Jaarverantwoording 2025 - bijlage 1 - Definitieve jaarverantwoording 2025

2.1.3.1.1 Meer veilige situaties bij kwetsbare inwoners Strategisch doel: Meer veilige situaties op persoons-, omgevings- en samenlevingsniveau bij kwetsbare inwoners.

46

Wat hebben we gedaan? Wat hebben we bereikt? Activiteiten 2025

Vroegsignalering en opvolging in de wijk

Omschrijving In 2025 richtte de pilot Vroegsignalering en opvolging in de wijk zich naast personen met onbegrepen gedrag ook op hun directe omgeving. In de pilotbuurt Wester Sluitersveldlanden liet actieonderzoek van Hogeschool Saxion zien dat bewoners hun buurt positief waarderen en willen bijdragen aan veiligheid, maar dat samenwerking tussen professionals versnipperd is en de sociale basis onvoldoende wordt benut. Het actieonderzoek droeg er bovendien aan bij dat buurtbewoners zich gehoord voelen en zelf in actie zijn gekomen door onder andere het opstarten van buurtinitiatieven. Laagdrempelige ontmoetingsplekken en duidelijke afspraken over signalering en opvolging zijn essentieel om escalatie te voorkomen. Op basis hiervan is gestart met een wijk- en burengerichte aanpak, gericht op het versterken van sociale cohesie, het ontwikkelen van een lokale routekaart voor vroegsignalering en het verbeteren van de samenwerking tussen ketenpartners. Wijkbewoners en partijen wijzen in gesprekken op het belang van gezamenlijke reflectie op wijkniveau en transparante communicatie richting bewoners. De opgedane kennis wordt gemonitord, lokaal meegenomen in de wijkaanpak en vervolgonderzoek en regionaal gedeeld via het Kennisnetwerk Onbegrepen Gedrag Twente.

In 2025 is een visiedocument opgesteld voor de doorontwikkeling van de expertise-functie voor Doorontwikkeling ervaringsdeskundigheid. Hierin wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht en versterkt met inzet andere organisaties die ook met ervaringsdeskundigen werken, zodat er een lokaal en mogelijk ervaringsdeskundig regionaal netwerk ontstaat waarin afspraken gemaakt kunnen worden over bijvoorbeeld kwaliteit. heid Een regionaal dekkend aanbod van laagdrempelige inlooppunten en zelfregiecentra is onderdeel van deze visie.

Pilot doorbraak samenwerking

In 2025 is gebleken dat deze pilot niet het geëigende instrument was om doorbraken te realiseren. Daarom is de pilot gestopt. Het doel was om in dit project professionals in te zetten bij situaties die vastlopen en waar sprake is van (dreigende) crisis, die ervaring hebben in het bieden van zorg en ondersteuning in crisissituaties. Echter in de casuïstiek bleek dat er sprake is van zodanig weerbarstige en complexe vraagstukken rond zorgbehoefte en betrokken partijen, dat dit niet tot het gewenste resultaat heeft geleid. Om deze uitdagingen wel het hoofd te kunnen bieden is in 2025 gestart met de Proeftuin Ketenkracht.

Domein overstijgende samenwerking

De gemeente Almelo werkt samen met Menzis Zorgkantoor en centrumgemeente Enschede aan een bestuurlijke opdracht voor een regionaal dekkend woon-zorglandschap. Binnen deze opdracht wordt gewerkt aan drie concrete resultaten: realiseren van een dekkend woon-zorglandschap (1), aanpak fraude (2) en samenwerken rondom inwoners met complexe casuïstiek (3).

Regionale samenwerking Onbegrepen Gedrag

De gemeente Almelo neemt deel aan de samenwerking met ketenpartners in Twente op het thema onbegrepen gedrag. In 2025 is binnen dit samenwerkingsverband een uitbreiding van de dagdiensten van de Streettriage gerealiseerd. Ook is er een aandachtsfunctionaris wederkerigheid aangesteld in de gemeente Almelo, die verantwoordelijk is voor de terugkeer van inwoners die te maken hebben gehad met een gedwongen opname.

Pilot Wijk GGD

De inzet van de Wijk GGD is in 2025 verlengd tot en met april 2027. De Wijk-GGD’er vervult een onafhankelijke, outreachende brugfunctie tussen zorg en veiligheid en werkt volgens de aanpak voorkomen escalatie (AVE). Binnen de verlengde opdracht is de focus expliciet gelegd op preventie en vroegsignalering. De Wijk-GGD’er richt zich op het signaleren en verhelderen van (beginnende) problematiek, het uitvoeren van lichte interventies en het bieden van handelingsperspectief aan professionals in de wijk. Daarnaast vervult de Wijk-GGD’er een adviserende en verbindende rol bij zwaardere problematiek met veiligheidsrisico’s, in samenhang met Bemoeizorg, met onder meer een waakvlamfunctie bij afschaling.

47

Activiteiten 2025

Convenant Zorg Armoede en Veiligheid (CZAV)

Optimalisatie Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE)

Omschrijving In 2024 is gestart met de actualisatie van het CZAV 2012, met als doel om in complexe casuïstiek met (dreigende) veiligheidsrisico’s tijdig en vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid te kunnen handelen, inclusief duidelijke afspraken over gegevensuitwisseling. In 2025 is in beeld gebracht wat juridisch en inhoudelijk nodig is voor een adequate uitwisseling van gegevens tussen betrokken partijen. Via een zorgvuldige juridische toetsing en intensieve afstemming met verschillende ketenpartners. Daar bleek meer tijd voor nodig dan gedacht. Inmiddels heeft de Proeftuin Ketenkracht laten zien dat een beproefd concept in Midden-Nederland, het PGA-convenant, ook voor Almelo en Twente passend zou zijn. Daarom is ingezet op het verkennen van een regionaal PGA-convenant met de 14 Twentse gemeenten, als uniforme en AVG-conforme basis voor samenwerking en gegevensdeling. In afwachting hiervan zijn tijdelijke werkafspraken opgesteld, zodat samenwerking, vroegsignalering en het voorkomen van escalaties op lokaal niveau doorgang kunnen vinden en zodat we een duurzame borging en regionale opschaling realiseren. In 2025 is de AVE verder onder de aandacht gebracht bij de partijen binnen zorg en veiligheid. Bureau HHM heeft medewerkers getraind op het gebied van procesregie en casusregie. Daarnaast zijn meerdere collega’s binnen het sociaal domein opgeleid tot AVE-ambassadeur.

Hiermee borgen we de kennis over AVE en het werken volgens het AVE-model. Er ontstaat continuïteit in het aanbieden van trainingen voor nieuwe medewerkers en het organiseren van opfristrainingen. Het Handboek AVE is opgeleverd en we dragen actief bij aan de verspreiding van het AVE-model in Twente via de Veiligheidsregio, Zorg-Veiligheid en Straf. Binnen de proeftuin Ketenkracht Almelo wordt gewerkt aan de lokale doorontwikkeling van AVE: wat is nog nodig om het model verder te borgen en te versterken. Binnen AVE 2 wordt ingezoomd op het verbeteren van op- en afschalen, onder andere via gesprekken, herinrichting van casuïstiekbesprekingen en trainingen (onder leiding van HHM). Binnen AVE 3 en 4 vinden leer- en evaluatiesessies plaats met procesregie en veiligheidsadviseurs, waarin wordt terug- en vooruitgeblikt om samenwerking en op- en afschaling verder te optimaliseren. Met betrekking tot de samenwerkingspartners binnen Zorg & Veiligheid organiseren de AVE-ambassadeurs informatiesessies. Hiermee wordt de kennis over AVE verder versterkt en geborgd bij alle betrokken partners.

2.1.3.1.2 Meer veilige omgeving voor jongeren Strategisch doel: meer veilige omgeving voor jongeren, waarin zij in staat zijn om eigen keuzes te maken om op het rechte pad te blijven.

48

Wat hebben we gedaan? Wat hebben we bereikt? Activiteiten 2025 Omschrijving Halt in de wijk

Inzet jongerenwerk binnenstad

Triagetafel Vroegsignalering Jeugd (TVJ)

Groepsaanpak Jeugd

Persoonsgerichte aanpak (Pga)

Inmiddels is Halt in de Wijk een succesvolle aanvulling op het aanbod vanuit Halt. Doordat Halt volwaardig deel uitmaakt van het netwerk van vroegsignalering is het mogelijk om effectief gebruik te maken van Halt in de Wijk. Op deze manier is het mogelijk om vanuit een vrijwillig kader jongeren vroegtijdig bij te sturen en te ondersteunen. Vanuit Halt in de Wijk is Halt nabij en staat naast de jongeren en maakt waar nodig gebruik van het sociale netwerk. Partners zoals politie, boa's en jongerenwerkers weten Halt goed te vinden. Na een succesvolle pilotperiode wordt gekeken hoe we Halt in de Wijk structureel kunnen inbedden in het interventieaanbod voor jongeren. In 2025 is vanuit het programma zorg en veiligheid gericht jongerenwerk ingezet, enerzijds om overlast op een aantal hotspots tegen te gaan, maar ook om jongeren gericht te verwijzen naar de inloop van 't Dok en het aanbod voor talentontwikkeling, bijvoorbeeld bij Studio15. Deels was dit aanbod in 2025 succesvol. Veel jongeren zijn bereikt met deze inzet. Op de momenten dat de inloop bij 't Dok geopend was waren er steeds tussen de 20 en 30 jongeren, die vanuit de ambulante inzet daar naartoe waren verwezen. Anderzijds is de ervaring ook geweest dat ondanks de inzet, er op een aantal hotspots overlast is ervaren door bewoners en ondernemers.

Om hier meer grip op te krijgen hebben we een praktisch onderzoek laten doen door Visier (zie ‘Onderzoek aard en omvang jeugdoverlast en –problematiek’) en zal Saxion een analyse uitvoeren hoe we huidige interventies en samenwerking kunnen versterken en welk aanbod we kunnen toevoegen (gericht op risico- en beschermende factoren). Bij de uitwerking van de motie 'straatcoaches' nemen we de inzichten en geleerde lessen mee. In het eerste kwartaal 2025 is het convenant voor de TVJ getekend door de betrokken partners. Daarnaast is de vroegsignalering doorontwikkeld, op het gebied van samenwerking, expertise en informatie-uitwisseling. Geanonimiseerd wordt data verzameld om trends en ontwikkelingen in kaart te brengen, zoals aard van de problematiek en hotspots. Vanuit Preventie met Gezag (PmG) hebben de VNG, Ministerie van J&V, politie en OM een modelconvenant opgesteld voor de groepsaanpak voor eenheid Oost-Nederland, met daarin samenwerkingsafspraken ter bestrijding van problematisch groepsgedrag in jeugdgroepen en –netwerken. De basis voor het convenant is het 7-stappenmodel van het centrum voor criminaliteitspreventie en veiligheid (CCV). De professionals (zowel intern als extern) zijn in 2025 getraind in het toepassen van het 7-stappenmodel. Ook is er een triageoverleg om aandacht te hebben voor signalen van groepen jeugd, aanvullend op de TVJ en de persoonsgerichte aanpak.

Vanuit PmG wordt een werkwijze ontwikkeld voor Pga voor jeugd, waarbij wordt aangesloten op de werkwijze en ontwikkelingen binnen de proeftuin Ketenkracht. Daarmee maken we zowel voor volwassenen als jeugd eenduidige procesafspraken maken. Samenwerkingsafspraken rond de Pga jeugd worden geformaliseerd in het hierboven omschreven Pga convenant (doorontwikkeling CZAV). 49

Activiteiten 2025

Omschrijving

Onderzoek aard en omvang jeugdoverlast en - problematiek

In 2025 heeft Visier een actieonderzoek uitgevoerd naar de aard en omvang van de jeugdproblematiek in Almelo, een verdieping van het verkennend onderzoek, aangevuld met praktijkinformatie. Gebleken is dat om meer grip te krijgen op jongeren met een verhoogd risico om in de criminaliteit terecht te komen een meer gerichte én integrale aanpak nodig is. Saxion Hogeschool gaat een vervolganalyse uitvoeren om inzicht te krijgen in de interventies die werken en samenwerking die nodig is. Doel is meer grip en het versterken van de integrale aanpak op deze doelgroep.

2.1.3.1.3 Partners in het zorg- en veiligheidsdomein Strategisch doel: partners in het zorg- en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

50

Wat hebben we gedaan? Wat hebben we bereikt? Activiteiten 2025 Omschrijving Bestuurlijke conferenties Z&V en start Proeftuin Ketenkracht.

In 2025 heeft de gemeente Almelo de samenwerking binnen het werkveld Zorg & Veiligheid verder versterkt door een reeks bijeenkomsten gericht op verbinding, kennisdeling en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Op 2 juni 2025 vond een bestuurlijke conferentie plaats met een opkomst van veertig vertegenwoordigers van de partners in Z&V. Tijdens deze bijeenkomst werd de proeftuin Ketenkracht Almelo geïntroduceerd: een innovatieve samenwerking waarin zorg- en veiligheidspartners hun krachten bundelen om barrières te doorbreken en tot werkbare oplossingen te komen voor inwoners met tripleproblematiek en veiligheidsrisico’s (AVE 3 en 4). Voor de proeftuin is commitment uitgesproken door de Dimence Groep, Tactus Verslavingszorg, Trajectum, de Politie en de gemeente Almelo. De gemeente Almelo heeft het initiatief genomen en blijft, met instemming van de partners, het voortouw nemen. Andere belangrijke partners binnen Zorg & Veiligheid zijn eveneens betrokken, zien de noodzaak en doen actief mee. Hogeschool Utrecht voert het actieonderzoek uit en maakt zichtbaar waar het systeem tekortschiet en wat nodig is voor verandering op lokaal, regionaal en landelijk niveau. In september en oktober zijn diverse werk- en leersessies georganiseerd met bestuurders, managers en uitvoerend professionals.

Tijdens deze sessies zijn gezamenlijke ontwikkelpunten in de samenwerking vastgesteld en zijn acties gekoppeld aan de tripleproblematiek binnen de aanpak Voorkomen van Escalatie (AVE). De leidende principes zijn opgesteld. Het doel hiervan is om gezamenlijke uitgangspunten te creëren die richting geven aan samenwerking, besluitvorming en uitvoering binnen Zorg & Veiligheid. Ze helpen partners om op een vergelijkbare manier te werken, verwachtingen te verduidelijken en sneller tot gezamenlijke acties te komen. Het uitgangspunt “Jouw cliënt is mijn cliënt” vormt hierbij een belangrijk fundament. Daarnaast wordt de persoonsgerichte aanpak (PGA) intern ingevoerd en actief uitgedragen naar de samenwerkingspartners, zodat iedereen in gezamenlijkheid werkt vanuit dezelfde benadering. Het is een aanvulling op de aanpak voorkomen escalatie (AVE). Binnen de proeftuin is een subsidieaanvraag bij ZonMw ingediend om actielijn 2 uit te voeren, gericht op experimenten met innovatieve aanpakken zoals zorg zonder label. Daarnaast is een aanvraag ingediend bij het kenniscentrum onbegrepen gedrag Twente (KOGT) om onderzoek binnen deze actielijn te ondersteunen. Op 16 september 2025 volgde een webinar voor lokale, regionale en landelijke netwerkpartners. Het doel hiervan was informeren, betrokkenheid en eigenaarschap creëren, input ophalen en kennisdeling stimuleren.

Door deze bijeenkomsten is het netwerk versterkt, is er meer flexibiliteit ontstaan en groeit het wederzijds begrip. Het doel is om de samenwerking tussen zorg en veiligheid structureel te borgen met alle betrokken partners, samen en binnen ieders eigen organisatie. 51

Activiteiten 2025

Omschrijving

Huis van Herstel (HvH)

De Twentse gemeenten hebben halverwege 2025 besloten het Huis van Herstel na 2025 voort te zetten voor een periode van twee jaar. Gedetineerden met complexe problematiek werken hier tijdens de laatste fase van hun detentie toe naar een succesvolle terugkeer in de samenleving. Binnen het Huis van Herstel Twente werken de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), de Reclassering en de 14 Twentse gemeenten samen. Het project heeft tijdens de proefperiode bewezen (ex-)gedetineerden uit Twente veilig en beter voorbereid terug te laten keren in de samenleving. Het Huis van Herstel Twente startte in 2021 als proefproject binnen een innovatieprogramma van het ministerie van Justitie en Veiligheid. In 2023 verlengde het ministerie de pilot eenmalig tot eind 2025. Nu deze extra financiering vanuit het Rijk is gestopt, hebben de Twentse gemeenten besloten collectief door te gaan. Kosten daarvoor zijn ongeveer 350.000 euro op jaarbasis, gefinancierd uit regionale middelen voor beschermd wonen en arbeidsmarkt. De Dienst Justitiële Inrichtingen en Reclassering nemen hun aandeel in de kosten, waaronder huisvesting, personeel en beveiliging. In de periode van 2026 en 2027 zullen de partners de resultaten en kosten nauwgezet monitoren en zoeken naar een meer structurele financiering van deze aanpak.

Onafhankelijke Cliëntondersteuning (OCO)

Als gemeente zijn wij verplicht om vanuit de Wmo onafhankelijke cliëntondersteuning te bieden. Dit geldt ook voor inwoners met complexe multiproblematiek en veiligheidsrisico’s. Om te waarborgen dat ook deze doelgroep passende zorg en ondersteuning ontvangt, is in 2025 de pilot voortgezet voor professionele, specialistische onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO). In de pilot is onderzocht wat de meerwaarde is van specialistische OCO en is een implementatieplan opgesteld. Uitkomsten zijn dat specialistische cliëntondersteuning een belangrijke toevoeging is voor inwoners met complexe problematiek: ze komen sneller bij de zorg en ondersteuning die zij nodig hebben. Daarbij lijkt sprake van kostenbesparingen, doordat situaties minder vaak uit de hand lopen, daardoor minder dure zorg nodig is en minder professionals ingezet hoeven te worden. In het najaar van 2025 is besloten om de professionele cliëntondersteuner voor een jaar in te zetten. Daarin gaan we de resultaten monitoren.

52

Activiteiten 2025

Omschrijving

Risicotaxatie

In 2025 is fase 1 van het project risicotaxatie afgerond. Fase 2 is niet uitgevoerd omdat de risicotaxatie verder onderdeel is van de Proeftuin Ketenkracht. Fase 1 laat zien dat er naast de traditionele beproefde methodes om veiligheidsrisico's in te schatten, bij mensen met onbegrepen gedrag rekening moet worden gehouden met chronische stress en factoren die het perspectief bepalen (beschermende en bedreigende factoren). Een inschatting van de risico's vanuit verschillende perspectieven, vanuit de inwoner en de betrokken professionals, is bepalend voor het plan van aanpak in situaties met mensen met zorgwekkend gedrag. Dit is een essentieel onderdeel in de proeftuin Ketenkracht en het actieonderzoek door Hogeschool Utrecht. Concrete aanbeveling daaruit is om systematisch te werken volgens de persoonsgerichte aanpak (PGA). Zodat de verschillende partners makkelijker en sneller komen tot een gedeelde risicotaxatie en een duurzaam plan van aanpak voor passende zorg en ondersteuning.

Lobby

In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de lobby van het programma. Zo is er een themagroep Zorg en Veiligheid gestart in G40 verband, waarvan Almelo de ambtelijke en bestuurlijke trekker is. Via deze rol is de gemeente Almelo een landelijke gesprekspartner voor o.a. het Rijk over de uitdagingen binnen Zorg en Veiligheid. In november 2025 heeft de gemeente Almelo, in het kader van de Dag van de Stad in Enschede, een bestuurlijk gesprek georganiseerd over het thema onbegrepen gedrag. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties was hierbij aanwezig, naast 15 bestuurders van gemeenten en zorgpartijen. Via de lobby is in 2025 ook onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de Proeftuin Ketenkracht als lokale leertafel door BZK aan te laten wijzen. Als lokale leertafel heeft Almelo de mogelijkheid om direct input te leveren aan het Rijk over beleids- en wetswijzigingen in het domein van zorg en veiligheid. De besluitvorming hierover ligt bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. We werken nauw met hen samen voor de concrete uitwerking van zo'n lokale leertafel.

53

2.1.3.2 Wat heeft het gekost? Programma Zorg en veiligheid

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

380

40

Jaar 2024

385

371

Jaar 2025

400

580

Jaar 2026

400

Totaal

1.565

991

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Zorg en Veiligheid is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Voor het programma is een meerjarig incidenteel project ingesteld. Dit betekent dat de totale programmamiddelen over de periode 2023-2026 beschikbaar zijn gesteld en de werkelijke uitnutting van deze middelen tot 2026 kan plaatsvinden. In 2025 is 580.000 euro uitgegeven aan de verschillende activiteiten, waaronder een aantal grote opdrachten die in 2024 waren voorbereid. In 2025 is 10.000 euro vanuit het programma overgeheveld naar het project actieplan digitale veiligheid 2022-2025. Overige middelen Pilot Wijk-GGD'er In 2023 is gestart met een pilot van drie jaar voor de Wijk-GGD'er. Dit als aanvulling op het wijkteam en bemoeizorg. De WijkGGD'er is een sociaal verpleegkundige die gespecialiseerd is in outreachend werken en het vroegtijdig signaleren en verwijzen van mensen met psychische problematiek. Dat houdt in dat contact gezocht wordt met inwoners zonder dat zij zelf een hulpvraag hebben geformuleerd. Hiervoor is jaarlijks 175.000 euro beschikbaar voor de pilot tot en met 2025. De pilot is, binnen de beschikbare middelen, in 2025 verlengd tot en met april 2027.

Kwartiermaker Grip op Onbegrip In 2023 hebben we een subsidie ontvangen van ZonMw voor een kwartiermaker Grip op Onbegrip ten bedrage van 20.000 euro. De kwartiermaker had de opdracht een subsidieaanvraag op te stellen voor domeinoverstijgend samenwerken in hotspots en veiligheidsregio's. In oktober 2023 heeft de gemeente Enschede deze subsidieaanvraag namens de partijen, waaronder Almelo, ingediend bij ZonMw en deze is toegekend in 2024. Vroegsignalering en opvolging in de wijk In Q2 van 2024 is er een subsidie aanvraag ingediend bij ZonMw voor het project ‘Vroegsignalering en opvolging: versterken buurtkracht’. Eind 2024 hebben we de subsidie toegekend gekregen. Praktijkonderzoek interventies: Proeftuin Ketenkracht, Zorg zonder label In Q4 van 2025 is een subsidie aanvraag ingediend bij ZonMw voor het project ‘Zorg zonder label’, als onderdeel van de proeftuin Ketenkracht Almelo. Uitsluitsel verwachten we in maart 2026.

2.1.3.3 Indicatoren 1: Inwoners en Veiligheid In 2025 registreerde de politie opnieuw meer overlast door personen met onbegrepen of verward gedrag. In totaal ging het om 1.147 incidenten in Almelo. Een jaar eerder waren dat er nog 1.081. Bron: www.politie.nl

54

Personen die overlast ervaart van personen met onbegrepen gedrag. Almelo: • Overlast door verward persoon 2022: 861 • Overlast door verward persoon 2023: 937 • Overlast door verward persoon 2024: 1.081 • Overlast door verward persoon 2025 : 1.147 Landelijk: • Overlast landelijk 2023: 141.817 • Overlast landelijk 2024: 149.827 • Overlast landelijk 2025: 169.782 Bron: www.Data.politie.nl 2: Jeugd en Veiligheid Cijfers gemeente Almelo Totale instroom HALT Jaar

Aantal

2021

45

2022

59

2023

58

2024

52

2025

Nog niet bekend

Instroom HALT door wapen Jaar

Aantal

2022

2

2023

4

2024

2

Nog niet bekend Bron: Bureau Halt 2025

55

Bron: www.Kennispunttwente.nl 3. Partners en Veiligheid Diverse georganiseerde conferenties, kennissessies en samenwerkingsverbanden. o Drie bestuurlijke conferenties en netwerkconferenties voor uitvoering en management en een webinar Zorg & Veiligheid o Aantal kleine netwerkbijeenkomsten - Opstellen leidende principes 2 x bestuurlijk onder leiding van Public Medation en HU - 1 x per 2 weken netwerkorganisaties vanuit uitvoering rondom casuïstiek komen bijeen binnen de proeftuin - Aantal ondertekende samenwerkingsafspraken of convenanten 2025 1 samenwerking (proeftuin ketenkracht Almelo) - Webinar

•

Bijeenkomst over project Vroegsignalering & Opvolging in de wijk o o o

Datum: 4 april 2025 Aantal aanwezigen: 20 Niveau: Tactisch en operationeel

Aantal Ondertekende Samenwerkingsafspraken of Convenanten •

Convenant Zorg, Sociaal domein, Armoede en Veiligheid o

•

Het Convenant Zorg, Sociaal domein, Armoede en Veiligheid (CZAV) vormt het kader voor integrale samenwerking en gegevensuitwisseling bij complexe casuïstiek met (dreigende) veiligheidsrisico's en wordt momenteel geactualiseerd en vervangen door een nieuw samenwerkingsconvenant dat aansluit op de AVE-aanpak. Dit wordt regionaal opgepakt.

Samenwerkingsafspraken over de vroegsignalering Jongeren o

Convenant Triagetafel Vroegsignalering Jeugd is getekend op 13 februari 2025. Doel: Samenwerkingsafspraken voor vroegsignalering en triage om te voorkomen dat jongeren verder afglijden richting (crimineel) gedrag.

56

2.1.4 Programma Economie en arbeidsmarkt 2.1.4.1 Meerjarige programmaopgaven Algemeen Onze economie en arbeidsmarkt zijn belangrijke pijlers voor onze welvaart. We willen een stad in balans zijn, met voldoende en passend werk voor onze beroepsbevolking, nu en in de toekomst. Voor deze opgave zet het programma Economie en Arbeidsmarkt zich in. Economisch gezien heeft Almelo een zeer stevige slag gemaakt. Sinds 2018 groeide de werkgelegenheid in Almelo met 6.790 arbeidsplaatsen van 42.530 naar 49.320 in 2025. Met de toekomstige aanleg van Businesspark XL-2 (75 hectare), 35 hectare intensivering op bestaande werkterreinen en nog eens 35 hectare nieuw terrein groeien we in 2030-2035 verder door naar 55.000 arbeidsplaatsen. Ruimte voor werk is (brood)nodig voor een gunstig vestigingsklimaat voor bedrijven. Met het gunstige vestigingsklimaat stijgt ook de vraag naar personeel, terwijl de beroepsbevolking juist afneemt. Hier blijft werk aan de winkel. We willen dat er voor alle inwoners die deel uitmaken van onze beroepsbevolking passend onderwijs en arbeid beschikbaar is en blijft. In het bijzonder in de techniek, zorg, handel en logistiek. Met oog voor internationale medewerkers die ons bijstaan in de arbeidstekorten. We zijn er nog niet en hebben te maken met veranderende opgaven.

Het vraagstuk van een tekort aan arbeid in het recente verleden is overgegaan naar de opgave om een trekpleister te worden voor mensen die onze vacatures invullen. Met crossoveruitdagingen in de sfeer van woningbouw, milieu-gerelateerde vraagstukken en sociale opgaven. Wat betreft economie en arbeidsmarkt hebben we in 2025 aan bestaande plannen invulling gegeven en gewerkt aan een aantal nieuwe plannen die bijdragen aan de sterke en veerkrachtige economie. Hierbij wordt nauw samengewerkt met onze lokale partners, Twentse gemeenten en de provincie. De uitvoering van deze plannen doen we samen met de collega's uit de uitvoeringseenheden en andere programma's. De opgave strekt zich uit over een groot aantal jaren, waarbij we bij de uitvoering van de programmadoelen ons richten op de periode 2023 – 2026.

2.1.4.1.1 Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie Strategisch doel: Almelo heeft een herkenbaarder en sterker economisch profiel en draagt in toenemende mate bij aan de groene, technologische topregio Twente. Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt? Activiteiten 2025 Omschrijving Uitvoeren van de economisch ruimtelijke visie

Lobby economische dossiers

De economisch ruimtelijke visie (ERV) is in 2025 ons vertrekpunt geweest voor alle activiteiten die we inzetten om de economie van Almelo te laten groeien. Het gaat hierbij om kwalitatieve economische groei en een intensiever gebruik van beschikbare ruimte. In 2025 zijn we gaan sturen op deze uitgangspunten en namen deze mee in de gesprekken met nieuwe en bestaande ondernemers. Intern hebben we deze uitgangspunten verankerd in verschillende beleidsstukken en zijn we aan de slag gegaan met de contouren van de locatiepaspoorten. Uitvoering geschiedt vooral via de tweede en de derde lijn van dit programma. We hebben afgelopen jaar een samenwerking opgezet tussen de EZafdelingen van Enschede, Hengelo en Almelo. Een resultaat is een Quick scan van de drie economische visies van de steden. De Quick scan laat zien dat de 3 steden elkaar aanvullen en versterken in hun economisch profiel en aanbod aan ruimte voor de innovatieve maakindustrie in Twente. De Quick scan is ingebracht in de economische ruimtelijke bouwsteen waar onder leiding van de provincie aan gewerkt wordt.

57

2.1.4.1.2 Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid Strategisch doel: Almelo heeft een sterker ondernemersklimaat. Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt? Activiteiten 2025 Omschrijving Opzoek gaan naar uitbreidingsruimte In 2025 zijn de potentiële uitbreidingslocaties voor voor lokale MKB-bedrijven bedrijventerreinen in kaart gebracht. Deze worden in breder verband verder uitgewerkt binnen het traject van de omgevingsvisie. Bedrijventerreinpaspoorten opstellen We hebben onderzoek gedaan naar de intensiveringskansen op onze bestaande bedrijventerreinen. Het onderzoek brengt niet alleen in beeld waar intensivering mogelijk is, maar ook welke randvoorwaarden daarvoor van belang zijn en welke vervolgstappen de gemeente kan nemen. Afstemming samenwerkingsvorm Samen met een aantal regiogemeenten is verkend in hoeverre Businesspark XL2 andere gemeenten bereid zouden zijn om samen met de gemeente de ontwikkeling van Businesspark XL2 op te pakken. We constateerden dat het initiatief voor de verdere uitwerking ervan (i.i.g. voorlopig) bij onze gemeente blijft liggen. We blijven waar nodig en gewenst regionaal afstemmen en houden hierover korte lijnen met de Provincie Overijssel. Organiseren jaarlijks bestuurlijk overleg In 2025 hebben de bestuurlijke bezoeken zich geconcentreerd bedrijventerreinen op de key-accounts ter introductie van onze nieuwe wethouder.

In 2026 richten we ons daarnaast ook op de bestuurlijke overleggen met de bedrijventerreinen. Samenwerking ondernemersverenigingen In 2025 zetten we in op het verder versterken van het organiserend vermogen op bedrijventerreinen. Zo maakten de ondernemers van het Bedrijvenpark Twente gezamenlijk een nieuw plan om te blijven investeren in het bedrijventerrein en organiseerde de ondernemersvereniging op Turfkade, met ondersteuning van de gemeente, een succesvolle en goed bezochte open dag voor bedrijven. Eveneens in 2025 zijn we aan de slag gegaan met samenwerkingsverband op Twentepoort De Ondernemerspoort Almelo, in samenwerking met VNO-NCW. Organiseren netwerkbijeenkomsten In 2025 hebben we ons met name gericht op het organiseren van netwerkbijeenkomsten voor zzp'ers. De netwerkbijeenkomst bij de H2O hub was zeer succesvol. Hier hebben wij ruim 100 zzp'ers in de gelegenheid gesteld om in gesprek te gaan met succesvolle Almelose ondernemers.

Verbetering traject vergunningen Marketing & Communicatieplan

Met de bijeenkomst voor De Ondernemerspoort Twente hebben wij ingezet op onderlinge kennismaking van ondernemers op Twentepoort en omliggende terreinen. In Q3 2024 is het traject “klantreis bouwvergunning” gestart. Dit traject is 2025 gecontinueerd en afgerond. In 2025 zijn de eerste verkennende stappen gezet met een externe partij voor het opzetten van een digitaal ondernemersplatform ter invulling van de pijler Ondernemend Almelo. 58

2.1.4.1.3 Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus Strategisch doel: Werkenden in Almelo ontwikkelen zich om daarmee goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt. Een betere match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt? Activiteiten 2025 Omschrijving Versterken LLO-aanpak Onze lokale arbeidsmarktstrategie zet in op het gebruik van de LLO(Leven Lang Ontwikkelen) regelingen door het bedrijfsleven. Uitvoerende organisatie is het Regionaal Werkcentrum waar bedrijven en inwoners terecht kunnen voor een LLOopleiding. Gelet op het gebruik van alle (vooral regionale) regelingen sluit het huidige aanbod aan op de behoefte vanuit de lokale markt. Almelo is koploper in Twente in de deelname aan het Twents Fonds voor Vakmanschap. Het fonds biedt middelen voor werkenden, zzp’ers en werkzoekenden tot en met mbo-niveau 4 die zich willen om-, her- of bijscholen. Aantrekken van nieuw Samen met Enschede, Hengelo, Almelo en Twenteboard is in 2025 gewerkt talent naar Almelo en de aan een talentprogramma. Het is de bedoeling dat uit dit programma regio initiatieven gefaciliteerd worden voor het aantrekken en behoud van talent. Deze wordt in 2026 opgeleverd. Zie verder ook Faciliteren en aanjagen samenwerking onderwijs en bedrijfsleven.

Faciliteren en stimuleren 9 procent van onze potentiële beroepsbevolking (december 2025) heeft om van initiatieven gericht op uiteenlopende reden geen betaalde arbeid. Dit percentage ligt iets hoger dan talent (techniek, zorg en het landelijk gemiddelde. Het betrekken van deze groep bij de arbeidsmarkt logistiek) is een aanpak van lange adem, maar een kortetermijneffect kunnen we meten via het aantal participatiewet-uitkeringen. We zien dat er eind november 2025 in Almelo 2.119 Participatiewetuitkeringen worden verstrekt. Dat zijn er 44 minder dan een jaar eerder (2,0%). In vergelijking met het percentage op landelijk en Twente niveau, doet Almelo het op dit punt beter. Sinds 2020 neemt het aantal Participatiewetuitkeringen landelijk en in Twente ook af, maar relatief gezien minder hard dan in Almelo. De verklaring hiervoor vinden we in de vele lokale activiteiten en de infrastructuur van de arbeidsmarktregio Twente. Via deze samenwerking lopen er sectoraal onderwijs-coaching programma's, zoals voor techniek, zorg en logistiek. Ook zijn er doelgroepprojecten, onder andere voor jongeren zonder starterskwalificatie, statushouders en asielzoekers, vrouwen, mensen met een handicap, etc.

Faciliteren en aanjagen In 2025 zijn 9 organisaties voorzien van middelen om activiteiten en samenwerking onderwijs evenementen mogelijk te maken die via een samenwerking tussen het en onderwijs en bedrijfsleven tot stand komen. bedrijfsleven De activiteiten hebben hoofdzakelijk als doel om in vroeg stadium interesse te kweken voor technisch onderwijs onder scholieren in het primair en voortgezet onderwijs. Succesvolle voorbeelden zijn House of Skills en Stichting Ontdek High Tech Twente. Actieve bijdrage Vanuit de vier teams, waaronder Team Talent, zijn er acties waarmee aan Hettrix de Hettrix zich profileert. Het doel is om bij te dragen aan krachtig functionerende arbeidsmarkt waar het bedrijfsleven en talent elkaar goed weten te vinden.

59

2.1.4.1.4 Almelo unieke beleving door het water en het groen Strategisch doel: Meer bezoekers en inwoners ervaren en waarderen het groen en blauw in Almelo. Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt Activiteiten 2025 Omschrijving We werken aan het (meer) Het bevaarbaar maken van het Kanaal Almelo-Nordhorn fase bevaarbaar maken van het water in Almelo 1 maakt deel uit van de ontwikkeling van het Kanaalpark dat binnen de gebiedsontwikkeling van Westerdok valt. In december 2025 heeft de raad de GREX Westerdok alsmede de Visie op Kanaalpark vastgesteld. Doel is om het wonen, leven én recreëren in, op en aan het water aantrekkelijk te maken. Onderzoeken en uitvoering Centraal staat het ‘Actieprogramma 2023-2026 Water & Actieprogramma 'Water en vrije tijd in Vrije tijd in Almelo’. Met meerdere initiatieven die de Almelo' waterbeleving in 2025 verder hebben geactiveerd. Inwoners bezochten massaal de optredens óp het podium in de havenkom. Jong en oud heeft actief het water beleefd tijdens Zomers Almelo en het Stadsstrand is ondanks de bouwwerkzaamheden opengebleven met de mogelijkheid om te suppen. Het varen tijdens de ‘Clean-up day' zorgde voor meer bewustwording van afval en plastic in het water. Versterken relatie Almelo Nordhorn In 2025 is de beleefroute Almelo – Nordhorn in nauwe samenwerking ontwikkeld.

Deze beleefroute is een avontuurlijke fietsroute tussen de 2 watersteden, verbonden door het Kanaal Almelo-Nordhorn. Onderzoek naar versterken In 2025 zijn de kaders voor het VTE onderzoek opgesteld en vrijetijdseconomie/recreatie mogelijkheden is de opdracht uitgezet bij een 4-tal bureaus. In 2026 verwachten we de eerste resultaten en aanbevelingen die bijdragen aan een sterker aanbod in vrijetijdsbesteding en recreatiemogelijkheden.

2.1.4.2 Wat heeft het gekost? Programma Economie en arbeidsmarkt

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

475

205

Jaar 2024

400

223

Jaar 2025

400

371

Jaar 2026

400

-

Totaal

1.675

799

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen De uitgaven hadden betrekking op het opstellen van de economisch-ruimtelijke visie, de arbeidsmarktstrategie en het actieplan Almelo Waterstad. Daarnaast hebben we een aantal initiatieven gefaciliteerd met betrekking tot talent en techniek zoals de Hettrix (het innovatieplatform Heracles), Ontdek Hightech Almelo en de week van de technologie.

60

2.1.4.3 Indicatoren Ontwikkeling werkgelegenheid. Almelo heeft op 1 april 2024 49.320 banen, 1.610 meer dan in 2023 (+3,4%). Sinds 2018 is het aantal banen met ruim 6.750 toegenomen. Ook het aantal vestigingen is sterk toegenomen. Het aantal vestigingen in Almelo bedraagt 7.580, dat is 410 meer dan een jaar eerder (+5,7%).

Aandeel HTSM sector op het totaal van de werkgelegenheid binnen Almelo. Het werkgelegenheidsaandeel van de HTSM sector in Almelo laat een stijgende lijn zien in de afgelopen jaren. Vanaf 2023 lijkt de trend zich te stabiliseren.

61

Indicator

Aandeel bedrijventerreinen met [minimaal] een actieve ondernemersvereniging Beschikbaar aanbod grond t.b.v. lokale MKB bedrijven Aantal verstrekte omscholingscheques per jaar Aantal Almelose bedrijven met IKBINDR zakelijk label. Waardering groene en blauwe profiel van Almelo

Peilwaarde (Meest recent) 83% (1-1-2023)

2025 Ambitie 2026

Bron

94%

100%

Gemeente

4,2 ha

10-15 ha

Gemeente

40 (2022)

76

stijging

30 (2022)

45

stijging

7,1

6,7

stijging

Twents Fonds voor Vakmanschap Twents Fonds voor Vakmanschap Almelo Panel

62

2.1.5 Programma Klimaat en milieu 2.1.5.1 Meerjarige programmaopgaven Algemeen De energietransitie wordt gezien als de grootste verbouwing van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. We staan aan het begin van deze complexe opgave, welke uiterlijk in 2050 gerealiseerd moet zijn. Alle gemeenten in Nederland werken in het kader van het Klimaatakkoord (2019) aan deze opgave. Wij leren van hen en zij leren van ons. Voortgang CO2 Volgens de laatste gegevens van het CBS heeft Almelo tot en met 2023 een CO 2-besparing gerealiseerd van 50% ten opzichte van 2010. Dit geldt voor de CO2-uistoot van de gebouwde omgeving (gebruik van aardgas, elektra en stadswarmte). In 2010 stootte Almelo nog 256,8 kton CO2 uit. In 2023 is de uitstoot van de gebouwde omgeving afgenomen tot 129,5 kton CO 2. Voor de totale uitstoot van CO2 binnen Almelo is er een reductie gerealiseerd van 42,5% ten opzichte van 2010. De totale uitstoot van de gebouwde omgeving, industrie, landbouw, en verkeer (exclusief auto(snel)wegen) was 528 kton in 2010. In 2023 is deze uitstoot afgenomen tot 309 kton. Met een benadering van het RIVM (in samenwerking met WUR, Deltares, CBS en PBL) kunnen we de reductie ten opzichte van 1990 berekenen. In 1990 was de benaderde uitstoot van CO2 314,1 kton. In 2023 was dat 309,0 kton. Dit betekent een gerealiseerde afname van 1,6% ten opzichte van 1990.

Conclusie: Almelo heeft sinds 2010 grote stappen gezet: de CO₂-uitstoot van de gebouwde omgeving is gehalveerd (–50%) en de totale uitstoot daalde met 42,5%. Dat laat duidelijke voortgang zien. Tegelijk blijkt dat ten opzichte van 1990 de reductie nog maar 1,6% is. Met andere woorden: de recente versnelling is positief, maar om lange termijn doelen te halen is blijvende en extra inzet nodig.

63

2.1.5.1.1 Energiebesparing Strategisch doel: In Almelo wordt jaarlijks meer fossiele energie bespaard. Activiteiten 2025

Omschrijving

Jaarverantwoording

Uitvoering Plan van aanpak inclusieve energietransitie: Aanjagen van bewustwording en advisering van inwoners die belemmeringen ervaren bij het verduurzamen van hun woning

Energiebesparing is een essentieel deel van verduurzaming. Wij ondersteunen inwoners om hun woning te gaan verduurzamen en daarmee het comfort in de woning te verhogen. We bieden via onder andere het energieloket voorlichting en handelingsperspectief. Daarnaast worden energiecoaches inzet om: • We zoeken inwoners op en gaan met ze in gesprek. Bijvoorbeeld door deel te nemen aan buurtbijeenkomsten, op markten en via voorlichtingsbijeenkomsten. Hierdoor willen we in gesprek komen met inwoners die niet zelfstandig gaan verduurzamen. • Het energieloket is een website met helpdesk voor inwoners die zelfstandig aan de slag gaan. • De energiecoaches geven inwoners met een eigen woning een onafhankelijk, op maat gemaakt advies om te verduurzamen en kijkt van welke landelijke regelingen de inwoner gebruik kan maken. Deze inwoner gaat daarna zelf aan de slag met het opvragen van offertes en het vervolgtraject. Met de inzet van de specifieke uitkering energiearmoede van het Rijk ondersteunen wij inwoners met een smallere beurs om wooncomfort te verbeteren en energiearmoede te bestrijden. Deze inwoners kunnen gebruik maken van: • De FIXbrigade die huurders helpt met inzicht in gedrag en kleine energiebesparende maatregelen aanbrengt in de woning. • De bouwadviseur voor eigenaarbewoners van een woning gebouwd voor 1983, met een WOZ-waarde lager dan 281.000 euro (peildatum 1-1-2022).

De bouwadviseur kan ondersteunen bij het maken van een verduurzamingsplan, het zoeken naar subsidies/leningen en

Alle inwoners kunnen ondersteuning krijgen bij het verduurzamen van hun woning. Zowel praktisch via een adviseur als financieel via de regelingen bij SVn en het Warmtefonds. In 2025 is deze inzet verder voortgezet. Via het opgebouwde netwerk zijn in de stad ruim 50 activiteiten georganiseerd, waaronder aanwezigheid bij wijkactiviteiten met informatiekramen, energiespreekuren, huis- en woonbeurzen, de weekmarkt en het Natuurhus. Daarnaast zijn de Stadsbank en wijkteams voorgelicht, zodat zij inwoners gericht kunnen doorverwijzen naar passende ondersteuning.

64

Cijfers: Aanmeldingen fixers: Sinds startprogramma in totaal 1.864 waarvan 883 in 2025. Aanmeldingen voor bouwadviseurs: Sinds start verantwoording in totaal 835, waarvan 205 in 2025. Aanmeldingen energiecoaches: sinds start programma in totaal 305, waarvan 140 in 2025. Voor het Noodfonds Energie zijn 1.641 aanvragen ingediend. Hiervan is 60% toegekend (977).

Activiteiten 2025

Uitvoering Lokale Aanpak Isolatie (NIP-LAI)

Lokale initiatieven faciliteren

Omschrijving

Jaarverantwoording

het opvragen en beoordelen van offertes. De bouwadviseur kijkt eveneens naar benodigde bouwtechnische verbeteringen. Het Rijk initieert een Nationaal Isolatieprogramma en Almelo heeft hier middelen uit verkregen voor en lokale aanpak. De lokale aanpak is voor woningen met een maximale WOZwaarde van 281.000 euro (peildatum 11-2022). Woningeigenaren met een woning onder de grenswaarde kunnen hierdoor gebruik maken van een gemeentelijke voucherregeling voor isolatie van maximaal 1.750 euro. Deze voucher is beschikbaar voor 2.995 woningeigenaren. In 2025 wordt de derde tranche van de SPUK-LAI aangevraagd. Het Nationaal Isolatieprogramma is beschikbaar tot 2030. Het doel is om in 2025 1.000 vouchers te verstrekken.

Wij faciliteren in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma waar mogelijk lokale initiatieven, zoals gezamenlijke inkoop van energiebesparende materialen.

In 2025 is de verordening voor de isolatiesubsidie gewijzigd vastgesteld. Daarbij zijn de voorwaarden herijkt en verruimd. Als peildatum geldt nu 1 januari 2024 en de maximale WOZwaarde is verhoogd naar 353.000 euro. Voortaan is niet langer het energielabel bepalend voor een aanvraag, maar het aantal slechte bouwdelen. Met de isolatiesubsidie kunnen inwoners subsidie ontvangen voor isolatiemaatregelen of volledig worden ontzorgd bij de uitvoering daarvan. In 2025 is de subsidie aangevraagd door 1.868 huishoudens. Daarnaast zijn er aanvragen van VvE’s binnengekomen, waarvan er één is toegekend. Verder heeft de gemeente in 2025 de beschikking ontvangen voor de derde en laatste tranche van de specifieke uitkering Lokale aanpak isolatie. Daarmee komt het totale budget voor Almelo uit op ruim 10 miljoen euro. Almelo Energie ontving in 2025 een budgetsubsidie voor het opbouwen van een netwerk, de coördinatie van de energiecoaches en het opzetten van de doe-het-zelfregeling binnen de Lokale aanpak isolatie. Daarnaast werkt Almelo Energie aan de ontwikkeling van een Digital Twin voor Aadorp. Met deze Digital Twin wordt inzichtelijk gemaakt wat de toekomstige energiebehoefte van Aadorp zal zijn. Het Buurtteam Windmolenbroek heeft diverse activiteiten uitgevoerd, waaronder straatacties, deelname aan de wijkmarkt, het aanvragen van een

65

Activiteiten 2025

Lobby voortzetten richting Rijk samen met Enschede en Hengelo en G40

Omschrijving

Jaarverantwoording

Wij lobbyen bij het Rijk voor middelen om de energietransitie toegankelijker te maken, specifiek voor inwoners die in energiearmoede leven. Daarnaast onderzoeken we gezamenlijk met onze samenwerkingspartijen opschalingsmogelijkheden voor deze megaopgave. Dit doen we samen met woningcorporaties, marktpartijen, financieringsinstanties, onderwijsinstellingen en de provincie Overijssel. In 2025 start de uitvoering van de eerste pilot van de Renovatiedeal. In Aalderinkshoek Noordwest gaan we samen met Beter Wonen huur- en koopwoningen verduurzamen.

warmtebeeldcamera via Almelo Buurt Samen en het bemensen van een inloopspreekuur voor huiseigenaren in het Noaberhoes. De verbouwstroomwerkzaamheden binnen de Renovatiedeal-pilot in Aalderinkshoek Noordwest zijn in 2025 afgerond. Circa 55% van de particuliere woningen in het pilotgebied heeft isolerende maatregelen getroffen. Door de zichtbare activiteiten en de voorbeeldwerking zijn ook bewoners buiten het pilotgebied gestart met verduurzaming. Daarnaast blijkt dat ruim 90% van de eigenaar-bewoners al (gedeeltelijk) verduurzamingsmaatregelen heeft genomen. Energiearmoede blijft een belangrijk punt van aandacht in Almelo. Daarom is het thema ook onder de aandacht gebracht tijdens het bezoek van de Europese Commissie in maart en het bezoek van de Commissaris van de Koning in mei. Tevens heeft Almelo een bestuurderstafel over dit onderwerp gehost tijdens de Dag van de Stad in november. Daarnaast sluit Almelo zich aan bij de Citydeal Energiearmoede, gezondheid en verduurzaming en de Stedenbond energierechtvaardigheid. Ook de Renovatiedeal is geëvalueerd en wordt voortgezet in 2026.

66

2.1.5.1.2 Duurzame energie opwek en opslag bebouwde omgeving Strategisch doel: In 2026 wordt meer duurzame energie opgewekt. Duurzame energie wordt deels lokaal opgeslagen. Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt? Activiteiten 2025

Omschrijving

Jaarverantwoording

Zon op particuliere daken en op kleine bedrijfsdaken

Er is vooralsnog geen sprake van netcongestie voor woningen en kleine aansluitingen bij bedrijven. Particuliere eigenaren en eigenaren van kleine bedrijfspanden blijven we stimuleren om zonnepanelen op hun dak te leggen.

Energieopslag en slimme netwerkcongestie oplossingen

We stimuleren en faciliteren initiatieven die betrekking hebben op energieopslag en oplossingen met betrekking tot de netcongestie, zoals (virtuele) energiehubs waaronder de Waterstofhub, Dollegoor Turfkade, XL en bedrijvenpark Twente-Noord, energieuitwisseling tussen bedrijven en energieopslag in accu’s.

Gemeente Almelo stimuleert zonnepanelen op daken vooral via beleid in de Duurzame Energieladder, samenwerking met lokale initiatieven zoals Almelo Energie en praktische ondersteuning via energiecoaches en het energieloket. Inwoners worden geholpen met advies en het benutten van landelijke regelingen. Er lopen pilots bij verschillende bedrijfsterreinen. Afhankelijk van de behoeftes en mogelijkheden bij de bedrijven wordt er stappen gezet in de pilots.

Lokaal eigendom stimuleren en faciliteren

Lobby inzake netcongestie

Lokaal eigendom van duurzame energieproject stimuleert de betrokkenheid van de omgeving bij een energieproject en zorgt ervoor dat de revenuen van het project lokaal blijven. Beleid voor lokaal eigendom is in het voorjaar van 2024 vastgesteld. Bij projecten zoals het energiegebied Almelo, Tubbergen, Twenterand (ATT) en de Duurzaamheidsroute A35, wordt lokaal eigendom gestimuleerd. We gaan voor 100% lokaal eigendom, de ondergrens is 50% lokaal eigendom. Onze rol is om dit te stimuleren en faciliteren. Zowel het terugleveren als afname van elektriciteit is een probleem in Almelo (bij grootverbruikers). Onze inzet is een 67

Turfkade Dollegoor is in afwachting van veranderende wetgeving. Met bedrijven op de Woonboulevard is inzichtelijk gemaakt welke mogelijkheden er zijn om netcongestie te verminderen. Dit proces loopt door in 2026. Gemeente Almelo stimuleert lokaal eigendom bij energieprojecten door actief samen te werken met lokale energie-initiatieven, met name Almelo Energie. Via ondersteuning (zoals subsidies voor energiecoaches). Gezien de netcongestie voor grootverbruik aansluitingen zijn grote duurzame energieopwekking projecten momenteel niet mogelijk.

Bij diverse bedrijfsterreinen lopen pilots om mogelijkheden voor ‘congestieverzachters’ te

Activiteiten 2025

Doorontwikkeling van energieopwekking door windenergie in Almelo noord

Omschrijving

Jaarverantwoording

oplossing op de korte termijn waarbij we bij de netbeheerders lobbyen voor een innovatieve aanpak om ruimte te creëren op het elektriciteitsnet. Bijvoorbeeld door middel van energieuitwisseling tussen bedrijven. Samenwerking met andere overheden verloopt via de Energyboard, PMIEK en de provinciale Energievisie en via de Energiestrategie Twente 2.0. Netcongestie raakt vele disciplines binnen de gemeente en moet daarom breder opgepakt worden. We werken samen met mobiliteit, planologie, economie en stedelijke ontwikkeling. Samen met de gemeenten Tubbergen en Twenterand werken we aan de doorontwikkeling van de realisatie van windenergie.

verkennen. De pilots lopen door in 2026. Met netbeheerders zijn goede contacten gelegd en wordt uitgezocht welke opgave de gemeente Almelo krijgt qua netverzwaring. Ook wordt in provinciale werkgroepen geparticipeerd om meer zicht op de problematiek en oplossingen te krijgen.

Op 4 februari 2025 heeft de raad besloten om in te stemmen met een actieve rol in de ontwikkelfase in de Publiek Private Samenwerking (PPS) windontwikkeling ATT om zo lokaal (maatschappelijk) eigendom te realiseren in het ATT-gebied. De drie gemeentelijke coöperaties hebben gezamenlijk een nieuwe coöperatie opgericht, om het lokaal maatschappelijk eigendom voor dit project gemeente overstijgend in te kunnen vullen. Initiatiefnemers in het ATTgebied konden voor 15 april 2025 hun aanvraag bij de provincie indienen. De provincie heeft voor het ATT-gebied in totaal 15 aanvragen ontvangen, waarvan er door de provincie op 17 juni 2025 twee positief beoordeeld zijn. Het gaat om één aanvraag van 2 windturbines en één aanvraag van 7 windturbines. De provincie is nu in gesprek met de initiatiefnemers om een overeenkomst te sluiten. Na het afsluiten van de overeenkomst zal het traject voor vergunningverlening gestart

68

Activiteiten 2025

Omschrijving

Jaarverantwoording worden.

Project Duurzaamheidsroute A35

In 2025 wordt de planologische procedure (PIP) afgerond waarmee de ruimtelijke inpassing van de Duurzaamheidsroute A35 mogelijk gemaakt wordt en verdere besluitvorming plaats kan vinden. Daarna kan met de ontwikkeling en realisatie gestart worden.

Energiestrategie Twente [RES] 2.0

De Regionale Energiestrategie gaat verder als de Energiestrategie Twente 2.0. Binnen de Energiestrategie Twente ligt de focus op de warmtetransitie, groengas en het aanpakken van netcongestie. Een van de afspraken uit het participatieproces van Aadijk 2 is het oprichten van een omgevingsfonds. Dit fonds is in 2025 operationeel.

Beheer omgevingsfonds(en)

69

Het projectbesluit voor de Duurzaamheidsroute A35 is door Provincie Overijssel als bevoegd gezag ter inzage gelegd, zodat belanghebbenden zienswijzen kunnen indienen. Daarnaast zijn in het projectgebied informatieavonden georganiseerd. De provincie rondt de planologische procedure naar verwachting in 2026 af. De Energiestrategie Twente is in 2025 vastgesteld. In 2026 komt er een uitvoeringsagenda in samenwerking met de provincie Overijssel. Tijdens de ontwikkeling van het zonnepark voeren de gemeente, de bewonerscommissie en de energiecoöperatie regelmatig overleg over samenwerking en de inrichting van een gezamenlijk omgevingsfonds. Daarbij worden afspraken uitgewerkt over onder meer doel, governance en besteding van middelen. Het omgevingsfonds is nog niet gestart, omdat deze afspraken nog niet definitief zijn vastgelegd.

2.1.5.1.3 Warmtetransitie Strategisch doel: In Almelo zijn meer woningen aardgasvrij of gereed om van het aardgas af te gaan. Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt? Activiteiten 2025 Omschrijving

Jaarverantwoording

Actualisatie transitievisie warmte 2020

De Warmtevisie wordt geactualiseerd en opgenomen in de Omgevingsvisie. Hiervoor sluiten we aan bij het traject om te komen tot een nieuwe Omgevingsvisie.

Warmteprogramma

In 2025 vindt de besluitvorming over het Warmteprogramma plaats. Het Warmteprogramma bevat een concrete uitwerking van de Warmtevisie en geeft inzicht in alternatieven voor aardgas, de gemiddelde investering, maatschappelijke kosten en de bouwkundige staat van de gebouwde omgeving. Dit doen we zoveel mogelijk op buurtniveau of voor gebieden met vergelijkbare bouw.

Proeftuin Aardgasvrije Wijk Aalderinkshoek

Het voorlopig (technische) ontwerp is in 2024 klaar. In 2025 wordt gewerkt aan het wijkuitvoeringsplan. In dit proces werken we nauw samen met inwoners, de netbeheerder, drie woningcorporaties en het waterschap.

70

De Warmtevisie wordt onderdeel van de nieuwe Omgevingsvisie. In september is in aanloop naar de nieuwe Omgevingsvisie de Contourennotitie door de raad vastgesteld. Warmte en energievoorziening zijn onderdeel van de Contourennotitie. Met intreding van de nieuwe Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie is iedere gemeente verplicht om een Warmteprogramma vast te stellen als Omgevingsprogramma. In december heeft het college van B&W het definitieve Programma Warmte 2026-2035 vastgesteld. Hiermee voldoet de gemeente aan de wettelijke verplichtingen. Het Programma Warmte is een verdieping op de Warmtevisie en geeft voor iedere buurt een eerste voorkeursroute naar aardgasvrij in 2050. Ondanks de intensieve inzet van alle betrokken partijen is het op dit moment niet mogelijk om de inwoners van het betreffende deel van de Aalderinkshoek een aardgasvrije warmteoplossing te bieden die voldoet aan de gestelde doelen van haalbaarheid en betaalbaarheid. De omstandigheden zijn zodanig gewijzigd dat de eerder gemaakte afspraken tussen de samenwerkingspartners niet meer uitvoerbaar zijn. Hiermee komt de proeftuin Aalderinkshoek formeel ten einde. Er wordt momenteel een wijzigingsverzoek voor de proeftuingelden opgesteld.

Activiteiten 2025

Omschrijving

Jaarverantwoording

Windmolenbroek aardgasvrij [ready]

In 2025 onderzoeken we wat er nodig is voor Windmolenbroek om in 2030 aardgasvrij [ready] te zijn. Gezien de ontwikkelingen rondom de uitkoppeling van de restwarmte van Urenco en het in 2024 opgeleverde Buurtplan Windmolenbroek, wordt in 2025 de koers bepaald. De haalbaarheidsonderzoeken zijn afgerond. We starten in 2025 met de ontwerpfase voor het beoogde warmtenet. Dit hangt samen met de activiteit rondom uitkoppeling van restwarmte richting woongebieden.

Windmolenbroek is één van de wijken die mogelijk in aanmerking komt voor warmte uit het beoogde restwarmtenet Urenco-ZGT. De wijk wordt daarom bij die ontwikkeling betrokken.

Tracé Urenco – ZGT en omgeving

We stellen een businesscase op voor een warmtenet op het tracé Urenco – ZGT. Daarbij onderzoeken we kansrijke uitkoppeling in de omliggende woongebieden.

Verdere uitwerking governance structuur warmtebedrijf

Voor het realiseren van collectieve warmteprojecten is een warmtebedrijf nodig. Landelijke wetgeving sorteert voor op een publieke rol bij de aanleg van infrastructuur voor warmte. In 2025 wordt de governancestructuur van een warmtebedrijf verder uitgewerkt.

In 2025 is een businesscase gemaakt voor de uitkoppeling van restwarmte van Urenco en levering van warmte aan ZGT en ETC. Daarbij is ook gekeken naar mogelijke warmtelevering aan woningen. De businesscase geeft voldoende aanleiding om een volgende stap te zetten, samen met de partners. Op 11 februari 2025 heeft het college van B&W de strategie voor gemeentelijke rolneming in warmtenetten vastgesteld. Hier is op 2 december verder invulling aangegeven door Cogas in principe aan te wijzen als integraal warmtebedrijf voor het restwarmtenet Urenco – ZGT.

Bedrijvenpark Bornsestraat aardgasvrij [ready]

71

Het haalbaarheidsonderzoek uit 2024 heeft aangetoond dat de aanleg van een warmtenet kansrijk is om lokaal vraag en aanbod van warmte te verbinden. Om deze potentie verder uit te werken, hebben Urenco, ETC, ZGT en de gemeente in maart 2025 een intentieovereenkomst gesloten. Deze publiek-private samenwerking heeft geleid tot een principe-aanwijzing van Cogas Duurzaam door het college van B&W in het najaar van 2025 als integraal warmtebedrijf, in lijn met de uitgangspunten van de Wet Collectieve Warmte.

2.1.5.1.4 Circulaire economie Strategisch doel: In Almelo worden minder grondstoffen gebruikt en meer materialen hergebruikt om te komen tot een circulaire economie. Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt? Activiteiten 2025 Omschrijving

Jaarverantwoording

Bedrijven inspireren en faciliteren om voorbereid te zijn op circulaire economie

We faciliteren bedrijven die circulariteit hoog in het vaandel hebben staan om kennis te delen met andere (Almelose) bedrijven.

Scholenprojecten ondersteunen

We sluiten aan bij projecten met scholen en kennisinstellingen om jongeren te betrekken bij de transitie naar een circulaire economie.

Uitvoeringsprogramma Almelo Circulair 2050

In 2024 wordt het beleidsplan Almelo Circulair 2050 opgesteld. In 2025 volgen uitvoeringsprogramma’s op vijf verschillende thema’s en starten we met pilots om te leren werken in een circulaire economie.

72

In opdracht van tien Twentse gemeenten heeft Natuur en Milieu Overijssel alle circulaire bedrijven, ondernemers en initiatieven in kaart gebracht. De initiatievenkaart laat zien welke bedrijven circulaire diensten of producten leveren. Het Erasmus heeft meegedaan aan het project adviseurs van de toekomst van Natuur en Milieu Overijssel. De opdracht voor leerlingen was om en circulair product te ontwerpen. Daarnaast is het Zone.College bij de gemeente op bezoek geweest. Leerlingen hebben geleerd over hoe de gemeente circulariteit toepast. Op 30 september 2025 is de beleidsnota Almelo Circulair 2050 door de gemeenteraad vastgesteld. In 2026 wordt gestart met de eerste pilots binnen de pijlers Openbare Ruimte en Inkoop.

2.1.5.2 Wat heeft het gekost? Programma Klimaat en milieu

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

400

122

Jaar 2024

400

315

Jaar 2025

400

244

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

681

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Klimaat en milieu is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Toelichting 2025: In 2025 zijn relatief weinig programmamiddelen ingezet. Naast de programmamiddelen zijn echter veel subsidies ontvangen en benut waardoor een groot deel van de kosten al gedekt zijn. Ontvangen subsidies: - Rijksbijdrage Programma Aardgasvrije Wijken - SPUK Energiearmoede - SPUK Lokale aanpak isolatie - Uitvoeringsmiddelen klimaat- en energiebeleid (CDOKE) - Regiodeal (procesgelden voor restwarmtenet Urenco-ZGT) - Subsidie Overijssel Verbouwt

73

2.1.5.3 Indicatoren

Bovenstaande informatie komt uit het dashboard van de Klimaatmonitor. De grafieken in dit dashboard geven de CO 2-uitstoot weer die wordt veroorzaakt door het verbruik van de meest voorkomende energiedragers in Almelo, uitgesplitst in sectoren en bedrijfstakken. De Klimaatmonitor loopt (in verband met het nog niet beschikbaar hebben van gegevens) 1-2 jaar achter.

74

Indicator Aantal woningeigenaren ondersteund bij het isoleren. Aantal zonnepaneelinstallaties op woningen

Peilwaarde (Meest recent) 0 (1-1-2023) 5.411 (2021)

Aandeel hernieuwbare energie op 14,8% totaal energieverbruik inclusief Twence (2020) Huidige opwek als aandeel van het bod 79 GWh RES (1-6-2022) Aandeel woningen zonder 2% aardgasaansluiting (2021) Aardgasverbruik in woning (temp. 42 mln. m3 gecorrigeerd) (2020)

2025

Ambitie 2026 Bron

1.228

2.000

12.155 (laatst 8.500 beschikbare jaar 2024) 21,3% 20% (2023) 122 GWh 110 GWh (2024) 5,3% (2024) 4% 33,7 mln. m3 (2024)

75

35 mln. m3

Gemeente (jaarlijks) CBS (jaarlijks) Klimaatmonitor Monitor RES CBS Monitor RES

2.1.6 Leefbare wijken en dorpen 2.1.6.1 Meerjarige opgaven Meerjarige opgaven Almelo bestaat uit tien wijken en twee dorpen die vervolgens weer bestaan uit 67 verschillende buurten. Deze dorpen, wijken en buurten zijn allemaal uniek. Het is niet uniek dat inwoners van deze buurten in een schone, veilige en plezierige buurt, wijk of dorp willen wonen; in een leefbare omgeving. Wanneer inwoners hun wijk of dorp leefbaar vinden, is er sprake van een vitale en levendige stad. Hier wordt aan gewerkt langs twee lijnen: 1. Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal en fysiek) in heel Almelo. 2. Versterken van de integrale samenwerking in en met wijken en dorpen. Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal en fysiek) in heel Almelo De inzet van ‘Leefbare wijken en dorpen’ is niet om alle wijken en dorpen naar een gemiddeld niveau te tillen, er is verschil tussen de wijken en dorpen en dat mag blijven bestaan. Wel willen we in de wijken waar de leefbaarheid onder druk staat, zorgen dat de basis op orde is en blijft en we stappen zetten in het vergroten van de leefbaarheid. Voor de wijken waar de leefbaarheid voldoende dan wel goed is, willen we de leefbaarheid op peil houden en daar waar mogelijk vergroten. Voor het verbeteren van de leefbaarheid hebben we ingezet op de volgende werkvelden: • In de wijk of dorp is het schoon, heel en veilig.