CConstaterende datAlmelo
Koppel je AI →
Document · PDF

Mobilliteitsvisie gemeente Almelo - Bijlage 1 - Visie

Raad 6 oktober 2026, gemeente AlmeloBij agendapunt: Mobiliteitsvisie Gemeente Almelo15.578 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

- Mobiliteitsvisie Gemeente Almelo

- VOORWOORD De prioriteiten die uit de participatie naar voren zijn gekomen, zijn voor mij heel herkenbaar. En ik zie ze ook duidelijk terug in deze visie. We staan nog maar aan het begin: de visie zal de komende tijd nog uitgewerkt worden tot een plan met concrete maatregelen en acties. Maar met deze visie zetten we wel een duidelijke koers uit hoe we de stad verder kunnen ontwikkelen en hoe iedereen zich prettig en comfortabel kan blijven verplaatsen in onze mooie gemeente. Jeffrey Hinnen Wethouder Mobiliteit Almelo heeft grote ambities. We bouwen veel nieuwe woningen en bedrijven, zodat ook nieuwe generaties prettig kunnen wonen en werken in de stad en de omliggende dorpen. En zo houden we ook veel voorzieningen in Almelo. We zijn trots op de groei van de stad, maar dat zorgt ook voor nieuwe uitdagingen. Want ook het verkeer groeit mee en dat kan tot knelpunten leiden zoals files en onveiligheid. Opkomst van nieuwe vervoermiddelen en verdergaande digitalisering van mobiliteit biedt kansen, maar ook uitdagingen. Deze visie geeft antwoord op de vraag hoe we onze verkeersstructuur zo kunnen ontwikkelen dat Almelo nu en in de toekomst bereikbaar blijft, maar óók veilig, gezond en aantrekkelijk voor bezoekers. Dat kan door op de ene plaats meer ruimte te geven aan voetgangers en fietsers en de andere plaats auto’s beter te faciliteren.

De Mobiliteitsvisie is daarmee ambitieus, maar ook realistisch: we moeten keuzes maken om de schaarse ruimte zo goed mogelijk te verdelen. Zodat iedereen er graag wil wonen en verblijven. Om te weten wat de inwoners van de stad waarderen aan Almelo – wat er goed is en wat er beter kan – hebben we veel mensen gesproken. Meer dan 600 mensen hebben een online enquête ingevuld, er zijn gesprekken gevoerd met belanghebbenden en deskundigen binnen de gemeente. 2

- Titel: Mobiliteitsvisie Gemeente Almelo Samengesteld door de gemeente Almelo en Goudappel Datum: 1 juli 2026 Kenmerk: 017599.20250826.R1.04 Herkomst afbeelding voorpagina: https://www.visittwente.nl/over-twente/almelo/ 3 INHOUDSOPGAVE 1. Een nieuwe mobiliteitsvisie: waarom en hoe? | 4. Visie in hoofdlijnen: bijdragen aan ontwikkeling van de stad 1.1 Waarom een nieuwe mobiliteitsvisie? | 6 | 4.1 Sturing van de groei | 35 1.2 Samen met de stad | 8 | 4.2 Niet overal hetzelfde recept | 36 2. Ambities en doelen: bereikbaar, gezond en leefbaar Almelo | 4.3 Essentiële keuzes richting 2050 | 38 2.1 Kernpunten uit bestaand beleid | 11 | 5.

Leidende principes en kaartbeelden netwerken 2050 2.2 De groei-ambitie in beeld | 12 | 5.1 Meer aandacht voor voetgangers | 40 2.3 Ontwikkeling als regionaal knooppunt | 13 | 5.2 Opwaardering van hoofdroutes voor fietsers | 43 2.4 Kwaliteiten versterken | 14 | 5.3 Versterking van openbaar vervoer | 47 2.5 Verkeerskundige thema’s | 15 | 5.4 Mobiliteitshubs als overstappunten | 52 2.6 Vertaling naar drie hoofddoelen voor de visie | 17 | 5.5 Autoverkeer concentreren op belangrijkste hoofdwegen | 55 ▪ Almelo bereikbaar en economisch vitaal | 18 | 5.6 Parkeerstrategie: flexibel en divers | 58 ▪ Almelo gezond en veilig | 19 | 5.7 Gedragsbeïnvloeding: educatie en handhaving | 61 ▪ Almelo leefbaar en aantrekkelijk | 20 2.7 Verkeersveiligheid als randvoorwaarde | 21 | 5.8 Innovaties als hulpmiddel om doelen te bereiken | 63 3. De mobiliteitsopgave voor Almelo: trends en ontwikkelingen | 6. Vervolg 3.1 Mobiliteitsopgaven voor Almelo in beeld | 23 | 6.1 Van mobiliteitsvisie naar mobiliteitsplan | 66 3.2 Goede bereikbaarheid minder vanzelfsprekend | 24 3.3 Verkeersveiligheid en gezondheid onder druk | 26 3.4 Schaarse ruimte in binnenstad en woonwijken | 29 3.5 De wereld van mobiliteit verandert | 32 4 - - EEN NIEUWE MOBILITEITSVISIE Waarom en hoe? 1 Almelo groeit, en daarom is een nieuw plan nodig voor verkeer en vervoer.

In dit hoofdstuk staat waarom de gemeente deze visie maakt en hoe inwoners hebben meegedacht. - WAAROM EEN NIEUWE MOBILITEITSVISIE? Nieuwe vervoerwijzen, nieuwe vervoersdiensten en andere manieren om het verkeer aan te sturen worden ontwikkeld. De transitie naar elektrisch rijden is in volle gang. Wat betekent dat voor de bereikbaarheid van onze steden en dorpen? We willen immers voorbereid zijn op de toekomst, vooral als de veranderingen elkaar snel opvolgen. In deze Mobiliteitsvisie is vastgelegd waar we als gemeente de komende jaren naartoe willen werken. De mobiliteitsvisie legt daarmee de basis voor het mobiliteitsplan met concrete maatregelen die aansluiten bij de doelen die we in dit plan formuleren. De overkoepelende doelen voor de mobiliteitsvisie zijn breder dan alleen mobiliteit. Door integraal in te zetten op de thema’s bereikbaarheid, gezondheid en leefbaarheid dragen keuzes voor mobiliteit bij aan fijn wonen en werken in Almelo. Relatie met de omgevingsvisie In 2020 heeft de Almelose gemeenteraad de omgevingsvisie vastgesteld. Deze wordt de komende jaren geactualiseerd met een horizon tot 2050. In het najaar van 2025 heeft de gemeenteraad hiervoor de ‘Contourennotitie’ vastgesteld.

Deze mobiliteitsvisie is een uitwerking van de al vastgestelde omgevingsvisie en van de kernopgaven uit de Contourennotitie (stad in balans, inclusief economie, groenblauwe stad en robuuste netwerken). Tegelijkertijd vormt de visie ook input voor de nog te actualiseren omgevingsvisie. Een fijne stad om te wonen en om te werken In een compacte stad als Almelo is een groene en waterrijke omgeving nooit ver weg. Ook sta je binnen 15 minuten fietsen vanuit elke wijk midden in de binnenstad, waar je terecht kunt voor vele voorzieningen en winkels. Almelo is ook per spoor en over de weg goed bereikbaar: er zijn treinverbindingen in vier richtingen, en met twee snelwegen (A1 en A35) is Almelo met de auto makkelijk te bereiken. Deze kwaliteiten van Almelo willen we uiteraard behouden. Mede door ambitieuze groei van inwoners en arbeidsplaatsen in Almelo (en ook in andere steden in Twente), kunnen we ons voorzieningenniveau goed op peil houden. Maar de groei van de stad brengt ook een groeiende behoefte aan mobiliteit met zich mee. En die kan invloed hebben op de gezondheid en veiligheid van mensen en op de kwaliteit van de openbare ruimte. Er is duidelijk, richtinggevend beleid nodig om de stad bereikbaar te houden, maar tegelijk ook gezond en leefbaar. De wereld van mobiliteit is daarnaast sterk in beweging.

De alsmaar grotere rekenkracht van computers en steeds sneller mobiel internet zorgt voor een samenleving waarin ‘alles’ met elkaar wordt verbonden. Dat heeft ook invloed op hoe we ons verplaatsen. 6 1.1

- De visie is nooit ‘af’ De mobiliteitsvisie gaat over een periode tot 2050 en geeft de hoofdlijnen aan. De visie zal worden uitgewerkt tot een mobiliteitsplan met concrete maatregelen voor de korte en de langere termijn. In de loop der tijd zullen er ook nieuwe opgaven en ontwikkelingen voorbijkomen. Daarom is het mobiliteitsplan een ‘adaptief’ plan: eens in de zoveel tijd zal een herijking van het plan nodig zijn. Afstemmen met regio, provincie en Rijk Almelo behoort tot de drie grote steden van de Regio Twente. Mobiliteit houdt ook niet op bij de gemeentegrens. Om bereikbaarheid te waarborgen en Almelo als centrumstad en intercityknooppunt in de regio te behouden en versterken is samenwerking met buurgemeenten, de regio, de provincie en het Rijk essentieel. Opstellen van een SUMP Almelo is samen met de steden Münster, Osnabrück en de regio Twente aangesloten bij het MONT-netwerk. Deze grensoverschrijdende samenwerking draagt bij aan het versterken van de regio als innovatie- en kennisregio. Als stedelijke knooppunten zijn de MONT-steden verplicht om een ‘Sustainable Urban Mobility Plan’ (SUMP) op te stellen. In een SUMP staat duurzame mobiliteit en het verbeteren van de leefbaarheid in steden en stedelijke knooppunten met meer dan 100.000 inwoners centraal. Verder is er aandacht voor participatie van inwoners en belangenorganisaties in meerdere stappen van het proces.

Tot slot ligt er een nadruk op monitoring van de gestelde doelen. 7

- SAMEN MET DE STAD HET PARTICIPATIEPROCES Online vragenlijst In augustus en september 2024 is er een gemeentebrede online vragenlijst gepubliceerd waarin inwoners en bezoekers van Almelo aan konden geven wat zij belangrijk vinden op het gebied van mobiliteit. De vragenlijst is verspreid met behulp van sociale media en de lokale kranten. Trendateliers Naast de online vragenlijst zijn er ook werksessies in kleinere groepen georganiseerd. Een interne werksessie met de gemeente had als doel de verbanden tussen de verschillende beleidsdomeinen goed in beeld te krijgen. Daarnaast is er met een externe groep belanghebbenden (zoals de Fietsersbond, Veilig Verkeer Nederland, vertegenwoordigers van bewoners en ondernemers) eenzelfde werksessie gehouden. Tijdens deze sessie is een breed scala van ideeën en wensen voor de mobiliteitsvisie opgehaald. Een tweede sessie later in het proces is vervolgens gebruikt om de uitgangspunten voor de visie te toetsen: hebben we de juiste thema’s benoemd? De uitgangspunten zijn vastgelegd in een uitgangspuntennotitie die is besproken in de gemeenteraad. Daarna heeft nog een verdiepende sessie met de raad plaatsgevonden in februari 2026. De resultaten van de uitgangspuntennotitie en de verdiepende sessie zijn uitgewerkt tot deze mobiliteitsvisie. De mobiliteitsvisie is opgesteld in een aantal verschillende fases.

In de Verkenningsfase lag de nadruk op het ophalen van informatie. Waar staan we nu op het gebied van mobiliteit? En waar moeten we rekening mee houden? In deze fase is er een gemeentebrede vragenlijst uitgezet, zijn er interne en externe trendateliers geweest en is er een startsessie met de Raad gehouden. In fase twee, Grip op de inhoud, is de inventarisatie vertaald naar een aantal ambities. In deze fase en ook in het vervolg, Koers uitzetten, is gewerkt aan het opstellen van doelen en wensbeelden voor de verschillende vervoerswijzen. Vervolgens zijn de uitgangspunten voor de visie teruggelegd bij de Raad en bij belanghebbenden in de trendateliers (zie kader hiernaast). 8 1.2 Inwoners in gesprek over de concept-netwerken tijdens het tweede trendatelier in januari 2025. - 9 Leeswijzer In hoofdstuk 2 zijn de doelen van deze Mobiliteitsvisie beschreven zoals die uit de participatie naar voren zijn gekomen. In hoofdstuk 3 is aangegeven waar we op dit moment staan en welke ontwikkelingen op ons af komen. Dit leidt tot meer concrete opgaven om de doelen te bereiken. De kern van de visie staat in hoofdstuk 4. Deze wordt uitgewerkt in een aantal leidende principes die in hoofdstuk 5 aan bod komen. Daarbij hoort ook een wensbeeld per vervoerswijze voor het netwerk in 2050.

Ten slotte geven we in hoofdstuk 6 een doorkijk naar het vervolg: het opstellen van een Mobiliteitsplan met concrete maatregelen. - AMBITIES EN DOELEN Bereikbaar, gezond en leefbaar Almelo 2 Almelo wil een stad zijn die goed bereikbaar is, maar ook gezond en prettig om in te wonen. In dit hoofdstuk staat wat de gemeente belangrijk vindt voor verkeer en vervoer in de toekomst. - KERNPUNTEN UIT BESTAAND BELEID De mobiliteitsvisie staat niet op zichzelf. Binnen de gemeente maar ook binnen de regio, provincie en landelijk wordt er gewerkt aan brede opgaven en ambities, die allemaal ook invloed hebben op mobiliteit. Uit het beleid volgt in de eerste plaats een duidelijke groei-ambitie. Almelo heeft ambitieuze plannen om snel te bouwen in de stad en tevens passende woningen te bieden in de kleine kernen. Daarnaast wil de gemeente ruimte maken voor meer werkgelegenheid. In de Regionale Ontwikkelstrategie Twente, waarin de Twentse gemeenten en het Rijk een gezamenlijke strategie hebben vastgelegd voor een toekomstbestendige regio, wordt ervan uitgegaan dat Twente tot 2050 groeit met 100.000 inwoners, 50.000 banen en 69.000 woningen. Almelo levert hierin een bijdrage met minimaal 10.000 woningen, bovenop de al geplande 4.100 woningen. Aanvullend heeft Almelo de ambitie om door het Rijk aangewezen te worden als grootschalige woningbouwlocatie, met 25.000 extra woningen tot 2050.

De groei van de stad leidt echter ook tot groei van verkeer. Het is belangrijk dat het verkeer in goede banen wordt geleid. Want de gemeente heeft ook een aantal duidelijke ambities op het gebied van verkeer en vervoer, zoals: • Verbetering van de verkeersveiligheid; • Versterking van de leefbaarheid in de wijken; • Ontwikkeling van duurzame/slimme mobiliteit. De hier genoemde doelen komen niet alleen naar voren uit het bestaande beleid, maar zijn ook vaak genoemd in de trendateliers en in de online vragenlijst onder inwoners. 11 2.1 Uiteraard hangen de ruimtelijke en verkeerskundige ambities met elkaar samen. De verkeersstructuur moet ‘meegroeien’ met de groei van de stad. Maar wel op zo’n manier dat ook de veiligheid en leefbaarheid verbeteren. Dit is de kern van de opgave van deze Mobiliteitsvisie. - DE GROEI-AMBITIE IN BEELD Op de kaart hiernaast is de groei-ambitie van Almelo in beeld gebracht. Er komen veel nieuwe woningen bij. Daarbij gaat het met name om extra woningen in en rond de binnenstad en de spoorzone, en een paar uitbreidingswijken. Daarnaast wordt nieuwe bedrijvigheid ontwikkeld op bestaande en nieuwe bedrijventerreinen. De nieuwe woningen en extra werkgelegenheid brengen uiteraard ook meer verplaatsingen in en naar de stad met zich mee. Met name de verdichting in en rond de binnenstad vraagt om een nieuwe blik op mobiliteit.

Hier komen veel functies bij elkaar, waardoor de ruimte schaars is. Dat betekent dat er scherpe keuzes nodig zijn om de bereikbaarheid en leefbaarheid van Almelo op peil te houden. 12 2.2 Reeds in ontwikkeling 1 | Indië-terrein 2 | Almelo NoordOost Gebiedsontwikkelingen harde plannen 3 | Verdichting binnenstad en Stadskade 4 | Westerdok en intercityknoop 5 | Achter de Molen 6 | Parkbuurt Herstructurering wijken I | Kerkelanden II | Nieuwstraatkwartier III | Ossenkoppelerhoek Bedrijventerreinen 7 | XL Businesspark 2e fase Gebiedsontwikkelingen met vastgestelde gebiedsvisies A | Gebiedsvisie Aadorp B | Gebiedsvisie Aalanderveld C | Gebiedsvisie Bornerbroek Gebiedsontwikkelingen zachte plannen D | Leemslagen7 3 5 II III D B 1 2 C A 6 4I Ontwikkellocaties B

- De dagelijkse pendel van en naar Almelo is aanzienlijk (waarbij de stad meer werknemers trekt dan dat er inwoners buiten de stad gaan werken). Ook studenten, toeristen en andere bezoekers reizen naar of via Almelo. Deze pendelstromen vragen om een regionale benadering. In het gebied waarbinnen de belangrijkste woon- werkverplaatsingen plaatsvinden, het daily urban system (DUS), is Almelo een belangrijk knooppunt binnen Twente. Dit geldt zowel voor auto- als trein- en busverplaatsingen. Maar ook met de fiets zijn veel plaatsen in de regio bereikbaar. Het station van Almelo is de plek waar ambities op het spoor samenkomen. Station Almelo is het eerste intercitystation in Twente vanuit west-Nederland. De Nedersaksenlijn, de verbinding Zwolle-Münster en de internationale trein tussen Amsterdam en Berlijn komen allemaal samen bij Almelo. Ondanks dat deze laatste daar niet meer stopt, blijft Almelo als stopplaats een uitdrukkelijke wens. De ruimtelijke ontwikkeling van de stad draagt verder bij aan de ambitie om Almelo als (inter)regionaal knooppunt te versterken. Almelo is tevens een logistiek knooppunt, omdat verbindingen over het water en over de weg samenkomen in Almelo. Dankzij de historische ligging op een kruispunt van land- en waterwegen heeft de stad zich kunnen ontwikkelen van bloeiende textielstad tot de stad die het nu is.

Het Twentekanaal en kanaal Almelo-De Haandrik komen in Almelo samen. Ook in de toekomst blijven de waterverbindingen belangrijk, met name voor de aan- en afvoer van goederen. Almelo benut het Twentekanaal voor watergebonden activiteiten om CO₂-reductie in het goederenvervoer te realiseren en onderzoekt hoe deze potentie verder kan worden versterkt. 13 Nedersaksenlijn Twentekanaal ONTWIKKELING ALS REGIONAAL KNOOPPUNT 2.3 In 2024 reisden er gemiddeld 6.600 reizigers per dag met een NS-trein via station Almelo (bron: NS jaarverslag 2024, betreft in-uit- en overstappers). Nemen we de andere vervoerders mee dan reizen er meer dan 10.000 reizigers per dag via station Almelo. Het station zit hiermee aan zijn maximale capaciteit; er is geen ruimte voor groei. De realisatie van de Nedersaksenlijn zal zorgen voor een toename van reizigers. De noodzaak voor de uitbreiding van het station met onder andere een extra spoor is daarmee groot.

- KWALITEITEN VERSTERKEN 2. Almelo is een groene stad. De groene ‘longen’ zorgen ervoor dat er vlakbij huis gebieden zijn waar je in alle rust kunt wandelen of fietsen. Het behoud van rust, ruimte en groen betekent dat groei zoveel mogelijk binnen de bestaande stad moet plaatsvinden. En dit doel stelt ook eisen aan de manier waarop we met mobiliteit omgaan om de leefbaarheid in de stad op peil te houden. 3. Almelo is een knooppunt in de regio. Het is niet alleen via de weg, maar ook over het spoor van verschillende kanten goed bereikbaar. De geplande nieuwbouw nabij het station versterkt de knooppuntfunctie van Almelo. De mobiliteitsvisie moet bijdragen aan de gewenste ruimtelijke en economische ontwikkeling van de stad. Daarbij willen we de kwaliteiten van Almelo behouden en liefst versterken. We hebben daarom in de inventarisatie (in trendateliers en bij de gemeenteraad) gevraagd waarom het vooral prettig wonen en werken is in Almelo. Daaruit zijn drie belangrijke kwaliteiten naar voren gekomen: 1. Almelo heeft een goed voorzieningenniveau. Vrijwel alles wat je nodig hebt, is op korte afstand te vinden. Tegelijkertijd staat dit wel onder druk. De groei van de stad helpt om het voorzieningenniveau op peil te houden.

2.4 Behoud voorzieningenniveau Rust, ruimte, groen Regionaal knooppunt 14 → Groei inwoners en arbeidsplaatsen nodig → Groei zoveel mogelijk binnen de bestaande stad → Groei bij station voor versterking knooppuntfunctie - VERKEERSKUNDIGE THEMA’S Op de vraag wat de belangrijkste thema’s zijn op het gebied van verkeer en vervoer worden veel verschillende thema’s genoemd. Er komt duidelijk uit naar voren dat het niet alleen om de bereikbaarheid gaat, maar vooral ook om verkeersveiligheid en leefbaarheid. Hoe faciliteren we de groei-ambitie van de gemeente terwijl we tegelijkertijd de kwaliteiten van de stad willen behouden of liever nog versterken? Wat moet daarvoor gebeuren op het gebied van verkeer en vervoer? Ook dat hebben we gevraagd in de Trendateliers en in een sessie met de Raad. 15 2.5 Reacties op de vraag: Waar moet de gemeente zich de komende jaren op focussen op het gebied van verkeer en vervoer? Hoe groter weergegeven, hoe vaker genoemd. (Trendateliers en Raad, 11 en 24 september 2024)

- 7,1 6,8 4,5 7,1 6,1 6,3 6 5,4 5,7 5,7 7,7 7,5 5,4 8,2 7,3 7,9 7,7 7,4 7,8 8,5 0 5 10 Bereikbaarheid auto Bereikbaarheid trein Deelmobiliteit Bereikbaarheid fiets Bereikbaarheid bus Fietsvoorzieningen Voetgangersvoorzieningen Parkeren auto Leefbaarheid Verkeersveiligheid Belang Beoordeling De belangrijkste thema’s volgens de inwoners Als onderdeel van de inventarisatie is er een brede online vragenlijst uitgezet onder de inwoners van Almelo, die door 620 mensen is ingevuld (zie ook bijlage 1). In de vragenlijst hebben we gevraagd welke mobiliteitsthema’s inwoners als meest belangrijk zien én hoe zij die thema’s op dit moment beoordelen (beide in een rapportcijfer van 1 tot 10). Waar het verschil tussen het cijfer voor het belang en het cijfer voor de beoordeling groot is, is dus nog veel werk aan de winkel. Dat zijn volgens de inwoners dus de thema’s die het meeste aandacht nodig hebben. De inwoners van de stad zetten de thema’s verkeersveiligheid en leefbaarheid op plaats één en twee. De bereikbaarheid van de stad wordt op dit moment nog als vrij goed beoordeeld, alleen het parkeren van de auto is op dat punt wel een belangrijk aandachtspunt. Het thema bereikbaarheid met de fiets scoort, na verkeersveiligheid, het hoogste op belang. Daarna volgt het thema fietsvoorzieningen.

Hoewel hier niet het grootste verschil is te zien tussen beoordeling en belang, is er op te maken dat de fiets een belangrijk thema is voor inwoners. 16

- VERTALING NAAR DRIE HOOFDDOELEN VOOR DE VISIE Het tweede doel is Almelo Gezond en Veilig. Verkeersveiligheid komt overal in de inventarisatie terug als belangrijk thema. Vooral voetgangers en fietsers ondervinden de gevolgen van verkeersonveiligheid. Terwijl lopen en fietsen juist de meest gezonde manieren zijn om je te verplaatsen. Het derde doel is Almelo Leefbaar en Aantrekkelijk. Het gaat daarbij vooral ook om versterking van de verblijfskwaliteit in de stad (in het bijzonder in het centrum). Ook voor de leefbaarheid is het verbeteren van de verkeersveiligheid een randvoorwaarde. Hierna lichten we de drie doelen verder toe. Uit alle input tijdens de inventarisatie hebben we drie hoofddoelen gedestilleerd voor de mobiliteitsvisie. Zij komen voort uit de thema’s uit lokaal, en (boven)regionaal beleid, trends en ontwikkelingen, de online vragenlijst aan inwoners van Almelo en de participatiesessies. Het eerste doel is Almelo Bereikbaar en Economisch Vitaal. Het gaat hierbij om de doorstroming voor het autoverkeer (vooral in de spits) maar bijvoorbeeld ook om het belang van Almelo als spoorknoop in de regio, goede fietsroutes en fietsenstallingen en logistiek. 2.6 LEEFBAAR EN AANTREKKELIJK BEREIKBAAR EN ECONOMISCH VITAAL GEZOND EN VEILIG 17 - Almelo bereikbaar en economisch vitaal Mobiliteit is geen doel op zich.

Het doel is om verschillende functies met elkaar te verbinden, zodat ze goed kunnen functioneren. Het borgen van de bereikbaarheid in Almelo is een belangrijk onderwerp. Door groei van de stad kan de bereikbaarheid onder druk komen te staan. Een goede bereikbaarheid voor inwoners, bezoekers, ondernemers en logistiek is belangrijk voor de economische vitaliteit van de stad. Los van de groei van de stad is bereikbaarheid ook van belang voor bewoners om deel te nemen aan het maatschappelijk leven. Bereikbaarheid gaat over alle vervoerwijzen. Voetgangers en fietsers moeten voldoende ruimte krijgen, de bereikbaarheid per openbaar vervoer moet verbeteren (ook naar de werklocaties), maar ook het gemotoriseerd verkeer mag niet vastlopen. Daarnaast ook het inzetten op slimme en schone bevoorrading van het centrum en pakketbezorging, en goede doorstroming van het autoverkeer. Bij de keuze die we maken om de bereikbaarheid te garanderen, kijken we ook naar de effecten daarvan voor de mens en voor de ruimte. Daar gaan de twee andere doelstellingen over. 18 “Voor een goed functionerend bedrijventerrein is [..] uitstekende bereikbaarheid een randvoorwaarde. [..] Richting de toekomst is het een uitdaging om bereikbaarheid voor openbaar vervoer, fiets en voetganger te verbeteren.” Economisch Ruimtelijke Visie, 2024

- Almelo gezond en veilig We streven naar een gezond en veilig mobiliteitssysteem. Actieve vormen van mobiliteit, zoals wandelen en fietsen dragen bij aan de fysieke én de mentale gezondheid. Het zijn bovendien vormen van vervoer waar bijna iedereen aan mee kan doen (ook mensen met een kleine beurs). Voorwaarde is dan wel dat de verkeersveiligheid en sociale veiligheid gegarandeerd zijn. We moeten er rekening mee houden dat niet iedereen in het verkeer even vitaal is en dat er steeds meer verschillende vervoermiddelen zijn met verschillende rijsnelheden. Autoverkeer blijft belangrijk voor de bereikbaarheid, maar we willen de negatieve effecten van autoverkeer voor gezondheid en veiligheid beperken. 19 “De omgeving staat in dienst van ons, als huidige en toekomstige gebruikers. We benutten de wereld om ons heen om onze gezamenlijke wensen en behoeften te vervullen. Met als belangrijkste behoefte: gezond zijn en blijven, met toegang tot de juiste zorg waar nodig. Want fysieke en mentale gezondheid is bepalend voor alle andere activiteiten in het leven.” Omgevingsvisie, 2020

- Almelo leefbaar en aantrekkelijk Mobiliteit vraagt vaak om veel ruimte. Op sommige plaatsen is dat geen probleem, maar op andere plaatsen maakt het de stad minder leefbaar en aantrekkelijk. En de ruimte hebben we nodig voor andere opgaven, zoals klimaatadaptatie en verduurzaming. We willen dat Almelo een aantrekkelijke plaats is en blijft om te verblijven, vooral in woonstraten en in het centrum. Dit bevordert de sociale cohesie: mensen ontmoeten elkaar. In een leefbare en aantrekkelijke stad zorgt mobiliteit voor verbinding, niet voor barrières. Ook in Aadorp en Bornerbroek dragen we met mobiliteit bij aan leefbaarheid. In Aadorp zetten we in op een herkenbaar, levendig dorp in de buurt van de stad (Gebiedsvisie Aadorp, 2025). In Bornerbroek dragen we bij aan prettig dorps wonen en goed bereikbare voorzieningen, met oog voor versterking van de eigen identiteit (Gebiedsvisie Bornerbroek, 2025). Dit alles door in te zetten op verkeersveilige en aantrekkelijke verbindingen richting Almelo en omliggende kernen. 20 “De binnenstad van Almelo heeft een aantrekkingskracht op de stad en omliggende gemeenten. Hier komen inwoners graag om te winkelen, ontspannen en recreëren.

[..] Door onder andere in te zetten op een compacter kernwinkelgebied, verschillende deelgebieden met een eigen karakter en functie en nieuwe stedelijke milieus blijft de binnenstad in de toekomst een vitaal en levendig gebied.” Ruimtelijk-programmatische visie, 2022

- VERKEERSVEILIGHEID ALS RANDVOORWAARDE Bij elk van de drie hoofddoelen stellen we de mens centraal. Het gaat erom dat de inwoners en bezoekers van de stad bestemmingen goed kunnen bereiken, op een gezonde manier en veilige manier en in een leefbare en aantrekkelijke stad. Verkeersveiligheid is daarbinnen niet zozeer een afzonderlijk doel, maar een randvoorwaarde. Het is de basis voor ons handelen. Want veiligheid is na fysieke behoeften zoals voedsel en slaap de belangrijkste behoefte van de mens. Bij alle keuzes die we maken – dus voor alle netwerken – is verkeersveiligheid dus een eerste eis. De basis: de infrastructuur op orde Voor alle vervoerswijzen geldt als basis dat we de verkeersveiligheid willen verbeteren. Een indeling van de wegen in ‘slagaders, aders en haarvaten’ draagt bij aan de verkeersveiligheid. We werken daarmee aan een ‘duurzaam veilige’ verkeersstructuur en een weginrichting met menselijke maat, waarmee we ongevallen zoveel mogelijk voorkomen. Aanvullend: aandacht voor gevaarlijke punten Punten die uit de ongevallenregistratie of uit de participatie als onveilig naar voren zijn gekomen, krijgen prioriteit. Hetzelfde geldt voor locaties waar veel kinderen te verwachten zijn (schoolzones) of juist veel ouderen komen. In woonstraten houden we expliciet rekening met spelende kinderen op straat. Daar moet je overal veilig kunnen oversteken.

Andere wegen moeten (vooral bij de kruispunten) veilige oversteekplaatsen hebben. 21 2.7 “Sommige oversteken zijn onveilig en onoverzichtelijk in combinatie met een hoge snelheid van het autoverkeer.” “Wanneer het drukker wordt is dit niet bevorderlijk voor de veiligheid, luchtkwaliteit, geluidsoverlast en trillingen in de woningen.” Reacties op de online vragenlijst - DE MOBILITEITS- OPGAVE VOOR ALMELO Trends en ontwikkelingen 3 De stad groeit en dat zorgt voor uitdagingen, niet alleen op het gebied van verkeer. Dit hoofdstuk beschrijft wat de uitdagingen zijn waar we in de toekomst rekening mee moeten houden.

- MOBILITEITSOPGAVEN VOOR ALMELO IN BEELD Ontwikkelingen op de drie verkeerskundige doelen 23 3.1 Op weg naar robuuste en betrouwbare bereikbaarheid Veilig en actief op pad Ruimte slim benutten in binnenstad en woonwijken Om een beter beeld te vormen waar de uitdagingen liggen op het gebied van mobiliteit is daarnaast een brede inventarisatie uitgevoerd naar autonome ontwikkelingen en trends. Dit brengt in beeld waar we nu staan en daarmee ook: wat de opgave is voor het toekomstige beleid. In het vervolg van dit hoofdstuk gaan we daarop in. We delen de trends en ontwikkelingen in dit hoofdstuk in volgens de drie doelen uit het vorige hoofdstuk. Knelpunten volgens inwoners Als onderdeel van de online enquête konden mensen positieve punten en verbeterpunten op de kaart zetten. In het kaartbeeld hieronder is te zien waar inwoners de meeste verbeterpunten hebben gemarkeerd. Het gaat om concrete knelpunten, vooral op het gebied van verkeersveiligheid en doorstroming voor de auto. Een uitsnede van de locaties waar de meeste reacties zijn gegeven. Deze locaties nemen we mee naar het opstellen van het Mobiliteitsplan om te kijken welke maatregelen nodig zijn.

- OP WEG NAAR ROBUUSTE EN BETROUWBARE BEREIKBAARHEID Het mobiliteitssysteem van Almelo bestaat uit een drieringenstructuur, die aan de oostkant is gecombineerd op één weg. Elders in de stad is een relatief fijnmazige auto-infrastructuur aanwezig. Op het bestaande wegennet kennen we een aantal knelpunten: enerzijds locaties met doorstromingsproblemen, anderzijds locaties waar spoor en wegen een barrière in de stad vormen. Met meer woningen en meer verplaatsingen kunnen er ook nieuwe knelpunten ontstaan. Het oplossen daarvan is cruciaal voor het functioneren van de robuuste wegenstructuur in en rond de gemeente, en om de groei van verkeer op te kunnen vangen. N36/N35 | De N36 kent naast doorstromingsproblemen ook verkeersonveiligheid. Met name bij de op- en afritten ontstaan er files. Doorstroming op de buitenring is van belang voor de kwaliteit binnen Almelo. Op regionaal niveau is ook aandacht nodig voor de doorstroming op de N35 naar Zwolle en de A35 naar Enschede. Spoorwegkruisingen | De spoorwegkruising bij de Eilandbrug en de structuur rond het stationsplein/Egbert Gorterstraat zijn barrières in de stad. Het station en de binnenstad moeten goed bereikbaar zijn met alle vervoerswijzen, maar door deze knelpunten is dat nu onbetrouwbaar. Het station moet juist de verbindende schakel worden tussen verschillende stadsdelen en het centrum.

Van Rechteren Limpurgsingel | Deze weg is belangrijk voor verkeer richting noordoost Twente. De weg is echter erg druk en de geplande Vloedbeltverbinding bij Zenderen kan ertoe leiden dat de route nog drukker wordt. Omdat de weg tegelijkertijd als binnenring én als buitenring functioneert, is goede doorstroming heel belangrijk. Plesmanweg/Aadorpweg | Dit is een drukke route voor auto’s en vrachtverkeer wat regelmatig zorgt voor files en onveilige situaties, vooral op kruispunten. Het gebrek aan goede oversteekplaatsen vergroot die problemen. Aanpassingen van infrastructuur en oversteekplaatsen zijn nodig om de verkeersgroei op te vangen. 24 3.2 Legenda 1. N36 2. Spoorwegkruisingen 3. Van Rechteren Limpurgsingel 4. Plesmanweg/Aadorpweg Knelpunten in een robuuste wegenstructuur voor Almelo Hoog autogebruik, ook voor korte verplaatsingen De verkeersdruk op het wegennet wordt mede veroorzaakt | De gebruikte bron (ODiN) geeft geen inzicht in de oorzaken van doordat in Almelo relatief vaak voor de auto gekozen wordt | het relatief hoge autogebruik in Almelo, maar op basis van voor verplaatsingen (van, naar en in Almelo). Vaker dan | andere bronnen en uitkomsten van de gehouden enquête gemiddeld in Nederland. Daarentegen wordt er minder vaak | kunnen we wel enkele mogelijke verklaringen geven: gefietst en gewandeld.

• Almelo heeft een relatief fijnmazig netwerk van 50 km/h- Verplaatsingen per vervoerswijze | wegen voor het autoverkeer en in vergelijking met andere steden kunnen auto’s goed doorrijden in de stad. Er is ook 60% | 55% | een fijnmazig fietsnetwerk, maar de kwaliteit en de aantrekkelijkheid ervan kunnen nog beter. Hetzelfde geldt 50% | 42% | voor de stallingsvoorzieningen. 40% | • Ook op het gebied van verkeersveiligheid (zie paragraaf 3.3) 30% | 28% | en sociale veiligheid zijn nog verbeteringen mogelijk. Deze 19% | 22% | aspecten zijn van grote invloed op het gebruik van de fiets. 20% | 15% | Er ligt dus ruimte om het aantal verplaatsingen met de fiets, 10% | 3% | 4% | 7% | 4% | zeker op de korte afstanden, verder te verhogen. Want in Almelo zijn de belangrijkste voorzieningen altijd dichtbij! 0% Auto | Openbaar | Fiets | Te voet | Overig Vervoer | “Een moderne Almelo | Nederland | fietsenstalling heeft ook | “Sommige wijken en plaats voor scooters en | bedrijventerreinen Bron: ODiN* | elektrische (bak)fietsen.” | zijn helemaal niet te bereiken met de bus.” * Het onderzoek Onderweg in Nederland (ODiN) bevat informatie gebaseerd op enquêtes over de dagelijkse mobiliteit van de Nederlandse bevolking. Er wordt informatie verzameld over onder andere de gebruikte vervoermiddelen en de reismotieven voor de verplaatsingen.

Onder de categorie ‘overig’ vallen verplaatsingen | Reacties op de online vragenlijst zoals bestelbusjes of taxibusjes, maar ook 'serieverplaatsingen' (met meerdere vervoermiddelen). 25 - - VEILIG EN ACTIEF OP PAD Verkeersongevallen vaak met kwetsbare verkeersdeelnemers Aantal verkeersongevallen in Almelo is aandachtspunt Het aantal verkeersongevallen per 100.000 inwoners schommelde de afgelopen 10 jaar flink, maar is in Almelo steeds wat hoger geweest dan gemiddeld in Nederland en ook relatief hoog in vergelijking met andere Twentse steden (zie figuur hieronder). Het effect van de pandemie in 2020 is hierbij ook terug te zien; er werd toen veel minder gereisd en daardoor waren er ook minder ongevallen. Met in de toekomst meer verplaatsingen, meer kwetsbare verkeersdeelnemers en intensiever gebruik van de openbare ruimte is de verkeersveiligheid een belangrijk aandachtspunt. 26 3.3 Van het totaal aantal verkeersongevallen dat wordt geregistreerd in Almelo zijn de betrokkenen vaak kwetsbare verkeersdeelnemers, vooral fietsers. In onderstaand overzicht is te zien dat de meeste verkeersslachtoffers fietsers zijn, daarna volgen automobilisten (en dan, op grote afstand, andere verkeersdeelnemers, niet opgenomen in de figuur). Dit is in Almelo overigens niet anders dan in de rest van Nederland.

Maar het is wel een belangrijk aandachtspunt als we het gebruik van de fiets willen stimuleren! Verhouding verkeersslachtoffers (gewonden en doden) in de gemeente Almelo voor fiets en personenauto (bron: ViaStatt | 2014-2024). Verkeersslachtoffers in Almelo per vervoerswijze = 10 personen 10 15 20 25 30 2015 2017 2019 2021 2023 Verkeersongevallen per 100.000 inwoners Gemeente Almelo Gemeente Hengelo Gemeente Enschede Bron: SWOV | 2015-2024

- Meer ouderen in het verkeer Toenemende diversiteit op het fietspad De opkomst van de e-bike zorgt ervoor dat ook wat grotere afstanden makkelijk met de fiets kunnen worden afgelegd. Tegelijkertijd brengt de e-bike met zich mee dat de snelheidsverschillen op het fietspad groter worden. Daardoor neemt het risico op (eenzijdige) ongevallen toe. Vergrijzing is een trend die zich in heel Nederland afspeelt, en Almelo is daarbij geen uitzondering. Een steeds ouder wordende bevolking betekent dat er meer mensen zijn voor wie nabijheid van voorzieningen een vereiste is om zelfstandig te kunnen blijven wonen. Het betekent ook dat aandacht voor kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals voetgangers en fietsers, extra belangrijk is in de toekomst. In onderstaande figuur is het aandeel van de bevolking naar leeftijdsgroep te zien. In Almelo is het aandeel van de groep 45- 65 jaar groter dan gemiddeld in Nederland. 27 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 0-15 jaar 15-25 jaar 25-45 jaar 45-65 jaar 65+ Inwoners naar leeftijd Almelo Nederland Bron: CBS | 2024

- Opkomst risico-gestuurde aanpak verkeersveiligheid Deze aanpak is onderdeel van het landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid. Hierbij wordt gelet op meerdere risicofactoren die kunnen ondersteunen bij het maken van beleidskeuzes. Bijvoorbeeld, wat zijn kruispunten die vanwege een hoog risico op ongevallen als eerste aangepakt moeten worden? Meer aandacht voor gezondheid Mobiliteit en gezondheid hebben veel raakvlakken. Mensen die veel zitten, krijgen sneller te maken met overgewicht en andere gezondheidsklachten. Maar mensen die dagelijks fietsen of wandelen halen juist vrij eenvoudig de Beweegrichtlijn van de Gezondheidsraad (150 minuten per week fysiek actief zijn). Uit het onderzoek van het KiM (Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid) blijkt dat van alle mensen die voornamelijk fietsen 80% de beweegnorm haalt. Van de mensen die een reispatroon hebben waarbij bijna alleen maar de auto wordt gebruikt, haalt maar 7% de beweegnorm. Door in te zetten op actieve mobiliteit (lopen en fietsen) nodig je inwoners uit om meer te bewegen. De F35 (regionale hoogwaardige fietsroute) is bijvoorbeeld een aantrekkelijk alternatief voor korte en middellange afstanden die nu nog met de auto worden afgelegd. Schone lucht, weinig geluid van verkeer en de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten dragen verder allemaal bij aan de verbeterde gezondheid van mensen.

Een belangrijke kanttekening bij het aantal verkeersongevallen is de onderregistratie hiervan. Met name ongevallen met beperkte schade en (eenzijdige) ongevallen van voetgangers en fietsers worden niet altijd geregistreerd. Ook bijna-ongevallen en locaties die voor de weggebruiker onveilig voelen worden niet geregistreerd. Om ervoor te zorgen dat het verkeer toch veiliger wordt, is er de risico-gestuurde aanpak verkeersveiligheid. Dit houdt in dat er niet enkel meer gekeken wordt naar locaties waar ongevallen gebeuren, maar ook waar een hoger risico is op een ongeval. Dit is bijvoorbeeld op locaties waar fietsers de rijbaan met het gemotoriseerde verkeer delen met een maximumsnelheid hoger dan 30 km/h en op locaties waar fietsers relatief snel rijdend verkeer kruisen. 28 “Almelo is prima ingericht voor de auto. Maar niet voor de fietser of voetganger. Past niet meer bij deze tijd. Voor wie maak je de stad?” “Veel kruisingen in Almelo zijn onveilig.” Reacties op de online vragenlijst - RUIMTE SLIM BENUTTEN IN BINNENSTAD EN WOONWIJKEN Daarom zijn er soms keuzes nodig, afhankelijk van de beschikbare ruimte en de functie van de ruimte. Naast mobiliteit is er ook een ruimtevraag voor vergroening, omgang met hittestress en wateroverlast, en toegankelijkheid. De ontwikkeling van Almelo als Waterstad (o.a. voor pleziervaart) hoort ook bij de opgaven.

In de jaren 60 was de binnenstad nog een plek waar de auto en de bus reden en voetgangers bij een zebrapad overstaken (zie onderstaande afbeelding). De ruimte in de binnenstad is echter schaars, en daarom heeft de voetganger hier in de loop der jaren steeds meer ruimte gekregen. Dat de ruimte in de binnenstad een prettiger verblijfsgebied met meer ruimte voor de voetganger is geworden, vinden we nu vanzelfsprekend. Maar ook nu speelt de vraag: wie geven we de ruimte als de stad groeit en de mobiliteit toeneemt? Dit geldt met name voor wegen rond de binnenstad die moeilijk oversteekbaar zijn, of voor smalle woonstraten waar het lastig is om alle vervoerswijzen een even grote plek te geven in de openbare ruimte. 29 3.4 Het openbaar vervoer, de fiets en lopen zijn ruimte-efficiënte vervoerswijzen. Dit betekent dat er minder ruimte nodig is om meer mensen te kunnen laten verplaatsen.

- Met de groei van de stad, groeit ook het centrum Waar bijvoorbeeld de Grotestraat in de loop der tijd voetgangersgebied is geworden, is in straten net buiten het centrum steeds meer ruimte gegeven aan het autoverkeer, bijvoorbeeld op de Brugstraat. Daardoor zijn nieuwe barrières voor fietsers en voetgangers ontstaan (zie ook figuur hieronder). Met de ontwikkeling van woningbouw in Westerdok en bij het station wordt het belangrijker om vanuit deze gebieden ook goede en aantrekkelijke loop- en fietsroutes naar het centrum te maken. Het centrum groeit mee met de ontwikkeling van de stad. De ruimte wordt ook hier schaarser. Als we de doelstellingen uit hoofdstuk 2 willen halen, is het essentieel om ook hier de ruimte in de eerste plaats toe te delen aan voetgangers en fietsers, te beginnen bij het Stationsplein en de Stationsstraat en doorlopend tot in het centrum. Net zoals we in het verleden met andere straten in het centrum gedaan hebben. Verdichting rond het centrum biedt ook draagvlak voor andere vormen van mobiliteit, zoals autodelen, en versterkt het voorzieningenniveau in de stad waardoor nog meer mensen op korte afstand van hun woning in hun behoefte worden voorzien. 30 De Brugstraat vroeger en nu Dichtheid voetgangers, huidig en gewenst bij ruimtelijke plannen

- Omdat er in de omgeving van het station veel extra woningen worden gebouwd, wordt het nog belangrijker om een duidelijke keuze te maken voor goede wandel- en fietskwaliteit in de binnenstad. Deze vormen van vervoer kosten immers weinig ruimte en dragen bij aan een levendige binnenstad. De binnenstad en de verschillende parkeergarages zijn goed bereikbaar met de auto en dat moet ook zo blijven. Door parkeren te clusteren in garages, blijft de openbare ruimte aantrekkelijk en voorkomen we zoekverkeer. Ook onnodig doorgaand verkeer door het centrum willen we vermijden. Daarvoor zijn de ringwegen een beter alternatief. 31 Binnenstad als gastvrije huiskamer De binnenstad van Almelo is er voor iedereen. Met al zijn voorzieningen is de binnenstad ook het drukste deel van de stad. Dat is goed, want die drukte is de basis voor het economisch functioneren van de binnenstad. En ook voor een hoogwaardig OV-knooppunt bij het station. De binnenstad en omgeving vormen de huiskamer van de stad. Dit deel van de stad heeft baat bij meer ruimte voor ontmoeten en verblijven. De verblijfskwaliteit krijgt prioriteit: dat is immers waarom men graag naar de binnenstad van Almelo gaat: een aantrekkelijke binnenstad is ook een economisch vitale binnenstad!

3.5 DE WERELD VAN MOBILITEIT VERANDERT | Aantal elektrische auto’s per publieke laadpaal De snelle digitalisering van onze samenleving heeft ook impact | 35 op hoe we ons verplaatsen. De wereld van mobiliteit verandert; | 30 | Hoe lager dit getal, hoe dat biedt kansen om zaken op een slimme manier aan te | groter de beschikbaarheid pakken, maar zorgt ook voor nieuwe uitdagingen. Wij zien zes | 25 | 19,5 | 18 | 19,8 belangrijke ontwikkelingen op ons afkomen: | Verbonden, | 20 Elektrisch, Gedeeld, Automatisch, Nieuwe vervoermiddelen | 15 | 12,3 | 9,7 | 8,9 | 10,3 en Logistiek. Deze ontwikkelingen staan niet op zich, maar | 10 | 7,4 grijpen ook weer in elkaar. Data over hoe we ons verplaatsen en | 5 waar we ons bevinden is voor al deze ontwikkelingen een | 0 belangrijke grondstof. Verbonden: Snel mobiel internet maakt communicatie mogelijk tussen voertuigen, infrastructuur en andere weggebruikers (zoals via smartphones). Hierdoor krijgen we beter inzicht in hoe het mobiliteitsnetwerk functioneert, omdat informatie direct wordt gedeeld. Reizigers kunnen deze info gebruiken om hun route te optimaliseren en beter te reageren (bijvoorbeeld op | December 2023 | December 2024 hulpdiensten). Met behulp van slim verkeersmanagement is het bijvoorbeeld mogelijk om bepaalde verkeersdeelnemers | Bron: RvON, Laadinfrastructuur Databank prioriteit te geven.

Intelligente systemen zoals ISA (Intelligent Speed Assistance) kunnen in het voertuig de lokale | Gedeeld: Informatie over beschikbaarheid van snelheidslimiet aflezen en bestuurders waarschuwen wanneer | vervoersmiddelen maakt het steeds makkelijker om deze te de limiet wordt overschreden, of zelfs de snelheid van de auto | delen en ervoor te betalen. Mobiliteitsopties kunnen worden aanpassen. | gebundeld onder één paraplu (Mobility-as-a-Service) en als abonnement worden aangeboden. Delen biedt voordelen zoals Elektrisch: Het verbeteren van de luchtkwaliteit en het | lagere kosten (bij voldoende gebruikers), meer keuze en minder terugdringen van CO2-uitstoot zorgen voor een groeiende | ruimtebeslag. Delen is vooral interessant voor mensen zonder vraag naar schoon vervoer. Elektrisch rijden op accu’s en | auto of als alternatief voor een tweede auto. In middelgrote mogelijk op termijn ook waterstof biedt hierin veel potentie. Dit | steden is deelmobiliteit economisch nog vaak lastig. Verdichting verandert ook ons mobiliteitsgedrag en de toegang tot | en beleid om privéautogebruik minder aantrekkelijk te maken mobiliteit. Elektrisch autorijden is goedkoper in gebruik maar | kunnen de business case verbeteren. voorlopig nog duurder in de aanschaf. De e-bike vergroot de actieradius, maar zorgt ook voor een grotere verkeersveiligheidsopgave.

32 - - Door een toename van online winkelen hoeven mensen minder vaak fysiek naar winkels te reizen, wat de mobiliteit in stedelijke gebieden kan verminderen. Aan de andere kant leidt de stijging van bezorgdiensten juist tot meer voertuigen op de weg, met name in de woonwijken, met extra onveiligheid en uitstoot tot gevolg. De vraag om snelle en efficiënte levering van goederen geldt niet alleen voor consumenten maar ook voor bedrijven. De vraag naar slimme oplossingen, zoals bundeling, voor distributie en logistiek wordt daarmee ook groter. Ook logistiek staat voor de uitdaging om de overstap te maken naar elektrische mobiliteit of andere schone vormen van vervoer. Automatisch: Een belangrijke ontwikkeling is de opkomst van automatisch vervoer, zoals zelfrijdende auto's, vrachtauto’s in treintjes en openbaar vervoer zonder bestuurder. Hoewel technisch al veel mogelijk is, zijn er nog veel uitdagingen op juridisch en maatschappelijk vlak en zijn de verwachtingen over toepassing in stedelijk gebied met veel voetgangers en fietses bijgesteld. Kansen lijken er vooral te liggen in bieden van andere vormen van openbaar vervoer waar dat moeilijk rendabel is (bijvoorbeeld op bedrijventerreinen) en efficiënter verkeersafwikkeling op hoofdwegen. Effecten treden wel pas op als het merendeel van de auto’s over de techniek beschikt.

Nieuwe vervoermiddelen: Nieuwe technologieën brengen ook nieuwe vervoermiddelen zoals drones en de hyperloop. Voor steden is de opkomst van allerlei soorten LEV’s (light-electric- vehicles) een uitdaging. Deze passen vaak niet op het fietspad, maar kunnen ook niet altijd op de rijbaan. Ook bestaande vervoermiddelen veranderen, zoals de fiets die een ‘speed pedelec’ wordt. Sommige innovaties krijgen een vaste plek, andere blijven een hype omdat kosten en opbrengsten niet in verhouding staan. De ene past eenvoudig in de bestaande infrastructuur, de andere vergt aanpassingen aan de weg of aan de regelgeving. Logistiek: Door snelle technologische ontwikkelingen en consumenten die vaker online winkelen speelt e-commerce een steeds belangrijkere rol in de mobiliteitssector. E-commerce (elektronische handel) verwijst naar het kopen en verkopen van producten of diensten via internet. 33

- VISIE IN HOOFDLIJNEN Bijdragen aan ontwikkeling van de stad 4 Almelo maakt keuzes om de stad bereikbaar, veilig en leefbaar te houden. In dit hoofdstuk staat welke richting we op willen en hoe de focus verschilt per deel van de gemeente. - STURING VAN DE GROEI Groei is goed voor de stad. Maar hoe vangen we de daarbij horende groei van de mobiliteit op? Op een manier die bijdraagt aan de drie doelen die we in het tweede hoofdstuk hebben benoemd: 1. Bereikbaar en Economische Vitaal 2. Gezond en Veilig 3. Leefbaar en Aantrekkelijk Hiervoor zijn scherpe keuzes nodig. Als we doorgroeien op de ‘traditionele’ manier, zal de auto steeds meer ruimte vragen, ook op locaties waar daarvoor eigenlijk te weinig ruimte is. En waar de groei van het autoverkeer ten koste gaat van de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de stad. Dat geldt in het bijzonder in het centrum. Ook voor de gezondheid en de veiligheid in de stad is dat een ongewenste ontwikkeling. Tegelijkertijd: voor de bereikbaarheid en economische vitaliteit van de stad móeten we ook rekening houden met groeiende mobiliteit. We kunnen de groei echter wel ‘sturen’: waar komt welke groei? • Om het centrum en de omliggende woonwijken – waar de ruimte schaars is – veilig en aantrekkelijk te houden, zetten we daar vooral in op meer ruimte voor voetgangers en fietsers.

• De groei van het autoverkeer moet vooral opgevangen worden op de ringwegen om de stad heen. Het centrum van de stad blijft op die manier goed bereikbaar voor auto’s die daar een bestemming hebben, bijvoorbeeld voor inwoners en ondernemers en voor bezoekers van het winkel- en cultuuraanbod in het centrum. Doorgaand verkeer leiden we zoveel mogelijk om het centrum heen. 35 4.1 Groei van de auto faciliteren langs de randen.. .. schept ruimte voor de voetganger en fietser in het hart .. schept ruimte voor de voetganger en fietser in het hart - NIET OVERAL HETZELFDE RECEPT A-milieu: centrum (A+) en schil om het centrum heen. Dit gebied is dicht bebouwd en er zijn veel bezoekers. In de toekomst komen er ook nog veel woningen bij, vooral in de omgeving van het station. In het centrumgebied is het erg belangrijk dat bezoekers zich hier prettig en veilig kunnen verplaatsen in een aangename openbare ruimte. Om dat te kunnen blijven garanderen, krijgen voetganger en fietsers hier meer ruimte. Bezoekers die per auto naar het centrum komen blijven van harte welkom. Maar doorgaand autoverkeer leiden we om het centrum heen. Mobiliteitsbeleid is altijd maatwerk Bij de vertaling van de hoofddoelen houden we rekening met ruimtelijke verschillen binnen Almelo. Alle delen van de stad moeten goed bereikbaar blijven per fiets, openbaar vervoer en auto.

Maar verschillende gebieden vragen wel om een andere beleidskeuzes. Het ene gebied is bijvoorbeeld drukker dan het andere en er is niet overal evenveel ruimte. Daarom werken we in Almelo met zogenaamde mobiliteitsmilieus om maatwerk toe te passen in de beleidskeuze die gaan over mobiliteit. 36 4.2 A+ Centrumzone B Gemengde stad C Buitenstad A Schil centrum Wie krijgt de ruimte? Hoogste ruimtelijke dichtheden, wandelen op 1, snel verbindend OV Fiets hoofdrol, auto te gast Mobiliteit sterk ontvlechten, grotere rol auto en e-fiets Sturend beleid Mogelijk op lange termijn regulering Geen regulering Beschermend beleid Beleid Parkeerregulering

- Het autoluwe karakter in het A-milieu ondersteunen we met parkeerbeleid: in het hart van de stad (zone A+) kiezen we voor sturend parkeerbeleid en relatief lage parkeernormen, om mensen aan te moedigen om in en naar het centrum vaker voor de fiets of het openbaar vervoer te kiezen. In de schil eromheen is het parkeerbeleid vooral bedoeld om de oude wijken te beschermen tegen overloop vanuit het centrum. B-milieu: oude stad binnen de ring. De gemengde wijken binnen de ring zijn gebouwd voor en tijdens de opkomst van de auto. Vervoerwijzen zijn gelijkwaardig en door de korte afstanden naar binnenstad en stations, liggen er grote kansen om fietsgebruik verder te stimuleren. Omdat in deze wijken niet altijd voldoende ruimte is voor vrijliggende fietspaden langs de wegen, is het wel belangrijk dat het autoverkeer zich in snelheid en gedrag aanpast aan de meer kwetsbare verkeersdeelnemers te voet of op de fiets. C-milieu: naoorlogse uitbreidingsgebieden en bedrijventerreinen Deze zijn later ontwikkeld en zijn in de regel wat ruimer opgezet, waardoor er bijvoorbeeld ook meer vrijliggende fietspaden zijn. Vanwege de grotere afstanden naar voorzieningen blijft de auto hier echter een grotere rol houden. Voor mensen die geen gebruik kunnen of willen maken van de auto, is het aanbod van goed openbaar vervoer en hoogwaardige fietsroute belangrijk.

Dit geldt ook voor de dorpen Aadorp en Bornerbroek. A+ A B C 37 Mobiliteitsbeleid is altijd maatwerk - Bedrijventerreinen De huidige bedrijventerreinen rondom Almelo zijn vooral goed bereikbaar met de auto. Het aanbod van goed openbaar vervoer en hoogwaardige fietsroutes blijft hier achter. Bij de verdere ontwikkeling van bedrijventerreinen – in het bijzonder het bedrijventerrein XL Businesspark 2 – heeft de gemeente de ambitie om sterk in te zetten op duurzaamheid met meer ruimte voor grote, innovatieve bedrijven, gericht op technologie en productie. Almelo wil hiermee de werkgelegenheid in de regio behouden en nieuwe banen creëren, door aantrekkelijke vestigingsmogelijkheden te bieden voor bedrijven. Dat stelt ook andere eisen op het gebied van bereikbaarheid. Er zijn vooral nog betere OV-verbindingen nodig tussen de economische hotspots van Almelo nodig (Centrum, Lifestyle Boulevard, Ziekenhuisgroep Twente, Stationsgebied). Samen met (bestaande en nieuwe) bedrijven gaan we op zoek naar kansen hiertoe. We kijken daarbij ook naar mogelijkheden voor innovatieve vormen van vervoer, zoals onbemande shuttles naar OV-knooppunten of hubs, zoals de ParkShuttle in Rotterdam. In paragraaf 5.3 gaan we hier dieper op in. 38 ESSENTIËLE KEUZES RICHTING 2050 De Mobiliteitsvisie heeft 2050 als horizon. Dat lijkt nog ver weg.

Maar ook de keuzes die we nu al maken, moeten passen in het beeld dat we voor de toekomst hebben: • Rond het station zijn de ruimtelijke ontwikkelingen al in volle gang. Op wat langere termijn zijn nog meer ontwikkelingen bij het station gepland. Bij de ontsluiting daarvan moet nu al nagedacht worden over manieren om fiets en voetgangers meer ruimte te geven. • Voor de ontsluiting van geplande woongebieden op wat grotere afstand, zoals Aalanderveld, is de uitdaging om tijdig te voorzien in openbaar-vervoerverbindingen en fietsroutes richting het centrum, terwijl de ontsluiting voor autoverkeer juist ‘naar buiten’ is gericht (om het gebruik van de ringstructuren te bevorderen). • Bij bestaande knelpunten op het gebied van verkeer en vervoer binnen de stad moeten oplossingen gezocht worden die passen bij de visie. Bijvoorbeeld: wél extra capaciteit voor autoverkeer op de Singelring, maar binnen de binnenring juist meer ruimte voor fietsers en een aangepaste snelheid van het autoverkeer. In het volgende hoofdstuk werken we de gebiedsgerichte benadering en de keuzes voor de netwerken voor voetgangers, fietsers, openbaar vervoer en auto verder uit. 4.3 - LEIDENDE PRINCIPES Kaartbeeld 2050 per vervoerswijze 5 In dit hoofdstuk laten we zien hoe we mobiliteit in de toekomst willen inrichten.

Voor elke manier van reizen – lopen, fietsen, openbaar vervoer en auto – is een apart toekomstbeeld gemaakt.

- MEER AANDACHT VOOR VOETGANGERS Toegankelijk voor alle doelgroepen Almelo zet in op een toekomstbestendige leefomgeving, een leefomgeving die de Almeloërs uitnodigt en ondersteunt om duurzaam en gezond te leven, samen met elkaar. Daarom zet de stad in op een toegankelijk en veilig netwerk voor wandelaars, met ruimte voor spontane ontmoetingen. Vooral in de A-zone ligt de focus op het verbeteren van de positie van de voetganger. Daar staat de voetganger echt op de eerste plaats. En verder op routes vanuit de omgeving van het centrum naar het centrum toe. Dit betekent echter niet dat elders in de stad geen aandacht voor voetgangers nodig is. Vooral binnen de wijken wordt veel gelopen naar dagelijkse voorzieningen en winkelcentra in de buurt en bijvoorbeeld ook naar bushaltes. Dit betekent dat voldoende ruimte aanwezig moet zijn voor de voetganger met voldoende oversteekplaatsen. En denk bijvoorbeeld aan meer groentijd bij verkeerslichten voor mensen met een beperking en goede routes voor blinden en slechtzienden. Dit alles geeft de voetganger een volwaardige plek. Door in te zetten op veilig wandelen en fietsen kunnen ook kinderen, ouderen en mensen met een beperking gemakkelijker meedoen. Belangrijkste speerpunten zijn het verbeteren van oversteekbaarheid van wegen, en het doorbreken van barrières voor de voetganger.

40 5.1 Bij een ouder wordende bevolking is het bevorderen van nabijheid en het doorbreken van barrières voor voetgangers extra belangrijk.

- Drie kwaliteitsniveaus Basisnetwerk: alle wandelpaden met basiskwaliteit Het basisnetwerk omvat alle overige straten en wandelpaden binnen de stad Almelo. Dit netwerk maakt het mogelijk om van A naar B te verplaatsen op een veilige manier en waarbij mensen maximale routekeuzevrijheid hebben. Dat betekent dat de trottoirs zo veel mogelijk obstakelvrij zijn, idealiter 2 meter breed zijn en goed onderhouden. Toegankelijk recreatief netwerk Het toegankelijk recreatief netwerk bestaat uit verharde rolstoel- en rollatortoegankelijke paden door groen- en recreatiegebieden en verbindingen met de ‘groene longen’ en het ommeland. Doel van dit netwerk is het bieden van een prettige beleving van groen en water in de omgeving voor iedereen. Het draagt bij aan de gezondheid, ook voor mensen die afhankelijk zijn van hulpmiddelen. We onderscheiden drie niveaus in het voetgangersnetwerk: het hoofdnetwerk, het basisnetwerk en het toegankelijk recreatief netwerk, ieder met andere kwaliteitseisen. Die zullen we niet allemaal op korte termijn kunnen bereiken, maar ze vormen wel een belangrijk uitgangspunt als wegen worden gereconstrueerd. Hoofdnetwerk Het hoofdnetwerk heeft een extra hoog kwaliteitsniveau en is bedoeld als ‘rode loper’ tussen de belangrijke bestemmingen, zoals het station, bushaltes, binnenstad, zorginstellingen en grote onderwijslocaties.

Het gaat hier om relatief drukke, doorgaande wandelroutes. Een hogere kwaliteit wordt geboden door brede voetpaden, logische routing, geleidelijnen, veilige en toegankelijke oversteekvoorzieningen, rustpunten en goede verlichting, zodat de routes voor iedereen toegankelijk zijn. 41

- Het Almelose voetgangersnetwerk De voorgaande principes hebben we vertaald in een voetgangersnetwerk voor de hele stad. Alle straten behoren tot het basisnetwerk voor voetgangers. Tot het hoofdnetwerk behoren de routes in de wijken via belangrijke wijkvoorzieningen en bushaltes. In het centrum staat de voetganger op de eerste plaats. Daar is dan ook sprake van een fijnmaziger hoofdnetwerk voor voetgangers. Op sommige wegen is een opwaardering van kwaliteit voldoende, andere verbindingen dienen nog gerealiseerd te worden. Belangrijk is dat barrières voor voetgangers zoveel mogelijk doorbroken worden door oversteekvoorzieningen te verbeteren. Hierbij is veel samenhang met het thema ‘fiets’ (zie hierna): om barrières te doorbreken zijn meer ongelijkvloerse oversteekmogelijkheden nodig zowel voor voetgangers als fietsers. Dit verbetert zowel de bereikbaarheid als de verkeersveiligheid. Tegelijkertijd hebben we aandacht voor gebieden waar nog geen voetgangersverbindingen zijn, zoals op bedrijventerreinen. Wandelen tijdens de lunch of om de hond uit te laten, een ‘ommetje’, kan nog makkelijker bij de realisatie van een aaneengesloten voetgangersnetwerk. Voor het voetgangersnetwerk is het belangrijk om er continu aandacht voor te houden, zeker bij nieuwe en her in te richten wegen. Op die manier wordt de gewenste kwaliteit voor voetgangers steeds vanzelfsprekender.

Op de kaart hiernaast is het hoofdnetwerk en het basisnetwerk voor voetgangers weergegeven plus enkele groene routes in parken binnen de woongebieden. De ‘groene’ longen zijn als gebieden weergegeven, waar men prettig kan wandelen. 42 Voetgangersnetwerk 2050 Legenda - OPWAARDERING VAN HOOFDROUTES VOOR FIETSERS 43 5.2 Vijf basisuitgangspunten voor het fietsnetwerk Almelo is in beginsel een 15-minutenstad: vanuit vrijwel alle wijken is het centrum en daarmee een groot aantal voorzieningen binnen een kwartiertje fietsen bereikbaar. Hoe benutten we die kwaliteit optimaal en zorgen we ervoor dat er in de toekomst nog vaker gekozen wordt voor de fiets. Hiervoor hebben we vijf basisprincipes geformuleerd: 1. Binnen de stad is een verplaatsing met de fiets in de regel sneller en prettiger dan met de auto. 2. Kruisingen tussen fietsers en auto's vinden plaats met lage snelheid (bij voorkeur 30 km/h) of ongelijkvloers. 3. Overlast van rijdende en gestalde fietsers wordt voorkomen met voldoende ruimte en duidelijke afspraken voor alle soorten fietsen en fietsers. 4. Het fietsparkeren in een gebied of bij een ontwikkeling altijd eerst op orde (preventie fietsdiefstal). 5. Bij de uitvoering van fietsmaatregelen houden we rekening met kwetsbare fietsers en voetgangers en fietsmaatregelen vormen zo mogelijk een aanvulling op OV.

We geven invulling aan deze principes door een aantal hoofdfietsroutes te kiezen met extra kwaliteit en ruimte voor verschillende typen fietsers. Waar deze routes hoofdwegen kruisen, moeten op termijn overal ongelijkvloerse kruisingen komen (fietstunnels), op veel andere wegen kiezen we voor een lagere snelheid van het autoverkeer (vooral in het centrum). En op strategische plaatsen komen betere fietsenstallingen. Hier kunnen we al op korte termijn winst mee behalen. In het vervolg van deze paragraaf wordt e.e.a. nader uitgewerkt. Fietsgebruik aanmoedigen op korte en lange afstanden De fiets is één van de belangrijkste vervoerwijzen in Almelo: het is een gezonde manier van verplaatsen en kan voor verplaatsingen binnen de stad en tussen Almelo en aangrenzende kernen een aantrekkelijk alternatief vormen voor het gebruik van de auto of het openbaar vervoer. Er is ook nog veel potentie voor de fiets; 20% van de dagelijkse ritten wordt met de fiets gemaakt, terwijl dit gemiddeld in Nederland 30% is. Om de fiets zo aantrekkelijk mogelijk te maken voor korte én langere afstanden bieden we verschillende kwaliteiten fietsroutes aan: variërend van snelle regionale hoofdassen tot een fijnmazig netwerk van lokale fietsroutes.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://almelo.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/cb02c5f8-f73a-427a-a00b-a8c8c4d13005?agendaItemId=a699c432-627c-493e-b87a-4e9ff815014e