Gewaarmerkte definitieve jaarrekening 2023 - gemeente Almelo (dd. 3.6.2024)

2.1.4.1.1 Almelo, banenmotor in een krachtige Twentse economie Strategisch doel: Almelo heeft een herkenbaarder en sterker economisch profiel en draagt in toenemende mate bij aan de groene, technologische topregio Twente. Wat hebben we bereikt Almelo is in Twente de stad met het procentueel grootste aandeel hightech banen (15,3% 2022) en levert een essentiële bijdrage aan de groene technologische topregio Twente. Dit beeld wordt ook in Twente en daarbuiten steeds meer (h)erkend. We zijn zichtbaar in de uitwerking van de regiodeal en de investeringsagenda met onze collega steden in Twente. Daar investeren we in. Het is wel zaak hieraan te blijven werken. Onze (nog vast te stellen) economisch-ruimtelijke visie zal met het gekozen profiel – de stad waar we het bedenken en maken – onze positie verder versterken. En ook de intensieve samenwerking met onze buursteden Hengelo en Enschede helpt hierbij. Wat hebben we gedaan 1. Vertaling van de economisch-ruimtelijke visie naar een uitvoeringsagenda. We hebben in 2023 gewerkt aan een economisch ruimtelijk visie (raadsbehandeling april 2024). Deze ERV schetst de economisch ruimtelijke structuur van Almelo en benadrukt welke inspanningen nodig zijn voor een gezond economisch klimaat voor zowel de inwoners als bedrijven. De visie is tot stand gekomen via een intensief participatietraject.

Op basis van de visie wordt een uitvoeringsagenda opgesteld. 2.

Ontwikkelen van fiches/projectvoorstellen/lobbydossiers. We hebben meegewerkt aan de uitwerking van de regiodeal. Vanuit Almelo is specifiek ingezet op de thema’s bedrijventerreinen en talent. Ook onze partners, zoals Ontdek Hightech Almelo, verbinden we aan de opgaven en beschikbare middelen vanuit de regiodeal. Er zijn enkele aanvragen ingediend, over de toekenning van middelen is nog geen uitsluitsel.

2.1.4.1.2 Almelo biedt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid Strategisch doel: Almelo heeft een sterker ondernemersklimaat. Wat hebben we bereikt Almelo kent een sterk bedrijfsleven vooral in de hightech/maak industrie en de logistiek/handel. Het is belangrijk dat ons MKB zich doorontwikkelt en dat we nieuwe, innovatieve spelers aan ons binden. De

47

schaarste aan beschikbare grond om uit te breiden of nieuw te bouwen is continu een belangrijk aandachtsgebied. We werken samen met de regio volop aan de ontwikkeling van het XL Businesspark 2 voor grootschalige technologische bedrijvigheid. Daarnaast hebben we een economisch-ruimtelijke visie opgesteld om ook voor de kleinere, lokale vraag naar ruimte een goede invulling te zoeken, deels via uitbreiding en deels via inbreiding. Ons doel is om gezien en beleefd te worden als een ondernemersvriendelijke stad. In onze dienstverlening zien we veel goede zaken, zoals bijvoorbeeld het faciliteren van enkele mooie initiatieven via de intaketafel die bijdragen aan de economische versterking van Almelo. Maar er zijn ook thema’s die onder druk staan, zoals discussies omtrent beleidskaders inzake de horeca. Wat hebben we gedaan 1. Vaststellen en uitwerken nieuwe programmeringsafspraken. De Twentse gemeenten en de provincie Overijssel maken sinds 2017 programmeringsafspraken voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Met als doel de regionale economische ambities te realiseren in combinatie met een zorgvuldig en duurzaam gebruik van de beschikbare ruimte in de regio. Wij hebben met de Provincie Overijssel en de overige 13 Twentse gemeenten de regionale programmeringsafspraken 2023 tot en met 2026 opgesteld. De gemeenteraad is via een raadsbrief dd.

25 april 2023/ RAAD-2307628 over de afspraken geïnformeerd. Deze afspraken hebben betrekking op de invulling door gemeenten van de regionale en lokale behoefte aan bedrijventerreinen. Met focus op kwaliteit en verduurzaming. 2.

Verkennen kansen op revitalisering/ verduurzaming bedrijventerreinen. Het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen kent vele aandachtsgebieden, bijvoorbeeld digitale infrastructuur, circulariteit en ruimte. Meer concreet en actueel is de energietransitie. Op bedrijventerrein Turfkade/Dollegoor ondersteunt de gemeente samen met provincie en ondernemers het initiatief om de energievoorziening te verduurzamen.

3.

Aanjagen samenwerking/BIZ vorming. We streven naar meer- en professionelere samenwerking tussen de bedrijven op de bedrijventerreinen. Een hogere organisatiegraad draagt bij aan het versterken van het ondernemersklimaat van Almelo. In 2023 hebben we geprobeerd om op Bedrijvenpark Twente, Bedrijvenpark Twente Noord en het Wendelgoor een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) tot stand te brengen. In eerste instantie is dit niet gelukt. Na de draagvlakmeting hebben we de resultaten geanalyseerd met ondernemers en gesprekken gevoerd met degenen die tegen hebben gestemd. Deze analyse heeft geleid tot het besluit om in 2024 het BIZ-plan aan te passen en opnieuw een poging te wagen om een BIZ te realiseren.

4.

Doorontwikkeling van de dienstverlening met brede inzet van de interne organisatie. In 2023 is vanuit het ondernemersloket sterk ingezet op contact met ondernemers. De accountmanagers hebben ruim 500 bedrijven bezocht. Daarnaast zijn er met het college nog eens 40 ondernemers bezocht. Met het bezoeken van 105 netwerkbijeenkomsten zijn eveneens diverse contacten gelegd met bedrijven. Met de starterspakketten zijn 750 startende ondernemers bereikt. Voor verbetering van de dienstverlening zijn organisatiebreed verbetertrajecten voorbereid. In 2024 wordt gestart met het traject klantreis KCC om het klantcontact procesmatig klantgerichter in te richten. Dit moet resulteren in een betere klantbeleving.

5.

Uitvoeren van een marketing en communicatieplan Ondernemersloket.

48

In 2023 zijn de reguliere communicatieactiviteiten zoals de nieuwsbrief (1.500 ontvangers), social media posts en netwerkbijeenkomsten gecontinueerd. Medio 2023 is de marketeer voor het Ondernemersloket gestart. In samenwerking met city marketing is een marketingcommunicatieplan ontwikkeld waarbij we aandacht hebben voor het ondernemende profiel van de stad Almelo. 6.

Organiseren van netwerkbijeenkomsten. In 2023 hebben wij 2 goed bezochte netwerkbijeenkomsten georganiseerd, waarbij ondernemers onderling verbinding hebben gemaakt en het contact met de gemeente versterkt is. Bij het organiseren is bewust gekozen voor de samenwerking met externe partners (Novel-T en ROC B2B). De met Novel-T georganiseerde bijeenkomst met als thema innovatie is een geslaagd voorbeeld van de kracht van samenwerking. Resultaat is dat een aantal ondernemers een vervolgtraject met Novel-T is gestart, waarmee zij hun eigen bedrijf kunnen versterken. Naast de themagerichte bijeenkomsten hebben wij op diverse manieren ondernemers ontmoet, zoals het bezoeken van IKT-bijeenkomsten, lidmaatschap van de Heracles businessclub en de op bedrijven gerichte bijeenkomsten in het kader van de Economische Ruimtelijke Visie.

2.1.4.1.3 Almelo bindt en boeit talent op alle niveaus Strategisch doel: Werkenden in Almelo ontwikkelen zich om daarmee goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt. Een betere match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Wat hebben we bereikt Werkenden in Almelo maken een voortdurende ontwikkeling door. De werkloosheid is historisch laag en we zien een opgaande lijn van het opleidingsniveau. Via het Twents fonds voor Vakmanschap is sprake van voortdurende bijscholingsmogelijkheden. Met de ondersteuning van diverse initiatieven om mensen te interesseren voor techniek en zorg. De ontwikkeling van werkenden is een doorlopende ambitie die we met onze lokale arbeidsmarktstrategie verder versterken. Het tekort op de arbeidsmarkt vormt nog steeds een grote opgave, veroorzaakt door onder meer de vergrijzing. We hebben een strategie ontwikkeld voor het realiseren van een betere match op de arbeidsmarkt. Met de strategie brengen we focus aan op waar we als stad naar toe willen. Het helpt ons in de nabije toekomst voor het verder concretiseren van de opgaven op de arbeidsmarkt. Uiteindelijk profiteren ondernemers en inwoners. Wat hebben we gedaan 1. Het uitrollen van Leven Lang Ontwikkelen (LLO – aanpak) in Almelo. Een belangrijk onderdeel om werkenden te stimuleren en inzetbaar te houden op de arbeidsmarkt zijn onze activiteiten in het kader van Leven Lang Ontwikkelen (LLO).

Het is een concept, waar op regionaal niveau wordt samengewerkt met gemeenten en diverse instanties op gebied van arbeidsmarkt en onderwijs. LLO maakt deel uit van onze arbeidsmarktstrategie. Een belangrijk instrument is het Twents Fonds voor Vakmanschap. Het fonds biedt middelen voor werkenden, ZZP’ers en werkzoekenden tot en met mbo-niveau 4 die zich willen om-, her- of bijscholen. Het fonds richt zich op de sectoren in Twente die belangrijk zijn: techniek, energietransitie, ICT en zorg. Verder zijn we als gemeente Almelo aangesloten bij de ontwikkeling van het Regionaal Werkcentrum (RWC). Bij het Regionaal Werkcentrum kunnen werkgevers, werkenden en werkzoekenden met al hun arbeidsmarkt gerelateerde vragen terecht.

49

2.

Het doorontwikkelen van het Twents Fonds voor Vakmanschap. Het fonds is een onderdeel van het Leven Lang Ontwikkelen. Ondernemers, overheid en onderwijs maken het met Twents Fonds voor Vakmanschap mogelijk om vakmanschap blijvend te ontwikkelen. In Almelo is 85 keer gebruik gemaakt van de scholingscheques van het Twents Fonds voor Vakmanschap. Een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar.

3.

Het faciliteren van initiatieven die bijdragen aan een betere match op de arbeidsmarkt in hightech/techniek en logistiek. Het is belangrijk om de instroom in de technische opleidingen te verhogen. Daarom werken we mee aan verschillende initiatieven. We zijn partner in de Hettrix, een unieke samenwerking tussen Heracles Almelo, een aantal gemeenten, het regionale (tech) bedrijfsleven en Twentse onderwijsinstellingen. De gezamenlijke missie is om technische talenten te binden, boeien en behouden voor Almelo en de regio. Naast inhoudelijke sessies voorafgaand aan de wedstrijden werken deze partners in een viertal werkgroepen op de thema's duurzaamheid, talent, trots en positieve gezondheid. We faciliteren het programma Ontdek Hightech Almelo. Zij verzorgen technieklessen aan basisscholen en events gericht op het voortgezet onderwijs. Afgelopen jaar was er ook de Hightech Collegetour. Een op maat gemaakt event gericht op technische studenten van ROC Twente, Saxion Hogeschool en Universiteit Twente. Georganiseerd in Enschede met aftrap door de Burgemeester van Almelo en aangekleed met een plenaire sessie door Sander Schimmelpenninck. In deze setting konden studenten op inhoud kennis maken met onze Almelose hightech bedrijven.

Andere initiatieven waaraan we onze medewerking het afgelopen jaar hebben verleend zijn Techniek Tastbaar, de Week van de Technologie en de Week van de Logistiek.

4.

Ontwikkelen arbeidsmarktstrategie. De lokale arbeidsmarktstrategie bevat drie pijlers en is op 12 december 2023 bestuurlijk vastgesteld. Pijler 1: Perspectief bieden voor alle inwoners op de arbeidsmarkt. Pijler 2: Stimuleren van technisch, zorg- en logistiek talent Pijler 3: Behouden en aantrekken van (internationaal) talent

2.1.4.1.4 Almelo unieke beleving door het water en het groen Strategisch doel: Meer bezoekers en inwoners ervaren en waarderen het groen en blauw in Almelo. Wat hebben we bereikt Sinds enkele decennia heeft Almelo zich ten doel gesteld om het water in de gemeente meer ruimte te bieden. Dit streven heeft geresulteerd in de ontwikkeling van strategische kaders, visies en beleidsdocumenten op verschillende gebieden, waarin ambitieuze doelstellingen met betrekking tot water zijn opgenomen. In 2023 heeft het college het actieprogramma 'Water en Vrije Tijd' in Almelo vastgesteld. Het hoofddoel van dit actieprogramma is om het bestaande water, zowel binnen de stad als in de aansluiting met het omliggende buitengebied, zowel letterlijk als figuurlijk levendiger te maken en het een prominente plaats te geven in de beleving van de stad. Wat hebben we gedaan 1. We werken aan het (meer) bevaarbaar maken van het water in Almelo. Deze ambitie is onderdeel van de ontwikkelvisie spoorzone Almelo – Almelo Centraal. In het ontwikkelgebied Westerdok is in het stadsproject Kanaalpark aandacht voor het uitwerken van het bevaarbaar maken van het Almelo Nordhorn-kanaal ter hoogte van de Sluiskade Zuid en Brugstraat.

50

2.

We maken een plan voor versterking van de waterbeleving en vrijetijdseconomie. Het actieprogramma 'Water en Vrije Tijd 'streeft naar duidelijke keuzes en identificeert specifieke projecten waar de komende jaren de nadruk op zal liggen. Het is een gezamenlijk initiatief dat niet alleen door de gemeente wordt uitgevoerd, maar ook in samenwerking met diverse partners, zoals Stichting Almelo Promotie, ondernemers, culturele en maatschappelijke instellingen, het Waterschap Vechtstromen en de Provincie Overijssel. In 2024 wordt de start gemaakt met de eerste projecten.

2.1.4.2 Wat heeft het gekost? Programma Economie en arbeidsmarkt

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

475

205

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.675

205

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen De uitgaven hadden betrekking op het opstellen van de economisch-ruimtelijke visie, de arbeidsmarktstrategie en het actieplan Almelo Waterstad. Daarnaast hebben we een aantal initiatieven gefaciliteerd met betrekking tot talent en techniek zoals de Hettrix (het innovatieplatform Heracles), Ontdek Hightech Almelo, week van de technologie). Voor het opstellen van de economisch ruimtelijke visie is een bijdrage ontvangen vanuit het programma Stedelijke Ontwikkeling van 75.000 euro.

2.1.4.3 Indicatoren Ontwikkeling werkgelegenheid, uitgedrukt in het aantal werkzame personen.

Aandeel HTSM sector op het totaal van de werkgelegenheid binnen Almelo. Het werkgelegenheidsaandeel van de HTSM sector in Almelo laat een stijgende lijn zien.

51

Indicator Aandeel bedrijventerreinen met [minimaal] een actieve ondernemersvereniging Beschikbaar aanbod grond t.b.v. lokale MKB bedrijven

Peilwaarde (Meest recent)

2023 Ambitie 2026

83% (1-1-2023)

83%

100%

Gemeente

nnb

10-15 ha

Gemeente

Positie ranglijst MKB vriendelijkste steden

9 (2021)

nnb

stijging/ behoud

Score tevredenheid dienstverlening

6,7 (2021)

nnb

7,0

PM

nnb

PM

40 (2022)

85

stijging

30 (2022)

36

stijging

7,1

nnb

stijging

Aantal ondernemers dat LLO toepast Aantal verstrekte omscholingscheques per jaar Aantal Almelose bedrijven met IKBINDR zakelijk label. Waardering groene en blauwe profiel van Almelo

52

Bron

MKB Nederland (elke 2 jaar, eerstvolgende peiling 2024) MKB Nederland (elke 2 jaar, eerstvolgende peiling 2024) MKB Nederland (elke 2 jaar, eerstvolgende peiling 2024) Twents Fonds voor Vakmanschap Twents Fonds voor Vakmanschap Almelo Panel

2.1.5 Programma Klimaat en milieu 2.1.5.1 Meerjarige programmaopgaven Algemeen De energietransitie wordt gezien als de grootste verbouwing van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. We staan aan het begin van deze complexe opgave, welke uiterlijk in 2050 gerealiseerd moet zijn. De gemeente Almelo pakt dit niet voor niets programmatisch op, in plaats van projectmatig. Dit houdt in dat we kaders ontwikkelen, ervaring opdoen en initiatieven aanjagen. Pas na het programma, als we weten wat wel en niet werkt, komt de opschaling. Het is geen lineair proces dat zich als een project laat aansturen. We leren, ontdekken, er zijn verbeteringen en innovaties en proberen dan weer opnieuw. Alle gemeenten in Nederland werken in het kader van het Klimaatakkoord (2019) aan deze opgave. Wij leren van hen en zij leren van ons. Echter het ontbreekt ons nog aan instrumenten die door het Rijk geregeld moeten worden: juridische kaders (Wet collectieve warmtevoorziening en Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie) zijn nog in behandeling. Financiële middelen komen deels incidenteel en zijn vaak gelabeld voor een specifiek doel binnen een korte periode, personele capaciteit is een aandachtspunt en kennis en kunde zijn in ontwikkeling. Dit alles maakt de energietransitie een uitdagende opgave.

2.1.5.1.1 Energiebesparing Strategisch doel: In Almelo wordt jaarlijks meer fossiele energie bespaard. Wat hebben we bereikt Energiebesparing wordt telkens belangrijker, mede vanwege het stijgen van de energielasten. Met als gevolg dat huishoudens te maken krijgen met energiestress. Hiervoor is in het vorige programma een plan van aanpak inclusieve energietransitie ontwikkeld zodat alle huishoudens kunnen verduurzamen. Een arbeidsintensieve, deels individuele aanpak, om woningeigenaren in beweging te krijgen. Sommige huishoudens gaan zelf aan de slag, maar anderen hebben hulp nodig. We hebben nu een digitale website met gratis helpdesk, een FIXbrigade voor huurders en voor woningeigenaren energiecoaches en bouwadviseurs. Daarnaast is de gemeentelijke lening woningverduurzaming en -verbetering aangepast. Voor ondernemers wordt samengewerkt met het ondernemersloket. Hiermee is het afgelopen jaar de basis neergezet. Hier zijn we trots op want andere gemeenten, VNG, Ministerie zijn geïnteresseerd in onze ontzorgaanpak. De komende jaren blijven we doorontwikkelen, leren van andere gemeenten en pakken we daar waar mogelijk nieuwe kansen. Wat hebben we gedaan 1. Energieloket en persoonlijke hulp Elke inwoner kan ondersteuning krijgen bij het energie besparen en verduurzamen van hun woning. De huurders kunnen gratis gebruik maken van de FIXbrigade.

Woningeigenaren kunnen gebruik maken van het Duurzaam bouwloket (digitaal energieloket met gratis helpdesk) of een afspraak maken met een bouwadviseur of een energiecoach die gratis advies geeft. De website van de gemeente Almelo is zo ingericht dat inwoners snel kunnen vinden welke ondersteuning zij kunnen aanvragen. 2.

Stimuleren verduurzaming van woning m.b.v. bouwadviseurs en energiecoaches In 2023 hebben de energiecoaches 76 adviezen uitgebracht aan woningeigenaren voor het verduurzamen van hun woning. De bouwadviseurs hebben bij circa 3.500 huishoudens in de doelgroep (eigenaar-bewoner met woning met bouwjaar < 1983 en WOZ-waarde < 281.000 euro) aangebeld en praktische ondersteuning bij het verduurzamen aangeboden. 231 huishoudens hebben van dit aanbod gebruik

53

gemaakt; hier is een verduurzamingsplan voor de woning opgesteld. In 208 van de 231 huishoudens zijn verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd. In 2023 vond onderzoek plaats naar de werkwijze van de bouwadviseurs. Uit dit onderzoek blijkt dat de werkwijze aansluit bij de vraag van inwoners. Ook bleek dat dit aanbod nog onvoldoende bij inwoners bekend is. Dit wordt nu verbeterd. De verordening woningverduurzaming en -verbetering is geactualiseerd en het revolverende bedrag voor de leningen is verhoogd met 5 miljoen euro. 38 huishoudens hebben in 2023 een aanvraag voor een lening woningverbetering en -verduurzaming ingediend. Daarnaast zijn 187 leningen verstrekt door het Nationaal Warmtefonds, dit is alleen voor verduurzamingsmaatregelen. 3.

Hulp bij kleine energiebesparingen door FIXbrigade In overleg met de woningbouwcorporaties, Avedan en Ontplooj is er een FIXbrigade Almelo opgericht. De kosten zijn gefinancierd uit de middelen die de gemeente heeft ontvangen van het Rijk voor energiearmoede. De FIXbrigade heeft bij 377 huurders gratis kleine energiebesparende maatregelen aangebracht.

4.

Ontzorgen bij verduurzamen van de groep inwoners met een laag inkomen en een slecht geïsoleerd huis In 2023 is de sociale infrastructuur benut om deze inwoners te bereiken. Zo werd via het netwerk en de activiteiten van wijkregie informatie aan inwoners verstrekt over verduurzamingsmaatregelen. Daarnaast zijn tijdens bijeenkomsten van het Armoedepact de partners in dit netwerk geïnformeerd over verduurzamingsmaatregelen specifiek voor inwoners met een smalle beurs. In 2023 zijn 37 digitale aanmeldingen voor het meldpunt energiearmoede ingediend. De vragen zijn doorverwezen naar FIXbrigade, bouwadviseurs, schuldhulpverlening, lokaal steunfonds energiearmoede en landelijk noodfonds energiearmoede.

5.

Uitvoeringsagenda Plan van Aanpak inclusieve energietransitie uitwerken Het operationeel krijgen van de bouwadviseurs, energiecoaches en de FIXbrigade heeft prioriteit gekregen.

6.

Opstellen plan van aanpak voor deelname Nationaal isolatieprogramma Voor het isoleren van tenminste 1.279 woningen met een laag energielabel is een specifieke uitkering ‘Lokale aanpak isolatie’ aan de gemeente toegekend voor een bedrag van 2,784 mln euro. De uitkering is bedoeld om woningeigenaren met een woning met een energielabel D, E, F of G, en een WOZ-waarde van maximaal 281.000 euro (peiljaar 2022) door subsidiëring te ondersteunen bij het isoleren van hun woning. Deze subsidieregeling is in concept gereed en wordt in 2024 operationeel.

7.

Opstellen plan verduurzaming gemeentelijk vastgoed In 2023 (met een korte doorloop naar 2024) zijn bij alle panden die in bezit blijven of in de toekomst verkocht gaan worden de energetische staat in kaart gebracht. Ook zijn er maatregelpakketten ten behoeve van de verduurzaming van de gebouwen opgesteld en uitgewerkt in verschillende scenario’s. In 2024 worden die vertaald in en gekoppeld aan de verschillende strategieën, waarna er inzicht komt in de verduurzamingsopgave (en kosten) voor alle panden waar dit betrekking op heeft.

8.

Lokale initiatieven faciliteren met energiebesparing In overleg met de wijkregisseurs en de woningbouwcorporaties is door de FIXbrigade in samenwerking met bewoners een buurtfix georganiseerd. Het gaat om een gezamenlijke actie op

54

initiatief van de wijkcommissie Westeres. Op een zaterdag is huis-aan-huis gevraagd of kleine energiebesparende maatregelen mogen worden aangebracht. Denk aan radiatorfolie en led lampen. Wanneer werd ingestemd werd gelijk geplaatst. 9.

Renovatiedeal Twente/lobbydossier energiearmoede Almelo, Enschede en Hengelo werken samen met de woningbouwcorporaties en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan een laagdrempelig aanbod voor mensen met een lagere WOZ-waarde en een laag inkomen.

10. Jongeren betrekken bij energietransitie via schoolprojecten In 2023 hebben zich hiervoor geen Almelose scholen aangemeld.

2.1.5.1.2 Duurzame energie opwek en opslag bebouwde omgeving Strategisch doel: In 2026 wordt meer duurzame energie opgewekt. Duurzame energie wordt deels lokaal opgeslagen. Wat hebben we bereikt In Almelo groeit het aantal zonnepanelen op daken gestaag. Naar verwachting zullen we het RES-bod van 157 GWh grootschalige duurzaam opgewekt energie op Almeloos grondgebied in 2030 realiseren. Netcongestie is een grote uitdaging. Daarom is een projectleider aangesteld die in beeld brengt welke gevolgen dit voor Almelo heeft en hoe we helpen bij versnelling van de netverzwaring. We denken mee met bedrijven die op zoek gaan naar oplossingen. Wat hebben we gedaan 1. Stimuleren particuliere eigenaren om zonnepanelen op dak te leggen. In 2023 is door de Energie coöperatie Almelo in Aadorp en Bornerbroek een inkoopactie georganiseerd. Deze inkoopactie was breder en was ook bedoeld voor het isoleren van woningen. In 2024 komt er weer een inkoopactie. 2.

Stimuleren eigenaren van kleine bedrijfspanden om zonnepalen op dak te leggen. In 2023 zijn 90 eigenaren van gebouwen met een dakoppervlakte van meer dan 100 m 2 zonder zonnepanelen aangeschreven of ze interesse hadden in begeleiding om zon op dak te realiseren ondanks netcongestie. 25 bedrijven maken hier gebruik van.

3.

Project windturbines in de Noordflank Uit de ruimtelijk-technische verkenning is gebleken dat er potentie is voor meerdere windturbines in het gebied ten noorden van Almelo. Samen met de gemeenten Tubbergen en Twenterand en de provincie Overijssel zijn de ontwikkelvarianten en gezamenlijke uitgangspunten en kaders in kaart gebracht en is een Gezamenlijk Ontwikkelkader ATT Wind opgesteld en vervolgens in alle drie de colleges vastgesteld. Voor het in kaart brengen van de wensen op het gebied van samenwerking om te ontwikkelen is een onafhankelijk verkenner aangesteld. Hij gaat in gesprek met betrokkenen en komt met een advies over een mogelijke samenwerkingsvorm. De voorkeur van de drie gemeenten gaat uit naar een publiek-private samenwerking. Om windenergie te ontwikkelen, is door het college besloten dat er wordt ingezet om lokaal eigenaarschap te stimuleren en te faciliteren. Het lokaal eigenaarschap is onderstreept bij de actualisatie van de Duurzame energieladder.

55

4.

Project Duurzaamheidsroute A35: zonnepanelen op talud bij XL-businesspark Het talud bij XL-businesspark is geschikt voor 2 hectare aan zonnepanelen. Hiervoor is de duurzame energieladder geactualiseerd (addendum vastgesteld door de raad 30-1-2024).

5.

Duurzame energieladder aanpassen met lokaal eigenaarschap In het Addendum Duurzame energieladder (vastgesteld door de raad 30-01-2024) is een nadere invulling van clustergebied Almelo Noord, toevoeging van clustergebied A35, en aanvullend beleid op het gebied van participatie en lokaal eigendom bij grootschalige duurzame energieprojecten opgenomen.

6.

Lokaal eigenaarschap stimuleren bij duurzame energieprojecten In het ontwikkelkader ATT Wind, is opgenomen dat wij minimaal 50% lokaal eigendom willen realiseren en streven naar 100% lokaal eigendom.

7.

Netcongestie: Lobby voor ruimte op het net t.b.v. innovatie en bedrijvigheid Om de problematiek rond de netcongestie en de gevolgen voor Almelo goed in beeld te brengen is een projectopdracht vastgesteld. De uitwerking van de projectopdracht geeft de gemeente een beeld van de problematiek rond de netcongestie in en rond Almelo evenals de wijze waarop de gemeente een rol kan spelen in oplossingsrichtingen op korte en lange termijn. Er vinden gesprekken plaats met de netbeheerders. En we sluiten aan bij regionale en provinciale overleggen. Op Businesspark XL loopt een pilot om te kijken of onderling delen van het netcapaciteit contract mogelijk is.

8.

Actualisatie Regionale Energiestrategie (RES) Twente 1.0. De Concept RES 2.0 is vastgesteld. De definitieve RES 2.0 zal in 2024 vorm krijgen en verwacht wordt dat dit in Q1 2025 ter vaststelling wordt aangeboden aan de raad. Hier is vertraging ontstaan door voorgenomen beleidswijzigingen en voorbereidingsbesluiten zon en wind van de Provincie Overijssel. En de uitwerking van de Plan-MER wind kost meer tijd. Binnen RES Twente is in 2023 een inwonersforum samengesteld. 100 representatieve inwoners van Twente hebben gezamenlijk een plan met 33 adviezen aangeboden aan bestuurders van de RES.

9.

Stimuleren en faciliteren van initiatieven op gebied van lokale energieopslag zoals waterstofprojecten Almelo Energie heeft in samenwerking met de H2Hub, de Cogas en de Universiteit Twente een Europese subsidie van 2,2 miljoen binnengehaald. Almelo heeft deze aanvraag ondersteund met een letter of Intent. Een deel van de subsidie gaat ingezet worden voor een proef bij een vijftal huishoudens in Aadorp waarbij cv-ketels worden vervangen door waterstofketels. We houden andere ontwikkelingen in de gaten.

2.1.5.1.3 Warmtetransitie Strategisch doel: In Almelo zijn meer woningen aardgasvrij of gereed om van het aardgas af te gaan. Wat hebben we bereikt Almelo werkt aan plannen om de stad duurzaam te verwarmen, zonder het gebruik van aardgas. Er is gestart met het opstellen van een Warmteprogramma. Het Warmteprogramma is een uitwerking van de Warmtevisie en bevat per wijk een concrete richting voor een duurzaam warmtealternatief. We werken door aan de wijkuitvoeringsplannen voor Aalderinkshoek, Windmolenbroek en het bedrijventerrein aan de Bornsestraat en we zetten stappen in het onderzoek naar het benutten van belangrijke restwarmtebronnen in Almelo, als onderdeel van onze warmtebronnen strategie (onderdeel Warmteprogramma). We merken dat

56

wijkuitvoeringsplannen meer tijd en onderzoek kost dan in eerste instantie werd gedacht omdat we zorgvuldig, volledig en gedegen te werk willen gaan om tot een goed onderbouwd plan te komen. Wat hebben we gedaan 1. Herziening warmtevisie De Warmtevisie, door de raad vastgesteld in 2020, komt conform de regels van de Omgevingswet onder de nieuwe Omgevingsvisie te hangen. Daarnaast wordt er een Warmteprogramma opgesteld. Het Warmteprogramma bevat een uitwerking van de visie en wordt in 2024 opgesteld. De wijkuitvoeringsplannen zijn het vervolg op het Warmteprogramma en bevatten de definitieve warmtestrategie per wijk. 2.

Project proeftuin Aardgasvrije wijken Aalderinkshoek en komen tot een wijkuitvoeringsplan Aalderinkshoek Voor Aalderinkshoek onderzoeken we een betaalbaar warmtealternatief voor aardgas. De technische onderzoeken zijn in een vergevorderd stadium en kunnen naar verwachting in Q1 afgerond worden. Samen met de stakeholders bepalen we onze vervolgstappen om uiteindelijk tot een haalbaar en betaalbaar warmtealternatief voor Aalderinkshoek te komen.

3.

Deel Windmolenbroek aardgasvrij -ready maken Buurtteam Windmolenbroek is bezig met technisch onderzoek van archetype woningen. Zij zijn in gesprek met inwoners om uit te zoeken welke mogelijkheden inwoners zien om hun huis aardgasvrijready te maken. Het buurt/wijkplan is in Q1 2024 opgeleverd. In 2023 zijn er twee inloopavonden georganiseerd voor inwoners die in een koopwoning wonen en op het warmtenet zijn aangesloten maar nog op aardgas koken. Indien zij een elektrische kookplaat aanschaffen en daarvoor de groepen in de meterkast uitbreiden, kunnen zij veelal van het aardgas af. De woningbouwvereniging Sint Joseph heeft 17 woningen in het warmtenetgebied aardgasvrij gemaakt, dit is 95% van hun woningbezit in dit gebied.

4.

Gebruik restwarmte Urenco voor verwarmen Bedrijventerrein Bornsestraat en uitrol onderzoeken De restwarmte van Urenco is een belangrijke warmtebron voor Almelo. Met een aantal grote bedrijven is een intentieverklaring ondertekend met als doel te onderzoeken of met restwarmte van Urenco een warmtenet opgezet kan worden. De gemeente Almelo werkt met deze bedrijven samen en heeft hierin de rol van aanjager en facilitator.

2.1.5.1.4 Circulaire economie Strategisch doel: In Almelo worden minder grondstoffen gebruikt en meer materialen hergebruikt om te komen tot een circulaire economie. Wat hebben we bereikt Circulaire economie staat nog in de kinderschoenen maar krijgt steeds meer aandacht. Bedrijven gaan al zelfstandig aan de slag of zien kansen voor een nieuwe markt. Er zijn intern en met stakeholders diverse gesprekken gevoerd om te komen tot een visie en welke pilotprojecten opgepakt zouden kunnen worden. Wat hebben we gedaan 1. Opstellen visie circulariteit Er is met externe stakeholders en binnen de eigen organisatie gewerkt aan een visiedocument op circulaire economie. De conceptversie is gereed en gaat in 2024 ter besluitvorming naar de Raad.

57

2.

Almelose bedrijven inspireren en faciliteren om voorbereid te zijn op circulaire aanbestedingen DeSpray Environmental heeft de Overijsselse Innovatieprijs 2023 in het kader van de circulaire economie gewonnen.

3.

De interne organisatie voorbereiden op circulair inkopen Er zijn verschillende gesprekken gevoerd en bijeenkomsten gehouden binnen de organisatie over de circulaire transitie en wat dat gaat betekenen voor onze gemeente. Daarnaast is een pilotproject gestart in samenwerking met stichting Pioneering om een project in de openbare ruimte zo circulair mogelijk aan te besteden.

2.1.5.2 Wat heeft het gekost? Programma Klimaat en milieu

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

400

122

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

122

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Klimaat en milieu is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Overige middelen Het Rijk financiert met specifieke uitkeringen (SPUK) het realiseren van de klimaatdoelstellingen. Binnen het programma Klimaat en Milieu voeren we dit uit binnen de gestelde kaders. Deze kaders worden via de Sisa verantwoord. De specifieke uitkeringen lopen meerdere jaren, het gaat om de volgende specifieke uitkeringen: • Wijkuitvoeringsplannen energie transitie • Energietransitie (bouwadviseurs, energiecoaches en energiefixers) • Aardgasvrije wijken • Klimaatakkoord/ energiebeleid uitvoeren • Isolatiemaatregelen Via de provincie Overijssel zijn aanvullende middelen aangevraagd onder de noemer ‘Overijssel verbouwt’. Deze middelen worden ingezet voor de verduurzaming van woningen van particulieren en zijn aanvullend op de rijksmiddelen ‘Energietransitie’.

58

2.1.5.3 Indicatoren

Indicator aantal woningeigenaren ondersteund bij het isoleren. Aantal zonnepaneelinstallaties op woningen Aandeel hernieuwbare energie op totaal energieverbruik inclusief Twence Huidige opwek als aandeel van het bod RES Aandeel woningen zonder aardgasaansluiting Aardgasverbruik in woning (temp. gecorrigeerd)**

Peilwaarde (Meest recent) 0 (1-1-2023) 5.411 (2021*) 13% (2020) 79 GWh (1-6-2022) 2% (2021) 42,0 mln m3 (2020)

59

2023 Ambitie 2026 287

2.000

7.866

8.500

13% (2021) 71,7 GWh

20%

2,5% (2022) 40,5 mln m3 (2022)

110 GWh 4% 35 mln m3

Bron gemeente (jaarlijks) CBS (jaarlijks) Klimaatmonitor Monitor RES CBS Monitor RES

2.1.6 Leefbare wijken en dorpen 2.1.6.1 Meerjarige opgaven 2.1.6.1.1 Verbeteren van de leefbaarheid (sociaal en fysiek) in heel Almelo Doelstellingen en activiteiten

Omschrijving

In 2023 ondersteunden we 115 bewonersinitiatieven. We hielpen initiatiefnemers met advies, kennis, het werven van vrijwilligers om het initiatief Stimuleren en faciliteren te realiseren, het creëren van draagvlak in de buurt, met materiaal of met geld. van bewonersEnkele voorbeelden zijn de pluktuin Schelfhorstpark, bloembakken en burendag initiatieven in de Parallelweg, het Lentefestival in het Nieuwstraatkwartier en geveltuintjes op verschillende plekken in de stad. Met een online platform voor bewonersinitiatieven willen we inwoners stimuleren nieuwe initiatieven te ontwikkelen en hen op een laagdrempelige wijze betrekken bij het besteden van een deel van de wijkbudgetten. Ook willen Opzetten online we inwoners betrekken die we normaal niet bereiken. In 2023 zijn online platform bewonersplatformen van verschillende gemeenten bekeken. Voor Almelo is gekozen voor initiatieven. het online platform dat onder andere gebruikt wordt in de gemeente Ede (www.ededoet.nl). In 2023 zijn we begonnen met de (interne) implementatie. In 2024 starten we met een pilot in de wijken Windmolenbroek en Sluitersveld. De richtlijnen voor de besteding van de wijkbudgetten zijn geactualiseerd en Opstellen richtlijnen vastgesteld door B&W. De nieuwe richtlijnen sluiten beter aan bij de werkvelden besteding wijkbudgetten van ‘leefbare wijken en dorpen’.

We schreven een notitie over de huidige stand van zaken en de doorontwikkelingsmogelijkheden van wijk- en dorpsraden in onze gemeente. We spraken met wijk- en dorpsraden, wijkondersteuners en andere gemeenten. De wijkraden zijn vaak geen afspiegeling van de inwoneropbouw in de wijk. Toch Onderzoek worden de huidige wijk- en dorpsraden in de gemeente Almelo waardevol wijkraden/wijkplatforms gevonden. Geadviseerd wordt de huidige wijk- en dorpsraden in Almelo te blijven ondersteunen maar als gemeente niet te investeren in het opzetten van nieuwe wijkraden. Uit de verschillende gesprekken blijkt dat inwoners tegenwoordig liever iets op projectbasis doen en/of iets dat aansluit bij de eigen interesse. Het is daarom logischer om hier op in te zetten. In de wijken en dorpen werken we vanuit een aanpak van onderop. We gaan hierbij uit van de talenten en kwaliteiten die in een wijk aanwezig zijn. We starten vanuit wat er al is en bouwen dit verder uit vanuit de prioriteiten van de wijk. Hieronder een aantal voorbeelden van gestarte aanpakken.

Aanpak van onderop

In de Boomplaats (Ossenkoppelerhoek) is gestart met de ABCD-methode. Asset Based Community Development (ABCD) is het proces dat mensen samenbrengt om in hun buurt, wijk of dorp zelf en samen verandering teweeg te brengen. In de Riet begonnen we samen met het programma Sociaal en Vitaal met het voorbereiden van het Leeflab. Door problemen en life-events als signaleringsmoment te zien voor opvolgende problemen, maken we kwetsbaarheid van mensen voorspelbaar. Door op het juiste moment met de juiste persoon de juiste ondersteuning aan te bieden voorkomen we leed en

60

Doelstellingen en activiteiten

Omschrijving kosten. In Wester Sluitersveldlanden betrokken we bewoners bij het kiezen van een nieuw speeltoestel. En organiseerden we meerdere buurtgesprekken over buurtverbetering. Hieruit ontstond een geveltuintjesactie en een groepje bewoners dat gemeentegroen adopteerde. Bewoners waren erg enthousiast om buurtgenoten (beter) te leren kennen. En er is een nieuwe activiteitengroep ontstaan die een aantal keren per jaar een activiteit voor de wijk organiseert. In Aadorp kijken we waar we Dorpscoöperatie Aadorp kunnen helpen met het realiseren van de ambities uit hun DorpsAmbitiePlan. Het college wil investeren in de leefbaarheid in de wijken, buurten en dorpen. Belangrijk hierbij is dat er een plek voor ontmoeting is, met als uitgangspunt dat iedere wijk een eigen wijkaccommodatie heeft. In ‘Bouwen aan kansen voor iedereen’ zijn tien gemeentelijke wijkaccommodaties benoemd te weten de Schöppe, Eninver, de Schelf, Möll’nwiek, de Goossenmaat, de Driehoek, de Trefhoek, ’t Dok, het Aahoes en Brookshoes. In 2022 schreven we dat de kaders die meegegeven zijn in ‘bouwen aan kansen voor iedereen’ de basis vormen voor de uitwerking en besluitvorming voor de toekomstige inzet, beheer en exploitatie van de wijkaccommodaties oftewel dat onderzocht wordt hoe de ‘toekomstige situatie’ moet zijn. In 2023 is gestart met een visie op de genoemde gemeentelijke wijkaccommodaties.

Deze visie is opgesteld en op 7 november 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.

Realiseren van een wijkaccommodatie voor elke wijk of dorp

Omdat het contract met de huidige exploitant op 31-12-2024 eindigt, is dit het moment om uit te zoeken welke vorm van exploitatie en dagelijks beheer wenselijk is voor de zes gemeentelijke wijkaccommodaties die in eigendom van de gemeente zijn en beheerd worden door deze exploitant zijnde de Schöppe, Eninver, de Schelf, Möll’nwiek, de Goossenmaat en de Driehoek. Daarom is in 2023 een onderzoek gestart waarbij de vormen inbesteden, uitbesteden en quasi-inbesteden zijn onderzocht. In het eerste kwartaal van 2024 besloot het college te kiezen voor het in eigen beheer uitvoeren van de exploitatie en het dagelijks beheer. Na het vaststellen van de visie is gestart met het komen tot een evenwichtige en evenredige verdeling van de subsidiemiddelen voor de wijkaccommodaties. Daarbij wordt ook gekeken naar het goed uitlegbaar zijn van de verdeling van de subsidiemiddelen. Een eerste stap die gezet, is het verstrekken van subsidie aan het Aahoes en Brookshoes.

Voldoende goede speelen sportvoorzieningen Realiseren van een

Verder is, na de vaststelling van de visie, gestart met het opstellen van een afwegingskader. De kwaliteitsslag spelen is voor circa 80% gereed. De laatste wijken worden in 2024 aangepakt. De evaluatie van het speelbeleid is doorgeschoven naar 2024. Hierbij wordt het onderzoek naar skatevoorzieningen meegenomen. Het college van B&W heeft er in 2023 voor gekozen de kwaliteit van de openbare

61

Doelstellingen en activiteiten schone/verzorgde omgeving en verhogen onderhoudsniveau openbare ruimte Betere toegankelijkheid

Gevaarlijke verkeerssituaties Onderzoek en aanpak

Minder werkloosheid

Omschrijving ruimte niet verder te verhogen. Wel is besloten tot een impuls om de kwaliteit van straatmeubilair en de onderhoudbaarheid van onkruid te verbeteren. Dit wordt in 2024 projectmatig uitgevoerd. De aanpak voor betere toegankelijkheid is doorgeschoven naar 2024 om aan te kunnen sluiten bij de mobiliteitsvisie. Het eerste aanbestedingstraject voor de mobiliteitsvisie is helaas mislukt. Partijen konden niet voldoen aan de door ons gewenste planning, capaciteitsvraag en/of kwaliteit. Er loopt een nieuw aanbestedingstraject. Wanneer deze aanbesteding leidt tot de opdracht aan een bureau, wordt de gemeenteraad geïnformeerd over een actuele planning. In 2023 voerde Uitvoering Sociaal 1.025 gesprekken met jongeren tot 27 jaar. Deze gesprekken waren erop gericht om de betreffende jongeren: die vanuit het primair onderwijs naar het voorgezet onderwijs of vanuit het V(S)O naar het MBO gaan en extra ondersteuning nodig hebben, goed voor te bereiden en op de nieuwe school (extra) ondersteuning in gang te zetten. die in het voortgezet onderwijs en het MBO een groot risico lopen op schoolof maatschappelijke uitval door psychosociale problemen, verslaving, schulden of problemen thuis op school extra te ondersteunen om zich te ontwikkelen en een startkwalificatie te halen.

die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, in het bijzonder jongeren uit het voortgezet speciaal onderwijs, praktijkonderwijs en entree-onderwijs, persoonlijk te begeleiden naar een passende vervolgstap. die werken en ondersteuning nodig hebben te begeleiden zodat ze aan het werk blijven en daarnaast ook kunnen blijven leren. Zo nodig met jobcoaching en loonkostensubsidie voor de werkgever. die niet op school zitten of niet aan het werk zijn (of minder verdienen dan 300 euro per maand) te benaderen en te begeleiden zodat ze terug naar school of aan het werk kunnen of een combinatie daarvan. Met de uitvoering Participatiewet, het Doorstroompunt (voorheen RMC, gericht op het voorkomen van voortijdig schoolverlaten) en uitvoering Leerplicht is er daarmee een zo goed als mogelijk gesloten keten om jongeren te behoeden voor werkloosheid. Mochten ze onverhoopt toch in een uitkering belanden, dan zijn er ook dan voldoende instrumenten om in te zetten.

62

2.1.6.1.2 Versterken van de integrale samenwerking in én met wijken en dorpen Doelstellingen en activiteiten

Opstellen en uitvoeren integrale wijkopgaven

Omschrijving Voor elke wijk en dorp is in 2023 een wijk-/dorpsopgave geschreven, als vervolg op de (in 2022 samen met de woningcorporaties opgestelde) wijkanalyses. Bij het opstellen van de wijkopgaven zijn de woningcorporaties, maatschappelijke partners, inwoners en interne collega’s betrokken. De wijkopgaven beschrijven per wijk en dorp de strategische opgaven. Daarnaast is een greep uit het concrete jaarplan 2023-2024 toegevoegd. De gemeente Almelo heeft niet op alle thema’s vanzelfsprekend een trekkersrol om opgaven in de wijken en dorpen op te pakken. Steeds vaker laten we het initiatief en de uitvoering aan ons netwerk over. Bovendien willen we de inwoner meer centraal stellen. In april organiseerden we een netwerkmiddag ‘Leefbare wijken en dorpen’. Ruim 60 professionals van verschillende maatschappelijke organisaties uit de stad namen deel (o.a. woningcorporaties, Avedan, Politie, zorg, onderwijs, gemeente, gemeenteraad, etc.). Zij gaven onder andere input voor het plan ‘Leefbare wijken en dorpen’ dat in 2023 werd vastgesteld.

Verbeteren van de integrale samenwerking in Bij het opstellen van de 12 wijk- en dorpsopgaven betrokken we per wijk de wijken maatschappelijke partners en bewoners. Dit deden we op een bij de wijk/dorp passende manier. In het netwerk in de wijk of het dorp pakken verschillende partijen steeds meer samen vraagstukken op. We zijn van elkaar afhankelijk en kunnen het vraagstuk alleen oplossen door onderling samen te werken. Binnen de gemeentelijke organisatie zetten we de opgavetafel op. In de opgavetafel bespreken we opgaven uit de lijn, programma’s en wijksturing die elkaar raken en daarom extra onderlinge afstemming vereisen. Op de opgavetafel maken we ambtelijke afspraken over hoe we deze opgaven samen brengen.

2.1.6.2 Wat heeft het gekost? Thema Leefbare wijken en dorpen

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

625

317

Jaar 2024

625

Jaar 2025

625

Jaar 2026

625

Totaal

2.500

317

Bedragen x 1.000 euro

Toelichting: In 2023 is minder uitgegeven dan beschikbaar was. Reden van de onderbesteding is dat een aantal zaken wel was begroot, maar nog niet afgerond of betaald is in 2023 of vanuit een andere financieringsstroom (SPUK) betaald is. Bovendien zijn er toezeggingen gedaan aan bewonersinitiatieven. Deze worden in jaar t toegezegd

63

en in jaar t+1 of t+2 uitgegeven. De verwachting is dat de middelen de komende jaren worden uitgegeven. Het uitgavenpatroon van Leefbare wijken en dorpen zal vergelijkbaar zijn met die van het voormalige programma Nieuwstraatkwartier. Van weinig uitgaven in de opbouwfase (opstellen wijk- en dorpsopgaven) naar steeds meer uitgaven als de uitvoering van de wijk- en dorpsopgaven en de daarin opgenomen projecten en activiteiten meer gestalte krijgen.

2.1.6.3 Indicatoren De belangrijkste indicator voor leefbare wijken en dorpen is het wijkkompas. Deze geeft in één oogopslag weer hoe de wijk er voor staat. De ontwikkeling van cijfers in het wijkkompas geeft richting aan de opgave in de wijk. Het Kennispunt Twente vult de wijkkompassen met gegevens van verschillende bronnen zoals het CBS. De gemeenten Enschede en Hengelo hebben een vergelijkbaar product als het wijkkompas Almelo. Samen met deze gemeenten hebben we onze producten doorontwikkeld. De indicatoren in de drie ‘kompassen’ zijn stuk voor stuk bekeken en beoordeeld. De drie gemeenten gebruiken nu exact dezelfde indicatoren waardoor vergelijken mogelijk is. Naast de individuele indicatoren zijn ook urgentiescores per wijk en buurt berekend. Deze zijn voor de drie gemeenten eveneens op dezelfde wijze berekend. Alle gegevens uit de ‘kompassen’ van de drie gemeenten zijn dus bij elkaar te voegen en daardoor goed te gebruiken voor lobby-trajecten. Het wijkkompas is digitaal te raadplegen via deze link. In het plan Leefbare wijken en dorpen zijn indicatoren benoemd waar op verantwoord zou worden. Deze indicatoren komen grotendeels uit de enquête ‘waar staat je gemeente’ . Doordat het Almelo Panel niet representatief is, is de enquête nog niet uitgevoerd. Dit betekent dat de indicatoren die gebaseerd zijn op deze enquête niet te leveren zijn.

Het betreft de indicatoren: • Leefbaarheid voor Almelo als geheel en per wijk • Waardering (in één score) van de gemeente op: • werkt samen met de buurt aan plannen, activiteiten en voorzieningen • geeft de buurt de ruimte om hun ideeën en plannen uit te voeren • helpt inwoners bij het uitvoeren van hun ideeën en plannen • Waardering openbaar groen/fysieke woonomgeving • Percentage inwoners dat aangeeft dat hun buurt de afgelopen 12 maanden/ jaren vooruit is gegaan • Percentage inwoners dat zich veilig voelt in de buurt • waardering sociale betrokkenheid • Percentage inwoners dat zich de afgelopen 12 maanden ingezet heeft voor hun buurt Eind 2023 is campagne gevoerd om meer mensen te werven voor het Almelo Panel. In totaal hebben 60 nieuwe inwoners zich aangemeld. Het is beperkt gelukt om ook deelnemers te vinden in de moeilijke categorie 18 – 44 jaar. Dit is een landelijk beeld waar Almelo niet afwijkt. Daarom zetten we de campagne ook in 2024 voort. Voor elke wijk en voor elk dorp is samen met de partners en inwoners een wijk- of dorpsopgave gemaakt. In deze wijk- en dorpsopgaven is per wijk en dorp ook een jaarplanning opgenomen waarin concrete projecten en activiteiten worden benoemd die in 2023 en 2024 in de betreffende wijk of dorp worden uitgevoerd. Het aantal bewonersinitiatieven waarbij team wijkregie in 2023 betrokken was, is 115. Hierbij zijn 386 inwoners actief.

64

2.1.7 Overige prioritaire opgaven 2.1.7.1 Prioritaire opgaven Stedelijke ontwikkeling Uitvoeringsagenda Stadsontwikkeling In 2023 is er gebouwd aan een professionele en efficiënte eenheid Stedelijke Ontwikkeling. De activiteiten die voortvloeien uit de opgaven zijn ondergebracht in diverse projecten en ontwikkelingen wat hieronder is terug te zien. Prioritair gebied Binnenstad Een binnenstad die verbindt en verrast. Een sterke binnenstad realiseren gaat over het compacter maken van het kernwinkelgebied, het vergroten van de aantrekkelijkheid van het centrum, hoogstedelijk wonen en het versterken van het water en groen. In 2018 is door verschillende partijen uit de stad samen een Koers voor de Binnenstad opgesteld. Een koers, waar gekozen is om te investeren in onze binnenstad, te kiezen voor de centrumfunctie van Almelo in Noordwest Twente, te kiezen voor een nieuwe kaart voor de binnenstad met de vier kwartieren die elk hun eigen kracht en karakter hebben en dit samen te doen met de ondernemers, vastgoedeigenaren, investeerders en inwoners. Deze keuzes vormen nog altijd de visie voor de binnenstad. De afgelopen jaren zijn er stappen gezet tot het in uitvoering brengen van de ambitie uit het Koersdocument. In de binnenstad zijn vier kerngebieden die allemaal in ontwikkeling zijn en waar een mix van wonen, werken en voorzieningen wordt gerealiseerd.

Het betreft: de compacte kern (het winkelhart), de Kop van Zuid (winkelen uitgaansgebied, de Stadskade (de huiskamer van de stad) en het Groot Gravenkwartier (historisch Almelo). Door de inzet op een compacter centrum ontstaan in de flanken van de binnenstad transformatiemilieus met nieuwe woon- en werklocaties in transformatiegebieden. Tegelijkertijd liggen er nog flinke opgaven te wachten, waarbij aan de ondernemerskant met name de periode na corona een aantal specifieke uitdagingen met zich mee brengt die ook in de binnenstad zijn weerslag zullen hebben. Voor Grotestraat Noord is de visie Groot Gravenkwartier, Visie op de transformatie van de Grotestraat Noord opgesteld en is de transformatie al gaande. Voorbereidingsbesluit Voor de binnenstad is in juni 2023 een voorbereidingsbesluit genomen door de Raad en is gestart met het voorbereiden van een nieuw omgevingsplan voor de binnenstad. Groot Gravenkwartier In 2023 is verder inhoud gegeven aan de visie Groot Gravenkwartier. Er is voornamelijk geïnvesteerd in het faciliteren en stimuleren van transformaties van winkelpanden. Diverse gesprekken zijn gevoerd met vastgoedeigenaren om hen ertoe te bewegen op kwalitatief hoogwaardige wijze te transformeren. Met de eigenaren zijn ook diverse subsidietrajecten verkend, in 2023 heeft dit ertoe geleid dat een drietal projecten SBI heeft ontvangen.

Voor een viertal andere projecten (waaronder de ontwikkeling van de Hagengracht) zijn goede stappen gezet naar een aanvraag Impulsaanpak Winkelgebieden onder de 4 e tranche die in mei 2024 opent. Verder zijn er twee succesvolle rondes geveltuinen aangelegd en wordt de 3 e ronde meegenomen in de herinrichting, welke in 2024 van start gaat. In 2023 is er een inrichtingsplan opgesteld voor een deel van de Grotestraat Noord. Visie Openbare ruimte In 2023 is gestart met het opstellen van uitgangspunten voor de nog op te stellen visie voor de openbare ruimte voor de binnenstad. Stimuleringsfonds

65

Sinds oktober 2023 heeft de gemeente de nieuwe subsidieregeling Stimuleringsfonds geïntroduceerd. Deze regeling is tot stand gekomen door de samenvoeging van twee eerdere subsidieregelingen, namelijk het Transformatiefonds en de subsidieregeling Gevelverbetering. Het hoofddoel van het Stimuleringsfonds is om de structuur van de binnenstad te versterken en deze aantrekkelijker te maken. In het Stimuleringsfonds zijn de gevelsubsidie, transformatiefonds, vestigingssubsidie, verplaatsingssubsidie en startsubsidie samengevoegd. Leegstandsverordening In het werkingsgebied van de leegstandverordening bleef het percentage (netto) leegstaande panden in 2023 ten opzichte van 2022 stabiel, variërend tussen de 8% en 10%. Vastgoedregisseur Ook in 2023 is de inzet van de vastgoedregisseur gericht op communicatie met vastgoedeigenaren van o.a. leegstaande panden over de leegstandsproblematiek, mogelijke alternatieve (tijdelijke) invullingen evenals transformatieopties en subsidieregelingen zoals het Stimuleringsfonds die hierbij kunnen ondersteunen. Dit overleg draagt bij aan het onderling vertrouwen, afname van leegstand en aan de zichtbare groei van het aantal transformaties in de binnenstad. Stadskade In 2023 is, na opdracht van het college van B&W gewerkt aan het opstellen van uitgangspunten voor de Stadskade. Naar verwachting zal eind Q1 deze ter besluitvorming worden aangeboden.

Een belangrijk uitgangspunt is dat de parkeergarages Stadsbaken en Havenblok worden getransformeerd. Het opstellen van de uitgangspunten gebeurt in afstemming met de belangrijkste stakeholders. Oude Veemarkt Afgelopen jaar zijn ook de gesprekken weer opgestart met de eigenaren van de locatie Oude Veemarkt om de ontwikkelmogelijkheden aan de Grotestraat Zuid te verkennen. Binnenstadmanagement Samenwerking is de basis voor een succesvolle binnenstad. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente hebben elkaar nodig om de binnenstad van de toekomst te maken. Hierbij streven we naar een betere balans tussen hardware (fysieke componenten), software (programmatuur) en de orgware (organiseren en verbinden). Het streven is een sterke interne organisatie en externe samenwerking met de partners in de binnenstad. Hiervoor is een meerjaren actieplan nodig, geschreven vanuit een bredere, integrale blik welke uitspraken doet over de totale rol van de binnenstad; rekening houdend met de ruimtelijke ontwikkelingen (hardware), gevoed door en bedoeld voor het economisch en sociaal gebruik (software) verwerkt in een meerjarige strategie, coalities en instrumenten (orgware). Dit meerjaren actieplan wordt intern en extern breed gedragen. In 2023 zijn hiervoor de eerste stappen gezet. Planning is afronding rond de zomer van 2024.

Een centrummanager speelt hierin een belangrijke rol. De centrummanager is de verbindende schakel tussen ondernemers, vastgoedeigenaren, gemeente en andere publieke en private partijen. In 2023 is opnieuw geïnvesteerd in een centrummanager voor de binnenstad van Almelo. De programmatische agenda van de binnenstadsontwikkeling bevat diverse onderwerpen. Met partners in de stad realiseren wij o.a. een herkenbare en aansprekende branding van de binnenstad. Dit alles binnen de te ontwikkelen nieuwe kaders van Citymarketing Almelo. Evenementen zijn belangrijk voor het imago van Almelo. Daarom zal er integraal evenementenbeleid nodig zijn. Dit proces vraagt om afstemming en samenwerking waarin we in 2023 zijn gestart. Verder zal er een onderzoek naar de vindbaarheid plaatsvinden, zodat de binnenstad voor bezoekers duidelijker leesbaar wordt. Gelet op de uitkomsten van het nieuw te

66

ontwikkelen Citymarketingsbeleid en alle ruimtelijke ontwikkelingen zal dit medio 2024 worden opgepakt. Vindbaarheid qua bewegwijzering is op dit moment in de binnenstad actueel. Daarnaast hebben we in 2023 met partners in de binnenstad geïnvesteerd in passende maatregelen op het gebied van veiligheid waaronder diverse maatregelen in de Galerij. Om het aantal bezoekers naar de binnenstad te verhogen hebben we in 2023 met partners in de binnenstad mogelijkheden geboden voor gratis parkeren in relatie tot de evenementen in de binnenstad. Op de ‘dag van de ondernemer’ is een aantal (nieuwe) ondernemers in het zonnetje gezet. In 2023 hebben we verder geïnvesteerd in onze online binnenstadsmonitor en is opnieuw de jaarlijkse peiling georganiseerd om te monitoren hoe de binnenstad over het algemeen en diverse elementen zich ontwikkelen. Dit geldt ook voor deelname aan het Koopstromenonderzoek 2023. De resultaten van deze onderzoeken zullen worden betrokken bij de ontwikkeling van het meerjarig actieplan en de samenwerking met onze partners.

Prioritair gebied Almelo Centraal Samen met inwoners, ondernemers, ontwikkelaars en maatschappelijke partners is samengewerkt aan een ontwikkelvisie voor Almelo Centraal. Hiermee is de basis gelegd voor het bouwen van 1.000 nieuwe woningen, hightech en cultuur rondom een vernieuwd station (kernwaarde Intens). Met daarbinnen een woning voor elke portemonnee (kernwaarde Divers). En dat in een gebied dat draait om stedelijk leven met het landschap om de hoek (kernwaarde Grenzeloos). Met deze visie kan Almelo de komende jaren sturen op de gewenste kwaliteit van de herontwikkeling van het Spoorzone gebied. Ook is een uitvoeringsstrategie uitgewerkt met als doel om samen de ambities uit de ontwikkelvisie waar te maken. In 2023 is de ontwikkelvisie door het college vastgesteld (en in januari 2024 door de gemeenteraad). Daarnaast is in 2023 een voorbereidingskrediet voor de herontwikkeling van Westerdok door de gemeenteraad ter beschikking gesteld. En in januari 2024 zijn kredieten verstrekt voor de planvorming van o.a. Achter de Molen en de Intercityknoop. Hiermee is de vervolgstap op de ontwikkelvisie gefinancierd. Ook is eind 2024 door het Rijk een uitkering ter hoogte van 4,717 mln euro (incl. btw prijspeil 2023) voor de gebiedsontwikkeling Westerdok ter beschikking gesteld. Deze subsidie was in 2022 toegezegd. In 2023 kon hiervoor een aanvraag worden ingediend.

Prioritair gebied herstructurering Nieuwstraatkwartier en Ossenkoppelerhoek Voor de prioritaire gebieden is in 2023 een wijkscan opgesteld waarin de kansen voor een integrale herstructureringsaanpak per wijk in beeld zijn gebracht. Daarop voortbouwend wordt tezamen met de woningbouwcorporaties een ontwikkelingsstrategie opgesteld. Door het opstellen van een wijkscan hebben we meer inzicht in de situatie en (koppel)kansen per wijk, zodat we gericht een ontwikkelingsstrategie kunnen opstellen. Voor Nieuwstraatkwartier en Kerkelanden wordt dat in samenhang met de gebiedsontwikkeling van de Spoorzone (Almelo Centraal) opgesteld. Voor Ossenkoppelerhoek wordt een zelfstandige herstructureringsaanpak opgesteld. Opgave nieuwe woonlocaties en woningbouw op ontwikkellocaties De start is gemaakt met de uitwerking van de gebiedsvisies Aalanderveld en Leemslagen. Daarnaast is de bureauselectie gedaan voor het opstellen van de twee gebiedsvisies voor de dorpen Aadorp en Bornerbroek. Op ambtelijk niveau zijn analyses gemaakt van de gebieden, daarnaast zijn participatiegesprekken gevoerd met stakeholders in beide gebieden. XL Businesspark 2 In 2023 hebben we het fundament voor het opstellen van het omgevingsplan en van de MER gelegd. Daarnaast hebben we de noodzakelijke input vanuit de omgeving en van de stakeholders opgehaald.

67

Afsluiten kernwinkelgebied In 2023 is gestart met uitvoering van camerahandhavingssysteem voor binnenstad. De verkeersbesluiten hebben meer tijd gekost dan was verwacht. Verkeersbesluiten waren in oktober onherroepelijk. Bij de verdere uitwerking blijkt het gemeentelijk ontheffingsbeleid aangepast te moeten worden. Dit wordt nu op korte termijn aangepakt. Gevolg is dat het project pas medio 2024 gaat starten. Het merendeel van de camera’s is al wel geplaatst.

2.1.7.2 Prioritaire opgaven Uitvoering Sociaal Uitvoering sociaal In 2023 hebben wij de voorwaarden en criteria voor de inkoop van de maatwerkvoorzieningen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning en Jeugdwet geformuleerd. In de loop van het jaar werd duidelijk dat de Twentse gemeenten nagenoeg dezelfde voorwaarden en criteria willen verbinden aan de inkoop van deze voorzieningen. Hierop is besloten dat wij aansluiten bij de regionale inkoop van de voorzieningen. Zonder in te boeten op onze kwaliteits- en integriteitseisen levert ons dit efficiencyvoordelen op. Ook hebben we stappen gezet in efficiënter en effectiever organiseren van de uitvoeringsorganisatie. Hiertoe hebben we onder andere het aantal wijkteams teruggebracht naar 4 en is het managementteam binnen Uitvoering Sociaal op orde gebracht. Onverminderd is de aandacht voor het bestrijden van zorgfraude gebleven. In regionaal verband is afgesproken dat voorafgaand aan de contractering van zorgaanbieders het Kwaliteits- en Integriteitsinstrument Twente gaat worden toegepast. Dit betekent onder meer dat alle aanbieders die in aanmerking willen komen voor een contract om voorzieningen te mogen leveren, getoetst worden in het kader van de Bibob.

In het kader van jeugdhulp is een onderzoek gestart naar de mogelijkheden om kinderen zelf een mentor te laten kiezen en meer gebruik te laten maken van de betekenisvolle rol van ervaringsdeskundigen. Sommige projecten zijn gestart vanuit het programma en hebben hun waarde bewezen. Deze zijn in 2023 structureel in de lijn voortgezet. Dat geldt voor de projecten Nu niet Zwanger, Kansrijke Start en het Jonge moederwerk, de wijkkamers en de wasdienst. Ook de aanpak laaggeletterdheid wordt nu in de lijn, binnen Uitvoering Sociaal, voortgezet. Verder hebben we in 2023 een aantal activiteiten voortgezet die zich bewezen hebben als positieve impuls voor onze inwoners, te weten Almelo on Ice, FestivAlmelo, buurtbemiddeling en het Schuldenlab. De ondersteuning van activiteiten voor mantelzorgers is in 2023 verder geïntensiveerd, mede mogelijk gemaakt vanuit de GALA-middelen.