bijlage 2 bij RB 3 - Ontwerp Detailhandelsvisie Almelo 5-9-2025

ONTWERP DETAILHANDELSVISIE GEMEENTE ALMELO

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

INHOUD 1. Inleiding & visie

3

2. Samenvatting beleidsregels

8

3. Beleid op onderdelen

18

4. Beleid per gebied

41

5. Uitvoering

53

Bijlagen

62

2

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

1| INLEIDING EN VISIE Dit hoofdstuk bevat de belangrijkste ambities en visie van Almelo als geheel en specifiek voor de detailhandel. Dit hoofdstuk schetst in grote lijnen het toekomstbeeld.

3

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

Een stad met grote ambities en opgaven De stad Almelo heeft de ambitie om zich de komende jaren te ontwikkelen tot een sociaal sterke, economisch veerkrachtige en toekomstbestendige stad. In de recent vastgestelde Perspectiefnota 2026-2029 ligt de nadruk op het versterken van gezonde en leefbare buurten, het stimuleren van werkgelegenheid, met name in de hightechsector, en het bouwen van nieuwe, groene en levendige woonwijken. Ondanks financiële uitdagingen door teruglopende rijksbijdragen blijft Almelo investeren in onderwijs, cultuur, zorg en economie. De stad wil een plek zijn waar inwoners meedoen, elkaar helpen en zich kunnen ontwikkelen, met zorg die dichtbij en betaalbaar blijft.

Meer inwoners en bezoekers

We willen de demografie van de stad meer in balans brengen door veel woningen te bouwen. Jongeren en starters willen we aantrekken en behouden. Ook willen we de regiofunctie voor Noordwest-Twente behouden en versterken. Deze ambities vertalen zich in concrete gebiedsplannen en ontwikkelingen, zoals de gebiedsontwikkeling Aalanderveld en de Spoorzone met deelgebieden Westerdok, Kanaalpark, Kerkelanden, Intercityknoop, Laan van De Hoop en Achter de Molen. Op basis van de woningbouwplannen en ambities maakt Almelo op termijn een grote schaalsprong: van momenteel bijna 75.000 inwoners naar ruim 100.000 inwoners rond 2050. Specifiek voor de binnenstad zou het wenselijk zijn om een betere balans te krijgen in de leeftijdsgroepen. Een betere balans in leeftijdsgroepen draagt bij aan een dynamischer straatbeeld, stimuleert het gebruik van voorzieningen en versterkt de gewenste reuring in de binnenstad.

Breder belang van de detailhandelssector

Een dergelijke schaalsprong vraagt veel van de stad en de fysieke ruimte. Om alle woningbouwambities te kunnen realiseren moet slim en efficiënt worden omgegaan met de beschikbare ruimte, die schaars is. De belangrijkste ruimtevragers, zoals woningen, openbare ruimte en mobiliteit, moeten in goede balans worden geprogrammeerd voor

een optimaal woon, werk en ondernemersklimaat. In deze transitie speelt de detailhandelssector een belangrijke rol. Een aantrekkelijk, toekomstbestendig en goed gespreid winkelaanbod draagt niet alleen bij aan economische groei, maar ook aan levendige buurten, een sterke binnenstad en een positief vestigingsklimaat voor zowel inwoners als bedrijven. Met de geplande groei naar ruim 100.000 inwoners en de versterking van de regiofunctie is het noodzakelijk om het voorzieningenaanbod en daarmee ook de detailhandelsvisie, tijdig af te stemmen op de toekomstige vraag. Nieuwe trends in koopgedrag, de opkomst van online verkoop en de schaarse fysieke ruimte vragen om keuzes die richting geven en zorgen voor een samenhangend geheel van winkelgebieden en voorzieningen. Een goed afgestemde detailhandelsvisie is een onmisbare schakel in de integrale visie en beleidscyclus van de gemeente Almelo. Naarmate de stad groeit, groeit ook de behoefte aan aantrekkelijke en toekomstbestendige voorzieningen. Winkels zijn niet alleen belangrijke dagelijkse functies; zij bepalen in hoge mate de leefkwaliteit, beleving en aantrekkingskracht van buurten en de stad als geheel. Een levendige, compacte en aantrekkelijke binnenstad versterkt het vestigingsklimaat en draagt bij aan het behouden van jongeren, het aantrekken van nieuwe bewoners en het stimuleren van economische vitaliteit.

Een aantrekkelijk en toekomstbestendig buurt of wijkcentrum straalt ook positief uit naar de kwaliteit van de woonomgeving en heeft aantoonbaar positieve effecten op de welvaart en het welzijn in de directe omgeving.

4

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

Conclusies analyse

Uit de analyse blijkt dat inwoners in Almelo in grote mate de boodschappen in de eigen woonomgeving doen. Vergelijkbaar met landelijke trends neemt het winkelaanbod in de dagelijkse sector in Almelo toe. Dit zit zowel in schaalvergroting van reguliere supermarkten als in toevoeging van nieuwe gemaks en doelgroepsupermarkten. De groei van het dagelijkse winkelaanbod volgt de groei van het aantal inwoners. Vanwege de schaalsprong die Almelo gaat maken ontstaat behoefte aan nieuwe dagelijkse winkelmeters. In deze detailhandelsvisie voorzien we hierin door drie zoekgebieden voor nieuwe buurtcentra aan te wijzen en bestaande supermarkten de ruimte te geven te moderniseren en/of te verplaatsen. Niet alleen vanuit economisch perspectief, maar juist ook vanuit de leefbaarheid en reistijden. Voor recreatief winkelen zijn inwoners in Almelo steeds meer georiënteerd op Hengelo, Enschede en het internet. De binnenstad heeft een regiofunctie voor Noordwest-Twente, maar dit staat wel onder druk. Dit heeft er voor gezorgd dat vooral het winkelaanbod in de binnenstad al jaren krimpt. Mede door het inzetten op een compact en aantrekkelijk centrumgebied, met alle investeringen die daar mee samenhangen, is de leegstand de laatste jaren gedaald. Veel leegstaande winkelpanden zijn getransformeerd naar woningen.

Leegstand blijft echter nog steeds een aandachtspunt, evenals de algehele aantrekkelijkheid. Dit betekent dat het reeds ingezette visie voor de binnenstad geïntensiveerd moet worden om de uitdagingen in de toekomst aan te kunnen. Ook voor doelgerichte aankopen zijn inwoners van Almelo in de regio Noordwest-Twente sterk op Hengelo en Enschede georiënteerd. Er vloeien relatief veel bestedingen af. Toch heeft Almelo veel winkels die doelgericht worden bezocht, zowel op de Lifestyle Boulevard maar ook veel op solitaire locaties zoals op bedrijventerreinen. Dit laatste is een punt van aandacht. Versnippering draagt immers niet bij aan combinatiebezoeken en zorgt ook voor ongewenste ruimteclaims op bedrijventerreinen (waar ook behoefte is aan bedrijven). Al met al heeft Almelo een goede detailhandelsstructuur die in balans is en redelijk complementair aan elkaar is op basis van drie bezoekmotieven: boodschappen doen, recreatief winkelen en doelgerichte aankopen. Het is belangrijk dat de complementariteit tussen de winkelgebieden behouden blijft. Daar voorziet deze detailhandelsvisie in.

De invloed van online winkelen

Internet blijft een belangrijk aankoopkanaal dat invloed heeft op de fysieke winkelruimte. Het heeft niet alleen geleid tot krimp van het winkelaanbod, maar vraagt ook om nieuwe vestigingseisen. Steeds meer online winkels openen immers een fysieke vestiging en vice versa. Toch zijn daar grenzen aan, aangezien de online bestedingen in diverse sectoren, zoals media en doehetzelf, een plafond hebben bereikt. De afhaal en bezorgeconomie, deels bepaald door online oriëntatie, heeft de laatste jaren een vlucht genomen, wat soms leidt tot negatieve effecten op de omgeving. De vraag is hoe het nieuwe evenwicht eruitziet en hoe Almelo daar ruimtelijkfunctioneel op moet inspelen.

Van analyse, naar visie, naar beleid, naar actie!

Er is een uitgebreid proces doorlopen om te komen tot deze detailhandelsvisie. We zijn gestart met een analyse, opgesteld door BRO (zie bijlage), waarin op gedetailleerd niveau is beschreven hoe de detailhandel in Almelo ervoor staat en hoe nieuw beleid kan inspelen op trends en kansen. Rekening houdend met bestaande visies en beleidsdocumenten zijn in het analysedocument aanbevelingen gedaan. Het analyserapport is zowel intern (binnen de gemeente) als extern (met ondernemers, vastgoedeigenaren en bewoners) besproken, zodat de analyse breed wordt gedragen. Op basis daarvan en op basis van flankerende beleidskaders is de visie op de detailhandel geschetst. De visie richt zich op de grotere lijnen en lange termijn: het versterken van winkelgebieden die passend zijn bij de schaalsprong van Almelo, het bieden van ruimte aan ondernemers en vastgoedeigenaren binnen afgebakende winkelgebieden om in te spelen op trends, en het versterken van de complementariteit binnen de detailhandelsstructuur. Het gaat hierbij niet om specifieke maatregelen, maar om een koersbepalend beeld dat richting geeft aan alle beslissingen en ontwikkelingen binnen het detailhandelslandschap. De analyse en visie zijn vertaald naar beleid. Het beleid bevat concrete beleidsdoelen en beleidsregels. Het is operationeel van aard en biedt handvatten voor de dagelijkse praktijk.

Het beleid bepaalt de kaders waarbinnen de visie wordt uitgevoerd, met aandacht voor de juridische, ruimtelijke en economische implicaties. Dit omvat het grootste deel van dit document. Gekozen is om per thema en per winkelgebied duidelijke doelen te formuleren met daaraan gekoppeld specifieke regels. Hierdoor kunnen initiatieven objectief getoetst worden aan

5

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

deze nieuwe detailhandelsvisie en ontstaat duidelijkheid voor marktpartijen waar kansen liggen voor investeringen.

Uitvoering en samenwerking

Visie en beleid zijn belangrijk, maar het valt of staat bij de uitvoering. Daarin heeft de gemeente een belangrijke rol, maar wordt ook een beroep gedaan op marktpartijen. Alleen in goede samenwerking kunnen ambities en doelen worden verwezenlijkt. In dit document is een uitvoeringshoofdstuk opgenomen met specifieke acties en maatregelen, voorzien van globale planning en betrokken stakeholders. De uitvoering wordt afgestemd binnen de gemeente en met ondernemers en vastgoedeigenaren.

Er gebeurt al veel in Almelo

Het blijft niet alleen bij mooie woorden. De uitvoering is al in volle gang. De stad is zichtbaar in transitie. Er verrijzen nieuwe woonwijken, de binnenstad wordt opnieuw ingericht en bedrijventerreinen worden toekomstbestendig gemaakt. Stuk voor stuk investeringen in een sterke, gezonde en leefbare stad. Ook marktpartijen investeren fors in de Almelose winkelgebieden. Denk aan de modernisering en gevelverbetering van de Lifestyle Boulevard en de revitalisatie van De Gors en de komst van een nieuwe Aldi supermarkt in dit winkelgebied. Door de investeringen die gemeente Almelo doet in de binnenstad, de subsidiemogelijkheden én door de plannen die komen, weten winkelketens Almelo

weer meer te vinden. Delen van de openbare ruimte zijn vernieuwd, vastgoedeigenaren investeren in aantrekkelijkere gevels en ondernemers vernieuwen de winkel. Ook keren meer winkelketens terug. Zo is recent Shoeby weer terug gekomen aan de Grotestraat door winkelpanden samen te voegen tot één nieuwe moderne grote winkel. Langzaam aan verbetert het verblijfs- én vestigingsklimaat van de binnenstad door de herinrichting van de openbare ruimte (meer groen, meer zitplekken, moderne uitstraling) en revitalisatie gevelbeeld. Dit is ook economisch haalbaar, vanwege het groeiende economische draagvlak (meer inwoners) en welvaart (meer bestedingen).

Status onder de omgevingswet

De detailhandelsvisie is een thematisch, sectoraal beleidskader dat geldt voor het gehele grondgebied van de gemeente Almelo. In feite is deze herijkte detailhandelsvisie een uitwerking van de omgevingsvisie. Dit document heeft niet formeel de status ‘Programma’, vanwege de beslissingsbevoegdheid. Het is daarmee een regulier ‘beleidsdocument’ onder de omgevingswet, dat geldt als primair toetsingskader voor alle initiatieven op het gebied van detailhandel en in of nabij winkelgebieden. Ook geeft het document duidelijkheid aan marktpartijen waar geïnvesteerd kan worden (en waar niet).

6

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

Voornamelijk continuering van bestaand beleid

→ De Schelfhorst en De Maat / Aalderinkshoek verdienen herontwikkeling en intensiveringen met toevoeging van woningen. De andere buurt en wijkcentra krijgen de ruimte om vooral in kwalitatieve zin te verbeteren. → Voor de radialen, Nieuwstraat, Ootmarsumsestraat, Bornsestraat en Oranjestraat gaan we niet meer uit van volledige sanering van de winkelfunctie en transformatie naar een woonfunctie. Het nieuwe beleid gaat uit van meer maatwerk en verschillen tussen de radialen die recht doet aan het historische karakter van de straten, het economisch perspectief voor winkels én wensen vanuit ondernemers en vastgoedeigenaren. → Het beleid voor de Lifestyle Boulevard wordt in grote lijnen voortgezet, met brancherings- en maatvoeringsbeperkingen ter ondersteuning van de complementariteit met de binnenstad en wijkcentra. Wel is op het gebied van detailhandel in sport en dibevo brancheringsruimte gegeven, zodat voldaan wordt aan de Dienstenrichtlijn. → We onderstrepen nogmaals het belang van uitvoering. Ten opzichte van de vorige detailhandelsvisie zijn diverse nieuwe acties en maatregelen benoemd die moeten worden opgepakt na vaststelling van deze nieuwe detailhandelsvisie. Denk bijvoorbeeld aan het saneren van plancapaciteit op bedrijventerreinen, het aanscherpen van definities en het reguleren van supermarkten.

Grotestraat 72

Grotestraat 64

Ondernemers en vastgoedeigenaren hechten aan een betrouwbare overheid die consistent beleid voert. Deze detailhandelsvisie is een actualisatie van de detailhandelsvisie uit 2013. Veel beleidskeuzes en uitgangspunten worden gecontinueerd, zoals het concentreren van detailhandel in winkelgebieden die behoren tot de hoofdstructuur en het terugdringen van solitaire detailhandel op bedrijventerreinen, perifere locaties en kansarme locaties ten gunste van een compactere binnenstad. In deze nieuwe detailhandelsvisie zijn vooral bestaand ingezette beleidslijnen aangescherpt en verduidelijkt, specifiek voor detailhandel. De belangrijkste wijzigingen zijn als volgt: → We hebben de mogelijkheden voor detailhandel in de binnenstad aangescherpt op pand en gebiedsniveau. De termen kernwinkelgebied, dwaalmilieu, transformatiemilieu en radialen zijn duidelijk gedefinieerd. → Het toekomstig wenselijke winkelaanbod in de binnenstad is op basis van de analyse en visie duidelijker benoemd: we willen inzetten op meer kwaliteit in het midden en hoge segment winkels. → We streven ernaar dat inwoners hun boodschappen binnen loop en fietsafstand kunnen doen. Vanwege de schaalsprong wijzen we daardoor drie nieuwe zoekgebieden aan voor buurtcentra, met ten minste één moderne supermarkt en overig voorzieningenaanbod per buurtcentrum.

Deze keuze is op basis van de analyse verantwoord vanuit een goede ruimtelijke ordening.

Voor

Na

Voor

Na

7

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

2| SAMENVATTING BELEIDS REGELS Deze detailhandelsvisie bevat concrete beleidsregels die gebruikt worden bij toetsing van nieuwe detailhandels initiatieven. Zo zorgen we dat het winkelaanbod past bij de schaalvergroting van Almelo én bijdraagt aan een aan trekkelijke, duurzame en toekomstgerichte stad. Dit hoofdstuk bevat een samenvatting van de beleidsregels.

8

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

Samenvatting detailhandelvisie

Lokaal

Winkelaanbod

Bedrijven

Buurtcentra

Revitalisatie

Clustering

We zetten in op leefbare buurten en dorpen met winkels dichtbij, zodat inwoners vaker lokaal winkelen en de plaatselijke economie versterken.

Gezien de forse ontwikkeling van het aantal inwoners in de gemeente Almelo gaan we op zoek naar drie nieuwe buurtcentra.

Regulering

We beperken de juridisch planologische brancheringsmogelijkheden en/ of saneren de detailhandelsmogelijkheid waar dit ongewenst is.

We zetten in op verbetering van het winkelaanbod in de binnenstad van Almelo, gericht op de toekomstige inwoners (midden en hoog segment).

We zetten in op een herontwikkeling van de winkelcentra De Maat/ Aalderinkshoek en de Schelfhorst.

De vraag naar bedrijventerreinen is groot en de ruimte schaars. We gaan strenger om met winkels op bedrijventerreinen.

Concentratie van winkels is het uitgangspunt. Er wordt terughoudend omgegaan met nieuwe initiatieven buiten de hoofdstructuur.

9

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

2.1 Complementaire detailhandelsstructuur We zetten in op een economisch vitale en toekomst bestendige detailhandelsstructuur. Uitgangspunt is concentratie van winkels in of aansluitend aan de aangewezen concentratiegebieden. Ondernemers binnen de concentraties mogen innoveren en vernieuwen. Deze gebieden willen we behouden én versterken. Daarbuiten zijn we terughoudend met nieuwe initiatieven, maar blijft maatwerk mogelijk. Inwoners en bezoekers moeten in zowel kwantitatieve als kwalitatieve zin goed bediend worden met een ruim en divers winkelaanbod, zowel voor de dagelijkse boodschappen, voor recreatief winkelen én voor doelgerichte aankopen. We borgen de complementariteit tussen de winkelgebieden door deze bezoekmotieven als leidraad te nemen en te versterken.

Figuur 2: Toekomstige detailhandelsstructuur gemeente Almelo.

Detailhandelstructuur

Figuur 1: Detailhandelsstructuur toegelicht.

10

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

2.2 Binnenstad Almelo De detailhandelsvisie voor de binnenstad wordt grotendeels gecontinueerd. Op een aantal punten zullen we echter moeten versnellen om de opgaven aan te kunnen en de kansen te verzilveren. De binnenstad heeft een hoge prioriteit en verdient zowel kwantitatieve als kwalitatieve versterking, óók van de samenstelling en totale massa van de winkels. De binnenstad is zichtbaar in transitie. De openbare ruimte in de binnenstad is deels heringericht, wat resulteert in een aantrekkelijker verblijfsgebied. Ook vastgoedeigenaren en ondernemers investeren in de algehele kwaliteit. Meerdere panden hebben een aantrekkelijker gevelbeeld gekregen en bestaande en nieuwe ondernemers weten de binnenstad meer te vinden. De ambitie is om deze positieve kwaliteitstransitie de komende jaren verder door te zetten en te versnellen, zodat inwoners en bezoekers meer op de binnenstad georiënteerd zijn en het vestigingsklimaat voor ondernemers verbetert. Het leidende bezoekmotief voor de binnenstad is ‘recreatief winkelen’.

Figuur 3: Afbakening binnenstad Almelo – beleidstypen voor detailhandel.

→ Concentratie in het kernwinkelgebied en dwaalmilieu: Recreatieve winkels worden primair geconcentreerd in het kernwinkelgebied. Een compact winkelgebied is belangrijk om leegstand te verminderen en de aantrekkingskracht te vergroten. Naast het kernwinkelgebied is het dwaalmilieu aangewezen met als uitgangspunt functiemix. De detailhandelsfunctie is hier minder dominant, maar blijft aanwezig gericht op lokale ondernemers en unieke concepten. Een te krap winkelgebied is immers niet wenselijk, om ook differentiatie in huurprijs en ondernemerschap te kunnen blijven bieden. → Saneren (recreatief) winkelaanbod elders: om het recreatieve winkelaanbod in het kernwinkelgebied en dwaalmilieu toekomst te geven,

11

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

gaan we kritischer om met nieuwvestiging van recreatief winkelaanbod elders. In de radialen gaan we strenger om met nieuwvestiging van dit type detailhandel. Wel behouden de radialen Oranjestraat en Bornsestraat een functie in de detailhandelsstructuur op het gebied van boodschappen doen en doelgericht winkelen. De recreatieve winkelfunctie wordt juridisch gesaneerd. In het transformatiemilieu wordt de winkelfunctie volledig gesaneerd en zien we meer perspectief voor nietwinkelfuncties, zoals wonen of werken. Op bedrijventerreinen en andere solitaire locaties gaan we ook strenger om met het toestaan van nieuwe detailhandel. Ook gaan we aan de slag met het actief saneren van ongewenste plancapaciteit. → Versterking kwalitatief recreatief winkelaanbod: Focus op het toevoegen van recreatieve winkels in het midden en hogere segment, met behoud van discountaanbod. Meer functiemix en vermenging van functies (blending) stimuleren we binnen het kernwinkelgebied en dwaalmilieu. Verbreding in het winkelaanbod en meer kwaliteit voorziet in een behoefte, aangezien de woningbouw in en rond de binnenstad inzet op meer midden en hogere inkomensgroepen.

→ Verbetering randvoorwaarden: Aandacht voor aantrekkelijke openbare ruimte die uitnodigt tot verblijven in de binnenstad. Deze randvoorwaarden vragen extra aandacht in de binnenstad omdat ze nu niet op orde zijn. Ze moeten op orde zijn om winkelaanbod economisch goed te kunnen laten functioneren. Het zorgt er voor dat inwoners meer gebonden zijn aan de eigen binnenstad en voorkomt verdere afvloeiing naar andere winkelgebieden in de regio en kan online aankopen dempen. → Meer diversiteit in doelgroepen in de binnenstad: Voor het creëren van een levendige en bruisende binnenstad is een meer diverse samenstelling van bewoners wenselijk. Het is belangrijk om in het woningaanbod nadrukkelijk rekening te houden met verschillende doelgroepen, zoals jongvolwassenen, gezinnen, expats en andere groepen. In onze woningbouwprogrammering en bij de transformatie van winkelpanden naar woningen zetten we daarom in op het realiseren van woonruimte die aansluit bij deze diverse doelgroepen.

12

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

2.3 Buurt en wijkcentra en buurtsteunpunten De buurt en wijkcentra zijn de lokale ontmoetingsplekken voor inwoners. De winkels voorzien primair in het bezoekmotief ‘boodschappen doen’ en andere frequent benodigde aankopen of diensten. De buurt en wijkcentra vervullen een belangrijke sociaalmaatschappelijke rol. Het zijn de motors van de lokale leefbaarheid. Vanwege de diverse opgaven willen we investeren in toekomstbestendige en moderne buurt en wijkcentra. We kiezen voor de volgende doelen en acties. → Toevoeging nieuwe buurtcentra: Vanwege de woningbouw en bevolkingsgroei ontstaat behoefte aan nieuwe buurtcentra ter hoogte van Aalanderveld, Indië Almelo/Spoorzone en Het Weggeler. Nieuwe inwoners in deze gebieden zorgen niet alleen voor extra economisch draagvlak, maar moeten ook boodschappen kunnen doen binnen korte reistijd van de eigen woning. De definitie van een buurtcentrum hangt samen met de omvang en samenstelling van het aanbod en daarmee de verzorgingsfunctie. Dit is gedefinieerd in figuur 5. Voor een goed functionerend buurtcentrum is een bepaald draagvlak aan inwoners essentieel. Uitgangspunt daarbij is dat een buurtcentrum pas rendabel en leefbaar kan opereren bij een minimale bewonersomvang van circa 3.500 extra inwoners.

Idealiter groeit dit draagvlak door naar ongeveer 7.500 inwoners, waarmee een robuuste basis ontstaat voor een breed aanbod aan dagelijkse voorzieningen. → Modernisering supermarkten: Uitbreiding en modernisering van bestaande supermarkten in de buurt en wijkcentra is gewenst, om beter aan de behoeften van inwoners te voldoen → Versterken functiemix en randvoorwaarden: Een verbreding van de functiemix is gewenst, zodat de ontmoetings en verblijfsfunctie versterkt wordt. Dit hangt samen met versterking van de randvoorwaarden, zoals bereikbaarheid, parkeren, uitstraling, vergroening, schoon, heel, veilig én samenwerking. Maar ook met combinaties met nietwinkelfuncties, zoals diensten, onderwijs, zorg en andere sociaalmaatschappelijke activiteiten en evenementen.

→ Intensivering ruimtegebruik: De kwaliteit en uitstraling van veel buurt en wijkcentra moet verbeteren. Deze opgave willen we combineren met het toevoegen van woningen in buurt en wijkcentra om de leefbaarheid en economisch functioneren te verbeteren. Door de verschillende opgaven en kansen aan elkaar te koppelen, kunnen we in samenwerking met ondernemers en vastgoedeigenaren buurt en wijkcentra integraal aanpakken. → Behouden buurtsteunpunten: De buurtsteunpunten zijn niet langer perspectiefrijk voor detailhandel. Nieuwe detailhandel is hier niet gewenst. Wel blijven de concentraties belangrijk voor de leefbaarheid en lokale economie. Andere publieksfuncties, zoals horeca, diensten en maatschappelijke voorzieningen zijn hier wel gewenst.

13

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

2.4 Radialen De radialen vertegenwoordigen ieder een eigen uniek karakter en stukje DNA van Almelo. Deze historische, sociaalmaatschappelijke én economische waarde willen we koesteren en waar mogelijk versterken. Tegelijkertijd is het toekomstperspectief van detail handel op sommige plekken matig of beperkt en willen we de complementariteit met de binnenstad versterken. De radialen zijn vooral bedoeld voor boodschappen doen en doelgerichte aankopen.

Maatwerk

We kiezen enerzijds voor een ondernemersgerichte aanpak voor maatwerk. Er zijn zowel mogelijkheden voor versterking van dagelijkse en doelgerichte winkels als voor transformatie naar wonen. Veel ondernemers zijn immers ook vastgoedeigenaar.

Beperken recreatieve winkelfunctie

Anderzijds gaan we nieuwvestiging of uitbreiding van ‘recreatief winkelaanbod’ voorkomen om de complementariteit met de binnenstad te versterken. Hiervoor passen we het omgevingsplan aan. Op basis van vrijwilligheid verleiden we ondernemers te verplaatsen naar het compacte winkelhart van de binnenstad.

14

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

2.5 Lifestyle Boulevard en perifere detailhandel De Lifestyle Boulevard is onderdeel van de detailhandelsstructuur en het belangrijkste concentratiegebied voor aanbod in de categorie doelgericht winkelen. Met perifere detailhandel bedoelen we alle winkels en detailhandelsactiviteiten buiten de hiervoor genoemde winkelgebieden die behoren tot de hoofdstructuur. → Concentratie Lifestyle Boulevard: We willen het doelgerichte winkelaanbod zoveel mogelijk concentreren op de Lifestyle Boulevard. De huidige branchering en minimale maat blijven gehandhaafd om de complementariteit met andere centra te kunnen blijven borgen. Slechts een beperkte brancheverruiming is gewenst. → Saneren plancapaciteit buiten detailhandelsstructuur: Een focus op concentratie in centrumgebieden, betekent dat terughoudend wordt omgegaan met nieuwe initiatieven buiten de hoofdstructuur. Op dit moment zijn er echter nog diverse juridischplanologische mogelijkheden voor verschillende soorten detailhandel toegestaan op bedrijventerreinen en elders op verspreide locaties. Niet al deze detailhandel is ongewenst (zie maatwerkkader, paragraaf 3.5).

We willen voorkomen dat vrijkomende ruimte op ongewenste locaties wordt ingevuld met winkels die we eigenlijk in de concentratiegebieden willen hebben. Om dit te voorkomen gaan we de juridischplanologische brancheringsmogelijkheden beperken en/of de detailhandelsmogelijkheid volledig saneren. In het uitvoeringshoofdstuk is de aanpak en fasering verder uitgewerkt. Dit onderwerp is één van de speerpunten van de uitvoering. → Concentreren automotive: winkels op het gebied van auto’s willen we concentreren op bedrijventerrein Twentepoort. Ook deze sector heeft profijt via synergiewerking als ze bij elkaar zitten in één compact gebied. Dit betekent dat we op andere plekken winkels in auto’s (auto’s, boten en caravans, ABC) beperken.

2.6 Detailhandel als onder geschikte nevenactiviteit Detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit bij bedrijven buiten de hoofdwinkelstructuur willen we zoveel mogelijk beperken. Onder voorwaarden is via maatwerk ondergeschikte detailhandel mogelijk. Voorwaarden zijn dat de detailhandelsactiviteit moet aansluiten bij de hoofdactiviteit, de detailhandelsactiviteit maximaal 25 m² wvo betreft en het pand geen winkeluitstraling heeft. Wel sluiten we ondergeschikte detailhandel bij groothandelsbedrijven volledig uit. Regels omtrent nevenassortiment bij winkels in de periferie worden geüniformeerd én aangescherpt om de

complementariteit met de reguliere winkelgebieden te versterken en coherent en systematisch te handelen in het kader van de Dienstenrichtlijn. We gaan uit van maximaal 10% van het winkelverkoopvloeroppervlak, tot maximaal 100 m² wvo per vestiging.

15

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

2.7 Kringloopwinkels Kringloop en tweedehandswinkels voorzien in de behoefte van onze inwoners en dragen bij aan werkgelegenheid, ook voor inwoners met een arbeidsachterstand. Wel gelden bepaalde vestigingsvoorwaarden. We gaan terughoudend om met vestiging buiten de detailhandelsstructuur, zoals op bedrijventerreinen.

2.8 Detailhandel op traffic locaties en tankstations Ondergeschikte detailhandel op trafficlocaties en tankstations blijft mogelijk, maar wel binnen bepaalde kaders. Vergelijkbaar met ondergeschikte detailhandel bij bedrijven geldt een maximum van 25 m² wvo per tankstation of andere trafficlocatie.

2.9 Blurring en blending In de binnenstad én de buurt en wijkcentra willen we blending optimaal stimuleren. Blurring is toegestaan conform de wettelijke eisen die zijn gesteld in de Alcoholwet. Verruiming van de mogelijkheden is goed voor het ondernemerschap, de uniciteit en

de leefbaarheid. Op perifere locaties blijven brancherings en maatvoeringsbeperkingen gelden ten gunste van de complementariteit. Dit betekent dat blurring en blending hier uitsluitend binnen de toegestane brancheringsruimte mogelijk is.

2.10 Afhaal en bezorgeconomie Het beleid maakt onderscheid tussen afhaal en bezorgactiviteiten. Beiden hebben ook verschillende ruimtelijke effecten. → Beleid voor afhalen: Afhaalpunten (met en zonder showroom) willen we zoveel mogelijk concentreren in centra, vanwege combinatiebezoek. Alleen afhaalpunten (zonder showroom) zijn bij uitzondering mogelijk op trafficlocaties.

→ Beleid voor bezorgen: We willen de negatieve effecten van de bezorgeconomie voorkomen. Winkels met een substantiële bezorgactiviteit zouden gesitueerd moeten zijn aan bijpassende infrastructuur. De randen van centrumgebieden zijn daarvoor vaak het meest geschikt.

2.11 Winkelopeningstijden Aangezien de Winkeltijdenverordening recentelijk is verruimd, is op dit moment geen aanleiding om het nóg verder te verruimen. We handhaven de huidige regeling.

16

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

2.12 Warenmarkten en ambulante handel We willen de warenmarkt in de binnenstad van Almelo bij elkaar houden en waar mogelijk versterken als een terugkerende activiteit in de binnenstad. De ambulante handel dient een positieve aanvulling te zijn op de bestaande winkelgebieden en kwaliteit toe te voegen. Er wordt nader onderzocht of een andere inrichting resulteert in betere synergie tussen de handelaren, winkeliers en horeca onder-

nemers. Het aantal standplaatsen in de gemeente wordt gemaximeerd, met vooraf duidelijk bepaalde locaties. Op basis van objectieve en ruimtelijk relevante criteria worden standplaatsvergunningen op gezette tijden en voor een gelimiteerde periode verleend via een puntensysteem. Het standplaatsenbeleid moet op basis van nieuwe jurisprudentie geactualiseerd worden.

2.13 Inclusie en duurzaamheid Onze winkelgebieden moet voor iedereen toegankelijk zijn, ook mensen die minder mobiel zijn of beperkingen hebben. We willen samen met vastgoedeigenaren het winkelvastgoed verduurzamen. Dit verlaagt ook de energierekening van ondernemers. Naast goedkoop discountaanbod, willen

we ook meer aanbod dat inzet op hoogwaardige kwaliteit en duurzaamheid. Door te investeren in de ontmoetingsfunctie van de winkelgebieden kan ook de sociale cohesie en leefbaarheid in de wijken vergroot worden.

2.14 Toelichting bronnen en methoden Deze detailhandelsvisie heeft een uitgebreide analyserapportage als bijlage. De analyse bevat meerdere bronnen en processen. → Locatus: de aanbod en leegstandsdata is gebaseerd op Locatus. Dit is de landelijk geaccepteerde bron voor winkeldata. De leegstandscijfers hebben niet alleen betrekking op winkelleegstand, maar ook op leegstand van andere publieksfuncties. De peildatum betreft het eerste kwartaal van 2025. → Gemeente Almelo / CBS: de bevolkingsprognoses zijn gebaseerd op de woningbouwplannen en ambities en zijn intern afgestemd met de gemeente Almelo. → Koopstromenonderzoek 2023: eind 2023 is grootschalig onderzoek gedaan naar het koop en bezoekgedrag in OostNederland. Deze gegevens, specifiek voor Almelo, zijn toegepast voor de duiding én de kwantitatieve berekeningen. . → Gesprekken winkelgebieden: in maart 2025 zijn als onderdeel van de participatie gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van alle winkelgebieden in Almelo en de grotere landelijke

supermarktorganisaties. Doel van deze gesprekken was het ophalen van wat er speelt: wat gaat er goed, waar liggen opgaven, wat zijn de wensen. In juni is de conceptvisie met dezelfde mensen besproken en getoetst op draagvlak. Zie ook de participatiebijlage. → Schouw: in februari 2025 heeft het projectteam van BRO een schouw gedaan. Alle winkelgebieden zijn bezocht en getoetst op diverse kwalitatieve aspecten. Dit is meegenomen in het algehele oordeel over het perspectief per winkelgebied. Op dit moment zijn ook de foto’s gemaakt.

17

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

3| BELEID OP ONDERDELEN In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste nieuwe beleidsdoelen voor de detailhandel in de gemeente Almelo beschreven. Veel doelen betreffen continuering van bestaand beleid, maar op basis van nieuwe trends en ontwikkelingen is ook beleid gemaakt voor nieuwe thema’s, zoals de afhaal en bezorgeconomie en blending. Daar waar beleidsdoelen afwijken van eerdere c.q. bestaande beleidskaders, is dat expliciet vermeld en toegelicht.

18

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

3.1 De Almelose detailhandelsstructuur Beleidsdoel

We zetten in op een economisch vitale en toekomstbestendige detailhandelsstructuur. Uitgangspunt is concentratie van winkels in of aansluitend aan de aangewezen concentratiegebieden. Ondernemers binnen de concentraties mogen innoveren en vernieuwen. Deze gebieden willen we behouden én versterken. Daarbuiten zijn we terughoudend met nieuwe initiatieven, maar blijft maatwerk mogelijk. Inwoners en bezoekers moeten in zowel kwantitatieve als kwalitatieve zin goed bediend worden met een ruim en divers winkelaanbod, zowel voor de dagelijkse boodschappen, voor recreatief winkelen én voor doelgerichte aankopen. We borgen de complementariteit tussen de winkelgebieden door deze bezoekmotieven als leidraad te nemen en te versterken.

Boodschappen doen vindt plaats in de buurt

en wijkcentra én radialen op loop en fietsafstand. De bestaande centra voorzien hierin, maar er zijn wel opgaven. Diverse supermarkten binnen de bestaande structuur komen in aanmerking voor uitbreiding en modernisering. Tegelijkertijd is er in zowel kwantitatieve als kwalitatieve zin behoefte aan drie nieuwe buurtcentra, om ook toekomstige inwoners te kunnen voorzien in boodschappenaanbod dicht bij huis. In de toekomstige detailhandelsstructuur zijn enkele zoekgebieden aanwezen, namelijk ter hoogte van Aalanderveld, Indië Almelo/ Spoorzone en Het Weggeler.

Recreatief winkelen vindt plaats in de binnenstad van Almelo. Een dagje kijken en vergelijken in combinatie met gezellige horeca en praktische diensten. Winkels op het gebied van mode, sport, speelgoed, media en hobby voeren de boventoon. Ook warenhuizen, discountwinkels, winkels in huishoudelijke artikelen en tweedehands(kleding)winkels zijn belangrijk voor de binnenstad. Conform de koers van de binnenstad blijven we inzetten op een compact winkelhart met daarbinnen weinig leegstand.

Doelgericht winkelen vindt primair plaats op de

Lifestyle Boulevard. Het accent ligt hier op aankopen ‘in/om het huis’ in combinatie met lifestyle gerichte aankopen in grootschalige vrijetijdswinkels die niet

19

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

inpasbaar zijn in de binnenstad. Daarnaast zijn ook de radialen een belangrijke opvanglocatie voor meer doelgerichte aankopen in diverse soorten winkels en andere voorzieningen. De goede bereikbaarheid en het makkelijk (kort) parkeren voor de deur zijn daarvoor belangrijke randvoorwaarden. Op solitaire locaties en op bedrijventerreinen zijn onder bepaalde voorwaarden doelgerichte winkels mogelijk. We gaan hier terughoudend om met nieuwe initiatieven. Twentepoort is het concentratiegebied voor automotive.

Figuur 4: Toekomstige detailhandelsstructuur gemeente Almelo

20

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

3.2 Buurt en wijkcentra en buurtsteunpunten Beleidsdoel

Versterken van de boodschappenfunctie door modernisering van supermarkten en eventueel toevoeging van (winkel)aanbod dat het boodschappenprofiel versterkt. Een verbreding van de functiemix is gewenst, zodat de ontmoetings en verblijfsfunctie versterkt wordt. Dit hangt samen met versterking van de randvoorwaarden, zoals bereikbaarheid, parkeren, uitstraling, vergroening, schoon, heel, veilig én samenwerking. Maar ook met combinaties met nietwinkelfuncties, zoals diensten, onderwijs, zorg en andere sociaalmaatschappelijke activiteiten en evenementen. We willen de woonfunctie aanzienlijk versterken door de hoogte in te gaan, zodat de winkelgebieden intensiever worden gebruikt. We wijzen drie zoekgebieden aan voor nieuwe buurtcentra, namelijk ter hoogte van Aalanderveld, Indië Almelo/ Spoorzone en Het Weggeler.

Primaire functie voor boodschappen doen én frequente aankopen

De buurt en wijkcentra van Almelo zijn de primaire concentraties voor de dagelijkse boodschappen én aanverwante frequente aankopen en activiteiten. Supermarkten zijn de belangrijkste trekkers en worden aangevuld met versspeciaalzaken, drogisterijen, winkels in huishoudelijke artikelen en (discount) mode. Daarnaast vind je er lokale horeca en diensten, zoals de kapper, stomerij, cafetaria en de lunchroom. Het grote verschil tussen een buurtcentrum en wijkcentrum is de aantrekkingskracht. Bij twee (vaak) complementaire supermarkten (fullservice en discount) is per definitie sprake van een wijkcentrum. Opgemerkt moet worden dat discounters vanwege de aard per definitie eerder een wijkfunctie dan een buurtfunctie vervullen. Moderne supermarkten kunnen op buurtniveau niet altijd goed functioneren. Hoewel in de regel circa 5.000 inwoners voldoende is, hangt het perspectief af van de ruimtelijke randvoorwaarden, zoals de ligging, bereikbaarheid, parkeermogelijkheden en concurrentie. Uitgangspunt van deze visie is dat bestaande supermarkten in de basis modern en toekomstbestendig moeten zijn om de inwoners van Almelo optimaal te kunnen bedienen. Dit betekent soms modernisering c.q. schaalvergroting en/of het optimaliseren van de hiervoor genoemde ruimtelijke randvoorwaarden.

Versterking lokale ontmoetingsfunctie gewenst

Buurt en wijkcentra zijn naast winkelgebieden ook steeds meer lokale hubs waar meerdere activiteiten en functies samenkomen. De sociale ontmoetingsfunctie is van essentieel belang voor de leefbaarheid. Hoewel de winkelfunctie in veel gevallen dominant zal blijven, neemt het belang van diensten, services en maatschappelijke voorzieningen in buurt en wijkcentra toe. De uitstraling en openbare ruimte van buurt en wijkcentra is in veel gevallen matig en verouderd. Door te investeren in de kwaliteit van buurt en wijkcentra levert dat niet alleen een beter economisch perspectief voor de detailhandel op, maar straalt dat ook positief uit naar de algehele kwaliteit en uitstraling van de buurt of wijk. Een fijne en leefbare buurt of wijk begint bij het herstellen van het kloppend hart: het buurt of wijkcentrum.

Inzet op boodschappenvoorzieningen dichtbij inwoners De inzet van deze visie is een goede spreiding van buurt en wijkcentra, dichtbij inwoners, zodat men binnen aanvaardbare loop en fietsafstand boodschappen kan doen. Dit is goed voor de leefbaarheid en extra belangrijk voor mensen die minder mobiel zijn. Tegelijkertijd blijft een goede bereikbaarheid en kwalitatief hoogwaardige parkeer-

21

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

voorzieningen van cruciaal belang voor het economisch functioneren van de buurt en wijkcentra. Zeker voor de grotere wijkcentra met een groter verzorgingsgebied geldt dat parkeren en bereikbaarheid belangrijke voorwaarden zijn voor goed functionerend winkelaanbod. Dit mag niet onderschat worden.

Intensiveren ruimtegebruik door toevoeging woningen

Veel buurt en wijkcentra in Almelo zijn aan modernisering toe. Deze modernisering willen we combineren met het toevoegen van een aanzienlijke hoeveelheid woningen. Veel vastgoed is momenteel slechts één laag. In samenwerking met ondernemers en vastgoedeigenaren werken we plannen uit om het ruimtegebruik te intensiveren. Er zijn kansen om veel appartementen toe te voegen en de hoogte in te gaan. Dit draagt niet alleen bij aan onze woningbouwambities, maar is ook goed voor de leefbaarheid én het economisch functioneren van de voorzieningen. Deze ambitie wijkt af van het huidige woonbeleid. Daarin is deze binnenstedelijke verdichting in buurt en wijkcentra niet voorzien. In het traject van deze detailhandelsvisie zijn we tot de conclusie gekomen dat we met deze ambitie juist meerdere beleidsambities tegelijkertijd kunnen verwezenlijken. Dit is wenselijk vanuit integrale gebiedsontwikkeling.

Investeren in uitstraling en openbare ruimte

Zoals hiervoor aangegeven zijn supermarktontwikkelingen en woningbouw vaak aanleiding om een buurt of wijkcentrum compleet te vernieuwen/ herontwikkelen. Dit willen we stimuleren. We erkennen de matige uitstraling en verouderde staat van de buurt en wijkcentra. Samen met ondernemers en vastgoedeigenaren willen we investeren in de kwaliteit van de openbare ruimte en de uitstraling van het vastgoed. Voorwaarde is wel dat dit moet gaan op basis van een goede samenwerking én met aandacht voor functieverbreding én toevoeging woningbouw.

Toevoegen drie nieuwe buurtcentra

Vanwege de forse woningbouw en bevolkingsgroei in Almelo ontstaat zowel kwantitatieve als kwalitatieve behoefte aan drie nieuwe buurtcentra. Uit de analyse komen drie nieuwe zoekgebieden naar boven die beleidsmatig in beeld komen voor vestiging van één moderne supermarkt met enkele aanvullende voorzieningen, mits de woningbouw daadwerkelijk gerealiseerd wordt (zie uitvoering en fasering). De uitgangspunten die zijn genoemd in figuur 5 zijn richtinggevend voor het programma.

→ Aalanderveld e.o.: Één buurtcentrum in Almelo noord ter hoogte van Aalanderveld en Aadorp. In dit gebied komen veel nieuwe woningen. Voorkomen moet worden dat inwoners te ver moeten reizen voor de dagelijkse boodschappen. Dit is niet goed voor de leefbaarheid. Gedacht wordt aan één moderne supermarkt met overige voorzieningen die passen in het profiel van een buurtcentrum. Dit kan ook een verplaatser zijn van een bestaande supermarkt in het gebied, zoals bijvoorbeeld de supermarkt aan de Vriezenveenseweg. Nieuwvestiging behoort ook tot de mogelijkheden. → Indië Almelo/Spoorzone e.o.: Met het vertrek van de laatste supermarkt in de binnenstad en vanwege de woningbouwplanning in het Westerdok is er behoefte aan een moderne boodschappenvoorziening die goed bereikbaar is voor inwoners in en nabij Indië Almelo/Spoorzone én het noordelijk deel van de binnenstad. We kiezen voor de toevoeging van één buurtcentrum met enkele overige voorzieningen die passen binnen het profiel van een buurtcentrum. Nieuwvestiging ligt daarbij voor de hand. → Het Weggeler e.o.: Een moderne boodschappenvoorzieningen in het zuidoostelijke deel van Almelo is belangrijk voor de spreiding en korte reistijden. Op dit moment is er één discountsupermarkt aanwezig die aan modernisering toe is. Modernisering en relocatie van deze supermarkt ligt voor de hand.

In de oude detailhandelsvisie was de toevoeging van nieuwe boodschappenclusters niet aan de orde. Doordat de situatie inmiddels aanzienlijk is gewijzigd door woningbouwplannen en bevolkingsgroei, is uitbreiding economisch haalbaar, verantwoord en vanwege de reistijden noodzakelijk. De exacte locaties zijn op dit moment nog niet in beeld. In de uitvoering van deze visie moeten locatiescans worden gedaan, waar ook rekening wordt gehouden met stedenbouwkundige inpassing, bereikbaarheid, parkeermogelijkheden, algehele uitstraling en samenstelling. Het exacte programma is ook onderdeel van de uitvoering. Deze visie zet in op ten minste één volwaardige supermarkt. Het overig programma kan wat variëren, afhankelijk van de beschikbare ruimte en stedenbouwkundige inpassing. Het blijft in de uitvoering maatwerk. Voor een goed functionerend buurtcentrum is een bepaald draagvlak aan inwoners essentieel. Uitgangspunt daarbij is dat een buurtcentrum pas rendabel en leefbaar kan opereren bij een minimale bewonersomvang van circa 3.500 extra inwoners. Idealiter groeit dit draagvlak door naar

22

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

ongeveer 7.500 inwoners, waarmee een robuuste basis ontstaat voor een breed aanbod aan dagelijkse voorzieningen.

Figuur 5: Indicatief programma buurtcentrum

Buurtsteunpunten behouden, maar winkelfunctie beperken

In Almelo zijn nog diverse buurtsteunpunten aanwezig. Dit zijn van oudsher kleine winkelstrips in woongebieden. De detailhandelsfunctie is daar momenteel beperkt en ook niet toekomstbestendig. Verdere uitbreiding met detailhandel is hier niet gewenst. Wel zien we de waarde van deze steunpunten voor de lokale economie en leefbaarheid. Andere publieksfuncties, zoals horeca, diensten en maatschappelijke voorzieningen zijn hier gewenst en geschikt. Dit willen we graag behouden.

23

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

3.3 Supermarkten Beleidsdoel

We willen meer grip op supermarktontwikkelingen om potentieel structuurverstorende effecten en daarmee leegstand te voorkomen. We gaan sturen op supermarkten gelijk aan of groter dan 600 m² wvo. Deze supermarkten halen we uit de algemene definitie van detailhandel en gaan we op locatieniveau specifiek bestemmen via aanpassing van het omgevingsplan. Supermarkten binnen de aangewezen concentraties krijgen de ruimte om te moderniseren en in specifieke gevallen te verplaatsen.

Omdat er in de praktijk veel onduidelijkheid bestaat over de exacte definitie van een supermarkt is deze hier vastgelegd. → Levensmiddelen speciaalzaken en drogisterijen: dit zijn de dagelijkse speciaalzaken, zoals de bakker, slager, groenteboer en drogist. Deze winkels zijn vaak kleinschalig tot 250 m² wvo. → Doelgroep en gemakswinkels: deze categorie is sterk vertegenwoordigd in Almelo. Het betreft vooral de multiculturele supermarkten, zoals Poolse, Marokkaanse, Turkse, en Aziatische zaken. De omvang van dit soort winkels varieert tussen de 250 en 600 m² wvo. → Reguliere (moderne) supermarkten: winkels van 600 tot 2.000 m² wvo zijn volgens deze visie ‘supermarkten’ of ‘reguliere supermarkten’. De meeste nieuwe moderne supermarkten zijn circa 1.400 tot 1.600 m² wvo groot. Schaalvergroting zal voor deze supermarkten ook de komende jaren belangrijk blijven om de consument meer beleving en toegevoegde waarde te kunnen bieden. Ook van oorsprong doelgroepwinkels die groter dan 600 m² wvo zijn of worden, beschouwen we als ‘reguliere supermarkten’. De maat is bepalend.

→ Foodmarkt en XL supermarkt: supermarkten die groter zijn dan 2.000 m² wvo bieden vaak (nog) meer foodbeleving in winkels met live koken, demonstraties en ter plekke nuttigen. Almelo heeft geen supermarkt in deze categorie en dat willen we ook zo houden om ongewenste effecten op de buurt en wijkstructuur te voorkomen.

Figuur 6: Piramide van boodschappen aanbod

24

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

Versterking noodzakelijk en gewenst binnen centra

Uit de analyse blijkt dat er in zowel kwantitatieve als kwalitatieve zin sprake is van een behoefte aan versterking van het supermarkt en aanpalende boodschappenaanbod. Dit heeft enerzijds te maken met trends; de schaalvergroting zet door en de randvoorwaarden met betrekking tot bereikbaarheid en parkeren worden steeds belangrijker. Bestaande supermarkten moet hier op kunnen inspelen. Anderzijds komen er veel woningen en inwoners bij die óók dicht bij huis boodschappen moeten kunnen doen. Dit vraagt om toevoeging van drie nieuwe buurtcentra, namelijk ter hoogte van Aalanderveld, Indië Almelo/Spoorzone en Het Weggeler. Deze visie gaat dus uit van zowel kwantitatieve als kwalitatieve versterking van het boodschappenaanbod, supermarkten in het bijzonder. Op dit punt wijkt deze nieuwe detailhandelsvisie af van de oude detailhandelsvisie. In de oude visie werd aangegeven dat de markt voor supermarkten en dagelijkse voorzieningen verzadigd en overbewinkeld was. Op gemeenteniveau is dit nog steeds zo, echter de recente analyse als bijlage bij deze visie laat zien dat de verschillen per wijk zeer groot zijn. De uitgangspunten zijn ook significant gewijzigd. De woningbouwambities en plannen zijn veel groter, wat meer economisch draagvlak en behoefte oplevert. Ook werd in 2013 voorspeld dat internetaankopen in de dagelijkse sector een grote vlucht zouden nemen.

De online boodschappenbestedingen zijn sinds 2013 wel iets gestegen, maar niet zo sterk als toen gedacht werd. Nog steeds komt 95% van alle boodschappenbestedingen van de inwoners in Almelo terecht in fysieke winkels. De groei in online boodschappen doen lijkt er uit te zijn. Fysiek en online lijken inmiddels in evenwicht te zijn. Verder is het belang van nabijheid beleidsmatig groter geworden. Te voet en te fiets boodschappen kunnen doen is voor alle doelgroepen belangrijk. In Noordoost Almelo ontstaat relatief veel economische uitbreidingsruimte door de forse woningbouw en daarmee samenhangende bevolkingsgroei. Hier is ook de kwalitatieve behoefte voor modernisering van bestaand aanbod én toevoeging van nieuw dagelijks aanbod het grootst. Ook in de binnenstad en Zuidoost Almelo is sprake van enige economische uitbreidingsruimte. Het overaanbod in economische zin concentreert zich vooral en nog steeds in Zuid en West Almelo. Hier zijn relatief veel supermarkten én overige dagelijkse voorzieningen, waardoor de omzet onder druk staat. Tegelijkertijd zijn hier kwalitatieve opgaven om het aanbod en het functioneren te verbeteren. Dit moet, ondanks

het economische overaanbod, mogelijk blijven in het belang van ondernemerschap én leefbaarheid. Marktruimte zou immers nooit leidend mogen zijn in beleidskeuzes. Ondernemerschap ten gunste van de leefbaarheid is leidend.

Meer regulering en terughoudendheid buiten centra

Hoewel er meer economische marktruimte berekend is, betekent dit niet dat supermarktontwikkelingen ongelimiteerd en overal toegestaan kunnen worden. Integendeel, we willen juist meer sturen op supermarktlocaties. Daar waar we supermarkten gewenst vinden, ontstaat de ruimte om te vestigen, uit te breiden en te moderniseren. Daarbuiten zijn we streng. Nieuwe supermarktinitiatieven buiten de aangewezen detailhandelsstructuur staan we niet toe. Bovendien passen we het omgevingsplan aan om meer grip te krijgen op supermarkten vanaf 600 m² wvo. De reden hiervoor is dat we willen voorkomen dat er ook binnen de concentraties te veel supermarktmeters ontstaan, waardoor ongewenste ruimtelijke effecten ontstaan. Denk aan het opschalen van buurt naar wijkfuncties of het vastlopen van verkeerssituaties en parkeerterreinen. Uitgangspunt van deze visie is het faciliteren van een fijnmazige, moderne en complete boodschappenstructuur voor onze inwoners. Supermarkten vervullen hierin een belangrijke trekkersrol. Als het goed gaat met de supermarkten, kunnen andere ondernemers in de centra hiervan profiteren. Om supermarkten op gewenste locaties in de detailhandelsstructuur de mogelijkheid te geven te innoveren en te moderniseren, moet op andere (minder gewenste) plekken krimp ontstaan.

Dit bereiken we door bestaande (onbenutte) plancapaciteit voor detailhandel, en supermarkten in het bijzonder, juridischplanologisch te saneren. We gaan terughoudend om met toevoeging van detailhandel in nieuwe gebiedsontwikkelingen buiten de aangewezen detailhandelsstructuur. Te vaak wordt er vanuit stedenbouwkundig oogpunt nagedacht over ‘levendige plinten’ die dan beleidsmatig snel worden ingevuld met ‘commerciële voorzieningen’, waaronder detailhandel. De ervaring leert dat te veel versnippering van detailhandel niet goed is voor het economisch functioneren en ook niet bijdraagt aan gemak voor de consument. Concentratie in de daarvoor aangewezen centrumgebieden is uitgangspunt. Dit laat onverlet dat andere commerciële voorzieningen, zoals horeca en diensten wél gewenst kunnen zijn om levendige plinten te creëren in nieuwe gebiedsontwikkelingen. Deze functies kunnen doorgaans ook beter solitair functioneren.

25

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

3.4 Radialen Beleidsdoel

De radialen vertegenwoordigen ieder een eigen uniek karakter en stukje DNA van Almelo. Deze historische, sociaalmaatschappelijke én economische waarde willen we koesteren en waar mogelijk versterken. Tegelijkertijd is het toekomstperspectief van detailhandel op sommige plekken matig of beperkt en willen we de complementariteit met de binnenstad versterken. We kiezen enerzijds voor een ondernemersgerichte aanpak voor maatwerk. Er zijn zowel mogelijkheden voor versterking als voor transformatie. Anderzijds gaan we nieuwvestiging of uitbreiding van ‘recreatief winkelaanbod’ voorkomen om de complementariteit met de binnenstad te versterken. Hiervoor passen we het omgevingsplan aan.

Met radialen bedoelen we de van oudsher verbindingsstraten die de wijken met de binnenstad verbinden. Dit zijn de Nieuwstraat, Bornsestraat, Ootmarumsestraat en Oranjestraat. Hoewel het aanbodprofiel per straat wisselt hebben ze gemeen dat voorzieningen vaak doelgericht worden bezocht door het mobiliteitsprofiel van de straat. Er is veel aanloop en je kan je auto makkelijk aan de straat parkeren (kort). Dit zijn duidelijke kwaliteiten waar specifiek (doelgerichte) winkels, horeca en diensten van profiteren. Dit betekent dat clustering van winkels en combinatiebezoek niet altijd nodig is om economisch te kunnen functioneren. Een ander kenmerk van de radialen is het hoge aandeel zelfstandige ondernemers, die vaak een eigen trouwe klantenkring hebben én lokaal betrokken zijn. De huurprijzen liggen hier lager, waardoor nieuwe concepten en zelfstandige ondernemers een plek kunnen vinden. De broedplaatsen voor creatief en ondernemend Almelo. Deze unieke kwaliteiten, de ‘charme’ en publieksfunctie van de radialen willen we graag behouden en waar mogelijk versterken. Daarnaast voorzien radialen vaak in de dagelijkse boodschappen. De radialen hebben echter ook aandachtspunten. Door de mix van functies wordt door bewoners soms overlast ervaren. Ook speelt ondermijning en criminaliteit een rol. Schoon, heel en veilig zijn bij uitstrek thema’s die in de radialen extra aandacht vragen.

Ondernemers zijn vaak zelf eigenaar van

het pand, waardoor bij pensionering en gebrek aan bedrijfsopvolging nagedacht moet worden over de toekomst. De verhuurbaarheid is niet altijd vanzelfsprekend, waardoor transformatie naar wonen voor sommige ondernemers/eigenaren een passend toekomstperspectief is om de vastgoedwaarde ten behoeve van het pensioen te verzilveren. Ook vestigen zich er nieuwe ‘recreatieve’ winkels vanwege de lagere huurprijzen, die vanuit het beleid eigenlijk meer wenselijk zijn in de binnenstad. Dit ondermijnt de complementariteit. Voor de radialen kiezen we een genuanceerdere koers. In het oude beleid werd aangegeven dat het toekomstperspectief van detailhandel in de radialen beperkt was, dat transformatie naar bijvoorbeeld wonen gewenst was en dat ondernemers beter konden verplaatsen naar het winkelhart van de binnenstad. Er werd terughoudend omgegaan met nieuwe detailhandelsinitiatieven. Op basis van de analyse en vele gesprekken met ondernemers, behoeft deze visie meer nuance. Nog steeds zien we een natuurlijke krimp van winkelaanbod in veel radialen. Tegelijkertijd vestigen zich ook nieuwe ondernemers die niet in het winkelhart willen of kunnen functioneren. Niet alleen winkeliers, maar ook ondernemers in horeca en diensten. Ook zijn er vele bestaande ondernemers die een bepaalde naam hebben opgebouwd en eigen vraag creëren.

Deze ‘local heroes’ zijn voor Almelo van groot belang en met deze visie willen we deze ondernemers helpen

26

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

om het bestaansrecht en toekomstperspectief te vergroten. Omdat de verschillen in perspectief per ondernemer/eigenaar wisselt, is meer maatwerk nodig. Voor alle radialen blijft maatwerk mogelijk voor winkels in de dagelijkse en doelgerichte sector. Nieuwe winkels of uitbreiding van bestaande winkels in de sector ‘recreatief winkelen’ zijn niet wenselijk in de radialen om de complementariteit met de binnenstad te borgen. Het compacte winkelhart van de binnenstad is immers de aangewezen plek voor recreatief winkelaanbod. Bestaande ondernemers in de sector ‘recreatief winkelen’ mogen blijven zitten, maar worden verleid te verplaatsen naar de binnenstad (op basis van vrijwilligheid). We zetten subsidies in om dit te versnellen. In de Oranjestraat en Bornsestraat heeft detailhandel het meeste toekomstperspectief. Hier is min of meer sprake van een aangesloten lint met publieksfuncties. Dit betreft niet alleen winkels, maar ook horeca, diensten en andere publieksgerichte voorzieningen. Het zorgt voor reuring en draagt bij aan de leefbaarheid. Het bereikbaarheidsprofiel met parkeren voor de deur is een belangrijke randvoorwaarden voor het economisch functione-

ren dat behouden moet blijven. Bestaande ondernemers moeten de ruimte krijgen om te kunnen ondernemen. De compacte structuur en publieksfunctie willen we graag behouden. Dit betekent dat we terughoudend zijn met het transformeren van de plint naar woonfuncties (op de begane grond). Juridischplanologische mogelijkheden voor detailhandel in de recreatieve sector worden gesaneerd (zie uitvoering). De Ootmarsumsestraat en Nieuwstraat hebben een langgerektere structuur. Het voorzieningenaanbod is meer versnipperd, waardoor het perspectief wisselt per ondernemer. Sommigen functioneren goed en hebben toekomstplannen. Anderen lopen tegen hun pensioen aan en wensen het pand te verkopen en/of te transformeren. Deze visie kiest voor een ondernemersgerichte aanpak op basis van maatwerk per onderneming. Actieve sanering en/of relocatie van ondernemers laten we deels los, met uitzondering van winkels in de recreatieve sector. Juridischplanologische mogelijkheden voor detailhandel in de recreatieve sector worden gesaneerd (zie uitvoering).

27

Detailhandelsvisie gemeente Almelo

3.5 Perifere detailhandel Beleidsdoel

Perifere detailhandel willen we zoveel mogelijk concentreren op de Lifestyle Boulevard. Dit betekent dat nieuwe initiatieven in de categorie ‘in en omhuis’ zich primair hier moeten vestigen. Daarnaast stimuleren we bestaande ondernemers op bedrijventerreinen die qua aard en omvang passen bij het profiel van de Lifestyle Boulevard te verplaatsen. We gaan actief aan de slag met het saneren van plancapaciteit voor detailhandel op bedrijventerreinen. Tegelijkertijd blijft voor specifieke vormen van detailhandel maatwerk mogelijk op bedrijventerreinen en andere verspreide locaties in de gemeente. Autoshowrooms concentreren we in daarvoor aangewezen gebieden. We voeren strenger beleid op het gebied van nevenassortimenten en ondersteunende detailhandel bij bedrijven.

Branche afbakening perifere detailhandel

De oorsprong van perifere detailhandel (PDV) is gelegen in de aard en omvang van de artikelen. Winkels die vanwege de aard en omvang van de artikelen een groot oppervlak nodig hebben, krijgen de ruimte in de daarvoor benoemde perifere concentraties. In de reguliere winkelgebieden zijn deze type winkels niet of nauwelijks inpasbaar. Deze type winkels worden ook wel ‘volumineuze detailhandel’ genoemd. We sluiten aan bij de basisdefinitie conform de provinciale omgevingsverordening:

“winkelformules die vanwege de omvang en aard van het assortiment een groot oppervlak nodig hebben, zoals showrooms voor auto’s, boten en caravans, bouwmarkten, tuincentra, wooninrichtingszaken”. Lifestyle Boulevard Almelo is het belangrijkste concentratiegebied

De Lifestyle Boulevard is en blijft de belangrijkste concentratie voor winkels in volumineuze artikelen. Daarnaast zijn grootschalige winkels met een minimale maat van 1.000 m² wvo toegestaan in de categorie vrijetijdsartikelen. De huidige vigerende regels met betrekking tot branchering en minimale maatvoering zijn opnieuw tegen het licht gehouden. We komen tot de volgende keuzes en overwegingen. → De Lifestyle Boulevard Almelo moet qua aard, profiel en branchering complementair blijven

aan de binnenstad, de buurt en wijkcentra én de clusters van autoshowrooms en –bedrijven. → Een significante verruiming van de branchering is vanwege het bovenstaande uitgangspunt niet gewenst. Op dit moment zijn er bijvoorbeeld nog diverse speelgoedwinkels in de binnenstad aanwezig. Hetzelfde geldt voor huishoudelijke artikelen, warenhuizen, dagelijkse winkels en kleding en mode. De dagelijkse winkels en huishoudelijke artikelen zijn primair dominant in de buurt en wijkcentra. → Wel is voor specifieke vormen brancheverbreding mogelijk die de binnenstad en buurt en wijkcentra niet raken (zie tabel 1). → Een verruiming van auto’s, boten en caravans zien we niet als meerwaarde voor het lifestyleprofiel. Bovendien willen we autoshowrooms concentreren in de daarvoor aangewezen concentratiegebieden op bedrijventerreinen. Ook deze winkels profiteren in de vorm van synergiewerking van clustering. Er is vaak een combinatie met bedrijfsactiviteiten (garagebedrijf). → Voor volumineuze detailhandel geldt geen minimale maat. Voor grootschalige winkels in vrijetijdsartikelen geldt een minimale maat van 1.000 m² wvo. Dit willen we behouden. Het verlagen van de minimale maat kan de binnenstad in potentie te veel raken. Ook de binnenstad heeft immers nog diverse panden groter dan 500 m² wvo (circa 7%), waarvan een deel leegstaat.