Gewaarmerkte definitieve jaarrekening 2023 - gemeente Almelo (dd. 3.6.2024)

In maart 2023 is een ontwikkelplan door de werkgroep het jonge kind opgeleverd met als doel om kinderen en hun ouders te ondersteunen in hun ontwikkeling. Zodat elk kind de kans krijgt om zijn talenten te ontwikkelen en op te groeien in een kansrijke omgeving. De gemeente heeft in 2022 twee onderzoeken laten uitvoeren naar de uitvoering van het huidige OnderwijsAchterstandenBeleid (OAB) in Almelo. Het adviesbureau Oberon schetst de zwaardere uitdaging voor het onderwijs en de peuteropvang in Almelo door een grotere doelgroep dan landelijk (22% t.o.v. 15%). Ook in de armoedecijfers zien we dat Almelo een zwaardere populatie kent (toename in 2019 van 10% t.o.v. landelijk 8%). In het tweede adviesrapport ‘Zorgondersteuning Voorschoolse Educatie (VE)’ geeft Innovatie nul13 adviezen over de knelpunten en ondersteuningsbehoeften in de peuteropvang. Bij dit onderzoek naar de toename van zorgzwaarte binnen de peuteropvang is gekeken naar de ervaren knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen. De werkgroep Het jonge kind heeft de aanbevelingen uit beide rapporten vertaald naar een Ontwikkelplan Het Jonge Kind 2023-2026 en werkt aan de implementatie van de aanbevelingen. Met een van de aanbevelingen op het thema ouderbetrokkenheid is in 2023 een pilot gestart voor het VVE ouderprogramma. Binnen deze pilot wordt maatwerk uitgevoerd op de locaties st.

Egbertus/ POV Arendsboerweg, Step/POV J. van Campenstraat, Zegge/ POV Apollolaan. Per wijk maakt een team van IKCcoördinator/IB-voorschool/IB-basisschool/VVE thuis medewerker een ouderanalyse. Vanuit de ouderanalyse wordt gekeken aan welk maatwerk behoefte is. De focus van de pilot is: wat heeft de ouder nodig om het kind in de taalontwikkeling te ondersteunen. Op elke basisschool een bibliotheek stimuleert kinderen tot lezen, boekenbakken wekken de nieuwsgierigheid bij peuters op de peuteropvang Sinds medio 2023 heeft elke basisschool in Almelo een bibliotheek op school. Met de Bibliotheek op school slaan onderwijs, bibliotheek en gemeente de handen ineen en komt er dagelijks aandacht voor leesplezier op school en thuis. Een aantal basisscholen heeft de mogelijkheid gekregen om de boeken uit te lenen vanuit de bibliotheek op school. We willen kinderen en jongeren stimuleren om meer te lezen. Bibliotheek Almelo helpt met de inzet van deskundige leesconsulenten, inspirerende boeken en een goede digitale lees- en leeromgeving op basisscholen om dit te bereiken. Alle peuteropvanglocaties hebben boekenbakken gevuld met prentenboeken roulerend in het thema waarmee zij aan de slag zijn.

Verlenging inzet activiteiten (waaronder het huiskamerproject voortgezet onderwijs) Nationaal Programma Onderwijs De gemeente Almelo heeft Avedan voor de periode 1 januari 2022 tot en met 31 december 2023

23

•

•

•

gesubsidieerd voor het wegwerken van onderwijsachterstanden veroorzaakt door Covid 19. Het college heeft in 2023 besloten deze inzet te verlengen tot het einde van het schooljaar 2023 – 2024. Met het verlengen van deze inzet kunnen we de tijd nemen om gezamenlijk te verkennen welke inzet we op welke wijze kunnen bestendigen in het licht van de hervormingsagenda jeugd. Kinderen in armoede Een nieuwe winterjas of schoenen kopen voor kinderen is niet voor elke ouder of verzorger vanzelfsprekend. Zeker in deze tijd waarin veel kosten stijgen. Met dit in ogenschouw zijn vanuit oude Klijnsmamiddelen via het jeugdfonds en de coaches financiën 1.122 fashioncheques uitgereikt aan gezinnen met kinderen. Deze bijdrage voorzag in een behoefte, het aantal uit te reiken cheques was snel uitgeput. Krachten intern bundelen, door inzet op preventie en innovatie te verbinden aan de opgaven vanuit de hervormingsagenda jeugd De hervormingsagenda jeugd moet leiden tot het verbeteren van kwaliteit en passende en tijdige zorg voor kinderen en gezinnen en het op lange termijn betaalbaar houden van het stelsel. De beweging die hierin genoemd wordt is dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor vrij toegankelijke basisvoorzieningen voor lichtere jeugdhulpvragen, die mogelijk nu nog onder het geïndiceerde aanbod vallen.

In oktober heeft een heisessie jeugd plaatsgevonden waarbij collega’s die zich bezighouden met dit thema vanuit de gezamenlijke missie: “Onze jeugd groeit gezond, veilig en kansrijk op” hebben gekeken naar trends en ontwikkelingen en de opgaven waar we voor staan. De nadere uitwerking van het vrij toegankelijk aanbod wordt vanuit het programma Sociaal en Vitaal in afstemming met de lijn uitgewerkt naar een actieplan voor Almelo. Hierbij kan gedacht worden aan het ontwikkelen van nieuw algemeen aanbod, zoals algemeen aanbod voor opvoedondersteuning. In 2023 is een onderzoek naar de wijze waarop de informele, voorliggende en professionele opvoedondersteuning in Almelo is georganiseerd afgerond. De resultaten en aanbevelingen uit dit onderzoek worden meegenomen in dit actieplan. Verkennen van de samenwerking op gelijke kansen met de drie Twentse steden Binnen Twente kennen ook de steden Enschede en Hengelo een vergelijkbaar beeld waar het gaat om de kansenongelijkheid. Er vindt een inhoudelijke verkenning plaats om de krachten tussen deze drie steden te bundelen. Vanuit deze inhoudelijke verkenningen bekijken we wat wij van het Rijk nodig hebben om dit duurzaam te kunnen doen en de wijze waarop we dit landelijk voor het voetlicht zouden kunnen krijgen.

24

2.1.2.2 Wat heeft het gekost? Programma Sociaal en vitaal

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

400

142

Jaar 2024

400

Jaar 2025

400

Jaar 2026

400

Totaal

1.600

142

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Sociaal en Vitaal is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. Voor het programma is een meerjarig incidenteel project ingesteld. Dit betekent dat de totale programmamiddelen over de periode 2023-2026 beschikbaar zijn gesteld en de werkelijke uitnutting van deze middelen tot en met 2026 kan plaatsvinden. In 2023 hebben we niet de volledige 400.000 euro uitgegeven. Reden hiervoor is tweeledig: • we hebben even de tijd nodig gehad om een nieuw programmateam te vormen; • we hebben de beschikking gekregen over veel extra middelen, waaruit we een aantal zaken konden betalen maar die tevens ook beslag legden op een deel van de beschikbare capaciteit. Overige middelen Naast de programmamiddelen is er voor Sociaal en Vitaal een bedrag van 1 miljoen euro structureel per jaar beschikbaar. In 2023 is hiervan 384.000 euro uitgegeven, waarvan 284.000 euro aan structurele activiteiten. Tevens hebben we in 2023 de beschikking gehad over OAB-middelen, NPO-middelen en een ZONMW-subsidie. Onze partners hebben subsidies ontvangen voor de School en omgeving basisschool en voortgezet onderwijs en voor ecosysteem mentale gezondheid. Tenslotte hebben we SPUK GALA middelen ontvangen.

De raad zal, conform de motie ‘’Zicht op de inzet en resultaten van tijdelijke financiële middelen” een afzonderlijke rapportage ontvangen over de activiteiten en inzet van deze middelen.

2.1.2.3 Indicatoren Strategisch doel 1: In 2026 hebben we een beter werkend ecosysteem waardoor onze kwetsbare inwoners zich beter redden met minder hulp van de overheid en mentaal weerbaarder en veerkrachtiger zijn. Trends De cijfers in figuur 1 geven per half jaar - weliswaar met een vertraging van een jaar - weer hoe groot het percentage jongeren is dat jeugdhulp gebruikt. In de eerste helft van 2023 was dit 12,9%. Het is onze ambitie om in 2026 een dalende trend in gang gezet te hebben.

25

Figuur 1 Jongeren met jeugdhulp Voor de andere tabellen: Strength and Difficulties Questionnaire (=SDQ) - score kinderen en jeugd, veerkracht volwassenen en ervaren regie en percentage eenzaamheid volwassen en jeugd zijn nog geen nieuwe onderzoeken beschikbaar, zoals reeds in de perspectiefnota aangegeven. Deze kunnen dan ook niet worden weergegeven. Operationele cijfers Startwaarde 2022

2023

Bron

1.Aantal deelnemers algemene voorzieningen

836

986

Mensdoormens, Avedan

2.Aantal deelnemers ontmoetingsplaatsen

10240

16322

KomErbij, Avedan

1] betreft de voorzieningen Mens door mens, persoonlijke coach, bemoeizorg en schoolmaatschappelijk werk 2] betreft deelnemers aan de ontmoetingsdagen van KomErbij, Never2beAlone, wijkkamers Het totaal aantal deelnemers aan de algemene voorzieningen en ontmoetingsplaatsen is toegenomen met 56%. Dit is mede te danken aan een toename van deelnemers bij Mens doorMens, meer wijkkamers en de nieuwe ontmoetingsplek op de begraafplaats. Rijkere verantwoording Mens door Mens Vrouw, Manuela, 36 jaar Op welke manier heb jij Mensdoormens (MDM) gevonden: omdat ik Chantal persoonlijk kende, Chantal heeft mij uitgenodigd bij de opening van Mensdoormens Wat haal jij bij Mensdoormens: de cursussen, weer meedoen in de groep, angst overwinnen om in een groep te gaan, gezonde keuzes, zelfwaardering, vriendschap, gesprekken met Sandra, bewust worden van keuzes die je maakt. Wat breng jij bij MDM: eigen ervaring waar ik anderen mee kan helpen, ik geef training, ik help een collega vrijwilliger met het bijspijkeren van haar computervaardigheden, leuke gesprekken met mensen die bij MDM komen, ik draag mijn steentje bij in het huishouden van MDM. Ik ga straks helpen bij het uitschrijven van werkprocessen bij MDM.

26

Vangnet: De gesprekken met Sandra hebben mij heel erg geholpen in mijn persoonlijk functioneren waardoor ik ook makkelijker contact kon maken met andere mensen. In een moeilijke situatie met mijn ex ervaar ik steun bij 2 mensen bij MDM, hiervoor kon ik mijn verhaal eigenlijk niet kwijt bij andere mensen omdat zij zich niet op deze manier om mij bekommerden. Ondanks dat ik het heel moeilijk vond in het begin om de stap te maken naar MDM ben ik blij dat ik toch de stap gemaakt heb. Ik ben weer wat vrolijker, dat betekent echt veel voor mij. Voor ik bij MDM kwam zat ik er namelijk best wel doorheen dat het eigenlijk allemaal niet meer hoefde voor mij. Voor ik bij Mensdoormens kwam had ik helemaal geen mensen om mij heen. En omdat ik geen netwerk/vangnet had hebben mijn kinderen er eigenlijk ook last van. Ik probeer er altijd wel iets moois van te maken maar met de feestdagen waren wij alleen. Ze missen op deze manier ook een hoop gezelligheid. Ik hoop dat het komende feestdagen anders gaat, bij MDM zie ik meer mensen die alleen zijn, misschien kunnen we samen iets doen. Netwerk: Ik was best boos en toen heb ik met Anna gesproken en Anna stuurde mij later nog een berichtje om te vragen hoe het met mij ging, Janneke en Sandra doen dat ook, dat geeft mij het gevoel dat er iemand is die zich om mij bekommert en dat ik gezien en gehoord word.

Ik weet nog met de rechtszaak dat er eigenlijk geen mensen zijn die met mij mee gaan en ik was eigenlijk verbaasd dat Janneke met mij mee ging. Zo sta ik er niet alleen voor en ook fijn om te merken dat er nog zulke mensen bestaan. Het netwerk hiervoor kon ik wel aangeven dat ik een probleem had maar 3 uur later of de volgende dag of de volgende week stond ik nog steeds met hetzelfde probleem. Tot je recht komen: Voor mijn gevoel zijn er doorgroei mogelijkheden bij MDM, eerst als deelnemer, dan als co-trainer, nu als trainer. En ik ga straks weer naar school voor mijn certificaat ervaringsdeskundige. Op persoonlijk vlak leer ik heel veel en leer ik mijn angsten te overwinnen. Tijdens de cursussen heb ik ook weer gesprekken met andere mensen en hoop ik dat ik anderen ook weer help. Hoe was dit voordat je bij Mensdoormens kwam: Toen was mijn enige recht het aanrecht. Ik zat alleen maar thuis en zorgde voor de kinderen. Ik kwam alleen buiten voor boodschappen of de kinderen. Groei: Het eerste wat ik leerde bij MDM was de drempel over te komen en mij te mengen in een groep om vervolgens ook mee te praten. Wanneer ik mijzelf vergelijk met een jaar geleden dan ben ik nu anders dan een jaar geleden. Ik ben op persoonlijk vlak gegroeid en de persoonlijke groei is voor mij eigenlijk ook het belangrijkste. Voordat ik bij MDM kwam stond mijn groei stil.

Iemand gaf mij laatst terug dat ik nu van binnenuit straal vergeleken bij een jaar geleden. Zelfregie: Het helpt vooral in het oefenen. Het oefenen van basisvaardigheden. Manuela begint te lachen, ik vraag haar waarom ze lacht. Ze geeft aan dat zij zich schaamt dat ze eigenlijk vaardigheden mist in het dagelijks leven die voor anderen eigenlijk heel normaal zijn. Zij geeft aan dat zij het fijn vindt dat er bij MDM een veilige plek is om te oefenen en dat zij dit niet in de supermarkt hoeft te doen. "Het is heel mooi dat ik bij MDM als bang klein muisje binnen mocht komen en dat er niemand oordeelt, of je nu een goede of slechte dag hebt. Voordat ik bij MDM kwam deed ik alleen de noodzakelijke dingen voor de kinderen en dacht ik nooit aan mijzelf. Nu ik bij MDM kom maak ik meer keuzes voor mijzelf." Herstel: Het is nu meer zo dat ikzelf meer op de voorgrond ben dan mijn problemen. Nu ik erover kan praten zorgt dit ervoor dat mijn problemen naar de achtergrond verdwijnen. Voor ik bij MDM kwam kon ik nooit ergens over praten en daarom bleven de problemen op de voorgrond. Ik heb nu andere bezigheden waardoor mijn focus is verplaatst en de problemen ook meer op de achtergrond zijn gekomen.

27

Ontmoetingsplek begraafplaats 't Groenedael De bezoekers op de begraafplaats herkennen elkaars verhaal, de eenzaamheid en het verdriet. Alleenwonende bezoekers vinden het fijn om hun verhaal en hun verdriet te kunnen delen met lotgenoten, die begrijpen het beter. “Het gemis blijft maar het is fijn dat ik er met iemand over kan praten die dat gevoel kent.” “Fijn dat ik het verdriet kan delen, ook als is het lang geleden, blij dat ik er nog over praten kan.” “Nadat ik het bloemetje op het graf van mijn man heb gelegd, kan ik mijn emoties en gevoelens bij de mensen kwijt anders neem ik het mee..” “Ik heb in elk geval een luisterend oor, ik kan mijn verhaal hier kwijt en voel me niet meer zo eenzaam.” “Hier kan ik mijn verhaal kwijt, de mensen op de begraafplaats hebben hetzelfde (verlies) meegemaakt..” “Het is een veilige vertrouwde plek, ze luisteren naar je. Niet van: daar heb je haar weer..” Schoolmaatschappelijk werk Schoolmaatschappelijk werk wordt ingezet op de voorschool, op alle basisscholen en binnen het voortgezet onderwijs. Het schoolmaatschappelijk werk is er voor de leerlingen, ouders en de school. Bij School Maatschappelijk Werk (SMW) kunnen ouders en leerkrachten terecht als ze zien dat een leerling niet zo goed voor zichzelf opkomt, moeite heeft om vrienden te maken of zich op school niet goed kan concentreren door problemen thuis.

De Schoolmaatschappelijk werker is al verbonden aan de school. Hij of zij gaat in gesprek met ouders of school om samen te bekijken waar de problemen liggen en welke stappen gezet kunnen worden om tot een oplossing te komen. •

•

• • •

In het jaar 2023 heeft Avedan 419 leerlingen/ouders ondersteund. Door de NPO middelen is extra inzet van SMW in Almelo. Voordeel hiervan is dat ze meer aanwezig zijn binnen de scholen, beter zichtbaar zijn en sneller gevonden worden. De inzet heeft ervoor gezorgd dat 2 keer zoveel leerlingen/ouders geholpen zijn. Op alle scholen wordt nauw samengewerkt met IB-ers en schoolondersteuners en wordt aangesloten bij overleggen. SMW-ers worden aangesloten bij de SOT’s (Schoolondersteuningsteams) en de HIA’s (Handelingsgericht Integraal Arrangeren) in de scholen. De SMW-ers zijn betrokken geweest bij 64 HIA’s. Leerkrachten en ouders geven aan dat kinderen/jongeren beter in hun vel zitten en sociaal vaardiger worden. Doorverwijzingen naar geïndiceerde zorg kunnen worden voorkomen, doordat kinderen handvatten geboden worden die zij nodig hebben bij hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Vanuit het SMW worden ook groepsbijeenkomsten aangeboden. Zo zijn er 2 Sociale vaardigheidstrainingen gegeven binnen Almelo. Ook op aangeven van de school worden dergelijke trainingen verzorgd. Ook worden On the Road trainingen gegeven voor groep 8 om de overgang naar de middelbare school te vergemakkelijken. Leren in een kleine groep werkt goed: het is veilig, je bent

28

• •

met lotgenoten, kinderen maken makkelijker contact met elkaar, trekken met elkaar op en leren van elkaar. Indien nodig wordt ondersteuning binnen voorliggende voorzieningen geadviseerd. De SMW-ers zijn geschoold en het vakmanschap wordt steeds verder vergroot. Dit jaar door een training Kids Skills (methodisch werken).

Reacties van leerlingen: ‘Ik wil jou bedanken omdat je zo goed naar me luistert. Je bent lief’. Tekst bij cadeautje van een leerling/ouders (7 jaar) ‘Jij hebt altijd in mij geloofd. Dat was belangrijk voor mij. Wil je op de diploma-uitreiking komen?’ Leerling voortgezet onderwijs tegen Schoolmaatschappelijk werker. Strategisch doel 2: Onze inwoners zijn zich bewuster van de noodzaak om gezond en vitaal te leven. Trends Zoals in de perspectiefnota 2024 aangegeven komen voor de trends slechts op een beperkt aantal momenten nieuwe gegevens beschikbaar. Daarom kunnen we er in deze jaarverantwoording geen nieuwe informatie over geven. Operationele cijfers

Aantal deelnemers sportspektakel, IKC actief, ouderen kindgym en leefstijlbevorderende activiteiten1

Startwaarde 2022 2023

Bron

1296

Sportbedrijf, Avedan en de Klup

1474

1] betreft o.a. de leefstijlmakelaar, Klup Gezond, Game eet en match en Fief worden en fief blijven Het aantal deelnemers aan leefstijlbevorderende activiteiten is gestegen met 14%. Rijkere verantwoording FestivAlmelo In 2023 hebben maar liefst 6.620 kinderen deelgenomen aan FestivAlmelo. Een toename van meer dan 2.000 deelnemers ten opzicht van 2022. De stijging is met name te verklaren omdat FestivAlmelo is uitgebreid naar zowel de herfstvakantie en de kerstvakantie, en bij de deelnemende scholen aan "school en omgeving". Favoriete activiteiten zijn sport (voetbal), koken en tekenen. Scheiden zonder schade Eind 2023 zijn we gestart met een online campagne voor Scheiden zonder schade. De campagne voorziet duidelijk in een behoefte: de eerste twee advertenties van de campagne hebben maar liefst een bereik gehad van 28.194 voor "Scheiden doe je niet alleen" en 17.389 voor "Scheiden kan ook simpel". Op social media gaan we al richting de 500 volgers. Villapinedo Najaar 2023 konden we door een nieuwe samenwerking met Villapinedo aan onze volwassen inwoners een gratis online cursus aanbieden over waar je voor je kind rekening mee moet houden als je gaat scheiden. En

29

voor onze kinderen konden we een vrijwillige buddy aanbieden. In een paar maanden tijd hebben al 27 ouders online trainingen gevolgd en hebben 9 kinderen zich aangemeld voor een buddy. Game, Eet & Match - Senioren ontdekken bewegen en games Voor de 60-plussers zet De Klup Twente onder meer haar eigen gamecentrum FUN-IE-FIT in. Ze biedt daar twee activiteiten: Fief worden en fief blijven en Game, Eet & Match. Fief worden is een wekelijks uurtje actief gamen om aan de conditie te blijven werken. De activiteit is geschikt voor iedereen: senioren met een heel matige conditie tot heel vitale deelnemers. Game, Eet en Match dient twee doelen: het biedt senioren de kans om een keer per maand te komen gamen, maar ook om nieuwe leeftijdgenoten te leren kennen. Daarom begint GEM met een gezellige ontvangst met koffie en lekkers, daarna gaat iedereen gamen en aansluitend krijgen de deelnemers een heerlijke, warme driegangenlunch. Elke maand doen inmiddels dik in de 70 senioren in 6 groepen mee aan Game, Eet & Match. Een stijging van 40% t.o.v. het afgelopen jaar. De leeftijden lopen uiteen van 65 tot en met 93 jaar. Soms is de start aarzelend en moeten deelnemers even wennen, maar heel vaak luidt het oordeel: ‘Ik had niet gedacht dat het zo leuk zou zijn’.

Deelneemster Truus Klein Nagelvoort van het eerste uur geniet nog steeds met volle teugen: ‘Ik heb hier altijd het gevoel dat ik jarig ben.’ Fysiek gamen blijkt voor senioren dé perfecte manier van bewegen. Dat constateerde ook ‘hersenprofessor’ Erik Scherder na een bezoek aan het FUN-IE-FIT. De games op grote schermen kunnen door iedereen worden beoefend, hoe broos iemand ook is of hoe slecht ter been ook. Een game past z’n tempo aan de speler aan. De fitte gamer kan flink bewegen en stevig trainen, de voorzichtige deelnemer kan het op zijn of haar tempo en verrast zichzelf soms over wat hij of zij nog kan. Maar iedereen kan meedoen met bijvoorbeeld het skiën, tennissen, boksen, bowlen, doodle jumpen en al die andere games. Bovendien is het een vrolijke boel tijdens het gamen: de schaterlachen rollen veelvuldig door de zaal. Over het bedienen van de games hoeven deelnemers zich niet druk te maken, dat doen gamecoaches voor ze. Voor mensen in een rolstoel is er inmiddels ook een mooie oplossing: zij kunnen gamen vanuit hun stoel op de beleeftafel òf kunnen ervaren wat allemaal mogelijk is met de VR bril. Strategisch doel 3: Onze 0-23 jarige Almeloërs groeien gezonder en vitaler op en ze ontwikkelen hun talenten beter.

Trends Ondanks dat we, vanwege het feit dat we pas net volop begonnen zijn met de Rijke schooldag, nog geen effect kunnen hebben bereikt op het leiden tot beter passende schooladviezen vanuit het basisonderwijs, geven we deze toch weer. De tabel laat het schooladvies zien van de deelnemende scholen ten opzichte van het schooladvies van de overige scholen in Almelo. Met als ambitie om de verschillen in schooladviezen tussen de deelnemende scholen aan School en Omgeving (de Rijke Schooldag) en de overige scholen in Almelo te verkleinen (de percentages tussen de twee balken zouden dan meer met elkaar overeen moeten gaan komen). Nu zien we nog dat op de scholen die deelnemen aan de rijke schooldag veel meer verwezen wordt naar VMBO BL, VMBO BL/KL en VMBO KL en veel minder verwezen wordt naar het VWO.

30

Figuur 2. Schooladviezen Rijke Schooldag scholen (2022/2023) Operationele cijfers

Aantal deelnemers School en Omgeving

Startwaarde (2021/2022)

2022/2023

Bron

751

2.617

Avedan

Rijkere verantwoording School en omgeving Samen met de lokale coalitie dragen we bij aan de ontwikkeling van kinderen. Bekijk het filmpje van de Rijke Schooldag op OBS De Step. Twee leerlingen uit groep 6 van basisschool Step!: “Ik wist niet dat De Rijke schooldag zooooo leuk is!” “Koken is nog leuker, omdat je zelf iets maakt en opeet!” “De theaterlessen zijn superleuk en grappig!” “Bij handvaardigheid leer je van alles!” “Ik wist niet dat Mad Science zo leuk zou zijn. Maar nu ik mee heb gedaan, weet ik dat het superleuk is.” “Ik vind de Rijke Schooldag een feestje!” “Op school leren we veel, maar met de Rijke Schooldag nog meer en is het leuk!” Bieb op school “Bijna 30 peutergroepen Almelose kinderopvang ontvangen collectie van 60 boeken Eigen bibliotheek bij kinderopvang bevordert leesplezier bij peuters In Almelo krijgen 29 peutergroepen in de kinderopvang een boekencollectie van 60 kinderboeken. “Hiermee geven we samen met de bibliotheek een belangrijke impuls aan het voorleesplezier bij peuters”, geeft wethouder Eugène van Mierlo aan. Vandaag werd de eerste collectie met de bibliotheekbakfiets afgeleverd bij peuteropvang De Verfdoos aan de Jacob van Campenstraat. Daar las de wethouder samen met pedagogisch medewerkers voor uit De rommelige reus.”

31

2.1.3 Programma Zorg en Veiligheid 2.1.3.1 Meerjarige programmaopgaven 2.1.3.1.1 Inwoners en Veiligheid Het programma Zorg en Veiligheid werkt aan een drietal strategische doelen met daaraan gerelateerde activiteiten, vanuit de overkoepelende visie: `Onze inwoners leven in een veilige samenleving en zijn daarin weerbaar en veerkrachtig”. In deze jaarverantwoording gebruiken we per strategisch doel een persona om te reflecteren op de inspanningen van 2023. De persona’s zijn opgesteld aan de hand van een analyse van de bestaande (AVE 3 en 4) casuïstiek. Binnen deze persona’s komen (een combinatie van) verschillende problematieken naar voren, denk aan dakloosheid, schulden, verslaving, huiselijk geweld, (jeugd)criminaliteit en onbegrepen gedrag. Aan de hand van de ontwikkelingen die de persona doormaakt, kan men met interne en externe betrokkenen het gesprek aangaan over de voortgang en beoogde impact van het programma. Strategisch doel 1: Meer veilige situaties op persoons-, omgevings- en samenlevingsniveau bij kwetsbare inwoners.

Om het eerste strategisch doel te bereiken, wordt ingezet op het verminderen van incidenten door kwetsbare inwoners en het verminderen van overlast door kwetsbare inwoners. In 2023 zijn hiervoor onderstaande inspanningen verricht. Actieplan Vanuit het programma is het ‘Actieplan aanpak Personen Onbegrepen Gedrag’ opgesteld. Dit actieplan richt zicht op concrete inspanningen die bijdragen aan de sluitende aanpak voor personen met onbegrepen gedrag in Almelo. Voor de komende jaren zijn dat de volgende activiteiten en inspanningen: • Optimaliseren AVE: Belangrijk binnen Zorg en Veiligheid is het tijdig kunnen opschalen bij escalerende situaties en daarna met vertrouwen kunnen afschalen. Voor wat betreft de optimalisatie

32

AVE richten we ons op (1) het tijdig opschalen en zo snel als mogelijk afschalen en (2) het leveren van maatwerk. •

Vroegtijdig signaleren: het realiseren van een vroegsignaleringsnetwerk waarin we borgen dat er tijdig wordt ingegrepen als er escalatie dreigt. Tevens zorgt het ervoor dat verschillende betrokkenen op verschillende momenten vinger aan de pols kunnen houden als dat nodig is.

•

Inbreng van mensen met onbegrepen gedrag en hun omgeving: de inbreng van mensen met onbegrepen gedrag en hun omgeving krijgt een belangrijke positie bij het bepalen van een persoonsgerichte en effectieve aanpak. O.a. onder de noemer van integrale cliëntondersteuning en met inzet van ervaringsdeskundigheid.

•

Onderzoek samenlevingsperspectief zorg en veiligheid: de samenleving heeft last van incidenten rond zorg en veiligheid, maar heeft hierin ook een verantwoordelijkheid. We hebben aandacht voor de directe omgeving (buren) en andere gezinsleden en voor signalering in de wijken.

•

Voortzetten pilot Wijk GGD en actieonderzoek: In pilot van de wijk-GGD’er voeren we een actieonderzoek naar de effectiviteit van deze inzet. Vraag daarbij is in hoeverre de inzet van een wijk GGD’er een noodzakelijke en effectieve aanvulling is op de inzet vanuit de wijkteams, bemoeizorg en het meldpunt Zorgwekkend Gedrag.

Optimalisatie Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) In 2023 is de focus geweest om AVE in onze organisatie in te bedden en het verbeteren en intensiveren van de samenwerking tussen medewerkers in het sociaal domein en in het veiligheidsdomein. Zodat iedereen bij het op- en afschalen van casuïstiek dezelfde taal spreekt. In dat kader is eind 2023 een netwerkbijeenkomst georganiseerd met interne en externe partners. Deze bijeenkomst had als thema Samenwerking met AVE en AVE en Straf. De bijeenkomst is samen met de politie en het zorg- en veiligheidshuis georganiseerd. Daarnaast is er gestart met het opleiden van onze eigen medewerkers in casus- en procesregie van de AVE. Wijkcoaches jeugd en gezin/volwassenen, zorgcoaches, intakers, coaches spoed en procesmanagers hebben deze 2-daagse training gevolgd. Verder worden nog 6 medewerkers opgeleid tot AVE trainer. Hiermee kan er een borging plaats vinden van de kennis rondom de AVE. Op deze wijze ontstaat er een continuïteit in het bieden van trainingen aan nieuwe medewerkers en het organiseren van opfristrainingen. Verder is er gewerkt aan het handboek AVE. Deze vervangt de huidige AVE Nota. Pilot Wijk GGD De pilot Wijk GGD is in april 2023 gestart. De Wijk GGD'er werkt als aanvulling op het wijkteam en is gespecialiseerd in outreachend werken.

Zo bepaalt de Wijk GGD'er in een vroeg stadium samen met (zorg)ketenpartners welke aanpak en zorg iemand nodig heeft. De eerste maand is er voornamelijk ingezet op het netwerken. Voornaamste doel was zorgen dat de wijk GDD’er bekendheid krijgt in Almelo bij onze partners en interne collega’s. Er is een intensieve samenwerking ontstaan tussen het bemoeizorg team, politie en wijk GGD’er. Daarnaast is er ook samenwerking met de woningbouw, huisartsen, VTT en andere zorgverleners. De wijk GGD’er heeft het netwerk van zowel voorliggende als 1e en 2e lijn helder in beeld. Voor 2024 is het speerpunt om de contacten te versterken om (nog meer) outreachend te werken en snel inzetbaar te zijn. Inzet ervaringsdeskundigheid Kwetsbare inwoners en hun omgeving voelen zich vaak onbegrepen en vinden het lastig om de weg te vinden in de zoektocht naar hulp en ondersteuning. Daarom zetten we ervaringsdeskundigen in en werken we aan het verbeteren van de cliëntondersteuning voor mensen met psychische problemen.

33

In alle projecten wordt de inzet van ervaringsdeskundigheid geborgd. Verder werkt de gemeente nauw samen met zelfregiecentrum ‘Mens door Mens’ bij het organiseren van een netwerk van ervaringsdeskundigen in Almelo. Daarnaast krijgt ervaringsdeskundigheid regionaal ook specifieke aandacht in alle themagroepen en projecten. Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) Onafhankelijke cliëntondersteuning is een dienst die inwoners helpt bij het begrijpen en uitoefenen van hun rechten, met name in complexe systemen zoals gezondheidszorg of sociale zekerheid. OCO is neutraal en handelt in het belang van de cliënt. Vanuit de Wmo is de gemeente verantwoordelijk en is OCO geregeld binnen Almelo Sociaal. Vanuit de Wlz is dit geregeld vanuit het Zorgkantoor. Er bestaat echter een deel van de Wmo doelgroep die te maken heeft met multi- of triple-problematiek. Deze inwoners kunnen geen aanspraak maken op de OCO vanuit het zorgkantoor, maar kunnen met hun complexe hulpvraag ook niet terecht bij Almelo Sociaal. Zij dreigen tussen wal en schip te vallen. Momenteel is gemeente Almelo aangesloten bij de werkgroep regionale doorzettingsmacht, waar de project onafhankelijke cliëntondersteuning onderdeel van is. In de werkgroep wordt een cliëntreis uitgewerkt en uitvraag gedaan bij partners.

De cliëntreis gaat ons helpen om te oefenen met cliëntsituaties en om inzichtelijk te krijgen waar de stakeholders spaak lopen, waar de knelpunten liggen en waar we verbeteringen in kunnen maken bij het bieden van de OCO. Zo werken we aan een betere beschikbaarheid van de onafhankelijke cliëntondersteuning voor de complexe GGZ doelgroep.

2.1.3.1.2 Jeugd en veiligheid Strategisch doel 2: Meer veilige omgeving voor jongeren, waarin zij in staat zijn om eigen keuzes te maken om op het rechte pad te blijven.

Om het tweede strategisch doel te bereiken, wordt ingezet op het verminderen van onveilige situaties veroorzaakt door jongeren, het verminderen van overlast door jongeren en het verminderen van het aantal

34

jongeren dat richting criminaliteit afglijdt. De persona Rico helpt bij het geven van meer duiding over de aard en omvang van de problematiek bij dit strategisch doel en welke interventies ingezet kunnen worden. In 2023 zijn hiervoor onderstaande inspanningen verricht. Halt in de wijk Het doel van Halt in de Wijk is om halt-interventies nog laagdrempeliger in te zetten, nog zichtbaarder te zijn voor de buurt en nog beter bereikbaar te zijn voor partners. Halt in de Wijk is in september 2023 van start gegaan in de wijk Kerkelanden, met een wekelijks spreekuur in wijkcentrum Eninver. De reden dat voor deze buurt is gekozen is de komst van het Alma College. In de periode september tot december 2023 is vooral geïnvesteerd in de bekendheid van Halt in de Wijk bij buurt en partners. Uiteindelijk moet dat in 2024 gaan leiden tot verwijzingen van jongeren naar het spreekuur van Halt. Halt gaat in gesprek met de jongeren over wat er is gebeurd en de gevolgen daarvan. Daarbij wordt aandacht besteed aan hoe het in de toekomst anders kan. Thema’s als weerbaarheid en groepsdruk maken hier onderdeel van uit. Onderdeel kan zijn het excuses aanbieden aan gedupeerden of het uitvoeren van een opdracht in de buurt.

Het doel is uiteindelijk dat er minder overlast wordt veroorzaakt door jongeren in de omgeving van het Alma College en het weerbaar maken van jongeren zodat het risico op afglijden naar criminaliteit wordt verkleind. Inmiddels zijn de eerste jongeren verwezen naar het spreekuur en zijn de eerste gesprekken met jongeren gevoerd. Uitvoeren fenomenenonderzoek - het vooronderzoek van Bureau Beke In 2023 heeft de gemeente Almelo aan Bureau Beke opdracht gegeven om een verkennend onderzoek te laten uitvoeren. Het verkennend onderzoek geeft inzicht in de kwetsbare jongeren in Almelo. Zo geeft het een beeld van de risicofactoren en de wijken waar de risico’s het hoogst zijn. Daarnaast geeft het onderzoek inzicht in de hotspots als het gaat om jongerenoverlast, factoren die van invloed zijn op de contacten tussen jongeren en de vormen van criminaliteit waar jongeren betrokken zijn. Deze informatie, in combinatie met de aanbevelingen, helpt ons om te komen tot een gerichte sluitende aanpak om kwetsbare jongeren weerbaar(der) te maken en de risico’s te verkleinen dat jongeren afglijden richting criminaliteit. De resultaten van dit onderzoek zijn gepresenteerd tijdens een netwerkbijeenkomst Jeugd en Veiligheid. Bij deze bijeenkomst waren de directe partners aanwezig, zoals politie en jongerenwerk.

Naar aanleiding van dit uitgevoerde onderzoek bestaat de behoefte om, aansluitend op dit verkennende onderzoek, een verdiepend onderzoek uit te voeren. In dit verdiepende onderzoek zal specifiek het criminele jeugdnetwerk (door middel van) een analyse centraal komen te staan. Aan de hand van deze toekomstige resultaten kan (nog) gerichter worden gestuurd op o.a. de persoonsgerichte- en (waar nodig) groepsaanpak. Dit draagt bij aan een concreter beeld en een (nog) stevigere aanpak om jeugdcriminaliteit in een zo preventief mogelijk stadium tegen te gaan. Vroegsignalering Jeugd In juni 2023 heeft de vroegsignalering een projectstatus gekregen, zodat er geëxperimenteerd kan worden met de vorm van het overleg, aanscherpen van het beoogde doel en of het een blijvend middel is om preventief te kunnen signaleren. Zodat de samenwerkende partijen een sluitend net kunnen spannen rond de jongere en zijn omgeving om afglijden te voorkomen. Almelo werkt hierin samen met de regionale werkgroep vanuit de Veiligheidsregio Twente – Platform IVZ . Zij streven er naar om in alle Twentse gemeenten een vroegsignaleringsoverleg voor jeugd (0 t/m 23 jaar) te implementeren. In samenwerking met de Veiligheidsregio Twente worden er werkwijzen voor de Triage Vroegsignalering Jeugd, samenwerkingsconvenant en aanmeldingscriteria opgeleverd.

Daarbij ontvangen wij ondersteuning vanuit het ministerie Justitie en Veiligheid en van het Platform Sociaal Domein.

35

(Seksuele) (straat)intimidatie In 2023 is het nieuwe plan van aanpak seksuele intimidatie door het college vastgesteld. Dit plan loopt tot en met 2026. Het doel van het plan is om de veiligheid en daardoor de veiligheidsgevoelens van (jonge) vrouwen en de LHBTIQ+ gemeenschap te verbeteren in Almelo. In de aankomende jaren wordt er uitvoering gegeven aan het plan van aanpak. In 2023 hebben we de al eerder gedraaide Ben je oké? campagne uitgebreid met lokale ambassadeurs. Lokale ambassadeurs dragen de positieve norm uit. Ook droegen diverse horeca gelegenheden en sportverenigingen de campagne uit. Tevens is er in 2023 aandacht gegeven aan Orange the World (OTW). OTW is een wereldwijde campagne waarbij aandacht wordt gevraagd voor geweld tegen vrouwen en meisjes. Daarnaast heeft er veel samenwerking plaatsgevonden tussen de politie en de gemeente. De politie heeft o.a. vaker de sextortion escaperoom ingezet en voorgelicht over sexting. Daarnaast hebben Saxion studenten op het Alma college onderzoek gedaan naar de ervaringen van (online) seksuele intimidatie. Ook hebben we het thema onder de aandacht gebracht bij scholen. Ook zijn door Vizier Oost een dag lang omstander interventies uitgevoerd.

Er werden in het centrum door acteurs situaties van intimidatie nagebootst en vervolgens werd er met omstanders in gesprek gegaan over hoe zij wel/niet ingrepen en wat zij in het vervolg kunnen doen in zo’n situatie. Ten slotte zijn dit jaar jongerenwerkers getraind door GGD Twente. In deze training leerden zij seksualiteit, wensen en grenzen bespreekbaar te maken met jongeren. De gemeente Almelo is voor de aanpak aangesloten bij het programma Veilige Steden dat geïnitieerd is door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het ministerie ondersteunt de gemeente Almelo beleidsmatig en financieel. Digitale veiligheid In 2022 is er een start gemaakt met de aanpak van digitale veiligheid. In 2023 is de aanpak voortgezet. Digitale veiligheid is een relatief nieuw beleidsthema en als speerpunt opgenomen in het Integraal veiligheidsbeleid. Met de aanpak beogen we het zelf beschermend gedrag van inwoners en ondernemers te verhogen. In 2023 lag de focus binnen de aanpak vooral op jongeren en ouderen. In de uitvoering van onze aanpak wordt er nauw samengewerkt met de politie en overige ketenpartners. Er zijn diverse acties uitgevoerd in 2023, zoals: social media campagnes, Halt lessen voor jongeren, Mobiel Media Lab, escaperooms m.b.t. sextortion en online sexting, HackShield en deelname regionale expertgroep.

De escaperoom bus is in december 2023 ingezet op het Erasmus PRO (Praktijkonderwijs) Almelo. Hier hebben naar schatting 40 leerlingen aan deelgenomen. Ook Avedan heeft de bus geleend om met 10 leerlingen het spel in de escaperoom te spelen. Het Mobiel Media Lab is in april bij scholen langs geweest. Er werd voorlichting gegeven over sexting en in escaperooms over ondermijning. Hier hebben naar schatting 100-120 leerlingen aan mee gedaan. De YouChoose-campagne In 2023 heeft de gemeente Almelo een praktische invulling gegeven aan het actieplan ‘Wapens en Jongeren’ door het opstarten van de You Choose campagne. In deze bewustwordings-/ontmoedigingscampagne maakt de gemeente zich sterk voor gedragsverandering. Dit houdt in dat wij de gevolgen van specifiek wapenbezit en -gebruik onder jongeren inzichtelijk maken en jongeren tegelijkertijd een alternatief bieden gericht op talentontwikkeling. Soapbox heeft als jongerencommunicatie bureau ervaring in het ontwikkelen en uitvoeren van een dergelijke campagne. De voorbereidingen voor de Kickoff van de campagne zijn voor een groot deel al getroffen. Bij deze voorbereiding is een enquête uitgevoerd onder jongeren om hun visie en behoefte te betrekken. Zo zijn drie ambassadeurs aangesloten bij de campagne, waaronder een voetbalspeler van Heracles. Ook zijn de fotografiedagen inmiddels afgerond.

Verder is er gewerkt aan de content voor de sociale media kanalen (denk aan een Almelose YouChoose website, Instagrampagina en een eigen TikTok-kanaal). Naast een online campagne, zal er ook een offline campagne plaatsvinden. Zo worden er verschillende activiteiten ingezet en inzichtelijk gemaakt in een ‘activiteitenkalender’. Deze activiteiten richten zich op de talentontwikkeling van jongeren. Onder de leus “Choose skills, not knives” wordt de campagne in nauwe samenwerking met onder andere Avedan Jongerenwerk, de politie, de (jeugd)boa’s en de ambassadeurs

36

uitgevoerd. Op deze manier wordt de campagne breed gedragen én integraal uitgevoerd. Het jaar 2023 is het voorbereidingsjaar geweest. Begin 2024 vindt er een Kickoff plaats, waarna de campagne live gaat. Menukaart jeugd en veiligheid Een belangrijke doelstelling uit ons programma is het inzetten op preventie en vroegsignalering. Het doel is om door middel van vroegsignalering in te grijpen voordat jongeren afglijden richting de criminaliteit. Daarnaast is uit gesprekken met VO-scholen in Almelo gebleken dat zij de behoefte hebben aan overzicht op het gebied van aanbod van voorlichtingen en workshops. Om aan deze behoeften te voldoen is er een menukaart preventiemethoden opgesteld. De menukaart is ontwikkeld om scholen te ondersteunen bij het maken van weloverwogen keuzes t.a.v. de inzet van preventiemethoden. De menukaart is het resultaat van zorgvuldige analyse en ontwikkeling, waarbij verschillende veiligheidsthema’s, risicofactoren en preventiemethodes zijn onderzocht. Hierbij is specifieke aandacht besteed aan veiligheidsthema’s die relevant zijn voor voortgezet onderwijsscholen. De resultaten zijn gepresenteerd op een overzichtelijke en duidelijke menukaart. Het doel is dat de menukaart het voor de scholen makkelijk maakt om te filteren op hun wensen en behoeftes.

Ook wil de gemeente de scholen door middel van de menukaart motiveren om (nog meer) in te zetten op de verschillende veiligheidsthema’s. Op de menukaart wordt er onderscheid gemaakt per thema. De thema’s zijn: 1. Polarisatie & radicalisering 2. Digitale veiligheid 3. Mensenhandel 4. Middelengebruik 5. Seksuele intimidatie / seksuele gezondheid Bedoeling is in 2024 de menukaart te implementeren bij de scholen in Almelo. Met behulp van preventiemethoden willen we dat jongeren betere keuzes maken in hun leven, er minder grensoverschrijdend gedrag plaatsvindt en leraren eerder signalen (van bijv. radicalisering) kunnen herkennen en kunnen duiden.

37

2.1.3.1.3 Partners en Veiligheid Strategisch doel 3: Partners in het zorg- en veiligheidsdomein handelen meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Om het derde strategisch doel te bereiken, wordt ingezet op een soepele samenwerking tussen partijen die soms in complexe casuïstiek tegenover elkaar (lijken te) staan. Zodat partijen bereid zijn om als het nodig is voor de veiligheid van inwoners en hun omgeving een stap extra te zetten. Ook wordt ingezet op het vergroten van het vertrouwen dat inwoners, naasten en buurten hebben in de betrokken instanties, over wat ze wel en niet kunnen verwachten. In 2023 zijn hiervoor onderstaande inspanningen verricht. Bestuurlijke opdracht domeinoverstijgende samenwerking Menzis en gemeenten Gemeenten en zorgverzekeraars hebben hun eigen wettelijke verantwoordelijkheden en verplichtingen om zorg en ondersteuning te realiseren voor mensen met een ondersteuningsbehoefte door psychische klachten en/of meervoudige problematiek. Dit speelt met name op het snijvlak van diverse wetgeving (Zvw, Wmo, Wlz) en diverse problematiek. Inwoners met een (licht) verstandelijke beperking en/of psychiatrische stoornis mogelijk gecombineerd met gedragsproblemen en/of verslavingsproblematiek hebben verschillende ingangen tot zorg en ondersteuning. Hierdoor is het regelmatig zoeken naar de juiste samenwerking en verantwoordelijkheden. Dit kan er toe leiden dat kwetsbare inwoners tussen wal en schip vallen, waardoor zij in een onveilige situatie blijven of terechtkomen.

Gemeenten en zorgverzekeraar/zorgkantoor hebben dan ook de morele plicht om gezamenlijk te zoeken naar de juiste zorg of ondersteuning. Daarom is er in 2023 een bestuurlijke samenwerking opgestart tussen de gemeenten Enschede, Hengelo en Almelo en Menzis. Afspraak is dat zij op strategisch, beleidsmatig en uitvoerend niveau gaan zorgen voor een sluitende keten tussen Wmo, Zvw en Wlz. Voorbereiding Platform Zorg en Veiligheid Almelo kent relatief casuïstiek met zorg en veiligheidsrisico’s: gemiddeld volgen we bijna 200 dossiers. Dat is een flinke maatschappelijke opgave, waar een gemeente of een GGZ-instelling of een woningcorporatie of de politie niet alleen voor kan staan. Maar waarin iedere partij dat wel vaak zo voelt. Daarom gaan we hierover

38

met alle partijen het gesprek aan over wat ons gezamenlijk te doen staat. Zodat inwoners niet in onveilige situaties terechtkomen en tussen wal en schip vallen. In december 2023 is het plan van aanpak opgesteld om deze gezamenlijke aanpak voor een sluitende keten met de partijen vorm te geven. Te starten met een bestuurlijke werkconferentie in februari 2024. Regionale samenwerkingsstructuur Zorg, Veiligheid & Straf Het samenwerkingsverband Zorg, Veiligheid en Straf kent een actiegerichte aanpak in vijf themagroepen die zich richten op een specifiek aandachtsgebied: onbegrepen gedrag, ex detentie, jeugd, mensenhandel en huiselijk geweld & kindermishandeling. Eén van de opdrachten van de samenwerkingsstructuur ZVS is om regionaal de doorontwikkeling van lokale werkwijzen voor op- en afschalen van casuïstiek op het snijvlak van zorg en veiligheid te stimuleren. Dit sluit naadloos aan op de doorontwikkeling en optimalisering van het opschalingsmodel AVE in Almelo. Het helpt partijen om dezelfde taal en werkwijzen te hanteren bij het zoeken naar passende zorg en ondersteuning bij de (onveilige) situaties. Het resultaat is dat partijen dezelfde taal spreken en handelen vanuit gezamenlijke afspraken (bijvoorbeeld over de regie in een casus). Hierdoor handelen zij meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Deze partijen zijn vaak regionaal georganiseerd en werken lokaal ook in Almelo. De regionale doorontwikkeling van AVE versterkt daarmee de kracht van het lokale op- en afschalingsmodel. Dat zal uiteindelijk leiden tot meer passende zorg en ondersteuning voor kwetsbare inwoners in Almelo. Domeinoverstijgende samenwerking zorg en veiligheid De gemeente Almelo heeft, samen met de partijen die zich in Twente bezighouden met zorg- en veiligheidsvraagstukken, een aanvraag gedaan in het Rijksprogramma ‘Grip op onbegrip, domeinoverstijgende samenwerking zorg en veiligheid’. De subsidie-aanvraag van 1,1 miljoen euro is in het voorjaar van 2023 voorbereid door de Themagroep Onbegrepen gedrag, in de zomer uitgewerkt door medewerkers vanuit de partijen en in oktober ingediend. Resultaat was een eensgezinde samenwerking en drie concrete projecten tussen alle partners op het gebied van Z&V in Twente. De projecten zijn: opvolging van de zorgmeldingen van de politie, uitbreiding streettriage en invulling geven aan wederkerigheid (terugkeer in de samenleving) bij gedwongen zorg. De steden Almelo en Enschede namen hierin het voortouw en partners hebben de projecten onderschreven. Daarmee nemen zij gezamenlijke verantwoordelijkheid en overstijgen zij hun organisatiebelang om de maatschappelijke opgaven op het gebied van zorg en veiligheid aan te pakken.

Pilot Huis van Herstel De pilot Huis van Herstel is een netwerksamenwerking tussen de Dienst Justitiële Inrichtingen van het ministerie van Justitie & Veiligheid, de Twentse gemeenten en de drie reclasseringsorganisaties. Doel is om gedetineerden met zorgvragen in de laatste maanden van de detentie hierin te ondersteunen en voor te bereiden op een ‘zachte landing’ bij terugkeer in de samenleving. In juni 2023 wilde de minister van Justitie de pilot voortijdig beëindigen. Mede door de lobby van de gemeenten Almelo en Enschede is dit voorkomen en heeft de Tweede Kamer de minister gevraagd te onderzoeken of en hoe de pilot tot en met 2025 kon worden voortgezet. Na intensieve onderhandelingen waarbij de gemeenten Enschede en Almelo op verschillende niveaus waren betrokken heeft het ministerie in november 2023 besloten om de pilot te financieren tot en met 2025 (zie Kamerbrief - 24587, nr. 905). In de resterende periode gaan de gemeenten de resultaten van de pilot intensief monitoren zodat zij medio 2025 kunnen besluiten over een structurele borging van het Huis van Herstel Twente. In het Huis van Herstel nemen partijen hun gezamenlijke verantwoordelijkheid om gedetineerden met zorgbehoefte en veiligheidsrisico’s de passende zorg en ondersteuning te geven. Tevens is de verwachting dat het zorgt voor minder criminaliteit en de veiligheidsbeleving van de inwoners van Almelo verbetert.

39

De resultaten van het experiment Huis van Herstel met het ministerie van Justitie en de reclassering zijn vanwege de lage aantallen in 2023 nog niet in harde cijfers uit drukken. Wel laten de deelnemers zien wat het effect is van hun verblijf in het Huis van Herstel. De meesten herstellen het contact met gezin en ouders en vinden een baan en een woning. Voordat ze uitstromen naar de gemeente. Hoewel een enkeling terugvalt wegens gedrag (meestal drugsgebruik), zien de begeleiders in het Huis van Herstel en de gemeenten vooral mannen die hun leven weer oppakken. Dat is de belangrijkste voorwaarde voor het voorkomen van recidive. Project regionale doorzettingsmacht De gemeente Almelo draait samen met de gemeente Enschede, de politie, Tactus verslavingszorg, Mediant en Dimence, Twentse Zorgcentra, Menzis en zelfregiecentrum Ixta Noa mee in het project ‘Regionale doorzettingsmacht en integrale cliëntondersteuning’. Eind 2023 is het overzicht van overlegtafels voor complexe GGZ-problematiek opgeleverd. Partijen weten elkaar daardoor beter te vinden. Tevens zijn afspraken voor een bestuurlijke escalatiemogelijkheid gemaakt. Daarmee is er een sluitende keten voor die situaties waarin partijen er lokaal en aan de tafels niet uitkomen. In de praktijk moet dit leiden tot minder situaties waar kwetsbare inwoners tussen wal en schip dreigen te vallen.

In 2023 is tevens de cliëntondersteuning voor complexe casuïstiek nader onderzocht. Daarmee verbinden de partijen de regionale doorzettingsmacht aan de inzet van integrale cliëntondersteuning (ICO). Het onderzoek heeft inzicht gegeven in de wijze waarop de ICO is georganiseerd in Twente, in de hiaten en in de wensen van de partijen. Afgesproken is dat de partijen in een vervolgopdracht gaan werken aan een sluitende aanpak van ICO voor inwoners met complexe GGZ-problematiek en veiligheidsrisico’s. Zodat deze inwoners in het woud aan regelgeving en organisaties adequate ondersteuning krijgen. Ervaringsdeskundigen participeren in deze opdracht en bewaken het inwonersperspectief. Convenant uitwisseling informatiedeling (AVE) De partijen die samenwerken aan zorg en veiligheid zijn gehouden aan wetgeving over gegevensdeling over inwoners. Om passende zorg en ondersteuning te kunnen bieden is die gegevensdeling vaak noodzakelijk. Daarover dienen zij afspraken te maken in een convenant. In 2023 is er een inventarisatie gedaan op de overlegstructuren binnen de gemeente Almelo. Op basis van deze informatie en de AVE wordt er een nieuw convenant geschreven. Deze vervangt het vorige convenant (het zogeheten convenant zorg, armoede en veiligheid, CZAV). Op basis van het convenant van de vroegsignalering, wordt het convenant AVE geschreven.

Daarvoor is tevens de komst van de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) van belang. Deze wet treedt naar verwachting 1 juli 2024 in werking en maakt gegevensdeling bij meervoudige problematiek, die ook vaak speelt bij kwetsbare inwoners met veiligheidsrisico’s, mogelijk.

2.1.3.2 Wat heeft het gekost? Programma Zorg en veiligheid

Beschikbaar

Werkelijk

Jaar 2023

380

40

Jaar 2024

400

-

Jaar 2025

400

-

Jaar 2026

400

-

Totaal

1.580

40

Bedragen x 1.000 euro

Programmamiddelen Voor het uitvoeren van het programma Zorg en veiligheid is jaarlijks 400.000 euro beschikbaar. De incidentele programmamiddelen zijn voor vier jaar beschikbaar gesteld. De werkelijke uitputting kan gedurende de periode 2023-2026 plaatsvinden. Voor het programma is een meerjarig incidenteel project ingesteld. Dit

40

betekent dat de totale programmamiddelen over de periode 2023-2026 beschikbaar zijn gesteld en de werkelijke uitnutting van deze middelen tot 2026 kan plaatsvinden. In 2023 is 20.000 euro vanuit het programma overgeheveld naar het project actieplan digitale veiligheid 20222025. Daarnaast is in 2023 40.000 euro uitgegeven aan de verschillende activiteiten. De reden is dat veel inzet vanuit het programma in 2023 zat in voorbereidende werkzaamheden of in lopende projecten. De opvolging van die werkzaamheden en aflopende projecten zorgen in 2024 voor kosten en daarmee een beroep op de overgebleven middelen. Overige middelen Pilot Wijk-GGD'er In 2023 is gestart met een pilot van drie jaar voor de Wijk-GGD'er. Dit als aanvulling op het wijkteam en bemoeizorg. De Wijk-GGD'er is een sociaal verpleegkundige die gespecialiseerd is in outreachend werken en het vroegtijdig signaleren en verwijzen van mensen met psychische problematiek. Dat houdt in dat contact gezocht wordt met inwoners zonder dat zij zelf een hulpvraag hebben geformuleerd. Hiervoor is jaarlijks 175.000 euro beschikbaar voor de pilot tot en met 2025. Kwartiermaker Grip op Onbegrip In 2023 hebben we een subsidie ontvangen van ZonMW voor een kwartiermaker Grip op Onbegrip ten bedrage van 19.682 euro.

De kwartiermaker had de opdracht een subsidieaanvraag op te stellen voor domeinoverstijgend samenwerken in hotspots en veiligheidsregio's. In oktober 2023 heeft de gemeente Enschede deze subsidieaanvraag namens de partijen, waaronder Almelo, ingediend bij ZonMW.

2.1.3.3 Indicatoren Strategisch doel 1: Inwoners en Veiligheid Ervaren overlast door personen met verward gedrag Kennispunt Twente heeft in 2023 een onderzoek uitgevoerd naar de Leefbaarheid en veiligheid in Almelo. Voor dit onderzoek is het Almelo Panel ingezet. In dit onderzoek is ook gekeken naar overlast door personen met verward gedrag. Ongeveer 26% van de mensen geeft aan dat zij weleens personen met verward gedrag in hun woonbuurt zijn tegengekomen. 43% van de respondenten geeft aan een persoon met verward gedrag in het centrum van Almelo tegen te zijn gekomen. Van deze groep is in onderstaande figuur te zien dat ongeveer 17% veel overlast ervaart van de personen met verward gedrag in Almelo. Figuur 1. Ervaren overlast door personen met verward gedrag

Bron: Kennispunt Twente - Leefbaarheid en veiligheid in Almelo

41

Inzet van de wijk GGD In onderstaande tabel is te zien hoeveel casussen de Wijk GGD in de periode april t/m december 2023 heeft opgepakt. Van de 71 casussen, zijn 35 casussen afgesloten. Tabel 1 Casuïstiek WijkGGD Aantal casuïstiek (april t/m dec 2023) Totaal Casus afgesloten met zorgopvolging voorliggende- of geïndiceerde zorg Casus zonder oplossing gestopt omdat mensen zelf zijn “verdwenen” na huuropzegging of verhuizing. -

Aantal 71 35 9

Vinger-aan-de-pols contact: Deze zijn weggezet, maar zijn zorgwekkend of de behandeling loopt nog niet zoals gewenst. Of de situatie blijft kwetsbaar: af en toe contact is gunstig om terugval of te voorkomen of verergering vroegtijdig te signaleren en bespreekbaar te maken met cliënt, omgeving, wijkcoach of procesmanager.

Nog actieve betrokkenheid Overig Adviesgesprekken; met o.a. wijkcoaches, woningbouw, politie.

17 60+

De Wijk GGD-er staat ook in verbinding met het meldpunt zorgwekkend gedrag. Het aantal meldingen bij dit meldpunt is van 62 in de eerste helft van 2023 gestegen naar 192 in de tweede helft van het jaar. Deze stijging is al een aantal jaren zichtbaar. Meerdere factoren dragen bij aan de stijging van het aantal meldingen bij het meldpunt. Door de inzet van de Wijk GGD-er wordt gekeken of de lokale zorgstructuur zodanig versterkt kan worden, zodat deze meldingen vroegtijdig opgepakt worden voordat escalatie van overlast of veiligheid ontstaat. Eerste inventarisatie AVE 3 en 4 casuïstiek Ten tijde van schrijven van deze jaarverantwoording zijn er 194 lopende zaken bij procesmanagement, die zich in AVE 3 bevinden. Daarvan zijn 44 zaken geplaatst op de TOPX. Dit is een lijst van veelplegers en personen die regelmatig in aanraking komen met justitie. Strategisch doel 2: Jeugd en Veiligheid Aantal E35 meldingen In onderstaande grafiek is te zien hoe de meldingen van jeugdoverlast zich de afgelopen jaren hebben ontwikkeld.

42

Figuur 2 Melding overlast jeugd

Te zien is dat het aantal meldingen niet onder het niveau van voor corona ligt. Om meer in te zoomen op de aard en omvang van deze meldingen, is het fenomenenonderzoek 'risico-jongeren' uitgevoerd. Daarin is inzichtelijk gemaakt in welke wijken een aanpak wenselijk is. Zie figuur hieronder:

Bron: Eindrapport Beke onderzoek De binnenstad en delen van de Schelfhorst, de Wierdensehoek en De Riet komen ook in de politiemeldingen over jeugdoverlast naar voren. Het verdiepende onderzoek naar risico-jongeren zal meer inzicht geven in de aard en omvang van de risico's. Gevoel van onveiligheid door jongeren In het onderzoek Leefbaarheid en veiligheid in Almelo 2023 is ook gekeken naar ervaren overlast en gevoelens van onveiligheid door jongeren. Hierin is naar voren gekomen dat 55% van de respondenten een gevoel van onveiligheid ervaart op locaties waar jongeren rondhangen. Zie onderstaande figuur.

43

Figuur 4 Top 3 Onveiligheidsgevoel

Bron: Kennispunt Twente - Leefbaarheid en veiligheid in Almelo Jongeren gekenmerkt als hoog risicojongere Een op de twintig Almelose jongeren loopt een verhoogd risico om in de drugscriminaliteit te belanden. Met dit percentage scoort Almelo ongeveer gelijk met het landelijk gemiddelde (5%) en boven het provinciale gemiddelde (4,2%). Voor Enschede en Hengelo – twee nabijgelegen en vergelijkbare gemeenten – is het percentage jonge aanwas hoger dan in de gemeente Almelo (respectievelijk 5,9% en 5,8%).

44

Strategisch doel 3: Partners en Veiligheid Samenwerking WijkGGD Tegelijkertijd met de pilot Wijk GGD voert het lectoraat Social Work van het Saxion een onderzoek uit naar de inzet van de Wijk GGD. Binnen dit onderzoek is een aantal stakeholders geïdentificeerd die binnen de Almelose zorgstructuur samenwerken met de Wijk GGD. Om zicht te krijgen op de huidige samenwerking is een 0meting gehouden tijdens een stakeholderoverleg in 2023. Hiervoor is een vragenlijst ingevuld door 10 partners: Avedan (1x), Sint Joseph (1x), Politie (1x), Gemeente (2x), Huisarts (1x), GGD (2x) , Beter Wonen (1x), Dimence (1x). Deze partners hebben een rapportcijfer gegeven aan een aantal voorgelegde thema’s (zie grafiek). De vraag was telkens: In hoeverre bent u tevreden over onderstaande thema’s wat betreft de zorg en ondersteuning van mensen met verward gedrag in de gemeente Almelo? De scores liggen tussen 5,6 en 6,6 hetgeen betekent dat de huidige situatie een krappe voldoende krijgt. Figuur 5 Rapportcijfers thema's

Bron: Saxion - 0-meting Wijk GGD

De samenwerking kan dus beter. Dit is het derde strategische doel van het programma. De inspanningen zijn gericht op het organiseren van meer gezamenlijke inzet van de partijen voor inwoners met veiligheidsrisico’s. Netwerkbijeenkomsten In 2023 hebben drie netwerkbijeenkomsten plaatsgevonden. Twee waren in het kader van de AVE en één voor de samenwerking jeugd en veiligheid. Deze bijeenkomsten zijn erop gericht om de samenwerking tussen partners te versterken als het gaat om het bieden van de juiste zorg en ondersteuning aan kwetsbare inwoners en jeugd die een veiligheidsrisico vormen. Het spreken van dezelfde taal en het werken aan de juiste interventies is daarbij cruciaal. Vooral omdat de overlast door personen met verward gedrag steeds toeneemt. Dat is ook te zien in onderstaande grafiek.

45

Figuur 6 Aantal melding van overlast door personen met verward gedrag

De geconstateerde stijging in het aantal meldingen ondersteunt de dringende noodzaak tot een adequate verwerking en opvolging van deze meldingen. Het regionale Meldpunt onbegrepen gedrag zorgt voor die verwerking. In de domeinoverstijgende samenwerking in veiligheidsregio Twente werken de partijen aan een verbetering van de opvolging van de meldingen. De subsidie vanuit het Actieprogramma Grip op Onbegrip geeft de partijen, waaronder de gemeenten, daarvoor een stevige impuls. Recidive Huis van Herstel In Nederland recidiveert 47% binnen twee jaar na vrijlating en 27,1% belandt binnen twee jaar weer in de cel. Binnen zes jaar na vrijlating is ruim 70% van de ex-gedetineerden opnieuw veroordeeld en bijna 50% opnieuw opgesloten. Binnen het Huis van Herstel ligt het recidive-percentage vooralsnog op een veelbelovende 17%. Vooralsnog, omdat er nog te weinig deelnemers zijn uitgestroomd om van harde cijfers en een trend te kunnen spreken. De resterende twee jaar van de pilot moeten hierin een beter inzicht geven.

46

2.1.4 Programma Economie en arbeidsmarkt 2.1.4.1 Meerjarige programmaopgaven Algemeen Onze economie en arbeidsmarkt zijn belangrijke pijlers voor onze welvaart. We willen een stad in balans zijn. Voor deze opgave zet het programma Economie en Arbeidsmarkt zich in. Afgelopen jaar hebben we met een klein team gewerkt aan een aantal nieuwe plannen die bijdragen aan de sterke en veerkrachtige economie die we willen zijn. Hierbij wordt nauw samengewerkt met onze lokale partners, Twentse gemeenten en de provincie. De uitvoering van deze plannen doen we samen met de collega's uit de uitvoeringseenheden en andere programma's. De opgave strekt zich uit over een groot aantal jaren, waarbij we bij de uitvoering van de programmadoelen ons richten op de periode 2022 – 2026.