bijlage 1 bij RB 4 - Volkshuisvestingsprogramma Almelo
Tekst van het document
Deze behoefte bestaat vaak al voordat er sprake is van een acute mantelzorgsituatie. De oplossing hiervoor ligt in het zogenaamde (pré)mantelzorgwonen. Het realiseren van een mantelzorgwoning is niet voor iedereen en in alle omstandigheden een reële mogelijkheid (bijvoorbeeld wanneer er geen tuin is bij een woning). Maar als die mogelijkheid er is, dan zijn volgens de huidige wet- en regelgeving mantelzorgwoningen bij een aantoonbare mantelzorgrelatie (onder voorwaarden) al vergunningvrij toegestaan.
Ruimte voor aanpassen bestaande woningvoorraad Om de veranderende woningbehoefte op te vangen, vraagt dit ons om verder te kijken dan nieuwbouw. Door de bestaande voorraad slimmer in te zetten, zorgen we voor een betere match tussen de huidige woningen en de (toekomstige) vraag.
Daarnaast zijn er ook situaties waarbij er nu nog geen sprake is van een noodzakelijke (mantel)zorgrelatie, maar het aannemelijk is dat deze in de toekomst wel gaat ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld de situatie zijn bij een zich ontwikkelend ziektebeeld of het bereiken van de AOW-leeftijd. Dit noemen we pré-mantelzorgwonen. Als gemeente zien we kansen maar willen we graag zorgvuldig op deze behoefte inspelen. Dit kan bovendien ook zorgen voor een verlichting van de druk op de zorg en er komen reguliere woningen vrij.
We zien daarin kansen in het splitsen van woningen. Het splitsen van woningen zien we als middel om meer en betere passende woningen te realiseren. Maar het kan ook leiden tot ongewenste effecten. We willen daarom gaan kijken hoe en waar we het makkelijker willen maken om woningen te splitsen. In de actualisatie van de Omgevingsvisie onderzoeken we naar de kansen en mogelijkheden om gebiedsgericht woningsplitsen en woningdelen te verruimen, in de bestaande wijken en in het buitengebied.
Ondanks dat (pré-)mantelzorg van grote waarde is voor de samenleving, is het belangrijk om te voorkomen dat het mogelijk maken van het verlenen van (pré-)mantelzorg leidt tot overlast voor de directe omgeving. Bijvoorbeeld omdat er een tekort aan parkeerplaatsen ontstaat, of omdat er een te groot gebouw gerealiseerd wordt in de achtertuin dichtbij het huis van de buren. Het meer ruimte bieden voor de één, kan een inperking vormen van de vrijheid van de ander. We willen hier zorgvuldig mee omgaan, met oog voor de verschillende belangen. Daarom willen we specifieke beleidsregels voor (pre)mantelzorgwoningen opstellen.
Bouwkundig splitsen is niet in elke situatie haalbaar, daarom onderzoeken we in Almelo de mogelijkheden voor woningdelen, onder meer voor de huisvesting van statushouders. Dit doen we samen met Sint Joseph, Beter Wonen en Woonzorg Nederland. Ook zien we kansen in het optoppen van woningen waarbij er woningen bovenop een bestaand gebouw gebouwd worden. Waar realisatie kansrijk en wenselijk is, werken we hier aan mee. We kijken daarbij ook naar de randvoorwaarden voor de fysieke leefomgeving, waaronder mobiliteit.
Het verbeteren van de leefbaarheid in heel Almelo We willen dat Almelo een levendige, vitale en veilige stad is waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen, werken en verblijven. Niet in alle Almelose buurten is dit gelijk. Daar waar de leefbaarheid onder druk staat ligt voor de komende jaren een belangrijke opgave om de leefbaarheid op peil te houden dan wel te verbeteren. In 2023 hebben we daarom een Plan Leefbare Wijken en Dorpen opgesteld. Hierin staat
Ruimte voor (pre)mantelzorgwoningen en familiewoningen Er is een groeiende wens bij steeds meer huishoudens om dicht bij familieleden te wonen die eventueel ondersteuning of hulp kunnen bieden.
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
26
doelen en een werkwijze om tot en met 2026 per wijk of dorp de leefbaarheid te verbeteren, waarbij uit wordt gegaan van het sturingsprincipe wijksturing. Same met de Almelose woningcorporaties hebben we de wijk- en dorpsopgaven opgesteld. De ambitie is om in 2026 nog meer in te zetten op het gezamenlijk uitvoering geven aan deze wijken dorpsopgaven. Er ligt een basis voor gezamenlijkheid die moet doorgroeien naar het echt samen oppakken. Voor de nieuwe coalitieperiode stellen we gezamenlijk de wijk- en dorpsopgaven op voor de periode 2027 t/m 2030. Dit is inclusief de jaarplanning wijkopgaven 2027 – 2028.
Wat gaan we doen? Samen werken aan veerkrachtige wijken
1
We werken aan een stad in balans, waar alle wijken en inwoners profiteren van een sterke, veerkrachtige samenleving met gelijke kansen op brede welvaart. Samen bouwen aan veerkrachtige wijken vraagt om een integrale aanpak, waarin gemeente, woningcorporaties en maatschappelijke partners gezamenlijk optrekken. Het doel is niet alleen om de fysieke kwaliteit van wijken te verbeteren, maar ook om sociale samenhang en leefbaarheid te versterken. Daarom gaan investeringen in woningbouw hand in hand met maatregelen voor wijkaanpak, openbare ruimte, bereikbaarheid en voorzieningen. Door gebiedsgericht te werken en bewoners actief te betrekken, leggen we de basis voor wijken die bestand zijn tegen maatschappelijke veranderingen en waar iedereen zich thuis voelt. Werken aan veerkracht vraagt om de bereidheid om keuzes te maken voor de lange termijn, vanuit een brede visie op de wijk.
Een klimaatbestendige groen blauwe stad Het klimaat verandert en de gevolgen daarvan kunnen groot zijn op onze leefomgeving en woongenot. Als gemeente streeft naar een klimaatbestendige groenblauwe stad (Contourennotitie omgevingsvisie gemeente Almelo). Het bodem- en watersysteem is daarbij sturend bij ruimtelijke ontwikkelingen. Vanwege de geografische ligging op het laagste punt van Twente, zetten we waterafvoer- en bergingssystemen in om overstroming, droogte en hittestress tegen te gaan. Nieuwe bouwplannen moeten aandacht besteden aan klimaatbestendigheid. Zo willen we dat groen meegroeit en hanteren we als uitgangspunt de 3-30-300 richtlijn (voor bomen en groene dekking) voor een gezonde woonomgeving.Verder kijken we met initiatiefnemers naar voldoende waterinfiltratie bij nieuwbouw en verbouwingen, hittebestendig bouwen (zoals stimuleren of verplichten van gebruik van koele, lichtgekleurde materialen voor daken en straten) en versterken van de groenblauwe dooradering. Ook zetten we in op bewustwording van de samenleving om zelf rondom de woning klimaatadaptieve maatregelen te nemen.
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
We blijven inzetten op integrale wijkaanpak (wonen, sociaal, woonomgeving)
2
Waaronder het opzetten van buurtpreventieteams - om buurten veiliger te maken, samen met woningcorporaties, ondernemers, politie en brandweer. We versterken het gemeentelijk toezicht en de handhaving in wijken en
27
buurten; snel handelen, samen met de politie.
3
herstructureringsopgave en demografische ontwikkelingen, moeten we hierbij steeds afwegen of het eindresultaat in de toekomst kan concurreren met het overige aanbod. Hier stemmen we de verduurzamingsinvesteringen op af, samen met de vastgoedeigenaren. Voor woningen met een kortere verwachte levensduur, vragen we de eigenaren wel beperkt te investeren met het oog op het wooncomfort en de woonlasten van de bewoners.
We pakken gezamenlijk het aardgasvrij maken van buurten en bijbehorende werkzaamheden op In onze Warmtevisie staan de uitgangspunten voor de warmtetransitie, inclusief de volgorde waarin we gebieden aardgasvrij willen maken. De bijbehorende werkzaamheden - door onder andere de netbeheerder, eigenaren, woningcorporaties en onszelf - pakken we gezamenlijk op. Zo geven we de buurt gelijktijdig een kwaliteitsimpuls op het gebied van duurzaamheid én leefbaarheid. We zetten vóór 2030 de eerste stappen om in 2050 aardgasvrij te zijn, door middel van wijkuitvoeringsplannen. Samen met professionals en inwoners kijken we per wijk wat de meest haalbare en betaalbare alternatieven zijn. Dat kan een warmtenet zijn, of elektrische verwarming, of in de toekomst misschien wel waterstof.We vragen de woningcorporaties voorrang te geven aan het verduurzamen van goedkope sociale huurwoningvoorraad, zodat deze huurders hiervan profiteren. Eventuele kosten of huurverhogingen moeten gecompenseerd worden door lagere energielasten.
4
Bij nieuwbouw vragen we de ontwikkelende partijen aandacht te besteden aan de klimaatbestendigheid van hun bouwplan
5
Onze nieuwbouw realiseren we duurzaam en aardgasvrij. Hierbij volgen we de geldende landelijke normen, maar moedigen we iedereen aan om vooral een stapje méér te doen.
We vragen de woningcorporaties verdere versnippering van hun bezit te voorkomen, door geen individuele woningen te verkopen in woningblokken die nog helemaal in hun bezit zijn
6
Dit vergemakkelijkt in de toekomst de verduurzaming van deze woningen.
We geven prioriteit aan de verduurzaming van woningen die er in 2050 nog staan Alleen dan zijn de hoge kosten voor verduurzaming te verantwoorden. In het kader van de
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
28
7
Huiseigenaren moedigen we aan om te investeren in isolatie en zonnepanelen
De verkenning en actualisatie van (gebiedsgerichte) beleidsregels voor woningsplitsen en -delen wordt zorgvuldig uitgevoerd. Dit proces hanteert de leefbaarheid – met betrekking tot onder andere parkeerdruk en geluidshinder – als een randvoorwaarde.
Mensen met een koopwoning kunnen met vragen over het verduurzamen van hun woning terecht bij het energieloket. Hier krijgen ze advies over duurzame maatregelen en de landelijke regelingen die in het leven zijn geroepen voor de financiering. In afwachting van de overstap naar een duurzame warmtebron vragen we woningeigenaren om te investeren in de verduurzaming van hun woning. Hierbij is het zaak spijtinvesteringen te voorkomen; investeringen die tenietgedaan moeten worden, doordat ze niet samengaan met de duurzame warmtebron die wordt gekozen/haalbaar is in een bepaald gebied. Investeren in isolatie en zonnepanelen is altijd zinvol. Ook kleinere aanpassingen zorgen al voor energiebesparing, zoals ledverlichting en tochtstrips.
8
We brengen de mogelijkheden in kader van (pre)mantelzorgbeleid en familiewoningen breder onder de aandacht
10
Hierbij sluiten we aan bij de doorstroomcampagne en zorgen we ervoor dat de mogelijkheden van prémantelzorgwoningen beter bekend worden bij onze inwoners.
We verspreiden kennis en informatie over verduurzaming van woningen en financiering actief onder onze inwoners We informeren inwoners over de mogelijkheden van verduurzaming van de woning, onder andere via de gemeentelijke website en brieven.
9
Op basis van de omgevingsvisie verkennen of actualisatie (gebiedsgerichte) beleidsregels voor woningsplitsen en -delen geactualiseerd moeten worden
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
29
op voor, door in het volkshuisvestingsprogramma een indicatief woningbouwprogramma wonen, zorg en aandachtsgroepen op te nemen.
5. WONEN, ZORG EN AANDACHTSGROEPEN
Regionaal zijn er afspraken gemaakt over ouderenhuisvesting in het Afsprakenkader Ouderenhuisvesting Twente (2024). Daarbij zijn twee scenario’s tot 2030 gehanteerd die worden gezien als een ‘richtinggevende’ bandbreedte met een ondergrens als basisinspanning en een bovengrens als ambitie. Deze bandbreedte dient uitgewerkt te worden in lokale volkshuisvestingsprogramma’s. In de geactualiseerde Woondeal Twente heeft de gemeente Almelo zich gecommitteerd aan de basisopgave t/m 2030. Het basisscenario gaat uit van het toevoegen van minimaal 480 nultredenwoningen, 180 geclusterde woningen en 170 zorggeschikte woningen tot en met 203010. Voor de periode na 2030 geeft de woonzorganalyse van Companen (2025) houvast. Voor alle genoemde woonvormen geldt dat uitbreiding deels door nieuwbouw en deels door aanpassingen van bestaande woningen en gebouwen kan plaatsvinden.
Een goede woning en de juiste zorg zijn in Almelo onlosmakelijk met elkaar verbonden. Vanuit de Rijksoverheid wordt aangestuurd op langer zelfstandig wonen, terwijl tegelijkertijd het aantal plaatsen in verzorgings- en verpleeghuizen is afgenomen. Hierdoor komen groepen op de Almelose woningmarkt in de knel; een geschikte woning vinden is voor hen een groeiend probleem. Onze inzet op wonen en zorg is breed en omvat meer dan alleen de inzet op oudere inwoners van Almelo. We hebben oog voor alle groepen die extra ondersteuning nodig hebben bij het vinden van een geschikte woning. Ook verplicht de aankomende wet Versterking regie volkshuisvesting om specifieke aandachtsgroepen te helpen. Dit zijn mensen die minder kansen hebben dan anderen op de woningmarkt.
Basisprognose vraag 2030*
Minimaal te realiseren tot en met 2030**
Basisprognose vraag 2040*
Nultredenwoningen
1.340
480
1.710
Geclusterde woningen
3.030
180
3.540
Zorggeschikte woningen
810
170
1.010
Waar zetten we op in? Voldoende ouderenhuisvesting In de voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting worden de maatregelen en doelen uit de Rijksprogramma’s ‘Een thuis voor iedereen’ en ‘Wonen en zorg voor ouderen’ opgenomen. Gemeenten zijn twee jaar na ingang van de wet verplicht een visie op wonen en zorg - als onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma en omgevingsvisie - op te stellen waarin ze aangeven hoe ze invulling willen geven aan de vraag naar woonruimte vanuit ouderen en verschillende aandachtsgroepen, en aan de zorg en ondersteuning die daarvoor nodig is. Ondanks dat de wet nog niet in werking is getreden en de actualisatie van de Almelose omgevingsvisie nog loopt, sorteren we hier met het eerste volkshuisvestingsprogramma
Tabel 2 Behoefte aantallen woningen ouderenhuisvesting. Bronnen: * Woonzorganalyse (Companen, 2025) ** Afsprakenkader Ouderenhuisvesting Twente (2024). Rondom het thema ouderenhuisvesting zijn verschillende definities in omloop. In het volkshuisvestingsprogramma worden de de definitie van het regionale Afsprakenkader Ouderenhuisvesting Twente (2024) gehanteerd, zie bijlage 1.
10
Zie voor de definities van nultreden, geclusterde en zorggeschikte woningen de begrippenlijst in de bijlage.
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
30
Geclusterde woonvormen Met het uitbreiden van de woningvoorraad met diverse woonmogelijkheden voor ouderen vergroten we de mogelijkheden voor ouderen om door te stromen naar een woning die past bij hun woonbehoeften. Hierdoor komen er ook weer woningen vrij voor andere doelgroepen. Naast het toevoegen van woningen willen we drempels voor ouderen om door te stromen wegnemen, zowel in de koop- als de huursector.
komende jaren niet zal stijgen, een noodzaak tot nauwgezette monitoring van de behoefte aan geclusterde woonvormen, ook in de sociale huur, om tijdig op eventuele verschuivingen in de vraag te kunnen anticiperen en inspelen. We zetten in op het zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen We willen dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen huis en buurt kunnen blijven wonen. Het zo lang mogelijk in de vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen, is niet per definitie gekoppeld aan het ouder worden. Dit geldt ook voor jeugdigen, en ook volwassenen die (licht) verstandelijk beperkt zijn of bekend zijn met psychische of psychiatrische problematiek. We leggen verantwoordelijkheid bij inwoners zelf voor hun zelfredzaamheid en in vermogen om anderen behulpzaam te zijn. Ook gaan we uit van de verantwoordelijkheid van inwoners zelf om aanpassingen aan hun woningen te doen. Waar nodig ondersteunen we, zoals vastgelegd in de beleidsregels Maatschappelijke ondersteuning Almelo 2025. We willen dat onze inwoners een woning hebben die past bij hun mogelijkheden, ook als zij een ondersteuningsbehoefte hebben. Daarom zetten wij ook in op het levensloopgeschikt bouwen en maken van woningen, samen met de woningeigenaren, woningcorporaties, markt- en zorgpartijen.
Zodat inwoners langer zelfstandig en veilig (thuis) kunnen wonen, en onze woningvoorraad geschikt is voor verschillende doelgroepen. Bij de (ver)bouw van woningen wegen we de maatschappelijke, volkshuisvestelijke en ruimtelijke impact en belangen mee in onze afweging voor het verlenen van medewerking. Voor sommige mensen is thuis wonen niet mogelijk. Zij vallen vaak tussen wal en schip als het gaat om passende zorg en ondersteuning. Dit komt mede doordat zij in Almelo geen passende woonplek kunnen vinden. We zetten ons met onze partners en met de wettelijke en beleidsmatige instrumenten voor een passende woonplek voor deze mensen.
Belangrijk daarbij is het faciliteren van een breed scala aan collectieve of geclusterde woon(zorg)vormen. Dit sluit aan op de vraag naar toegankelijke en zorggeschikte woningen en de woonwensen van senioren. Denk hierbij ook aan concepten als 'hofjes wonen' en intergenerationele projecten. We streven naar een mix van woningtypes en prijsklassen, van sociale huur tot koop, die standaard goed toegankelijk zijn. Daar horen ook ontmoetingsruimten bij. Deze willen we voornamelijk op buurt- en wijkniveau realiseren, ook omdat het in de praktijk op complexniveau niet realistisch, haalbaar en/of wenselijk is. Tegelijkertijd erkennen we dat het aanbieden van de zwaarste zorgvormen niet in elke wijk mogelijk is. Voor deze intensieve zorg is concentratie op specifieke locaties essentieel, wat kan betekenen dat een verhuizing soms noodzakelijk is. Toevoegingen van geschikte woningen voor ouderen kan zowel in de bestaande bouw als in nieuwbouw. Op regionaal niveau is in de woonzorgvisie Twente afgesproken dat de opgave aan geclusterde woningen en zorggeschikte woningen bestaat uit 50% sociale huur en 50% overig te realiseren door de markt. Uit de woonzorganalyse blijkt dat het aanbod van geclusterde woonvormen in de sociale huur op dit moment relatief ruim is, en er behoefte ligt bij het toevoegen van geclusterde woonvormen in het middensegment.
Tegelijkertijd creëren de vergrijzing in Almelo, het Rijksbeleid dat zich richt op zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, en het gegeven dat het aantal intramurale verpleegzorgplekken de
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
Stimuleren bewustwording toekomstige woonsituatie We willen Almelose senioren stimuleren om tijdig na te denken over hun toekomstige woonsituatie. Het blijven wonen in de huidige woning is niet
31
kwaliteitskortingsgrens.11 Zie bijlage 3 voor een overzicht van de jaarlijkse vraag naar zelfstandige woonruimte per jaar per (urgente) aandachtsgroep.
altijd de beste oplossing. Een verhuizing naar een beter passende, gelijkvloerse woning kan de veiligheid en het woongenot aanzienlijk vergroten. Nu zien we vaak dat ouderen te lang wachten, waardoor een noodzakelijke verhuizing wordt uitgesteld of een woning niet op tijd is aangepast als er zorg nodig is. Dit heeft nadelige gevolgen: zorgverlening wordt lastiger en de gemeente staat voor hoge, onverwachte kosten voor woningaanpassingen.
In de jaren 2022 en 2023 kwamen er gemiddeld zo’n 630 sociale huurwoningen vrij met een huur tot de eerste aftoppingsgrens. Om het genoemde aantal mensen uit urgentiegroepen plus statushouders te kunnen huisvesten in deze betaalbare voorraad, zouden 16 tot 28% van deze woningen nodig zijn. Vanaf 2026 kunnen jongeren onder de 21 jaar huurtoeslag aanvragen als de huur hoger is dan € 498,20. Voorheen gold dit alleen bij een lagere huur. De toeslag wordt toegekend over het deel van de huur tot € 498,20 (kwaliteitskortingsgrens, prijspeil 2026). Hiermee wordt de betaalbaarheid van woningen voor deze doelgroep verbeterd. De leeftijdsgrens voor het ontvangen van volledige huurtoeslag wordt verlaagd van 23 naar 21 jaar. Voor uitstromers vanuit jeugdzorginstellingen, maar ook voor jonge uitstromers uit de maatschappelijke opvang is betaalbaarheid van woningen (ondanks de verbetering in wetgeving) een belangrijk aandachtspunt.
De oplossing zit niet alleen in nieuwbouw. Ook bestaande woningen in Almelo kunnen we geschikt maken voor de toekomst. Een levensloopbestendige woning is echter maar één deel van het verhaal; het is net zo belangrijk dat de straat, de buurt en de voorzieningen ook meegroeien met de behoeften van onze ouder wordende inwoners. Passende en voldoende huisvesting voor specifieke doelgroepen In de aankomende wet Versterking regie volkshuisvesting zijn diverse aandachtsgroepen genoemd, sommige van deze groepen moeten verplicht urgentie krijgen bij de woning-toewijzing van sociale huurwoningen. Het gaat hier onder meer om uitstromers vanuit Beschermd Wonen, Jeugdzorg en de Maatschappelijke Opvang. Bijlage 3 geeft een overzicht van de (urgente) aandachtsgroepen en een inschatting op basis van de jaarlijkse vraag en aanbod op basis van de woonzorganalyse. De gemeente Almelo zet zich nu ook al in voor het huisvesten van aandachtsgroepen maar nog niet al deze groepen zijn nu al opgenomen in de urgentieregeling in Almelo. Daarnaast heeft de gemeente een wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders.
Goede spreiding kwetsbare inwoners Binnen onze eigen gemeente is het uitgangspunt om kwetsbare inwoners gespreid over de Almelose wijken te huisvesten. Dit bevordert de integratie en voorkomt concentratie van problematiek. We maken hierop een bewuste uitzondering als de zorgvraag zeer complex is, bijvoorbeeld bij meervoudige problematiek en een beperkt sociaal netwerk. In zulke situaties kiezen we juist voor het clusteren van woningen. Hiermee zorgen we dat intensieve, specialistische zorg en begeleiding efficiënt op één locatie gebundeld kan worden, wat de kwaliteit ten goede komt.
Uit de woonzorganalyse van Companen komt een geschatte vraag naar woonruimten vanuit de urgentiegroepen van jaarlijks 50 tot 85 wooneenheden. Tellen we de huisvesting van statushouders hier bij op, dan is het aantal benodigde woningen van 100 tot 180. Over het algemeen zijn mensen uit urgentiegroepen vanwege een laag inkomen aangewezen op sociale huurwoningen tot de eerste aftoppingsgrens of
Regionaal samenwerken voor een evenwichtige verdeling Voor de huisvesting van aandachtsgroepen is een sterke regionale aanpak onmisbaar; de benodigde zorg en ondersteuning houden immers niet op bij de grens van Almelo. Daarom hebben we in Twents verband, 11
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
Companen (2024), Onderzoek voorwaarden huisvesting aandachtsgroepen
32
corporaties en gemeenten, gewerkt aan heldere afspraken voor een evenwichtige regionale verdeling (fair share). In het najaar van 2025 hebben de colleges van de Twentse gemeenten deze bekrachtigd. In 2026 worden ze verder uitgewerkt.
zoals dichtbij bestaande wijkcentra of scholen. De keuze voor dergelijke locaties is een zorgvuldige afweging, met als primair doel om de leefbaarheid in de wijken te borgen. Een deel van de (toekomstige) bewoners heeft een Wlz indicatie, waarvan de toekenning en financiering en daarmee de regie buiten de bevoegdheid van de gemeente valt. We nemen dit mee in de actualisatie van de omgevingsvisie.
Stimuleren gezond leven Gemeenten hebben de taak om de gezondheid onder haar inwoners te bewaken, te beschermen en te bevorderen. Dit kan alleen slagen als er een integrale samenwerking is tussen de gezondheidszorg, het sociaal domein en de inrichting van de openbare ruimte. Ook moet er in gebiedsontwikkelingen rekening gehouden worden met de bereikbaarheid van en naar (zorg)voorzieningen toe, zoals de huisartsenzorg. De noodzaak tot domeinoverstijgend werken is ook vastgelegd in landelijke akkoorden. Het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) onderstrepen allen het belang van het bundelen van krachten tussen organisaties uit verschillende sectoren. Met deze akkoorden is een gezamenlijke afspraak gemaakt om de regionale samenwerking te intensiveren. Ook zijn in deze akkoorden afspraken gemaakt om de gezondheid van inwoners te versterken en ervoor te zorgen dat ondersteuning en zorg voor iedereen toegankelijk, beschikbaar, betaalbaar en kwalitatief goed blijven. Het programma Twentse Koers is de concrete uitwerking van deze regionale ambitie.
Aandacht voor welzijn Onze partners in de zorg benadrukken het belang van welzijn voor onze oudere inwoners, met name om eenzaamheid tegen te gaan. Een prettige leefomgeving in Almelo gaat verder dan alleen de stenen van een huis; het draait om de sociale verbinding in de buurt. Nu ouderen vaker langer zelfstandig thuis wonen, is een sterke gemeenschapszin essentieel. Alleen wanneer we in Almelo de juiste balans vinden tussen goed wonen, passende zorg en actief welzijn, kunnen we de toekomstige opgaven voor onze inwoners aan. Inzetten op een leefomgeving gericht op bewegen en ontmoeting Bij elke herstructurering of gebiedsontwikkeling besteden we aandacht aan het gezonder en gebruiksvriendelijk maken van de openbare ruimte. Daarnaast is er extra aandacht voor dementievriendelijkheid en algemene toegankelijkheid. Hierbij hebben we expliciet aandacht voor toegankelijkheid en ontmoeting. Dit doen we door in te zetten op: - Een dementievriendelijke omgeving, onder meer met voldoende herkenningspunten. - Een beweegvriendelijke omgeving met voldoende rustplekken en ruimte voor ontmoeting. - Duidelijke, goed verlichte en veilige looproutes die belangrijke voorzieningen met elkaar verbinden. - Het voorkomen van obstakels en hoogteverschillen, aangevuld met een goede bewegwijzering en herkenbaarheid.
- Het creëren van schaduwrijke, groene plekken ter vermindering van hittestress en het verhogen van comfort.
Woonzorgplekken in de wijken en dorpen Om de zorg in Almelo toegankelijk en efficiënt te houden, verkennen we of geclusterde woonzorgplekken een uitkomst bieden. Deze plekken vormen een sociaal en zorgzaam hart in de wijk. Rondom zo'n centrale hub wonen mensen die ondersteuning nodig hebben, verspreid of in een groep. Dit brengt formele zorg en informele hulp (zoals burenhulp en mantelzorg) samen. Het resultaat is een sterk lokaal netwerk waarin we kwetsbare signalen vroeg oppikken en de zorg efficiënt organiseren. Zo garanderen we goede ondersteuning, zelfs nu het aantal professionele zorgverleners afneemt. We zetten hierbij zo veel mogelijk in op strategische plekken,
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
33
levensloopgeschikt maken van hun woning. Met woningcorporaties maken we hier afspraken over via de prestatieafspraken. En met ontwikkelaars leggen we dit vast in overeenkomsten.
Werk maken van voldoende zorgverleners Bestaande en dreigende tekorten aan zorgverleners is in het hele land en ook in Twente aan de orde. Terwijl de zorgvraag toeneemt, slinkt het aantal beschikbare handen aan het bed. De verwachting is dat dit personeelstekort in onze regio de komende jaren alleen maar verder zal oplopen12. Dit dwingt ons om de zorg anders en efficiënter in te richten. Een cruciale rol is hierbij weggelegd voor het beter organiseren en stimuleren van informele zorg, zoals mantelzorg en initiatieven in de buurt. Ook is het van belang dat Almelo een aantrekkelijke woon- en werkomgeving is voor (potentieel) zorgpersoneel. Dit omvat niet alleen een goed vestigingsklimaat met passende en voldoende woningen en goede arbeidsvoorwaarden, maar ook investeringen in de werkomgeving, opleidingen en de balans tussen werk en privé om bijvoorbeeld (mantel)zorgtaken goed uit te kunnen voeren.
2
We stimuleren buurtinitiatieven die de leefbaarheid en samenredzaamheid vergroten in de wijken van Almelo en de dorpen Aadorp en Bornerbroek Daarbij kijken we ook steeds of de directe omgeving van wooncomplexen fysiek toegankelijk en veilig is voor de (oudere) doelgroep. Zo nodig passen we deze openbare ruimte hierop aan. Praktische oplossingen - zoals voldoende veilige stalling-en oplaadplaatsen voor scootmobiels - vinden we samen met eigenaren en woningcorporaties. Als gemeente zetten we ons in om dit zo veel mogelijk te faciliteren.
3
Samen met woningcorporaties en zorgpartijen begeleiden we de doorstroming van een intramurale instelling naar zelfstandig wonen
Wat gaan we doen?
1
We blijven ernaar streven dat alle niet-grondgebonden nieuwbouw, levensloopgeschikt is Een levensloopgeschikte woning sluit aan bij iedere levensfase van een bewoner. Deze woningen voldoen dus niet alleen aan de woonwensen van de oudere doelgroep (55+), maar ook aan die van andere generaties. Daarmee zorgen we voor voldoende geschikte (niet-grondgebonden) woningen voor alle doelgroepen. Bovendien voorkomen we dat bewoners (op termijn) een beroep doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) voor het
12
Dit doen we door passende huisvesting en goede begeleiding te bieden, waarbij we de uitstroom spreiden over verschillende wijken maar tegelijkertijd de mogelijkheid wordt benut om groepen personen bij elkaar in de buurt of in gedeelde woonruimte te concentreren om de juiste begeleiding en ondersteuning te waarborgen.
Ministerie van Volksgezondheid en Sport, Prognosemodel Zorg en Welzijn
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
34
4
We stimuleren zorg op afstand met behulp van domotica en e-health toepassingen Om zo de mogelijkheid om in de thuissituatie kwalitatief goede zorg en ondersteuning te bieden. Almelo heeft een samenwerkingsovereenkomst met Technologie en Zorg Academie Twente (TZA). Zo kunnen we gebruik maken van hun expertise met bijvoorbeeld training/scholing voor de wijkteammedewerkers, informatiedag in de wijk en een uitleenservice van zorgtechnologie waar inwoners gebruik van kunnen maken. Daarnaast gaan in de snel vergrijzende wijk Schelfhorst de inwoners zelf aan de slag met E-health. Dit proces dat een uitvloeisel is van het Topfit Citizenlab project faciliteren we vanuit de gemeente.
5
We ontwikkelen passende woon- en zorgvormen voor specifieke groep overlastgevende dak- en thuislozen met (complexe) multiproblematiek en gebrekkige maatschappelijke aansluiting
6
Waaronder een specialistische voorziening in een prikkelarme omgeving met begeleiding en voldoende toezicht. In 2026 gaan we aan de slag met het ontwikkelen van een Skaeve Huse project.
We zetten in op de concentratie van de huisvesting arbeidsmigranten / realiseren voldoende short stay woonconcepten
7
Een groot deel van de arbeidsmigranten keert binnen drie jaar terug naar het land van herkomst. Zij zijn vaak aangewezen op zogenaamde short stay voorzieningen (maximaal één jaar). We werken momenteel aan een lokaal toetsingskader en nieuwbouw van een aantal short stay locaties.Wat betreft de kwaliteit is de norm voor goede huisvesting van de Stichting Normering Flexwonen (SNF) leidend. Hiernaast stellen we een aantal extra eisen, die inmiddels zijn vastgelegd in beleidsregels. De midstay (maximaal drie jaar) en long stay voorzieningen landen in de reguliere woningvoorraad.
We zetten kamertrainingsplekken op voor jongeren tussen de 16 en 23 jaar die niet thuis of zelfstandig kunnen wonen Een kamertrainingscentrum is een woonlocatie waar mensen met een verstandelijke beperking deels zelfstandig kunnen wonen. Daarmee kan beschermd wonen op afstand worden ingezet. Samen met de regiogemeenten verkennen we het opzetten van een kamertrainingscentrum om “zware” 24-uurs zorg te voorkomen.
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
35
8
We stemmen de opgaven voor het tijdelijk huisvesten van arbeidsmigranten regionaal af.
de beleidsregels rondom woningdelen voor het huisvesten van statushouders.
We maken regionale afspraken over het tijdelijk huisvesten van arbeidsmigranten. We zien hiervoor kansen in de transformatie van leegstaande kantoren / zorgvastgoed of door nieuwbouw.
9
We faciliteren (nieuwe) woonvormen die tussen zelfstandig thuis en verpleeghuis in zitten
11
Dit kunnen woonvormen zijn die uitnodigen tot ontmoeting Deze woonvormen worden bij voorkeur gerealiseerd in gebieden waar al een goed voorzieningenniveau aanwezig is (of via openbaar vervoer goed bereikbaar is) en/of in wijken waar de vergrijzing het hoogst is/snelst komt. We vragen de woningcorporaties en ontwikkelaars hieraan bij te dragen. De opgave voor de nultreden, geclusterd en zorggeschikt is vastgelegd in regionaal afsprakenkader ouderenhuisvesting Twente.
We blijven inzetten op reguleren kamerverhuur en het handhaven hierop. De beleidsregels hiervoor worden momenteel geactualiseerd waarin we onderzoeken of deze regels verruimd kunnen worden.
10
We werken samen met de woningcorporaties aan de wettelijke taakstelling voor het huisvesten van vergunninghouders.
We brengen geschikte locaties voor (geclusterde) huisvesting van zorgbehoevenden in beeld
12
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wijst vergunninghouders aan ons toe, waarna wij hen een passende woonruimte moeten aanbieden. Hierin werken wij samen met de woningcorporaties. Zij stellen woningen voor de vergunninghouders beschikbaar. De vergunninghouders reageren hier niet zelf op maar krijgen een woning toegewezen. Daarnaast onderzoeken we alternatieve oplossingen, ook buiten het corporatiebezit om, bijvoorbeeld voor het huisvesten van grote gezinnen. We onderzoeken de mogelijkheid voor het verruimen van
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
Ambitie is om woonzorgclusters op strategische plekken te realiseren. We zien hiervoor vooral kansen in de bestaande wijken met nabijheid van voldoende voorzieningen en een goede bereikbaarheid. Verdere uitwerking volgt bij de actualisatie van de omgevingsvisie.
36
13
We passen ons woonwagenbeleid aan We faciliteren samen met de woningcorporaties de natuurlijke aanwas van de huidige bewoners van woonwagenlocaties in Almelo. Met de komst van de wet Versterking regie volkshuisvesting en de huisvestingsverordening is het niet langer mogelijk om in afzonderlijke beleidsregels te sturen op huisvesting van deze doelgroep. Daarom nemen we de doelgroep in de op te stellen huisvestingsverordening.
14
Om de woon(zorg)opgaven aan te pakken, is meer overleg, afstemming en kennisuitwisseling nodig. We hebben daarom periodiek (halfjaarlijks) overleg met onze woon- en zorgpartijen Zorgaccent, Trivium, Meulenbelt Zorg en CarintReggeland, Beter Wonen en St. Joseph. We betrekken de partijen zo veel mogelijk bij beleidsontwikkeling. Thema’s die wij in ieder geval het aankomende jaar (2026) in gezamenlijkheid willen bespreken is uitvoering van drie-partijen contracten en huurconstructies in relatie tot beschermd wonen, beschermd thuis en begeleiding individueel bij complexe problematiek en de aankomende wet Versterking regie volkshuisvesting.
We blijven sturen op instroom en toewijzing van woningen aan urgente aandachtsgroepen We maken regionale afspraken over een evenwichtige verdeling van urgente aandachtsgroepen. Zo sturen we op instroom en toewijzing van woningen aan kwetsbare inwoners. We verankeren deze regionale afspraken in onze huisvestingsverordening.
15
We stemmen periodiek af met onze woon- en zorgpartijen
16
(Zorg)voorzieningen bij ontwikkelingen
17
Ontwikkeling van de nieuwe woonbuurten, zowel binnenstedelijk als via stadsuitbreiding gaat gepaard met de programmering van goede voorzieningen, zoals huisartsenzorg en fysiotherapie. Natuurlijk is er daarbij samenhang met de mix aan doelgroepen voor nieuwe woonlocaties.We maken met ontwikkelaars, bouwers en corporaties en onze partners rond (huisartsen)zorg de letterlijke vertalingen passend bij de schaal van de locaties. Daar hoort ook bij dat we kijken naar concrete praktijkruimte en geïntegreerde gezondheidscentra. En hebben samen ook de blik op andere
We hanteren een flexibele vastgoedbenadering: woon(zorg)concepten realiseren die flexibel inzetbaar zijn voor zowel zorg- als niet-zorgdoelgroepen Dit betekent dat we woon(zorg)concepten realiseren die flexibel inzetbaar zijn voor zowel zorg- als niet-zorgdoelgroepen op de woningmarkt. Zo verkleinen we risico’s en vergroten we de toekomstbestendigheid van onze woningvoorraad.
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
37
vestigingsvoorwaarden.
18
We geven uitvoering aan de pilot Oudershuis Almelo Het Oudershuis Almelo is een tijdelijke woonvoorziening voor ouders die zich in een scheidingssituatie bevinden en (tijdelijk) niet beschikken over passende huisvesting, of waarbij het voortzetten van gezamenlijk wonen naar verwachting zal leiden tot spanningen of escalatie. Het Oudershuis biedt deze ouders een veilige, betaalbare en stabiele woonplek, zodat zij betrokken kunnen blijven bij de zorg en opvoeding van hun kinderen. Met het Oudershuis wordt beoogd rust en continuïteit te creëren voor gezinnen in een kwetsbare overgangsfase, escalatie van (conflicterende) situaties te voorkomen en ouders de ruimte te geven om te werken aan duurzame oplossingen voor hun woon- en leefsituatie.
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
38
zorgen ervoor dat we bij concrete projecten vroegtijdig met elkaar om tafel zitten om een soepele realisatie te waarborgen.
6. SAMENWERKING In de vorige hoofdstukken hebben we beschreven wat we in de komende jaren willen bereiken op het gebied van wonen in onze gemeente en welke maatregelen we hiervoor inzetten. In dit hoofdstuk gaan we op de uitvoering in. Hoe zorgen we ervoor dat we dit volkshuisvestingsprogramma gerealiseerd krijgen?
Zorg- en welzijnspartijen en belangenorganisaties Gezien de complexiteit en de urgentie van de woonzorgopgave is de betrokkenheid van zorg- en welzijnspartijen, evenals van belangenverenigingen van belang. Deze organisaties spelen een sleutelrol omdat zij vaak ‘achter de voordeur’ komen en goed contact hebben met inwoners. Zowel de zorgorganisaties, de welzijnsorganisaties als de belangenverenigingen hebben daardoor goed zicht op de behoeften, knelpunten en wat er speelt in de wijk. De samenwerking met deze partijen wordt verstevigd in de aankomende wet Versterking regie op de volkshuisvesting. Ook landelijk wordt deze relatie versterkt onder andere via het Aanvullend Zorg- en Welzijns Akkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO).
Samenwerking centraal Woningen bouwen kunnen we als gemeente niet alleen. Net als het verbeteren of aanpassen van de bestaande woningen. Om onze ambities en maatregelen uit dit volkshuisvestingsprogramma tot uitvoering te laten komen hebben we onze woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties, bedrijfsleven, huurdersen bewonersorganisaties, huurders en woningeigenaren hard nodig. De sleutel voor een goede samenwerking is dat we elkaars positie, kennis en middelen goed benutten en dat we een helder beeld hebben over de rol en taakverdeling.
Bedrijven We zijn als gemeente continu in gesprek met het bedrijfsleven over economische ontwikkeling, werkgelegenheid, vergunningen en ruimtelijke ordening, maar ook over de kwaliteit van Almelo en onze dorpen als woonplek en mogelijkheden op de woningmarkt voor huidige en toekomstige werknemers. De inbreng van ondernemers nemen we mee in beleidsontwikkeling en het woningbouwprogramma.
Gemeente Als gemeente nemen wij de regie op de lokale volkshuisvestingsopgave. We zetten ons in om voor al onze inwoners goed en prettig wonen mogelijk te maken. Omdat wij zelf geen woningen bouwen of verkopen ligt onze rol op het faciliteren van partijen die dit wel doen. Wij bewaken de uitvoering van het volkshuisvestingsprogramma, monitoren de voortgang van gemaakte afspraken en sturen bij waar nodig. We zorgen voor duidelijke kaders, bijvoorbeeld door beleid en regelgeving wanneer nodig te actualiseren en heldere afspraken te maken. Daarnaast zorgen we voor betrouwbaar partnerschap met alle betrokkenen.
Marktpartijen Marktpartijen, zoals projectontwikkelaars, bouwbedrijven, makelaars en ondernemers zijn belangrijke partners bij de uitvoering van onze doelstellingen. Hun kennis van de lokale behoefte, woningmarkt en kunde om woningbouw te realiseren zijn onmisbaar om voldoende woningen van hoge kwaliteit te realiseren, die passend zijn voor verschillende doelgroepen. Als gemeente vragen we marktpartijen om ons tijdig te benaderen bij knelpunten in de realisatie van de woningbouwopgave, zodat we gezamenlijk naar oplossingen kunnen zoeken.
Woningcorporaties De woningcorporaties zijn als verhuurder van 70% van de huurvoorraad13 een belangrijke partner. In prestatieafspraken leggen we vast hoe we invulling geven aan de ambities op het gebied van beschikbaarheid, betaalbaarheid, verduurzaming van de sociale huurvoorraad, leefbaarheid en de woonzorgopgave. We zorgen voor periodiek ambtelijk en bestuurlijk overleg en 13
Huurdersverenigingen De huurdersverenigingen hebben een belangrijke rol als belangenbehartiger van huurders. Daarom zijn ze een volwaardige partner bij het opstellen van de
Abf rapport ‘Verkenning woningmarkt en doelgroepen Almelo 2025-2040’ (2025)
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
39
prestatieafspraken. De huurdersverenigingen signaleren wat er speelt onder huurders. Hun inbreng is belangrijk om te zorgen dat het beleid aansluit bij de behoeften van de huurders.
Wonen ondersteunen de primaire partners in de doelstelling om ervoor te zorgen dat mensen met een laag inkomen goed en betaalbaar kunnen wonen in Almelo. Met Woonzorg Nederland worden afzonderlijke afspraken gemaakt.
Inwoners Inwoners weten als geen ander hoe het is om in onze gemeente te wonen en hebben waardevolle kennis over de kwaliteiten en uitdagingen voor het wonen in de gemeente Almelo. We moedigen inwoners aan om hun wensen, zorgen en ideeën met ons te delen. Inwoners dragen zelf ook verantwoordelijkheid voor een prettige leefomgeving en over het tijdig nadenken over hun eigen woontoekomst, bijvoorbeeld door het werken aan het levensloopbestendig maken van de woning. De gemeente staat open voor initiatieven van inwoners die aansluiten bij onze ambities, zoals collectieve woonvormen, en ondersteunen en faciliteren deze waar mogelijk. Woningbouw: versnellen en waar nodig bijsturen Omdat we in de basis voor de aankomende vijf tot tien jaar voldoende plannen hebben liggen om onze woningbouwambities te kunnen realiseren, zetten we in op versnelling. Om de woningbouw te versnellen nemen we als gemeente daarom meer de regie in het aansturen van projecten en werken we intensief samen met projectontwikkelaars, bouwers en woningcorporaties. Door deze samenwerking, kunnen we knelpunten vroegtijdig identificeren en wegnemen. Daarnaast kijken we intern hoe we onze processen kunnen stroomlijnen. Zodat we waar mogelijk onze vergunningstrajecten kunnen versnellen.
Woonmiddagen Om ervoor te zorgen dat we elkaar blijven vinden in onze opgaven, ambities en rollen gaan we als gemeente periodiek woonmiddagen organiseren waarbij we met onze woonpartners stilstaan bij de voortgang van het volkshuisvestingsprogramma en specifieke opgaven en thema’s. Op programma- en projectniveau helpen we mee doelen te verwezenlijken op basis van gelijkwaardigheid en goede afspraken over rol- en taakverdeling.
Prestatieafspraken In de Woningwet is opgenomen dat woningcorporaties naar redelijkheid moeten bijdragen aan de uitvoering van het gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid indien de gemeente over een vastgestelde woonvisie beschikt. Hierover maken de gemeente, de woningcorporaties en de huurdersorganisaties prestatieafspraken. Dit gebeurt in samenwerking en op basis van gelijkwaardigheid en wederkerigheid.
Platform Stedelijke Ontwikkeling Almelo Het platform Stedelijke Ontwikkelingen Almelo is een samenwerkingsverband dat de stad Almelo adviseert over ruimtelijke stedelijke ontwikkelingen. Het platform bestaat uit vertegenwoordigers uit onder andere de makelaardij, vastgoedontwikkelaars, bouwbedrijven, woningcorporaties, de gemeente Almelo en de provincie Overijssel. Binnen het platform zijn deze twee werkgroepen actief:
De gemeente Almelo, de woningcorporaties Sint Joseph, Beter Wonen zien elkaar als primaire partners bij het opstellen van deze meerjarige afspraken. De huurdersverenigingen Huurders Advies Raad en St. Huurdersplatform Beter
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
40
●
●
Werkgroep leefbare wijken: waarin accent ligt op de vertaling van de maatschappelijke wensen en ambities in maakbare en haalbare marktproducten werkgroep programmering woningbouw, waarin het accent ligt de voortgang en differentiatie van de nieuwbouw
gemonitord en waar nodig, binnen de mogelijkheden van het huurbeleid van de woningcorporaties, aangepast (allen). Huurdersorganisaties werken op gelijkwaardige basis samen met de woningcorporaties om het huurbeleid vast te stellen en het toelichten van dit beleid onder hun leden/huurders.
Samenwerken aan veerkrachtige wijken Samenwerken aan veerkrachtige wijken vraagt om een integrale aanpak waarin gemeente, woningcorporaties en maatschappelijke partners gezamenlijk optrekken. Door inzet op integrale wijkaanpak, stadsbrede afspraken, het ambtelijk en bestuurlijk overleg wonen en wijken (AOWW en BOWW) geven we invulling aan deze samenwerking.
Monitoring Door de stand van zaken op de woningmarkt regelmatig te monitoren, zorgen we dat we op de juiste koers zijn en blijven. We houden in de gaten hoe de bevolking en hun woonbehoeften zich ontwikkelen en passen daar ons woningbouwprogramma op aan. We sluiten aan op actuele woningmarkt- en woonbehoefteonderzoeken. Daarnaast houden we de vinger aan de pols bij wat er leeft in de gemeente, de marktpartijen en trends en ontwikkelingen in de samenleving. Concreet kijken we naar de prijsontwikkeling en betaalbaarheid van woningen in onze gemeente, bouwproductie en de woningvoorraad (met aandacht voor typologieën en betaalbaarheid) en de (verwachtingen voor) demografie en bevolkingssamenstelling. Dit volkshuisvestingsprogramma vormt het uitgangspunt voor nieuwe prestatieafspraken. In dit volkshuisvestingsprogramma hebben we een nieuwe stip op de horizon gezet en stevig ingezet op het vergroten van het aanbod van betaalbare woningen, sociale huur en investeringen in de bestaande woningvoorraad. We beschouwen dit als een ambitie om op basis daarvan met elkaar onze huidige afspraken waar nodig en mogelijk te herijken. We zullen dit na vaststelling van het volkshuisvestingsprogramma in 2026 oppakken. Jaarlijks bespreekt de gemeente samen met de woningcorporaties en huurdersverenigingen de voortgang van de prestatieafspraken.
De verdeling van de voorraad goedkoop en betaalbaar woningen op gemeenteniveau wordt
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
41
BIJLAGEN
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
42
BIJLAGE 1 BEGRIPPENLIJST
De bruto toevoeging houdt geen rekening met het aantal gesloopte woningen of woningen die een andere functie krijgen.
Appartement (meergezinswoning) Een afzonderlijke woning die deel uitmaakt van een groter gebouw. Appartementen is de verzamelterm voor meergezinswoningen. Hieronder vallen flats, galerij-, portiek-, beneden- en bovenwoningen en woningen boven bedrijfsruimten.
(Collectief) Particulier Opdrachtgeverschap (CPO/PO) Particulier Opdrachtgeverschap is een vorm van projectontwikkeling, waarbij een particulier opdrachtgever is voor de bouw van een woning. Dit wordt zelfbouw genoemd. Bij Collectief Particulier Opdrachtgeverschap is een groep toekomstige bewoners gezamenlijk opdrachtgever voor hun eigen nieuwbouwproject.
Aftoppingsgrens De aftoppingsgrens, is de grens waarboven de huurtoeslag wordt verlaagd. Het deel van de huurprijs tussen de kwaliteitskortingsgrens en de aftoppingsgrens wordt voor 65% vergoed door huurtoeslag. De huurprijs boven de aftoppingsgrens en onder de liberalisatiegrens wordt bij 1 persoons-, mindervalide meerpersoons- en oudere meerpersoons huishoudens voor 40% vergoed door huurtoeslag en bij overige meerpersoons huishoudens voor 0%. Er zijn twee aftoppingsgrenzen die jaarlijks per 1 januari worden vastgesteld. Voor 2025 zijn de aftoppingsgrenzen: ● € 713,02 (prijspeil 2026) voor huishoudens van 1 of 2 personen; ● € 764,14 (prijspeil 2026) voor huishoudens van meer dan 2 personen. We volgen gedurende de looptijd van deze woonvisie de landelijke aanpassingen van deze grens. (bron: ministerie van volkshuisvesting en ruimtelijke ordening)
Collectieve woonvorm Een woonconcept waarbij mensen meer samenleven en elkaar ontmoeten dan in een gewone woonstraat of wooncomplex. Bijvoorbeeld omdat ze voorzieningen delen, of gezamenlijk hun woningen ontwikkelen
Betaalbare koop Landelijk worden met betaalbare koopwoningen woningen bedoeld die een marktwaarde hebben onder de € 420.000,- (prijspeil 2026). Als gemeente hanteren we op dit moment een prijspeil van €325.000,-. Gedurende de looptijd van het volkshuisvestingsprogramma volgen we in beginsel de landelijke aanpassingen van deze grens.
Extramuraal Een term die gebruikt wordt binnen de Wet langdurige zorg. Extramuraal betekent zorg op een locatie, dit kan ‘thuis’ zijn of in een (geclusterde) woonvorm waarbij de huisarts zelf nog de behandeling uitvoert.
Deelnemers aan het uitstapprogramma voor stoppende sekswerkers Woningzoekenden die deelnemen aan een overheidsprogramma gericht op duurzaam uitstappen waarbinnen begeleiding van sekswerkers plaatsvindt bij het vinden van werk of dagbesteding buiten de seksbranche. (bron: voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting) Doorstromers Huishoudens die een andere woning betrekken en daarbij hun huidige woning vrijmaken.
Flexwoningen Hoogwaardige verplaatsbare woningen die (in eerste instantie) op een tijdelijke locatie staan. Meestal gaat het om ‘woonunits’ die in de fabriek worden gemaakt. Daardoor is het productieproces duurzamer, sneller en voorspelbaarder dan andere nieuwbouw. De woningen zijn vaak wat kleiner en
Bruto toevoeging/woningbouwopgave De bruto toevoeging in de woningbouw is het totale aantal woningen dat aan de woningvoorraad wordt toegevoegd door nieuwbouw of andere productie.
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
43
dus interessant voor kleine huishoudens. Verplaatsbare woningen zijn ook geschikt voor tijdelijk beschikbare locaties.
Liberalisatiegrens Dit is een begrip uit de huurprijsregelgeving. De liberalisatiegrens is de grens tussen de gereguleerde en de vrije huursector, en is sinds de invoering van de Wet Betaalbare Huur op 1 juli 2024 gelijk aan het bedrag van de middenhuur grens. De liberalisatiegrens wordt jaarlijks per 1 januari vastgesteld. Voor 2025 is de liberalisatiegrens vastgesteld op €1.184,82. We volgen gedurende de looptijd van deze woonvisie de landelijke aanpassingen van deze grens. (bron: Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening)
Geclusterde woningen Geclusterde woningen beslaan woningen die voldoen aan de uitgangspunten voor nultredenwoningen. Daarnaast geldt dat er een ontmoetingsruimte aanwezig moet zijn in of nabij het wooncomplex. De precieze vereisten aan de ontmoetingsruimte zullen later nader worden uitgewerkt in de lagere regelgeving van de aankomende wet Versterking regie volkshuisvesting. Landelijk gaan BZK en VWS uit van een schaal van minimaal 12 woningen. De schaal voor clustering kan op het platteland of in kleine kernen lager liggen. (Definitie o.a. Afsprakenkader Ouderenhuisvesting Twente (2024))
Mantelzorgverleners of -ontvangers Woningzoekenden die mantelzorg als bedoeld in artikel 1.1.1, eerst lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 verlenen of ontvangen (bron: voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting)
Grondgebonden woningen (eengezinswoning) Een grondgebonden woning is een woning die rechtstreeks toegankelijk is op het straatniveau waarvan een van de woonlagen aansluit op het maaiveld. Grondgebonden woningen hebben meestal een op de grond gelegen tuin en/of erf.
Woningzoekende mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid Woningzoekenden die op grond van ernstige en chronische medische redenen dringend woonruimte behoeven. (bron: voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting)
Inbreiding Een inbreidingslocatie is een locatie binnen de bestaande bebouwing. Het tegenovergestelde is uitbreiding, die plaatsvindt aan de grenzen van bestaande bebouwing.
Middenhuur Een middenhuurwoning heeft een aanvangshuur van minimaal € 932,93 en maximaal € 1.228,07 per maand (prijspeil 2026). We volgen gedurende de looptijd van deze woonvisie de landelijke aanpassingen van deze grens.
Intramuraal Intramuraal is een term die gebruikt wordt binnen de Wet langdurige zorg. Intramuraal betekent opgenomen in een woonzorglocatie waarbij zowel verzorging als zorg door bijvoorbeeld een arts of ouderengeneeskundige intern door de zorgaanbieder georganiseerd wordt.
Netto toevoeging woningbouw Het verschil tussen het aantal nieuw te bouwen woningen en het aantal bestaande woningen dat wordt gesloopt of een andere bestemming krijgt. Nultredenwoningen Bij nultredenwoningen gaan we uit van woningen waarbij woonkamer, keuken, badkamer, toilet en tenminste één slaapkamer gelijkvloers zijn, dus op hetzelfde niveau als de voordeur. Ook van buitenaf is een nultredenwoning zonder traplopen bereikbaar. We volgen de geldende eisen uit het Besluit Bouwwerken Leefomgeving voor de toegankelijkheidseisen van de nieuwbouw van nultredenwoningen. Voor de business case van alle ouderenwoningen is
Levensloopgeschikte woningen Voldoen aan dezelfde kenmerken als nultredenwoningen, zie definitie nultredenwoningen.
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
44
een regulier financieel instrumentarium vanuit het Rijk van toepassing. (Definitie o.a. Afsprakenkader Ouderenhuisvesting Twente (2024))
Sociale huurwoningen Woningen die worden aangeboden door een woningcorporatie of particuliere verhuurder en bedoeld is voor mensen met een lager inkomen. De huurprijs van de woning ligt onder een door de overheid vastgestelde prijsgrens. Binnen de sociale huur gelden vier huurprijsgrenzen: de kwaliteitskortingsgrens (huurprijs tot € 498,20), de eerste aftoppingsgrens (huurprijs van € 498,20 tot € 713,02), tweede aftoppingsgrens (huurprijs van € 713,02 tot € 764,14) en de liberalisatiegrens (huurprijs €932,93 van t/m € 1228,07). Dit zijn de geldende grenzen voor 2026. We volgen gedurende de looptijd van deze woonvisie de landelijke aanpassingen van deze grenzen.
Prestatieafspraken Afspraken tussen gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties. Het betreft afspraken over de uitvoering van het lokale woonbeleid, waarin de bijdrage van de woningcorporaties aan het lokale woonbeleid wordt vastgelegd. Uitstromers uit intramuraal verblijf: Beschermd Wonen instelling Woningzoekenden die een voorziening voor beschermd wonen als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 verlaten. (bron: voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting)
Sleutelprojecten Sleutelprojecten zijn projecten met een significante impact op de regionale verstedelijkingsopgave, die voorzien in de lokale woonbehoefte en een belangrijke bijdrage leveren aan leefbaarheid en vitaliteit van dorpen of wijken. (bron: geactualiseerde Woondeal Twente 2025)
Uitstromers na intramuraal verblijf waaronder: klinisch geestelijke gezondheidszorg woningzoekenden die een verblijf in een instelling als bedoeld in artikel 1.1.1 van de Wet langdurige zorg verlaten waar zij geneeskundige geestelijke zorg ontvingen of woningzoekenden die in verband met geneeskundige zorg als bedoeld in artikel 10, onderdeel g, van de Zorgverzekeringswet in een instelling verbleven in verband met zorg zoals psychiaters en klinisch-psychologen plegen te bieden en deze verlaten. (bron: voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting)
Transformatie functieverandering van een bestaand gebouw van niet-wonen naar wonen. Bijvoorbeeld de transformatie van een kantoorgebouw naar woningen. Vrijesectorhuur Ook wel geliberaliseerde huur. Dit zijn huurwoningen met een huurprijs boven de liberalisatiegrens van € 1.228,07 per maand (prijspeil 2026). We volgen gedurende de looptijd van deze woonvisie de landelijke aanpassingen van deze grens.
Uitstromers uit de maatschappelijke opvang : dakloze mensen Woningzoekenden aan wie in ieder geval wegens dakloosheid een voorziening voor opvang als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 is verleend . (bron: voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting)
Woningzoekenden tussen de 18 en 23 jaar uit de jeugdhulp Woningzoekenden die de leeftijd van achttien jaar doch niet de leeftijd van drieëntwintig jaar hebben bereikt en die een accommodatie of gesloten accommodatie als bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet verlaten. (bron: voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting)
Uitstromers uit de maatschappelijke opvang: slachtoffers huiselijk geweld of mensenhandel Woningzoekenden aan wie wegens huiselijk geweld of mensenhandel een voorziening voor opvang als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 is verleend en deze opvang verlaten. (bron: voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting)
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
Woningzoekenden uit de (jeugd)detentie Woningzoekenden die een inrichting of voorziening als bedoeld in artikel 3a van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen, een penitentiaire inrichting
45
als bedoeld in artikel 3, eerste lid, van de Penitentiaire beginselenwet of een instelling voor forensische zorg als bedoeld in artikel 1.1, eerste lid, van de Wet forensische zorg verlaten. (bron: voorgenomen wet Versterking regie volkshuisvesting) Woonlasten Alle kosten die samenhangen met het wonen. Dit betreft naast de huur- of hypotheeklasten ook kosten zoals de energie- en onderhoudskosten. Zorggeschikte woningen Zorggeschikte woningen zijn zelfstandige nultredenwoningen die onderdeel zijn van een geclusterde vorm waarin Wlz-zorg (afkorting) geleverd wordt voor bewoners. (Definitie o.a. Afsprakenkader Ouderenhuisvesting Twente (2024))
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
46
BIJLAGE 2 WONINGBOUWPROGRAMMA ALMELO Nieuwbouwopgave (bruto)
Vervangingsopgave
Uitbreiding woningvoorraad (netto)
In aanbouw
‘25
‘26
237
36
42
109
171
46
169
12
‘27
‘28
‘29
‘30
‘31
‘32
‘33
‘34
80
80
180
180
135
100
100
100
100
340
Binnenstedelijk Binnenstad
237
Binnenstad-overig
176
Indië (deel Stedelijk Wonen)
169
Spoorzone, Westerdok
855
170
685
Spoorzone, Kerkelanden
850
119
731
Spoorzone, Achter de Molen
480
120
360
Weggeler
30
Stedelijke vernieuwing (Sluitersveld)
476
Stedelijke vernieuwing (Ossenkoppelerhoek)
71
Overig binnenstedelijk (Groenstedelijk)
164
Herstructurering diversen
250
Aadorp*
355
355
224 + PM
129
Bornerbroek**
5
50 55
18
24
94
45 40
26
51
80
80
84 48
48
48
96
96
48
48
48
25
25
25
pm
pm
pm
30
12
18
147
329
61
135
20
40
31
61
10
164
123
11
30
0
25
25
25
25
25
25
25
5
35
70
70
70
70
35
224
14
10
25
25
75
75
pm
129
39
34
20
14
7
5
5
5
60
231
250
240
200
200
200
200
200
200
600
565
817
564
604
651
541
533
553
748
250
260
Uitleg Almelo Noordoost Aalanderveld
1.981
510
1.471
Totaal
6.447
1.361
5.086
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
251
47
BIJLAGE 3 SCHATTING JAARLIJKSE VRAAG EN AANBOD NAAR ZELFSTANDIGE WOONRUIMTE (URGENTE) AANDACHTSGROEPEN Doelgroep
(Urgente) aandachtsgroepen*
Mantelzorgverleners en mantelzorgontvangers
Urgente aandachtsgroep
Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid die wegens ernstige en chronische medische redenen andere huisvesting nodig hebben
Urgente aandachtsgroep
Uitstromers beschermd wonen
Uitstromers na intramuraal verblijf zijn urgente aandachtsgroepen.
Verwachte bandbreedte van 10 tot 20 urgentieverleningen per jaar.
Uitstromers maatschappelijke opvang
Urgente aandachtsgroep
Verwachte bandbreedte van 7 tot 10 urgentieverleningen per jaar.
Uitstromers uit de klinisch geestelijke gezondheidszorg
Urgente aandachtsgroep
Onbekend
Volkshuisvestingsprogramma Almelo 2026-2035
Schatting jaarlijkse uitstroom naar zelfstandige woonruimte
Verwachte bandbreedte van 5 tot 10 urgentieverleningen per jaar
Toelichting
Het aanbod aan plekken voor mensen met een Wlz-LG-indicatie in Almelo ligt lager dan het aantal indicaties. Toch geven zorgaanbieders niet het signaal af dat er een (groot) tekort aan plekken is. Waarschijnlijk woont een deel van de doelgroep zelfstandig met ambulante zorg/begeleiding. Er is op dit moment sprake van wachtlijsten voor BW-plekken in de gemeente. Door de openstelling van de Wlz voor mensen met GGZ-problematiek is de uitstroom vanuit woonvormen van zorgaanbieders teruggelopen, waardoor er weinig plekken vrijkomen voor nieuwe cliënten. Tegelijkertijd is er druk vanuit de jeugdzorg; er worden minder indicaties afgegeven voor verlengde jeugdzorg, waardoor er juist meer vraag is naar Beschermd Wonen Wmo. Het bieden van zorg en ondersteuning binnen Beschermd Wonen gebeurt in toenemende mate op ambulante wijze. In bepaalde gevallen geldt dat woningen specifiek zijn aangemerkt voor beschermd wonen en dat bewoners moeten uitstromen wanneer de zorg in deze mate niet langer nodig is. Ook deze mensen komen in aanmerking voor urgentie.