,2 miljoen euro benodigd. De kapitaallasten worden opgenomen in het meerjarenperspectief.
16
Aanvalsplan laaggeletterdheid Laaggeletterdheid is een veel voorkomend en weerbarstig probleem dat voor de doelgroep op bijna alle leefgebieden belemmeringen opwerpt en daardoor hun zelfredzaamheid en zelfstandige participatie in de samenleving bemoeilijkt. Daarnaast zorgt het voor een extra beroep op tal van sociale voorzieningen. Laaggeletterdheid veroorzaakt daardoor grote maatschappelijke kosten. Wij hebben daarom een naar doelgroep gedifferentieerd aanvalsplan laaggeletterdheid opgesteld, in overleg met het onderwijs, Taalpunt, de bibliotheek en andere partners. Het plan richt zich specifiek op het doorbreken van het taboe rond laaggeletterdheid en het vergroten van het bereik van met name mensen met een Nederlandstalige achtergrond. We bereiken deze mensen via werkgevers, maatschappelijke partners en onze eigen toegang. Daarnaast richten we ons op het voorkomen van laaggeletterdheid door het stimuleren en ondersteunen van laagtaalvaardige ouders. Ook willen we voor meer kinderen een bibliotheek op school realiseren en aansprekende activiteiten voor jongeren organiseren om hun taalvaardigheid, leesmotivatie en leesplezier te bevorderen. In 2022 starten we met de uitvoering van dit plan. Hiervoor worden in deze begroting middelen beschikbaar gesteld.
Leefbaarheid en wonen Het college stelt in deze begroting een aantal intensiveringen voor op het gebied van leefbaarheid en wonen. Deze maatregelen moeten gezamenlijk ervoor zorgen dat Almelo een stad is waarin het prettig wonen is. Eerste onderdeel betreft het vooruitlopend op toestemming van het ministerie en besluitvorming, reserveren van middelen voor de implementatie van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmpg). Bij de behandeling van de programmabegroting 2021 heeft het college aan de raad toegezegd om een haalbaarheidsonderzoek te doen naar toepassing van de Wbmgp. Op basis van onderzoek lijkt een aanvraag om selectieve woningtoewijzing op grond van de Wbmgp te gaan toepassen, haalbaar voor een aantal buurten in Almelo. Het ministerie van BZK moet akkoord gaan met onze analyse van noodzaak, geschiktheid, subsidiariteit en proportionaliteit. In de voorbereiding kijkt het ministerie mee en adviseert over de haalbaarheid. Om ook in de handhavende zin te kunnen optreden in situaties die een negatieve invloed hebben op de leefbaarheid in de stad en uitvoering te geven aan de al bestaande kaders die door het college en raad zijn vastgesteld is het noodzakelijk om een toezichthouder toe te voegen aan de formatie. Het betreft dan gebiedsgericht toezicht, in tegenstelling tot het vergunningsgerichte toezicht waarvoor al formatie beschikbaar is.
Het gebiedsgericht toezicht kan ingezet worden om de leefbaarheid in de stad te vergroten. Als laatste stelt het college voor om capaciteit beschikbaar te stellen voor beleidsmatige en juridische ondersteuning op het gebied van veiligheid. Deze capaciteit is nodig, naast de handhavingscapaciteit op straat, omdat er steeds meer bestuursrechtelijk wordt gehandhaafd. Dit brengt een uitbreiding van taken en verantwoordelijkheden met zich mee, die op een goede manier moeten worden vormgegeven en uitgevoerd. Informatieveiligheid Informatiebeveiliging bij gemeenten krijgt veel extra aandacht door de hack bij Hof van Twente maar ook door de dagelijkse diefstal van (persoons-)gegevens bij andere overheden en bedrijven. Mede naar aanleiding van ervaringen in andere gemeentelijke organisaties wordt voorgesteld te investeren in netwerksegmentatie. Dat is een belangrijke nieuwe technische maatregel om de nadelige gevolgen van een hack, bijvoorbeeld een ransomware aanval, te beperken. Daarvoor is structureel een bedrag van 185.000 euro benodigd. Inzet GGD voor Omgevingswet Eén van de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet is het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Gelet op de hieraan te stellen eisen is het 17
voor gemeenten zinvol om GGD’en te betrekken bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Hiervoor wordt structureel 10.000 euro per jaar beschikbaar gesteld. Stadsontwikkelingsfonds (incidenteel) De raad is met raadsbrief (RAAD-6762) geïnformeerd over een gerichte Strategische uitvoeringsagenda stadsontwikkeling. Deze agenda geeft houvast en kaders voor de ontwikkeling van wijken, gebieden en locaties. Het college heeft hierin een aantal gebieden aangewezen als prioritaire ontwikkelopgaven voor de komende jaren. Ook de uitbreiding van bedrijventerreinen voor regionale en lokale ondernemers en het tot ontwikkeling brengen van een grote nieuwe woningbouwlocatie zijn prioritaire opgaven. Voor deze opgaven zijn de komende jaren forse (financiële) investeringen nodig. We stellen voor om voor de dekking van deze uitgaven een reserve Stadsontwikkeling in te stellen en initieel 5 miljoen euro te storten in deze reserve. De reserve is bedoeld om daar waar nodig aanloopverliezen of tekorten binnen projecten af te kunnen dekken, bijvoorbeeld als gevolg van een onrendabele top. Stadsontwikkelingsfonds (structureel) Naast de hiervoor genoemde incidentele storting in de reserve Stadsontwikkeling wordt voorgesteld om jaarlijks te doteren ter dekking van de genoemde opgaven in de Strategische uitvoeringsagenda stadsontwikkeling.
Digitalisering bouwdossiers Op dit moment is er nog 550 strekkende meter papieren bouwdossiers met bouwtekening. Het is wenselijk dat deze archieven gedigitaliseerd worden. Het scannen en rubriceren van de bouwtekeningen en stukken is een tijdsintensief proces. Het gebeurt nu tussen de reguliere werkzaamheden door. In het huidige tempo is het over 10 jaar nog niet afgerond. Ook vanuit oogpunt van de dienstverlening is digitalisering wenselijk. Potentiële kopers en makelaars willen bouwtekeningen inzien. Bij papieren dossiers kan dit alleen fysiek. Het college stelt voor om in 5 jaar de voorraad bouwdossiers te digitaliseren en stelt hiervoor incidenteel 250.000 euro beschikbaar. Versterken vastgoedbeheer Bij de uitvoering van het gemeentelijk vastgoedbeheer is de afgelopen tijd een flinke verbeterslag gemaakt: lang slepende dossiers zijn afgerond, nieuw beleidskader en werkprocessen zijn vastgesteld en de positie van vastgoed in de interne organisatie is verstevigd. Er ligt een goed fundament, maar er is een aanvullende investering nodig. Om de bereikte kwaliteit van uitvoering te borgen is een structurele investering in de organisatie vereist. Hierbij gaat het om de volgende functies: Een senior-vastgoedmedewerker die op strategisch/tactisch niveau de gemeentelijke vastgoedportefeuille bewaakt (o.a.
aan- en verkoopprocessen, verhuurstrategie), complexe ruimtelijke projecten begeleidt en het tweejaarlijks meerjarenperspectief vastgoed opstelt. De functie wordt gedekt door begrote opbrengsten verkoop vastgoed te verhogen. Medewerker beheer zakelijke gronden. Almelo verhuurt en verkoopt gronden aan particulieren en bedrijven. Deze markt van zakelijk en particuliere grondverkoop is aanzienlijk toegenomen en de verwachting is dat gezien de ambities bij stadsontwikkeling structureel van aard is. De functie wordt gedekt door begrote opbrengsten verkoop vastgoed te verhogen. Medewerkers vastgoedbeheer. Er is al jaren onvoldoende capaciteit om het beheer van de gemeentelijke vastgoedobjecten op peil te houden, alsmede om ondersteuning te verlenen aan verschillende projecten, zoals het nieuwe zwembad, verbeteren brandveiligheid en de verduurzaming van (maatschappelijk) vastgoed. De functie wordt gedekt door het verhogen van de opbrengsten bij kostprijs dekkende taken.
18
Ondersteuning programmamanagement De functie van programmamanager is volledig gericht op de regie van de programmadoelen, maar in de praktijk gaat te veel tijd van de programmamanagers naar ondersteunende werkzaamheden. Daarom is extra ondersteuning benodigd voor de uitvoering van bedrijfsvoeringstaken, control en communicatie. Om de gewenste transitie van de huidige formatie naar brede programmaondersteuning te faciliteren wordt 80.000 euro beschikbaar gesteld. De transitie wordt gedekt door de taakstelling uitbreiding functieboek te verhogen. Extra inzet auditfunctie Er is onvoldoende capaciteit om een aantal thema's op het gebied van audit en control op te kunnen pakken, zoals de invoering van rechtmatigheidsverantwoording, de verordening 213A (onderzoeksagenda + uitvoering) en de uitvoeringsregeling risicomanagement. De verwachte extra inzet wordt begroot op 100.000 euro en wordt gedekt door de taakstelling uitbreiding functieboek te verhogen. Dekkingsmaatregelen Stelpost nieuw beleid In de begroting 2022 en meerjarenraming is 190.000 euro structureel per jaar beschikbaar voor nieuw beleid of intensivering van bestaand beleid. Aangezien de gemeentelijke beleidsvoornemens zijn opgenomen in de voorliggende begroting wordt voorgesteld om de jaarschijf 2022 structureel vrij te laten vallen.
Stelpost areaaluitbreiding In begroting 2022 en meerjarenraming is 225.000 euro structureel per jaar beschikbaar voor areaaluitbreiding. Vanuit de jaarschijf 2022 is hiervan is 205.000 euro benodigd ter dekking van de onderhoudslasten als gevolg van areaaluitbreiding vanuit de projecten Haven Zuid en het Indiëterrein en het onderhoud van de openbare ruimte bij diverse 'tussen wal en schip locaties'. Het restant van de stelpost valt vrij ten gunste van het financieel meerjarenperspectief. Verhogen taakstelling uitbreiding functieboek De nieuwe ontwikkelingen 'digitalisering bouwdossiers', 'ondersteuning programmamanagement' en 'extra inzet auditfunctie' worden gedekt door de taakstelling uitbreiding functieboek incidenteel te verhogen met 430.000 euro. Dekking Meerjaren Onderhoudsplan (MOP) De dekking voor de personele inzet in het kader van het planmatige beheer en onderhoud van vastgoed is beschikbaar binnen het Meerjaren Onderhoudsplan (MOP). Deze dekking wordt nu in personele zin ingevuld met de uitbreiding van de functie van vastgoedbeheer. Verhogen opbrengsten verkoop vastgoed De nieuwe functie van senior-vastgoedmedewerker en de uitbreiding van de functie beheer zakelijke gronden worden gedekt door het verhogen van de begrote verkoopopbrengsten van vastgoed.
Financieel herstel en behoedzaamheid Toevoeging financieel herstel Het college kiest ervoor om het financieel herstel in 2022 af te ronden. De oorspronkelijke dotatie aan de algemene reserve die in 2023 was begroot vindt een jaar eerder plaats.
19
3.4 Begrotingssaldo Onderstaande tabel presenteert de begrotingssaldi voor de begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025. Het begrotingssaldo bestaat uit het saldo van baten en lasten en het saldo van de reservemutaties. Daarnaast geeft de tabel inzicht in de hoogte van de lasten en baten per hoofdtaakveld. Lasten
Begroting
Raming
Raming
Raming
2022
2023
2024
2025
0 Bestuur en ondersteuning
39.629
44.681
49.238
52.755
1 Veiligheid
7.240
7.240
7.240
7.240
2 Verkeer en vervoer
14.650
15.029
15.495
16.159
3 Economie
14.189
14.109
14.109
13.809
4 Onderwijs
7.820
8.282
8.443
8.607
5 Sport, cultuur en recreatie
17.371
17.435
17.290
17.353
6 Sociaal domein
159.778
159.311
158.893
158.501
7 Volksgezondheid en milieu
22.594
22.316
22.276
22.310
8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuw
11.130
10.672
10.671
10.672
Totaal lasten
294.400
299.074
303.657
307.405
Begroting
Raming
Raming
Raming
2022
2023
2024
2025
-223.174
-222.853
-224.256
-227.404
1 Veiligheid
-45
-45
-45
-45
2 Verkeer en vervoer
-811
-811
-811
-811
3 Economie
-12.389
-12.115
-12.052
-12.052
4 Onderwijs
-575
-575
-575
-575
5 Sport, cultuur en recreatie
-211
-211
-211
-211
6 Sociaal domein
-41.835
-41.835
-41.835
-41.835
7 Volksgezondheid en milieu
-21.157
-21.159
-21.103
-21.103
8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuw
-7.985
-7.835
-7.835
-7.835
-308.181
-307.439
-308.722
-311.870
Bedragen x 1.000 euro Baten
0 Bestuur en ondersteuning
Totaal baten Bedragen x 1.000 euro
20
Saldo van baten en lasten
Begroting
Raming
Raming
Raming
2022
2023
2024
2025
-183.545
-178.172
-175.017
-174.649
1 Veiligheid
7.195
7.195
7.195
7.195
2 Verkeer en vervoer
13.839
14.219
14.685
15.348
3 Economie
1.800
1.994
2.057
1.756
4 Onderwijs
7.245
7.707
7.869
8.032
5 Sport, cultuur en recreatie
17.160
17.224
17.079
17.141
6 Sociaal domein
117.944
117.476
117.059
116.666
7 Volksgezondheid en milieu
1.438
1.157
1.174
1.208
8 Volkshuisvesting-ro-stedelijke vernieuw
3.144
2.836
2.836
2.837
-13.781
-8.364
-5.065
-4.466
Begroting
Raming
Raming
Raming
2022
2023
2024
2025
13.755
4.255
4.256
4.256
-18
-18
-18
-18
13.738
4.238
4.238
4.238
Begroting
Raming
Raming
Raming
2022
2023
2024
2025
-43
-4.127
-827
-227
0 Bestuur en ondersteuning
Totaal saldo van baten en lasten Bedragen x 1.000 euro Reserves
Stortingen reserves Onttrekkingen reserves Totaal reserves Bedragen x 1.000 euro Begrotingssaldo
Begrotingssaldo Bedragen x 1.000 euro
21
3.5 Herstel eigen vermogen Voor het college is realisatie van het afgesproken herstelplan uit 2016 een zeer belangrijk uitgangspunt. In deze begroting presenteren we het overzicht van herstel van het eigen vermogen. Hierin hebben we het herstelplan geactualiseerd ten opzichte van de jaarverantwoording 2020. Naast de spaarbedragen in het kader van het financieel herstel (3,78 miljoen euro in 2021 en 4,5 miljoen in 2022), wordt de groei van het eigen vermogen positief beïnvloed door de bestemming van het positieve rekeningresultaat over 2020 en de in 2021 ontvangen extra dividenduitkering van Cogas (6,84 miljoen euro).
22
4. Beleidsbegroting 4.1 Programmaplan 4.1.1 Programma Binnenstad Het afgelopen jaar is natuurlijk een jaar geweest met uitdagingen voor iedereen, maar in het bijzonder voor onze ondernemers en culturele instellingen in de binnenstad. De huidige verwachtingen zijn dat de komende periode verdere versoepelingen doorgevoerd kunnen worden en daarmee terrassen, restaurants, winkels, theaters en andere voorzieningen hun deuren steeds meer op een 'normale' manier verder kunnen openen. De effecten van alle coronamaatregelen op lange termijn zijn echter lastig in te schatten. Daar zullen we vanuit het programma steeds op blijven monitoren en waar mogelijk op anticiperen en acteren. Tegelijkertijd blijven we onze focus houden op de langjarige doelen en ambities die we bij de start van het programma Binnenstad hebben geformuleerd. We ontwikkelen ons door naar een regionale winkelstad waar, naast onze eigen inwoners, bezoekers uit de omliggende gemeenten graag naartoe komen om te winkelen en een bezoek te brengen aan onze horeca en culturele voorzieningen. Daarvoor zetten we in op het terugdringen van leegstand, transformatie van de aanloopstraten, herontwikkeling van het gebied Stadskade.Ook zetten wij in op het realiseren van een BIZ die vanuit het oogpunt van ondernemers en vastgoedeigenaren een extra impuls gaat geven aan de realisatie van de gedeelde ambities voor de binnenstad.
Samen met onze partners in de binnenstad zetten we ook een stap om te komen tot een eenduidige en herkenbaar merk voor de binnenstad en eenduidige communicatie en marketing. Van alle verschillende merken en kreten, zoals Almelo loves you, Almelo waterstad, Almelo altijd wat te doen, Almelo verrast, gaan we naar een consistent merk en verhaal. Hiermee kunnen we ons verder profileren, (nieuwe) bezoekers trekken en ons daarmee verder doorontwikkelen als (regionale) winkelstad: een stad waar altijd iets te doen is!
Wat willen we bereiken? Ambitie Zoals je een gemiddelde Almeloër moet doorvragen voordat hij, soms verbaasd, zijn trots over Almelo met je deelt, zo moet je door de bescheiden laag van de stad prikken om de ware charme van het ‘Grootste dorp van Twente’ te kunnen zien. Waar het ook voor Almelo verleidelijk was om binnen de regio Twente de vlucht naar voren te maken, vertegenwoordigt Almelo juist de kracht van het lokale. Want, als je sterker kunt maken wat je bent, hoef je niet te worden wat de ander is. Het is niet voor niks dat omliggende plattelandsgemeenten als Tubbergen, Hellendoorn, Twenterand en Wierden zich verbinden aan Almelo als regionaal alternatief van Enschede. Het is tijd voor een (h)erkenning van de kracht van Almelo. Voor Almelo is het hoog tijd om vanuit deze positionering te bouwen aan het hart van de stad. Om te kunnen sturen op de toekomst van de binnenstad heb je als ondernemers, bewoners, investeerders en gemeente een gezamenlijk verhaal nodig, of liever: gezamenlijke waarden. Veel van wat de stad Almelo van oudsher bijzonder maakt; sterk ondernemerschap en gastheerschap, het rijke verleden, de aanwezigheid van aantrekkelijke natuur en een gevarieerde actieve lokale gemeenschap; zien we nergens in de stad zo sterk terug als in de binnenstad. Almelo is de binnenstad, zou je ook kunnen zeggen.