Notulen raadsvergadering 23 maart 2021 (Vervolg geschorste vergadering 16 maart 2021) (getekend).pdf

Het is kapitaalvernietiging om de opgebouwde kennis en kunde verloren te laten gaan." Deze wijze woorden van de accountant die feitelijk relevant zijn voor het gehele proces lijken door het bestuur telkens in de wind te zijn geslagen. Net zoals de halsstarrige houding jegens de RvC en de OR, het aansturende personeel en de FNV. Dat is nogal een opsomming van partijen die zich zorgen maken, immens belangrijke organen in elke grote onderneming, maar des temeer in een organisatie die de zwakkeren van Almelo onder haar hoede heeft. Forum voor Rechts is dus zeer teleurgesteld in onze wethouder. Of meer zuiver geformuleerd, onze beide wethouders, want wat dit betreft is Forum voor Rechts niet alleen teleurgesteld in de heer Maathuis, maar ook in de heer Langlus. Hij nam als bestuurder immers ook deel aan deze vergaderingen. Forum Voor Rechts is daarnaast ontsteld over de immens gebrekkige aanlevering van informatie. Die was of niet aangeleverd, of ondoordacht, of onzuiver, of te Iaat aangeleverd. Er is ín de statuten niet eens een regeling opgenomen hoe Twenterand en Almelo uit elkaar kunnen zonder instemming van de andere gemeenten.

Hoe kunnen wij als raad onder deze omstandigheden en met deze immense bak aan informatie die wij in een zeer korte termijn over ons heen gestort krijgen een zuiver en doordacht oordeel vormen? We beslissen vanavond niet over kroketten of bamischijven, maar over miljoenen, over de levens van vele mensen in onze samenleving die uiterst kwetsbaar zijn. Met stoom en kokend water Soweco liquideren lijkt het enige doel te zijn van ons college, ongeacht de risico's die dit behelst. Forum voor Rechts vindt dit ontoelaatbaar. Hierbij zijn naar de mening van Forum voor Rechts wettelijke rechten van zowel de RvC als de OR geschonden. Op de valreep nog even een adviesaanvraag doen is in strijd met het doel en de strekking van het adviesrecht. Als je het recht van advies hebt, behelst dit ook het geven van een gedegen tijdsbestek om het plan tot je te nemen, je hierover te beraden en dat advies uit te werken. Ook R 2106622

31

hier is het een patroon, want niet alleen de RvC, maar ook de OR heeft een dergelijke bejegening gekregen. De datum 9 maart 2021 liet wethouder Maathuis aan de gemeenteraad weten dat de OR slechts twee weken daarvoor in de gelegenheid was gesteld om een advies over het sociaal plan uit te brengen, om maar een voorbeeld te noemen. Kortom, terwijl de wethouder ons een plan voorlegt als besluitrijp, heeft de OR nog niet eens gebruik kunnen maken van zijn adviesrecht over het sociaal plan, nogal een dingetje in elke organisatie, maar voor een sociale werkplaats al helemaal. En hoewel de wethouder met zijn feitelijke handelen uitdraagt geen enkele waarde te hechten aan de visie van de OR, geldt dit wel voor Forum voor Rechts, en ik hoop voor alle raadsleden. Dus door ons een plan als besluitrijp te presteren, terwijl belangrijke organen nog niet eens een fatsoenlijk advies hebben kunnen uitbrengen, is naar de mening van Forum voor Rechts niet alleen een klap in het gezicht van de OR, maar ook van mij als raadslid. Normaliter zou ik met stelligheid gesproken hebben als raad in plaats van als enkel mezelf als raadslid. Maar wat dit betreft heeft Forum voor Rechts een ontstellende constatering gedaan. In de beeldvorming van het politiek beraad gedroegen meerdere raadsleden zich naar de mening van Forum voor Rechts nogal star naar de RvC en de heer De Vries van de FNV.

De RvC werd door meerdere raadsleden respectievelijk fracties onbeschoft beschuldigd van onrust stoken. Forum voor Rechts voelt diepe, plaatsvervangende schaamte voor het gedrag van deze raadsleden. Wat een hypocrisie behelst deze raad feitelijk, als wij naar buiten toe vol trots uitdragen dat we openstaan voor feedback uit de samenleving, dat we die omarmen. Maar als belangrijke spelers in het proces van Soweco daadwerkelijk de moeite nemen om naar onze raad toe te komen, en hun dan zo te bejegenen als zij ons hun visie laten weten... De RvC te betichten en verwijten dat zij verwarring creëren, dat zij geen positieve insteek hebben... De RvC kreeg van een raadslid uit de coalitie zelfs de sommatie om mee te werken aan het gesmede plan van onder andere deze coalitie. Heel veelzeggend voor hoe dieptriest het werkelijk is gesteld met de wens een beeldvormend beraad te houden. Woord en daad zijn niet congruent in onze raad. Diverse raadsleden hebben met hun houding uitgesproken dat zij het liefst sprekers willen worden die ja en amen zeggen op het door hen gewenste beleid. En zo zijn erin het proces nog meer bizarre constateringen door Forum voor Rechts gedaan. Raadsleden die dachten de wet en onze verordening met voeten te kunnen treden, omdat Forum voor Rechts een mening heeft die niet in hun straatje past.

De voorzitter van het politiek beraad werd door diverse raadsleden getracht op te leggen om mij in mijn hoedanigheid als raadslid, mijn wettelijke recht om te spreken te ontnemen, om het simpele feit dat de inhoud van mijn spreektekst hun net zomin beviel als de geuite visie van de RvC, de OR, de FNV en de werknemers. Als het niet zo diep beschamend was, zou het bijna grappig zijn geweest, hoe belachelijk deze raadsleden zich opstelden. Maar betrokken personen en organisaties zo bejegenen en raadsleden het wettelijke recht tot spreken trachten te ontnemen, is enkel een publieke schande. Tot slot wil ik eenieder van onze raad en het voltallige college erop wijzen dat onze wethouder heeft laten zien geen enkel respect te hebben voor wettelijk ingestelde organen. Organen die deze wettelijke status hebben gekregen om de checks and balances te waarborgen, te waarborgen dat werkgevers hun werknemers juist bejegenen. De gemeente Almelo heeft bij uitstek een voorbeeldfunctie. Maar welk voorbeeld is de gemeente Almelo geweest voor werkgevers als de gemeente Almelo zo omgaat met de door de Nederlandse wet ingestelde organen? Wij moeten ons allen hiervoor diep schamen. De heer GERRITSEN (Democraten.Nu~: Voorzitter! Ik werp de vorige bijdrage verre van mij. De wethouder en de raad hebben een prima proces doorlopen met hun manier van werken.

Maar iedereen heeft zijn eigen mening over het proces, en dat mag in onze democratie. Vanavond zullen wij gezamenlijk als raad van Almelo een besluit nemen over de toekomst van Soweco. Terwijl ik dit zeg, realiseer ik me dat we reeds vorig jaar een besluit hebben genomen. Vanavond spreken we over de gedetailleerde invulling. Het traject is niet kort, maar duurt al tien jaar. De meerderheid van de raad heeft een keuze gemaakt en nu zetten we een gezamenlijke stap om het liquidatieplan van de Soweco-bedrijven en de oprichting van NUO vorm en inhoud te geven. De fractie van Democraten.Nu is niet van mening veranderd en staat nog steeds achter de ingeslagen weg. Soweco heeft gevraagd om een werkgarantie en die is en blijft er. Gezien R 2106622

32

de reacties van de werknemers, zijn ze tevreden over de inrichting die reeds per januari 2021 is gestart. Het proces is voor werknemers prima verlopen. Dat er verschillen zijn, mag, verschil van inzicht mag er altijd zijn. De heer BUITENWEG (GroenLinks): Voorzitter! De heer Gerritsen spreekt van werkgarantie. Ik denk dat hij baangarantie bedoelt. De heer GERRITSEN (Democraten.Nu): Voorzitter! Ik dank de heer Buitenweg voor zijn correctie. Dit neemt niet weg dat de gemeenteraad het juiste format moet kiezen om de continuïteit voorde komende jaren waar nodig te kunnen waarborgen voorde doelgroep. Alles omvattend, is de fractie van Democraten.Nu positief over de ingezette route. We zullen niet vergeten de wethouder kritisch te blijven volgen en waar nodig bij te sturen als wij dat nodig vinden. Ik denk dat meerdere fracties dat zullen doen. Ik maak toch nog even een opmerking richting de D66-fractie. In zijn de bijdrage zei de heer Wiertz dat hij het gevoel had dat de raad op verschillende manieren was geïnformeerd: de ene fractie meer dan de andere. Mij staat bij, de heer Wiertz mag mij corrigeren, dat zijn collega-fractiegenoot in een van de werkgroepen zitting had.

Bent u door uw eigen fractie niet geïnformeerd? De VOORZITTER: Mijnheer Gerritsen, ook u moet zich tot de voorzitter richten, wantop deze manier prikkelen we elkaar tot tweegesprekken en interrupties die eigenlijk niet heel erg dienstig zijn. U moet zich iets neutraler uitdrukken. De heer GERRITSEN (Democraten.Nu): Prima voorzitter! Ik denk dat de boodschap duidelijk is en de heer Wiertz in zijn tweede instantie daarop terug zal komen. Een lang verhaal kort makend, het proces is in gang gezet, we moeten met elkaar de schouders eronder zetten en we moeten ervoor zorgen dat het proces op de juiste manier verloopt, met nog steeds de kanttekening dat wij de wethouder die dit pakket op zijn schoot heeft liggen, kritisch zullen blijven volgen en waar nodig zeker zullen bijsturen. De heer BETE (Lijst Cete): Voorzitter) Ik kijk hier een beetje van op. De heer Gerritsen heeft het in de jaren dat ik heb ken bij de simpelste en moeilijkste voorstellen altijd over de financiën gehad. Dat is zijn dingetje. Hij is daar heer en meester in en ik snap hoe hij in de politiek zit. Nu ligt er een voorstel met voor mij ongelooflijk veel onduidelijkheden over de financiën inde toekomst.

Heeft de heer Gerritsen dezelfde zorgen over de financiën als ik, of ziet hij dit als pracht en praal en denkt hij dat het allemaal wel goed komt? Zijn ervoor hem nog onduidelijkheden inde financiën? De heer GERRITSEN (Democraten.Nu): Voorzitter! Onduidelijkheden in de financiën zijn er niet, onzekerheden zijn erin elk proces van omvorming. Ik kan snappen dat de mening van de heer fete anders is, maar de insteek van de fractie Democraten.Nu, zeker van mij, is dat de financiën van deze gemeente belangrijk zijn. De gemeente is goed opstoom. Ik denk dat de ingeslagen weg nog steeds de juiste is, met de risico's die daarin zitten. De heer BETE (Lijst fete}: Voorzitter! Wat mag dit voorstel extra kosten van de fractie van Democraten.Nu? Tienduizenden, honderdduizenden, miljoenen extra? Ik hoop, hem kennende, dat hij daar een idee over heeft. Mag er een overschrijding zijn en wanneer is die volgens hem nog niet te hoog? De heer GERRITSEN (Democraten.Nu): Voorzitter! Het antwoord kan helder zijn. In het proces en in de opbouw van de financiën zijn de mogelijkheden op dit punt ruim. Het gaat ons als fractie om de doelgroep die hiermee wordt geholpen. Als er uiteindelijk middelen aan toe moeten worden gevoegd, zal dit binnen de begrotingsmiddelen moeten kunnen. Ik ga er nog steeds van uit dat dit kan in het proces dat wij doorlopen. Dat moet de heer Cete snappen.

Hij kan altijd negatief zijn, maar moet ook de positieve dingen zien. Ik zie heil in het hele proces dat doorlopen is en verwacht dat de risico's zeer beperkt kunnen blijven. R 2106622

33

rete, maar dat zal De VOORZITTER: Daar verschilt u van mening over met de heer C aan komen. ongetwijfeld nog bod De heer BUITENWEG (Groen Links): Voorzitter! Ik heb het liquidatieplan genoemd: het einde van een vijftig jaar oud maar mooi bedrijf. De GroenLinks-fractie wordt verre van vrolijk over het liquidatieplan en het proces tot nu toe. We vinden dater meer had moeten worden gedaan met de kennis en kunde van de RvC, het management en de OR. Het advies van de RvC om Soweco nv te behouden, eventueel in een andere rechtspersoon, is helemaal genegeerd door dit college. Een goed werkende organisatie die weet hoe ze met de doelgroepen moet omgaan, wordt bij het oud vuil gezet. De gemeente tuigt een nieuwe organisatie op: NUO. Maar dat is eigenlijk niets. Er zitten geen gebouwen in en geen personeel. Eris ook geen zicht op dat alle mensen kunnen worden geplaatst c.q. gedetacheerd. Alle gemaakte afspraken en contracten moeten bij een liquidatie namelijk worden opgezegd. Nu, in coronatijd, kunnen bedrijven er dus makkelijk van af. We vragen ons nog heel veel af. Bijvoorbeeld: de GR zou worden opgeheven en geliquideerd. Nu liquideert het college ook de twee bv's en een nv. Dat vinden wij raar. De raad gaat hier blijkbaar in meerderheid mee akkoord. Er ligt ook nog een brief van de OR over het adviesrecht inzake het liquidatieplan.

Wat gaat de wethouder daarmee doen? Ik vervolg met een punt dat in het verleden heeft gespeeld. De gemeenten Rellendoorn en Rijssen-Holten wilden al eerder uit Soweco stappen. Dat hebben ze toch maar niet gedaan, want dat liep nogal aardig in de papieren. Nu kunnen ze blijkbaar zonder extra kosten vertrekken. Soweco heeft nog een buffer van € 5 miljoen. Het lijkt erop dat die snel wordt opgesoupeerd. Wat dan? De gemeenten kregen jaarlijks dividend uitgekeerd van Soweco nv. Straks niet meer. Tevens werd jarenlang het tekort op de Wsw daarmee deels weggewerkt. Hoe gaat dat straks? Ik heb ook nog een punt over de governance, met name de governance in het sociaal domein. Hoe verhoudt het uitvoeren van de Participatiewet zich met de stichting NUO om mensen te laten werken? Met andere woorden, de gemeente is werkgever voor deze mensen en soms ook uitkeringsverstrekker. De stichting zou volgens de GroenLinks-fractie op grotere afstand van de gemeente moeten staan. Als het college de plannen doorzet, is het reëel om na een paar jaar te evalueren. De PvdA-fractie noemt 2024, maar dat lijkt me rijkelijk Iaat. Willen we dat goed doen, dan is een nulmeting noodzakelijk. Met andere woorden, wat kost het ons in 2020 en hoeveel mensen zijn aan het werk geholpen? Ze hebben een baan, maar dat wil niet zeggen dat ze ook werk hebben.

Dit is tevens mijn reactie op de inbreng van de heer Gerritsen. Het komende jaarverslag van Soweco over 2020 zou prima kunnen worden gebruikt als nulmeting. De cijfers die daarin staan, kunnen als uitgangspunt worden genomen, zodat we ze over een jaar of twee, of eerder kunnen vergelijken om te zien wat de winst nu eigenlijk is. Winst bedoel ik zowel financieel als voorde mensen die er werken. Het enige wat de raad nu nog kan doen, is een zienswijze indienen, maar dat gaat niet gebeuren als ik het aantal raadsleden tel dat voor het voorstel is. We hebben straks alle invloed weggegeven. NUO wordt met een paar amendementen aangepast, maar dat is het dan. Mijn conclusie is: adieu Soweco. Tot slot, we stemmen tegen beide raadsvoorstellen onder agendapunt 11 en agendapunt 12. De heer ST~TELER (PVV): Voorzitter! Een heel betoog van de collega van GroenLinks voor de directie, RvC en OR van Soweco, maar ik mis defocus op de doelgroep en hoe we die het beste kunnen behandelen. Dat had ik van de GroenLinks-fractie verwacht. Heeft de heer Buitenweg daar wel naar gekeken? Want is het niet zo —dit er maar meteen aan toevoegend — dat wij die mensen beter kunnen helpen als we die organisatie dichter bij het sociaal domein plaatsen? De heer BUITENWEG (Groen Links): Voor mij blijkt nergens uit dat de doelgroep nu niet goed geholpen zou zijn. Dat hebben ze zelf en de OR ook steeds bepleit.

Zoals de RvC al zei, kunnen we het grootste deel van de nv in stand houden; dit kan ook in de vorm van een stichting. Nu wordt alles opgedoekt en zetten we in feite iets compleet nieuws neer. Ik denk dat R 2106622

34

de doelgroep niet meer weet wie hun straks aanstuurt, want de mensen die nu bij Soweco werken, de leidinggevenden en dergelijke, zitten straks bij verschillende gemeenten. Dat proces zie ik met zorg tegemoet, hoe dat gaat en hoe het gecoórdineerd gaat worden. Ik maak me wel degelijke zorgen over de doelgroep. De heer ST~TELER (PVV): Voorzitter! De doelgroep wordt niet geholpen door leidinggevenden, maar door de mensen die hen helpen in de uitvoering, de toezichthouders en begeleiders, en die zijn mee overgaan naar bijvoorbeeld Groenvoorziening. Daar lopen gewoon dezelfde mensen omheen. De doelgroep die in de groenvoorziening werk, heeft nog steeds hetzelfde werk, is hetzelfde aan het doen en heeft hetzelfde aanspreekpunt. Het betoog van de heer Buitenweg gaat dus enkel en alleen over de leidinggevenden, die overigens ook prima terecht komen bij gemeenten en een prima baan kunnen vinden. Ik wil zo graag dat defocus van vooral GroenLinks wat meerop de doelgroep komt te liggen. Nog een laatste opmerking. De heer Buitenweg zei dat we de regie of de controle uit handen geven. Dat trek ik in twijfel. Als ik het wel heb, wordt het college rechtstreeks verantwoordelijk voor deze nieuwe uitvoeringsorganisatie.

Dit betekent dat wij de wethouder hier direct over kunnen bevragen, hij er zelf voor verantwoordelijk is, met het hele college weliswaar, en we juist vanuit de raad meer inspraak en controle hebben op de uitvoering van de Wsw, Participatiewet en wat er allemaal nog meer aankomt. De heer BUITENWEG (GroenLinks): Volgens mij zaten erin de oude situatie in de GR ook wethouders, van ons eentje, en hadden we er ook grip op. Ik vind dit een compleet overbodige exercitie. De heer TEEUW (Christenunie): Voorzitter! De afgelopen weken hebben we een welles nietes spel gezien tussen de RvC van Soweco enerzijds en het bestuur, de wethouders, anderzijds. De RvC wil graag de bestaande nv intact houden, omdat alleen die voor een integrale dienstverlening kan zorgen en het bestuur, de wethouders, menen juist dat de nieuwe situatie voor integratie met het Werkplein, de uitvoering Sociaal en de Participatiewet zorgt. De wethouders geven aan hoe men binnen de contourennota is gebleven. De RvC ziet dat anders, eteetera.—Voor-ons-als-raad-sorr~~auvveli~kste-volgen,—Iaat-staan-voosde-doelgroep—die-hi~~ onrustig van wordt; dat is te betreuren. Voor ons als fractie gaat het er niet om wie gelijk heeft. En of de gemeente het beter kan dan Soweco, zal moeten blijken. Feit is dat het point of no return voorbij is.

De gemeenschappelijke regeling Soweco is opgeheven, de Wsw'ers zijn al in dienst van de gemeente en we moeten nu vooruitkijken. Het valt niettemin te betreuren dat het bestuur en de wethouders enerzijds, en de RvC anderzijds niet schouder aan schouder optrekken. Blijkbaar zijn de verschillen van inzicht te groot. Toch benadrukken we hier dat zowel de RvC als het bestuur beide in hun handelen niets te verwijten valt. Ze doen ieder namelijk precies waarvoor ze staan. Een RvC als toezichthouder dient oog te houden op de risico's die de realisatie van de doelstellingen van Soweco bedreigen. Als klankbord reflecteren ze bovendien met de bestuurder bij het doen van strategische of belangrijke operationele beslissingen. Dat is precies wat ze doen. We kunnen de RvC niet anders dan erkentelijk zijn voor wat ze nu en in het verleden doen en hebben gedaan voor het realiseren van de doelstellingen van Soweco. Maar ook de wethouders doen precies dat waarvoor ze zijn aangesteld. Waar in de ogen van de RvC de onderneming Soweco een winst maakt van € 2 miljoen, gebeurt dit met gratis Wsw'ers die de gemeente levert. Alleen, bij het geld dat we daarvoor uit Den Haag krijgen, leggen de gemeenten jaarlijks € 5 tot € 6 miljoen. Daar komt bij dat de gemeente ook nog voldoende opdrachten bij de nv Soweco moet neerleggen en het Werkplein er parallel aan draait.

Terecht dat men zich met een afnemend aantal Wsw'ers de vraag stelt hoe toekomstvast dit is. Regeren is vooruitzien. In die zin valt de RvC en het bestuur niets te verwijten, maar duidelijk is dat het proces zoveel beter had gekund. We hebben ook gehoord dat dit een politiek besluit is: de gemeenten in de GR zijn elkaar en anderen zat en het opheffen van Soweco is doel op zich geworden. Hoe wij dit zien is politiek, ook de beslissing om € 5 tot € 6 miljoen uit eigen middelen bij de Wsw te doen, waar op zich niets mis mee hoeft te zijn. Alles is een integrale politieke afweging. Maar voor het opheffen van Soweco als doel op zich hebben we geen enkele aanwijzing. R 2106622

35

Het wordt ook persoonlijk gespeeld. In het politiek beraad wordt wethouder Maathuis een carrièregekke wethouder genoemd die eigenwijs is. Het beeld wordt geschetst van het broekie Maathuis dat het opneemt tegen de gevestigde Hazewinkel. Wellicht spreekt het regenteske verleden van deze stad en deze raad dat raadsleden hier nog zo gevoelig voor zijn. Wat ons betreft mag het gebrek aan argumenten nooit een reden zijn om op de persoon te spelen. Spreek het college aan en niet de wethouder! We debatteren met respect voor elkaar en op basis van argumenten. De Christenunie-fractie wil vooruitkijken en ziet als voordelen dat door de liquidatie van Soweco en de oprichting van een nieuwe stichting de sociale werkvoorziening dichter bij de gemeente en flexibeler kan worden opgezet met een sterkere rol voorde raad. Als nadeel zien we de hoge transitiekosten, en het moet nog maar blijken of de gemeente het beter kan. AI met al zullen we dit voorstel ten volle steunen en stellen we wat de liquidatie betreft voor, geen zienswijze in te brengen. De heer BETE (Lijst Crete): Ik heb de bijdrage van de heer Teeuw gehoord. Hij zegt dat hij nog heel veel twijfels heeft en dat er wederzijds veel verwijten komen.

Als hij zo veel vraagtekens heeft en het antwoord niet weet, dat ik ook niet weet, waarom dan zo'n haast om dit vandaag rond mindernacht te bespreken? Was het voor hem, mij en andere collega's niet makkelijker en beter geweest, er meer tijd voor te nemen en dit besluit volgende maand te nemen, niet alleen vanwege de doelgroep en de financiën, maar vanwege alles waarover nog vraagtekens zijn? Dan had hij misschien veel minder twijfels, had ik minder twijfels... De VOORZITTER: Uw punt is helder. Dit is een heel lange interruptie en eigenlijk vraagt u niets anders dan: waarom nu en waarom niet later? De heer TEEUW (Christenunie): Voorzitter! De heer fete probeert me in de mond te leggen dat ik heel veel twijfels heb, en dat heb ik niet gezegd. Ik heb gezegd dat zowel bestuur als RvC niets te verwijten valt, want ze doen ieder wat ze beoogd worden doen. Het bestuur heeft redenen gehad om in te grijpen, daar komt het voorstel vandaan. Of ik heb gezegd, en daar doelt de heer fete wellicht op, dat in de toekomst zal blijken of het beter wordt. We mogen daar vertrouwen in hebben. Waarom nu? Volgens mij is alles al gezegd wat er te zeggen valt. In die zin geloof ik niet dat erover een week of over een maand een ander besluit ligt. De heer BUITENWEG (GroenLinks): Voorzitter! De heer Teeuw stelde dater bij Soweco jaarlijks € 5 miljoen bij moet.

Is hij het ermee eens dat dit deels werd gedaan vanuit Soweco nv die geld bijlegde bij de Wsw en dat de gemeente dividend kreeg uitgekeerd? Dat is straks niet meer zo. De heer TEEUW (Christenunie): Volgens mij is het zo —anders Iaat ik me graag corrigeren door de wethouder —dat de gemeenten jaarlijks gezamenlijk ongeveer € 5,5 miljoen bijleggen. Daar staat tegenover dat er € 2 miljoen winst door de nv wordt gemaakt die we daarvan af kunnen trekken. Onze fractie benadrukt dat bij het verdelen van het personeel over de gemeenten, bij het aanbieden van functies aan werknemers, de bestaande structuren zoals nu binnen de nv Soweco zo veel mogelijk in stand worden gehouden. Ik refereer aan de discussie tussen de heer Buitenweg en de heer Stóteler over de teamleiders enzovoorts en niet over de directie. Ook dient er aandacht te zijn voor het risico dat, als werknemers toch solliciteren op hun eigen baan, ze niet elders gaan rondkijken en de beste mensen vertrekken. We vragen de wethouder hier aandacht voor te hebben. Wij vertrouwen erop dat een zienswijze niet nodig is. Mevrouw BIJENHOF (VVD): Voorzitter! Ik denk dat wij allen het beste voorde doelgroep voor ogen hebben, volgens mij willen we voorde doelgroep hetzelfde. We verschillen alleen van inzicht over het pad dat we bewandelen.

Ik krijg het gevoel dat collega's zeggen dat dit liquidatieplan uit de lucht komt vallen, maar dat is niet het geval. Deze discussie speeltal tien jaar. De VVD-fractie vindt dat er eindelijk een keer duidelijkheid en rust moet komen. We hebben dit traject juni 2020 ingezet en in mijn beleving — ik hoorde vanavond dat mensen het

R 2106622

36

wat anders beleven —zijn we goed op de hoogte gehouden door de werkgroep over de Wsw. Die heb ik als zeer prettig ervaren. Voorde VVD-fractie is in het hele traject het allerbelangrijkst dat de doelgroep goed bediend blijft worden. Wij denken dat de nieuwe uitvoeringsorganisatie die mogelijkheid zeker biedt. De kennis en de kunde van Soweco gaan mee, dus het maatwerk voor het individu wordt volgens ons zeker geborgd. Wij zijn mede-indieners van het amendement en de beide moties en de VVD-fractie kan de raadsvoorstellen volledig steunen. We menen dat we door dit instrument meer controle hebben, de wethouder rechtstreeks kunnen bevragen en als raad ons werk kunnen doen. De heer BETE (Lijst fete): Voorzitter! De VVD-fractie heeft de afgelopen jaren heel vaak gezegd: geen geld geen Zwitsers. Dat de VVD-fractie hart heeft voorde doelgroep, vind ik prima. Wat zijn de economische consequenties volgens de VVD-fractie als wij de liquidatie niet doorzetten? Heeft mevrouw Bijenhof daar een idee over? Mevrouw BIJENHOF (VVD): Het liquidatieplan is voor mij heel duidelijk. Ik hoorde heer fete iedere keer over de financiën praten, maar ik ben benieuwd welk beeld hij daar zelf bij heeft. Ik hoor hem roepen, maar ik heb nog weinig over zijn visie gehoord. De heer BETE (Lijst Cete): Voorzitter! Een vraag met een vraag beantwoorden is een klassieke kunst ín de politiek.

Ik zit iets langer als mevrouw Bijenhof in de politiek. Haar fractie is jarenlang bij ieder onderwerp over de financiën begonnen. Dat zij toevallig sinds 20 jaar een Wsw'er in Almelo kent en de doelgroep ineens belangrijk vindt, is iets anders. Financiën, tekortkomingen! De heer Teeuw heeft het net ook even gezegd. We missen straks miljoenen van een nv. Hoe wíl ze dat dekken? Wat mag het allemaal kosten? Ik weet dat ze een idee heeft over de doelgroep. Daar komen we niet uit. Maar wat mag het haar kosten? Daar zegt ze niets over. De VOORZITTER: Mijnheer fete, het laatste is uw punt, maar dit is de tweede keer dat er enige neerbuigendheid in uw bijdrage zit. We rekenen elkaar hier niet af op het aantal dienstja r-en-in-d e-poIiti~k. Mevrouw BIJENHOF (VVD): Voorzitter! Als de heer fete de bijlage heeft bekeken, ziet hij dat daar een solide doorrekening ín zit, zelfs met een financiële plus. Voordat we hierover verder een inhoudelijk discussie voeren, vraag ik hem die stukken te lezen. De heer CETE (Lijst fete): Voorzitter! Dit is een typisch voorbeeld: als iemand anders mij aanvalt, is het goed, als ik aanval, is het niet goed. Ik zal mijn aanval op de VVD-fractie voor mijn eerste termijn bewaren. Daarvoor heb ik genoeg munitie. De VOORZITTER: Het is jammer dat we in dit soort termen beginnen te spreken.

Ieder heeft daarvoor zijn eigen termijn, maar laten we proberen rondom dit onderwerp uit de terminologie van aanvallen en munitie te blijven en, los van de tijd dat erin de gemeenteraad gefunctioneerd wordt, elkaar op de argumenten te treffen en niet op andere dingen. De heer WIERTZ (D66): Voorzitter! De kop boven mijn verhaal is: dit is een verhaal over onzekerheden. De afgelopen weken hebben we meerdere keren vergaderd over de opheffing van Soweco en de oprichting van NUO. Steeds kwamen er nieuwe stukken bij. Het duizelt ons eerlijk gezegd en de onzekerheden zijn groot. Het lijkt een verhaal dat op financieel drijfzand is gebouwd. Het is de uitkomst van een wankel proces waarin mensen niet zijn gehoord of zich in ieder geval niet gehoord voelen. In deze gemeenteraad was de informatie onvolledig en kwamen stukken op het laatste moment. Een meerderheid van deze raad heeft dit geaccepteerd en wil besluitvorming op dit moment doorzetten. De D66-fractie vindt dit tekenend voor dit proces. Snelheid en daadkracht gaan voor zorgvuldigheid en overleg en een zorgvuldige democratische besluitvorming. Ik zou hier vandaag nog een heleboel vragen kunnen stellen, maar ik hou het op een paar punten. Neem de dienstverleningsovereenkomsten (DVO's). Concreet was de vraag daarover R 2106622

37

aan wethouder Maathuis tijdens het politiek beraad van 9 maart jl.: hoe zeker is het werk via de DVO's als het gaat om realisering van omzetdekking voor NUO in de tijd? Dus, is er enige zakelijke verplichting of belang bij gemeenten om werk aan te besteden bij de nieuwe organisatie? Het antwoord van de wethouder was: DVO's hebben een looptijd van 5 jaar en worden na 4 jaar geëvalueerd. Dat wisten we natuurlijk al en het is ook geen antwoord op de vraag. Dit zegt niets over de inhoud en de toezeggingen binnen die DVO's. In de praktijk zien we dat gemeenten met concullega's in gesprek zijn en kijken naar aanbestedingen bij derde partijen. Dit betekent dat die DVO's kunnen leeglopen. In de primitieve begroting duiktop blz. 9 Dinkelland op als gemeente. Blijkbaar zijn daar financiële banden mee, terwijl dit geen GR-gemeente is. Is dit omdat Tubbergen samen wil gaan met Dinkelland en zou dit later tot een definitieve afsplitsing van Tubbergen kunnen leiden? Dat zou een verdere verschaling en verwatering van het NUO-concept zijn. De oorsprong van dit verhaal ligt bij de gemeenten Rijssen-Holten en Hellendoorn. De heer ST~TELER (PVV): Voorzitter! Op het punt van de informatievoorziening hoorden we vanavond eerder al, en nu ook weer van de heer Wiertz, de woorden: onvolledig en Iaat.

Ik vraag over allebei aan de heer Wiertz: hoe dan? Want onvolledig? We zouden een lijst van twee A4'tjes hebben als we alle stukken die door het college zijn aangeleverd met allerlei informatie die door ons is gevraagd op papier zouden afdrukken. En over het Iaat, we hebben hierover vorig jaar juni een besluit genomen. Er zijn elke twee maanden werkgroepen bijeengekomen. We hebben een technisch vragenuur gehad, twee politiek beraden. We hadden op elk moment informatie kunnen vragen. Volgens mij is de informatie die gevraagd is telkens netjes en snel door het college geleverd. Dus ik vraag over de twee termen "onvolledig" en "laag" uitleg van de D66-fractie. De heer WIERTZ (D66): Voorzitter! Ik weet niet waarom de heer St~teler op hoge toon van mij uitleg vraagt. Ik zei dat de stukken op het laatste moment zijn gekomen. Dat is toch overduidelijk gebeurd. Dat ze in eerste instantie onvolledig waren, lijkt me ook vrij duidelijk, anders kwamen ze er later niet alsnog bij. Daar moesten de raadsleden dan weerom vragen. En toen kwam vorige week maandag op het allerlaatste moment het taxatierapport erbij van 540 pagina's. Dat is toch op het laatste moment? Het lijkt mij heel erg duidelijk. De heer STOTELER (PVV): Voorzitter! Op enig moment in het verleden zijn we onvolledig geïnformeerd geweest, omdat die informatie er toen niet was. Maar we praten over het nu.

Nu zegt de heer Wiertz dat we onvolledig zijn geïnformeerd. Dus zou ik wel van de D66-fractie willen weten welke informatie ze nog wil hebben. Ik kan niet bedenken —dat meen ik oprecht — wat wij dan nog willen hebben. En over het Iaat, als de raad Iaat om informatie vraagt, krijgt hij die ook Iaat. Had de raad er maar eerder om moeten vragen. De heer WIERTZ (D66): Voorzitter! Met alle respect, maar dit irriteert met echt enorm. De heer St~teler verdraait mijn woorden. Ik zei: de informatie "was" onvolledig. Dat betekent niet "is", dat is echt iets anders. De oorsprong van dit verhaal ligt bij de gemeenten Rijssen-Holten en Rellendoorn, die jaren geleden al uit de GR wilden. Die stap was voor deze gemeenten toen te kostbaar. Ondertussen zijn de afspraken gemaakt en stevenen we af op iets waarvan de D66-fractie niet vrolijk wordt. Een van de argumenten blijft hangen: het kan efficiënter en goedkoper. De vraag is voor wie het efficiënter of goedkoper is. De kosten van dit hele proces lopen in de miljoenen. Alleen in 2020 is al € 550.000 aan de inhuur van externen besteed en daar is de ambtelijke inzet niet eens in meegerekend. Het verdere liquidatieproces kost nog eens € 1 miljoen. Wanneer gaan we die kosten terugverdienen? De onzekerheden blijven dus. Zekerheden rondom gezamenlijk optrekken zijn er niet. Zekerheden over een financieel goede afloop zijn er niet.

Zekerheden omtrent verkoop of verhuur van het pand aan de Plesmanweg zijn er ook niet. Zekerheden over voldoende werk voorde Wsw'ers zijn er niet. Wat is er wel? Veel weerstand buiten de gemeente en een bestuur dat krampachtig vasthoudt aan de ingeslagen weg. Dat kan volgens ons alleen maar leiden tot ongelukken.

R 2106622

38

De heer BETE (Lijst Cete): Voorzitter! Ik vind het heerlijk als collega's mij beschuldigen niet van lezen, of niet doen, of op de persoon spelen. Vooral bij dossiers die voor mij heel belangrijk zijn probeer ik mijn bijdrage altijd heel goed voor te bereiden. Maar om al die uitdagingen nu te beantwoorden, zal ik een op een op het liquidatieplan ingaan en duidelijk maken waar er financiële onduidelijkheden zijn. Daarvoor doe ik een hartenkreet: Ik heb nog nooit in mijn leven meegemaakt dat een voorstel om 23.30 uur door de raad wordt gedrukt. Iedereen heeft er zijn mond over vol dat de doelgroep belangrijk is en dat het om de doelgroep gaat en de bijdrage aan de doelgroep vele malen belangrijker is. Maar niemand zegt: hadden we dit niet een volgende dag, ik zeg niet de volgende week... De VOORZITTER: Mijnheer fete, ik ga u onderbreken, want u hebt het over de orde en we hebben het over de orde gehad. U hebt nu de tijd van ons allemaal om zich op de inhoud te richten. Als u het over de orde gaat hebben, bent u buiten de orde. U moet het nu echt over de inhoud gaan hebben. De heer BETE (Lijst ~ete~: Voorzitter! Voorde orde en de voortgang van het hele proces is het heel belangrijk hoe we tot de dag van vandaag zijn gekomen. Als ik het niet over de orde mag hebben, waar mag ik het straks dan wel over hebben? Het is niet de orde, het is gewoon wat ik ervan vind.

Is het verantwoord dat een Almeloos raadslid zo'n voorstel als dit zo Iaat in de nacht behandelt? Deze vraag stel ik aan mezelf en aan de raad. De VOORZITTER: De raad heeft die vraag beantwoord met ja toen wij vorige week hebben besloten en vanavond nog eens bevestigd dat we deze agenda afwerken. Ik nodig u uit om u uit te spreken over wat van de raad wordt gevraagd. De heer STOTELER (PVV): Voorzitter! U had als voorzitter voorde vergadering aangekondigd dat we de agenda zouden afhandelen. Het was juist de heer fete die de grootste bijdrage leverde en ellenlang interrumpeerde over de Woonvisie en dan om 23.30 uur verbaasd is dat we de agenda gaan afwerken. Zo werkt het niet. Domheer_~ET~(Lijs~~ete1:-O-ne~w~~s-maar-gerust,—mij-maakthet-niet~uit ook~l-wordt het 3 of 4 uur in de ochtend. Ik blijf doorgaan. De VOORZITTER: Mijnheer fete, dat moeten we nu gaan doen. U hebt zo-even bij alle sprekers geïnterrumpeerd. Toen was u van mening dat u op de inhoud het debat kon voeren. Dan moet u ook inhoud gaan leveren in uw termijn. Gaat u nu over de inhoud van de stukken spreken. De heer BETE (Lijst Cete): Dat ga ik zeker doen en ik zal het absoluut niet kort houden, gezien het feit dat we allemaal van mening zijn dat we dit zo grondig mogelijk voorde doelgroep moeten doen. De afgelopen periode heb ik al gezegd wat ik vind van de Participatiewet; ik weet niet meer in welk politiek beraad.

De Participatiewet is in 2015 ingevoerd en in 2017 is het opleggen van een boete uitgesteld. Net voorde verkiezingen heeft de Eerste Kamer dat weer met een jaar opgeschoven. Dat is de schrik die ik heb bij de bijdrage van de PvdA-fractie. Op het moment dat de Participatiewet die dwang, die verplichting om een boete op te leggen niet meer heeft, is het voor mij onmogelijk om mensen aan het werk te houden. En dat is het doel dat we hebben, zo wordt beweerd door alle collega's. Het gaat niet zozeer om de inkomensgarantie, want die hebben we, maarde werkgarantie. Hoe wil het college de werk- of baangarantie voortzetten? Er worden moties en amendementen ingediend, maar er wordt op geen enkele manier onderbouwd hoe het college die gaat realiseren. Mijn vraag aan de wethouder is dan ook: Kan hij cijfers noemen? Kan hij van de personen die er een beroep op doen 80% tot 90% aan het werk houden? Ik zie het onmogelijk voor me. Als het hem lukt, wil ik een keiharde toezegging hoe hij dat wil. De grond aan de Plesmanweg is vervuild. De heer Wiertz zei het net ook, er is een taxatierapport gekomen dat zoveel jaar oud is. Vorige week hebben we een nieuw taxatierapport gekregen, maar dat was onder embargo. Daar zal ik niets over zeggen. Maar dat is alles. Dat is R 2106622

39

de hele financiële dekking in het liquidatieplan. Mevrouw Bijenhof zegt dater liquide middelen van zoveel miljoen zijn. De wethouder zei dit de vorige keer ook. Maar daartegenover is niet de schuld van € 2,8 miljoen gezet. Alsje van die € 4,5 miljoen die 2,8 miljoen aftrekt, blijft er nog geen € 2 miljoen aan middelen over, met alle risico's van de GR die we tot 1 januari 2023 moeten voortzetten van dien. De wethouder heeft het geprobeerd, maar hij heeft geen enkele onderbouwing gegeven hoe we dat gaan financieren. De heer Teeuw heeft het net ook gezegd. We krijgen de middelen van nv Soweco straks niet meer. Wat gaan wij als gemeente Almelo betalen tot 1 januari 2023? Wat zijn de financiële nadelen? We hebben € 22 miljoen vrijgemaakt afkomstig van de rijksoverheid. We betalen € 33 miljoen, we krijgen straks geen bijdrage meer van de nv, want we zijn met een liquidatieplan bezig, dus het gaat ons geld kosten. En ja, het gaat mij niet alleen om geld. Maar het gaat wel om miljoenen. Natuurlijk is de doelgroep enorm belangrijk voor mij. Ik ken niet één persoon bij Soweco, ikken tientallen personen bij Soweco. Ik draag hart voorde mensen bij Soweco.

Maar toen ik het drie weken terug alleen over de doelgroep en de mensen had, werd mij dat verweten: kom toch op mijnheer Cete, kom toch met een financiële onderbouwing, waar hebt u het over? Nu kom ik met een financiële onderbouwing en doe ik het weer niet goed. Men verwijt mij dat ik er niets van snap. Of zij zijn helderziend, of ik begrijp het niet. Ik heb de wethouder in het politiek beraad aangesproken. Ja, maar waarom heb ik dat gedaan? De heren Hazewinkel en Broekhoven werd in dezelfde vergadering van alles en nog wat verweten. De wethouder is in de wandelgangen naar mensen gegaan en heeft letterlijk gezegd: die mensen doen het voor hun eigen gewin, die mensen doen het om op die positie te blijven, die mensen doen het om geld te krijgen. Als de wethouder naar collega-raadsleden gaat en zo lobbyt, wordt mij kwalijk genomen dat ik dat benoem. Als er vragen over zijn, zullen de collega's waar nodig interrumperen en vertellen wat de wethouder heeft gezegd en hoe hij dat heeft gezegd. Ja, het gaat mij niet om de wethouder. Ja het gaat me niet om hem, Hazewinkel of Broekhoven. Het gaat mij om de doelgroep. Ik ben er niet over begonnen. De RvC en de OR vinden continu dat dit niet goed is: een bestuurder die het wiel helemaal opnieuw heeft uitgevonden en doet alsof hij perfect is.

Uit het diepst van mijn hart, vooral nu de meerderheid van de Almelose raad dit voorstel zal accepteren, hoop ik dat ook echt. Maar ik heb nog zo veel twijfels. Ik schaam me ervoor dat een PvdA-fractie, puur omdat haar partij de Participatiewet heeft uitgevonden, continu met kleine moties en amendementen de boel probeert te redden. Dit is een partij die volgens mij altijd voor mensen opkwam. Veel meer voor die mensen opkwam dan de bedoeling was. En wat doet ze nu, hebben ze ook een keer een tegenprestatie gedaan, ze gaan er blindelings in mee met moties en amendementen om zogenaamd de mensen daarmee te dekken. Wat gaat de Plesmanweg opleveren? Ik kan de grond wel waarderen met € 50 miljoen, maar wat levert de markt op7 Waar blijft die € 2,8 miljoen aan schulden die in de tabel niet is opgenomen? Gaat de wethouder daar iets over zeggen? Daarmee is de doorrekening van mevrouw Bijenhof in een keer met € 2,8 miljoen gedaald. En alle risico's die de GR oplevert, de € 11 miljoen die we missen? Wat gaat daarmee gebeuren? Wie gaat dat dekken? Moeten we in Almelo alles sluiten? We moeten het sociaal domein naar het Werkplein halen, dan wordt het allemaal beteren leuker en gaan we het redden! Dat klinkt heel leuk, maar hoe we het doen, waar we het doen, met welke middelen we het doen? Ik zie het niet. Liquidatieplan: ik denk, wat is het college slim.

We zijn bezig met een liquidatieplan, we hebben de GR al opgedoekt en we hebben nu één nv en die twee bv's. En men mag tot 1 januari 2023 het liquidatieplan voortzetten. En ja, dan komt het, dat is na de verkiezingen. Dus als het straks miljoenen, maar dan ook miljoenen extra kost, zijn wij er al niet meer! Dus moeten de wethouders en het college die er dan zitten de rommel opruimen. Dan heb ik het nog niet over de doelgroep. Hoeveel mensen? Weten mijn collega's veel meer over de doelgroep dan de OR? Wordt er uberhaupt geluisterd naar de OR? Er is een sociaal plan opgelegd. De wethouder was enorm trots toen hij vorige week of de week daarvoor zei: de vakbond heeft dit ondertekend. Het zal wel aan mij liggen, want zoals de meeste collega's beweren, snap ik er niets van. Ik heb het sociaal plan met de handtekeningen niet kunnen vinden. Ja, ik heb wel wat gezien met aantekeningen. Maar als het echt om de doelgroep gaat, zoals de heer Gerritsen zei, de heer Stóteler zei, mevrouw Bijenhof zei, kom R 2106622

40

dan ook met voorstellen. Kom dan ook met tastbare feiten waarin ik kan zien dat de doelgroep het hiermee enorm eens is. We nemen personeel over. Ik heb er eerder naar gevraagd. Over het beschut personeel zeg ik niets. De honderd fte die we moeten overnemen krijgen bij Soweco volgens mij een heel ander salaris dan bij ons. Voor alle duidelijkheid, ik gun het ze van harte. Ik heb de vorige keer aan de wethouder gevraagd: wat gaat het personeel ons extra kosten? Want ze zullen straks een veel betere cao krijgen als ze bíj ons ambtenaar worden. Respect hoor, ik gun het ze van harte, maar wat zijn de extra kosten als we ze overnemen? Daar krijg ik nog steeds geen antwoord op. Het opheffen van de bv. We kijken wel om de twee jaar hoe het loopt en zien het dan wel. Dat is alles wat ik lees over het liquidatieplan. Men doet alsof er een hele onderbouwing onder ligt, maar ik zie het niet. Locatie Tubbergen, kunnen daar nog lijken uit de kast komen? Kunnen we daar nog problemen verwachten? Welke gevolgen hebben de slechte verhoudingen die er nu zijn tussen de wethouder, OR en RvC voor ons? Eris een sociaal plan, de vakbonden hebben het geaccepteerd, maarde RvC en de OR moeten hier nog over komen te spreken. De OR mailt ons continu. Vorige week stond er iets op de mail, toen was het weer weg.

En de RvC bij monde van de heer Hazewinkel heeft al gezegd: de afgelopen weken doe ik niets anders dan praten met advocaten. Zijn we gedekt voor de juridische gevolgen van de acties van de OR en RvC? Hebben we daar plannen voor? Zijn we economisch gedekt? Wat als zij straks een punt hebben, ook al stemmen we met 35 raadsleden in? Stel dat we voorde rechter komen en hiermee jaren om moeten gaan, zonder duidelijkheid voorde doelgroep en zonder dat we weten wat de economische gevolgen hiervan zijn, wat gaan we dan doen? Er is een lening bij de BNG van € 2,8 miljoen. Die zal mogelijk nog kosten tot gevolg hebben en zit niet inde liquide middelen uit het liquidatieplan. Ikben benieuwd waar het geld blijft, als je vier-punt-zoveel miljoen hebt, nog een schuld moet aflossen bij de BNG en je dat niet in het liquidatieplan zet. De BNG-schuld staat er niet in, evenals een pand waarvan de marktwaarde niet duidelijk is. Hoe gaan we dat doen? Het sociaal plan. Ik zei het net ook al. Wat gaan we met de bevindingen van de OR en de R~Gdoen-ookal-gaatde-valbond-mee?E-~-i~he~al-duidelijk-hoeveel-mensen-wij-gaan— overnemen? En zoals de OR in een van de politiek beraden heeft gezegd, voorde doelgroep is het enorm belangrijk dat vaste mensen, mensen met kennis en inzicht, de voormannen zoals ze die noemen, blijven.

Hebben wij de voormannen ook in dienst genomen? Zijn ze Wsw-beschut of zijn ze bij ons ambtenaar? Eén op de zestig personen was voorman. Als we voorde 600 of 700 mensen die we straks gaan overnemen voormannen overnemen, hebben we straks tien of vijftien mensen in dienst die niet onder beschut vallen en extra kosten met zich meebrengen. Nogmaals, ik gun het ze van harte. Ze hebben daar recht op als ze bij ons ambtenaar zijn. Dat moeten ze ook absoluut krijgen. Maar wat zijn de kosten hiervan? Wat gaat het ons kosten? Wat zeiden we in het verleden: het is onmogelijk om Soweco in stand te houden zoals het nu is. Daar ben ik ook van overtuigd. Daarom heb ik voor de liquidatie van de GR gestemd. Maar wat we nu hebben, met zo veel onduidelijkheden... Niemand weet eigenlijk waar we aan toe zijn. Of ik snap het helemaal niet. Wat gaat er straks gebeuren? Dat zien we allemaal niet. Een primitieve begroting. De CDA-fractie heeft hierover heel veel vragen gesteld en uiteindelijk hebben we allemaal een reactie gekregen. Bij monde van de heer Trienen heeft de CDA-fractie gezegd dat ze tevreden was over het nieuwe type begroting. Ik heb enorm veel respect voorde heer Trienen, maar ik ben heel erg benieuwd naar wat hij anders zag en ik nu niet zie. De ene primitieve begroting was rampzaliger dan de andere, terwijl de opstellers veel meer kennis en kunde hebben dan wij.

Dit is mijn eerste termijn met alle vragen die ik heb ingediend. Ja, de doelgroep is heel belangrijk, voor mij ook, ikken er niet één lid van, ik ken er tientallen. Maarde economische gevolgen... We hebben helaas geen geld. Als we geld hadden, mocht het van mij misschien wel miljoenen extra kosten, ook de invoering van NUO. Wat wel klopt, hiermee probeer ik het positief af te sluiten. Op het moment dat dit voorstel vanavond of morgen door de raad wordt aangenomen, klopt het dat de wethouder continu ter verantwoording kan worden geroepen. Als er één is in de raad die daarvan enorm veel gebruik zal maken, ben ik dat. Ik Iaat hem niet zomaar doorgaan tot 1 januari 2023 en alles R 2106622

41

—

-

uitgeven en doen wat hij wil. De doelgroep is absoluut belangrijk, maar geen geld, geen Zwitsers. Dat zijn niet mijn woorden, maar van de VVD-fractie en het is het geld van ons allemaal. Als ik door de tekortkomingen straks, de miljoenen die we erin stoppen een bibliotheek of stadsmuseum moet sluiten, zal ik daar wakker van liggen. Anderen misschien niet, maar ik wel. Ik Iaat het hierbij in eerste termijn. Ik hoop dat ik op al mijn vragen antwoord krijg van de wethouder. En ik hoop dat al mijn collega's die zeiden dat ik mijn betoog niet financieel heb onderbouwd, in tweede termijn onderbouwd met vragen komen over wat ze niet begrijpen. Ik zal mijn best doen om daarover uitleg te geven. De heer TEUNIS (SP): Voorzitter! Voordat ik begin, dank ik de fractie van Forum voor Rechts voor haar bijdrage. Ik heb een heel andere stijl, maar ik had de gemaakte punten niet beter kunnen verwoorden. In juni 2020 is al besloten tot liquidatie en opheffing van Soweco. Wij waren samen met GroenLinks de enige twee fracties die tegen stemden. De punten die vanavond door de fracties van GroenLinks, D66 en Lijst fete zijn gemaakt, zal ik omwille van de tijd niet herhalen. Daarom ga ik snel door mijn tekst heen.

Ik heb vanavond hetzelfde bedroefde gevoel, alsof het opnieuw juni 2020 is en ik opnieuw samen met deze raad over Soweco beslis over het voortbestaan ervan, maar effectief is daartoe al besloten. Sinds 2020 is de organisatie in liquidatie en sinds 1 januari is het Wsw-personeel al overgegaan. De zes gemeenten willen niet met elkaar verder, die willen al heel lang niet met elkaar verder. Dan is de vraag watervoorde SP-fractie nog valt te winnen. Wat kan ik zeggen wat wij nog niet eerder hebben gezegd? En wat kan ik zeggen dat nog niet door andere fracties vanavond is gezegd? Ons doel was altijd de doelgroep en ons doel was, nadat tot liquidatie was besloten, het zo goed mogelijk regelen door de erfgenaam van Soweco van de lokale uitvoering van de Wsw. We zijn nu negen maanden en zes ton verder, en er is hard gewerkt aan de liquidatie- en inrichtingsplannen voor NUO, de nieuwe uitvoeringsorganisatie. Daarin is heel veel uitgezocht, maar er zijn ook nog heel veel onzekerheden. Er zijn in de voorgaande weken al veel vragen gesteld en er kwamen tot de laatste dag vorige week nog allerlei stukken naar de raad. Ja, het is gewoon jammer. Het gevoel is alsof het te Iaat komt. Opvallend is dat bij de raadsvoorstellen geen alternatieven zitten.

Dat is begrijpelijk gezien de staat waarin het proces nu verkeert, maar voor het liquidatieplan bestaat de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen en voorde oprichting van NUO bestaat de mogelijkheid om wensen en bedenkingen te uiten. Maar in de raadsvoorstellen staat dat niet te doen. NUO bestaat nog niet, of de eerste barsten zitten er wat ons betreft al in. Tubbergen en Wierden willen niet mede oprichten en de enige medeoprichter Twenteraad, flirt al met Larcom. Ik merk daar een ernstige twijfel bij. Wierden en Tubbergen willen niet volledig meewerken aan de oprichting, maar in plaats daarvan zich voor vijf jaar verbinden middels DVO's waarover al de nodige vragen zijn gesteld. Wat als zij na vijf jaar niet verder willen? Wat blijft er dan nog van NUO over? Er zijn moties ingediend waarin ik wantrouwen zie richting NUO. NUO is voor ons helaas de veel te lege huls geworden die wij al vreesden. Zo zien wij dat nu eenmaal. Ik wil nog een paar dingen zeggen. Ik wil van het beeld af dat je hier alleen maar tegen kunt zijn als je er onvoldoende kennis van hebt. Het is niet alleen maar kommer en kwel en ook de SP-fractie is niet blind voorde potentiële voordelen die eerder al zijn genoemd bij de lokale uitvoering van de Wsw en de Participatiewet. En ook wij zien problemen met de huidige toekomstbestendigheid van Soweco.

Maar feit is, wij waren heel tevreden over wat Soweco was en wij vinden dat dit eerder intergemeentelijk voortgezet had moeten worden dan het allemaal lokaal te doen. In de basis waren we het dus met deze ontwikkelingen oneens, en dat zijn we nog steeds. Politiek is een ideeënstrijd en dit is niet ons idee. Over de financiële onzekerheden wil ik niet veel meer zeggen, want daarover is al heel veel gezegd. In plaats daarvan zeg ik nog wel één ding over het proces, ook al val ik daarmee een beetje in herhaling. Ik heb echt de pest aan welles-nietes situaties. Ik had er al de pest in, in juni 2020 toen we tot liquidatie moesten besluiten. Ik had er een hekel aan bij de begrotingsbehandeling over de subsidiepartners. En ik heb er nu opnieuw een hekel aan, want we zitten nu weer, zoals de Christenunie-fractie terecht aangaf, in een welles-nietes situatie met R 2106622

42

de RvC en de OR. De wethouders van zes gemeenten vormen namelijk het dagelijks bestuur van een grote organisatie waarin veel onrust is. Veel mensen binnen die organisatie voelen zich niet gehoord en maken zich zorgen. En het bestuur herkent zich daar niet in. Wat dit nog meer bijzonder maakt, is dat de RvC zich daar inmiddels ook niet meer in herkent, want die staat niet meer achter de plannen, terwijl ze dat bij de liquidatiebeslissingen wel stonden. We hebben dus meerdere stakeholders die niet op één lijn zitten met het bestuur. Er is genoeg gepraat en uitgewisseld, er zijn ongevraagde adviezen geleverd, er zijn beschouwingen op gekomen, maar er is nog steeds ontevredenheid. Ik begrijp dat niet. Leg ons dat alsjeblieft uit! Want dat de stakeholders verschillende inzichten hebben, is mogelijk, maar daar discussieer je over en dan kom je tot overeenstemming of consensus. Ik kan alleen maar concluderen dat er nu nog een hoop dingen mis zijn. Wantop een gegeven moment kun je tot iets impopulairs komen en er is altijd weerstand tot verandering bij veel mensen en dat is heel menselijk. Maar dan heb je dat uit te leggen. Dan heb je dat glad te strijken. Als bestuur heb je die rol en dat lukt blijkbaar niet. Als bestuur moet je mensen meenemen en tevreden houden, en dat lukt niet. Als ik verantwoordelijk bestuurder was -god zij dank niet -zou ik proberen in overleg te gaan.

Waar zit die misvatting? Waarom hebben we een welles-nietes situatie waar we niet met elkaar uitkomen? Ik zie het bestuur als toezichthouder om het personeel van de onderneming tevreden te houden. Ik begrijp dater meerdere gemeenten en wethouders betrokken zijn. Dat is dan niet het beste bestuur: dat is onze conclusie. Het echte probleem is dus dat de organisatie zich niet gehoord voelt. Wij staan als SP bekend als een principiële partij, ik weet dat dit soms bij het idiote af is inde ogen van sommige mensen. Wij hebben het als fractie hierover gehad en tegen elkaar gezegd: als de betrokken partijen, de mensen die het aangaat, hier tevreden over zouden zijn, zouden wij hiermee akkoord gaan, omdat, zoals ik in het begin van mijn betoog aangaf, het eigenlijk al een gedane zaak is. Maar dat is hier niet het geval. Daarom blijven wij bij ons standpunt. Wij waren vanuit onze ideologie en onze principes altijd al tegen, maar we hadden over onze politiek schaduw heen kunnen stappen als de betrokken partijen overeenstemming hadden bereikt, en dat is niet gelukt. Nu wordt ons gevraagd geen zienswijze in te dienen en geen wensen en bedenkingen meer_te_geven_op_het_inr-ichtGngsµlap-va-~-AIUO.Datis-goed,-wantonzezienswijze-en-wensen-en bedenkingen laten zich het beste kenbaar maken met een stem tegen.

De heer HUMMELS (Leefbaar Almelo): Voorzitter! Ik vraag me af met welke supermensen ik hier vergader, maar dat zal nooit duidelijk worden, want dat zullen ze niet van zichzelf zeggen. Ik heb ooit ingestemd met de liquidatie van de GR, omdat mij gezegd werd dat alle betrokkenen het daarover eens waren. Misschien niet met precies die woorden, maar ik heb toen gezegd dat ik me afvroeg wie ik was om er dan nog tegen te zijn. Als ik nu hoor hoe het proces zich verder ontwikkelt, vraag ik me af wie mij toen iets heeft wijs proberen te maken of wijzer proberen te maken en op welke gronden dat was gebaseerd, want het lijkt er nu verdacht veel op dater meer meningsverschillen zijn dan overeenkomsten en steun voorde ontwikkeling. Als ik dan ook nog de stukken herlees - en ik had dat niet moeten doen -wordt het voor mij in plaats van duidelijker, alleen maar onduidelijker. De volgorde waarin dingen gebeuren, hoe geschetst wordt wat we besloten hebben en wat het college bedenkt te gaan doen... Eris besloten de GR op te heffen. De GroenLinks-fractie heeft er al op gewezen dat er veel meer gebeurt. Als ik dan de stukken lees, vraag ik mij af hoe de organisatie exact in elkaar zit. Want er worden aandelen overgedragen en er lijkt van alles in gang gezet te zijn om dit voor elkaar te kunnen krijgen. Ik betwijfel steeds meer in hoeverre we hierin correct handelen.

Ik heb gelukkig met enkele mensen heel goede gesprekken gevoerd over wat hier aan de hand is. Ik zeg gelukkig, maar ik werd er eigenlijk ongelukkig van. Want daaruit blijken zoveel verschillende verhalen, dat ik alleen maar steeds meer twijfel. En ik heb ooit het college het voordeel van de twijfel gegeven, maar ik twijfel hoe goed je het voordeel kunt geven aan iemand als de twijfel zo groot is dat ik me afvraag of dit wel deugt. Dat is met name gebaseerd op... Sommigen zeggen dat dit allemaal met stoom en kokend water of snel gebeurt, terwijl dit een heel lang lopende procedure is waarin bepaalde mensen al heel lang zeggen dat we van Soweco af moeten. Maar er is ook heel lang gezegd dat we moeten kijken hoe we van Soweco R 2106622

43

een breder ontwikkelbedrijf zouden kunnen maken. Die weg is zelfs ooit ingeslagen. Mogelijkerwijs is daarvan afgeweken doordat er nieuwe mensen bij betrokken zijn geraakt. Voor hen lijkt dit inderdaad wel een beetje met stoom en kokend water in gang gezet te zijn en zij hebben in ieder geval veel korter dan tien jaar na kunnen denken over wat er moet gebeuren. Ik merk hoe ingewikkeld ik het vind om het er nu nog over te hebben, omdat ik voel dat — hoe zeg je dat netjes — de coalitiedoctrine en collegedoctrine bepalender zijn dan daadwerkelijke feiten en echte politieke opvattingen. Want als een van de raadsleden durft te zeggen dat we voorde doelgroep allemaal het beste willen, wil ik de vraag stellen aan degenen die dit durven beweren, wat zij denken dat het beste is. Waarschijnlijk verschillen we daarover zo van mening, dat we het nooit eens zullen worden. Ik hoop dat het ons lukt inderdaad voorde doelgroep het beste te bereiken, ook voorde gemeente Almelo, waar we eigenlijk als raad voor zitten. Alsje bedenkt dat we ooit een brede organisatie hadden waarin heel veel goed werk gebeurde en we een vrij kleine organisatie overhouden waarvan het maar de vraag is welk werk daarin gebeurt? Ik zal het inderdaad niet over alle financiële consequenties hebben, want dan raak ik helemaal in de war. Ik had wat anders willen zeggen, maar dit klinkt wel netjes.

Ik ga proberen nu af te ronden. Het ergst vind ik dat het erop lijkt dat een meerderheid, dat schijnt democratie te zijn, een minderheid een kant probeert op te duwen zonder te beseffen wat de consequenties zijn. Dat vind ik pijnlijk. De heer BETE (Lijst fete): Voorzitter! Ik haal nu een motie aan die is gekomen van de fracties van CDA, VVD, Lokaal Almelo Samen, PvdA en Leefbaar Almelo, waarin het voorstel staat om om de zoveel tijd te heroverwegen, te kijken hoe het gaat en wat het allemaal is, in mijn woorden. Is deze motie, die de heer Hummels mede indient, genoeg om alle zorgen die hij net heeft geuit weg te nemen? De heer HUMMELS (Leefbaar Almelo): Nee. De heer STORK (Lokaal Almelo Samen): Voorzitter! We zitten aan het eind van een heel lang traject, het loopt al tien jaar en het wordt nu tijd dat er eindelijk een besluit wordt genomen. De onzekerheid die er tot nu toe is, moet een keer weggenomen worden. De VOORZITTER: Mijnheer Stork, uw microfoon staat nu aan, dus u kunt volgens mij spreken. De heer Stork heeft geen verbinding meer met de raadzaal. Misschien kan hij opnieuw inloggen en kan een van zijn fractiegenoten contact met hem opnemen om te kijken hoe hij weer in de uitzending kan komen. Mijnheer Kampman, kunt u deze bijdrage overnemen. Bent u bekend waarmee uw fractiegenoot gaat komen? Ik denk niet dat het de heer Stork lukt om met ons in verbinding te komen.

De heer KAMPMAN (Lokaal Almelo Samen): Ik ken helaas de bijdrage van de heer Stork niet. De VOORZITTER: Dan ronden we deze termijn af De heer AKSE (SP): Voorzitter! Ik ben ook uit Teams gegooid. Waarschijnlijk heeft de heer Stork dezelfde problemen. De VOORZITTER: Daar nemen we kennis van. Mevrouw TEN BELDAM (CDA): Voorzitter! De nieuwe uitvoeringsorganisatie NUO moet naast mensen met een arbeidsbeperking ook mensen die door omstandigheden al lange tijd geen werk kunnen vinden en daarbij ondersteuning nodig hebben, aan werk helpen. De doelgroep is dus breed. NUO is zowel springplank naar werk als een vangnet voor wie er even niet in slaagt binnen een baan bij een werkgever te functioneren. Daarnaast helpt NUO werkgevers die mensen met een beperking of afstand tot de arbeidsmarkt in dienst willen nemen. R 2106622

44

Het zijn niet alleen de mensen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben, maar ook de arbeidsmarkt heeft een afstand tot sommige mensen. NUO biedt naast begeleiding, training en scholing ook werk in een beschermde werkomgeving, gemeentelijke opdrachten, groepsdetachering, individuele detachering en directe plaatsing in een zelfstandige baan in het bedrijfsleven. Iedereen met een arbeidsbeperking en/of een afstand tot de arbeidsmarkt moet terechtkunnen bij NUO voor zijn of haar begeleiding naar werk. Ons ideaal blijft een inclusieve arbeidsmarkt, waarbij er bekeken wordt hoe de talenten van mensen ingezet kunnen worden, bij voorkeur in een reguliere onderneming. Als wij dan kijken naar het inrichtingsplan van NUO en de conceptstatuten, vallen ons drie punten op in die statuten. Die zullen we dan ook amenderen, zoals al door een aantal fracties is gezegd. In artikel 2 lid 1 komt onvoldoende tot uiting dat het bij de stichting NUO gaat om een sociaal ontwikkelbedrijf dst mensen met een beperking en/of met een grote afstand tot de arbeidsmarkt helpt zich te ontwikkelen. Iedereen wordt gestimuleerd om zijn of haar talent te ontwikkelen en, indien mogelijk, regulier op de arbeidsmarkt actief te zijn. Daarnaast dienen er binnen NUO zinvolle werkplekken te worden geboden voorde mensen die ineen beschermde omgeving het best tot hun recht komen.