bijlage 1 bij RB 13 - Eindrapport Lysias voorstel voor besluitvormende bespreking kerntakendiscussie

Regionaal maatwerk: adviseren gemeenten SamenTwente (VTT) levert deskundigheid in de omgang met huiselijk geweld en kindermishandeling; adviseert over juridische zaken gericht op jeugdzorg; stelt gedragswetenschappers beschikbaar aan gemeenten om afwegingen te maken over opvoedingsproblematiek en om psychodiagnostisch onderzoek uit te voeren; en levert expertise over bijzondere vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

20

31. Regionaal maatwerk: voorlichting en preventie SamenTwente (VTT) organiseert activiteiten om preventie en deskundigheid te bevorderen. Expertise van SamenTwente wordt ingezet voor advies bij de implementatie van de meldcode bij verschillende doelgroepen, waaronder onderwijs. 32. Regionaal maatwerk: tijdelijk huisverbod SamenTwente (VTT) trekt samen met de politie-eenheid Oost op in de voorfase van het tijdelijk huisverbod. 33. Expertisecentrum Geweld in afhankelijkheidsrelaties SamenTwente stelt deskundigen beschikbaar en inzetbaar bij het uitvoeren van wettelijke en regionale maatwerktaken; consulteert in het lokale veld van de maatschappelijke zorg, in het bijzonder de jeugdhulp; zet gedragswetenschappers in bij gemeenten voor tests en onderzoeken; bevordert preventie en deskundigheid van professionals in het lokale sociale domein en biedt expertise op bijzondere vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling. 34. Chatfunctie Samen met vier andere Veilig Thuis-organisaties biedt SamenTwente een chatfunctie aan voor inwoners om op een laagdrempelige manier anoniem advies te vragen bij Veilig Thuis. De subsidie van de centrumgemeente voor deze taak is niet verlengd. 35. Inzet meerjarenagenda Landelijk Netwerk Veilig Thuis SamenTwente werkt aan het uitvoeren van de vier actielijnen van de Meerjarenagenda 2022 -2025.

Pijler 4: Kennisontwikkeling & kennisdeling 36. Onderzoeken en monitoren gezondheidssituaties De GGD is op basis van de Wet publieke gezondheidszorg verplicht om grootschalige onderzoeken te doen voor de doelgroepen kinderen, jeugd, (jong)volwassenen en ouderen. Op basis van deze onderzoeken ontstaat er een goed beeld hoe het gaat met de inwoner van Twente. Het vormt handelingsperspectieven voor gemeenten en maatschappelijke partners om de ontwikkeling, effectieve uitvoering en evaluatie van lokaal gezondheidsbeleid te stimuleren. SamenTwente draagt bij aan inzicht in de gezondheidssituaties van kinderen, jeugd, jongvolwassenen en ouderen, ter ondersteuning van gemeenten, GGD, maatschappelijke partners en Twentse inwoners. Dat doet SamenTwente door grootschalige vragenlijstonderzoeken te ontwikkelen, uit te zetten, bevindingen te analyseren en daarover te rapporteren . 37. Twentse monitoring sociaal domein De opdracht voor het verzamelen, analyseren en duiden van data over de jeugdhulp, Wmo en de samenloop van Onderwijs en Jeugdhulp is belegd bij SamenTwente. Kennispunt Twente voert deze opdracht uit voor SamenTwente, om te borgen dat er éénheid is bij de wijzen van data-uitvraag en dataverzameling.

Binnen deze taak wordt gewerkt aan de volgende monitoren en projecten: Twentse Monitor Sociaal Domein (1), Twentse Onderwijs-Jeugd Monitor (2), Contractmanagementinformatie Jeugdhulp en Wmo (3), Twentse Monitor Jeugdbeschermingsketen (4). Incidentele dekking wordt gebruikt voor de datagedreven verlening, inkoop en contractmanagement, het eventueel uitzetten van een trusted third party bij de uitwisseling van persoonsgegevens en het ontwikkelen van de Twentse Monitor Aanpak Wachttijden.

21

38. Datagedreven werken SamenTwente geeft uitvoering aan een van de 8 leidende principes uit de Strategische Koers 2022 door: onderzoeksresultaten en andere gezondheidsgerelateerde info beschikbaar te stellen voor gemeenten en inwoners; panelonderzoeken uit te voeren; verdiepend onderzoek te doen op gezondheidsmonitors; af te stemmen met interne en externe organisaties zoals Kennispunt en Twentse Koers; datagedreven werken binnen de eigen organisatie aan te jagen en datagedreven werken door te ontwikkelen.

Pijler 5: Contractmanagement, -beheer en inkoop 39. Regionaal contractmanagement en contractbeheer Jeugdhulp en Wmo (begeleiding en dagbesteding). SamenTwente voert contractmanagement en contractbeheer uit voor de 16 grootste en strategische jeugdhulpaanbieders. Naast contract- en prestatieafspraken worden met deze aanbieders ook afspraken gemaakt en resultaten gemonitord als het gaat om de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan doorontwikkeling en verdere ambulantisering van de jeugdhulp in Twente. SamenTwente is ook de accounthoudende regio voor vier jeugdhulpaanbieders. SamenTwente is het eerste aanspreekpunt voor deze aanbieders en de andere betrokken regio’s in het geval van (dreigende) discontinuïteit van zorg. Deze taak wordt meegenomen bij de brede opdracht Prioritaire opgave jeugd. Tijdens die opdracht kan besloten worden over het ambitieniveau voor uitvoering van deze taak. In afwachting van de uitkomsten van de brede opdracht blijft deze taak uitgevoerd worden op het huidige ambitieniveau. 40. Inkoop jeugdhulp SamenTwente is verantwoordelijk voor het inrichten en in stand houden van een inkooporganisatie voor jeugdhulp, jeugdreclassering en jeugdbeschermingsmaatregelen voor de deelnemende Twente gemeenten.

De in te kopen zorg omvat de uitvoering van jeugdbescherming en jeu gdreclassering, jeugdzorgplus, residentiële/specialistische jeugdzorg, pleegzorg, crisiszorg en advies & expertise. 41. Contractmanagement en -beheer Huishoudelijke Ondersteuning SamenTwente voert onder de vlag van Samen14 contractmanagement en beheer uit voor alle overeenkomsten Huishoudelijke Ondersteuning (16 aanbieders) en voert de regiefunctie uit op de gezamenlijke thema’s. 42. Coördineren KIT Om bij de inkoop kwalitatief goede en rechtmatige zorg te bevorderen wordt er gebruik gemaakt van het Kwaliteit en Integriteitsinstrument Twente (KIT). KIT is een beoordeling van de contracten die worden afgesloten, waarbij de integriteit van aanbieders voorafgaand wordt getoetst aan de kwaliteitsvereisten en of er een juiste besteding is van zorggelden. SamenTwente voert hier de coördinatie op. Deze taak wordt meegenomen bij de brede opdracht Prioritaire opgave jeugd. Tijdens die opdracht kan besloten worden over het ambitieniveau voor uitvoering van deze taak. In afwachting van de uitkomsten van de brede opdracht blijft deze taak uitgevoerd worden op het huidige ambitieniveau.

22

43. Toezicht en kwaliteit Jeugd en Wmo SamenTwente houdt proactief toezicht op kwaliteit bij gecontracteerde aanbieders; toetst aan bestekeisen; voert onderzoek naar aanbieders uit; monitort verbeterplannen; adviseert en rapporteert aan contractmanagers; ondersteunt gemeenten op aanvraag bij onderzoeken naar incidenten en calamiteiten; levert input aan de doorontwikkeling van samenwerking op toezicht; beoordeelt kwaliteit bij mutaties in contracten na gunning; vertaalt landelijke ontwikkelingen naar de regio; adviseert gevraagd en ongevraagd op beleidsmatige aspecten en uitvoeringsapecten. Deze toezichthoudende taken gelden voor zowel Wmoals Jeugdhulpaanbieders. Onder de aanstaande wet Verbetering Bescherming Jeugdzorg wordt het verplicht om regionaal specialistische jeugdhulp in te kopen. Ook contractmanagement en -beheer maken hier deel van uit.

23

4. Impact keuzes kerntakendiscussie In dit hoofdstuk geven we een overzicht waarbij we de voorstellen hebben gerubriceerd. In de eerste paragraaf wordt overzicht gegeven van de voorstellen die vrijwel allemaal uit het scenario Kern komen.

4.1 Organisatorische consequenties van de keuze voor Kern De overzichten zijn financieel ingestoken. Het is daarom van belang om in de inleiding op de overzichten aan te geven dat de impact van keuzes voor het scenario Kern groter zijn dan enkel financieel. Los van de effecten die ook al zijn genoemd in hoofdstuk 3 heeft de keuze voor de voorstellen in scenario Kern ook effect op de organisatie van SamenTwente. De besparingen in scenario Kern kunnen enkel worden gerealiseerd door afbouw van formatie. Dit heeft consequenties voor de mate waarin de organisatie van SamenTwente kan opereren. In scenario Kern neemt de flexibiliteit van de organisatie af en zal het nauwelijks mogelijk zijn om in te spelen op ontwikkelingen of maatwerkvragen. Ook zal de expertise die nu op regionaal niveau aanwezig is, op onderdelen afnemen. Dit zal vooral ambtelijk en bestuurlijk merkbaar zijn in de interactie tussen gemeenten en SamenTwente. Een andere consequentie van de besparingen in scenario Kern betreft eenmalige frictiekosten. Bij een besluit tot besparingen zal voor de betreffende medewerkers een sociaal plan in werking treden met een begeleidingstraject en transitievergoeding. De hoogte van deze vergoedingen is mede afhankelijk van de herplaatsbaarheid van medewerkers en de snelheid waarmee medewerkers een nieuwe functie vinden.

In de huidige arbeidsmarkt valt te verwachten dat dit snel kan gaan. Maar voor de afwikkeling van besparingen is naar schatting een kwart tot de helft van het besparingspotentieel van het eerste jaar benodigd.

4.2 Financiële consequenties De financiële impact van de kerntakendiscussie kan nog niet worden vastgesteld, omdat op drie voorstellen nog niet helder is welke keuzes moeten worden gemaakt. Ook is er nog gevraagd naar een nadere onderbouwing van de middelen die nodig zijn om de autonome ontwikkeling binnen VTT op te vangen. Desondanks geven we in dit hoofdstuk een overzicht van het financiële effect. Autonome ontwikkelingen: Pijler,

#

Omschrijving voorstel

Financieel

voorstel

effect begroting SamenTwente

Autonome ontwikkelingen, uitgevoerd op ambitieniveau Scenario Kern PB&L, 7

Forensische geneeskunde op niveau brengen zonder rekening te houden met tegenvallende kosten

+€ 450.000

Veiligheid, 1

Wettelijke taken VTT uitvoeren op een minimumniveau

+€ 983.000*

Sub-totaal financieel effect op de begroting SamenTwente

+€1.433.000

* Het bedrag wordt nog onderbouwd.

24

Taken waarover nog geen eenduidigheid bestaat: Pijler, voorstel

Financieel effect begroting SamenTwente Omschrijving voorstel

Scenario Kern

Scenario Koers

Voorstel 1: Gezonde School Aanpak Jeugd, 2

Beëindigen Gezonde School Aanpak

Jeugd, 5

Continueren Gezonde School Aanpak

-€ 185.000 0

Voorstel 2: Seksuele gezondheid PB&L, 1 en 2

Inzet op seksuele gezondheid versoberen door doelgroepen uit te sluiten en te stoppen met preventie en voorlichting

PB&L

Inzet op Seksuele gezondheid handhaven (en evt. alternatieve financieringsopties verkennen)

-€ 80.000 0 (evt. PM)

Voorstel 3: Gezonde Milieu en Gezondheid PB&L, 5

Stoppen met de adviesrol i.h.k.v. de Omgevingswet

PB&L, 8

Beperkt een adviesrol vervullen i.h.k.v. de Omgevingswet

-€ 134.000 (I) 0 Incidenteel wordt structureel*

Voorstel 4: Advisering gezondheidsbevordering PB&L, 6

Terugbrengen van gevraagde en ongevraagde inhoudelijke en procesmatige advisering over publieke gezondheid en het geven van adviezen over gezonde leefstijl tot het wettelijk minimum. De GGD stuurt landelijke adviezen zonder toegepast advies door naar gemeenten en verwijst hen naar toolboxen.

PB&L, 16

Handhaven van de adviesrol publieke gezondheidsbevordering voor gemeenten

gezondheid

-€ 25.000

en

+€ 100.000

Voorstel 5: Meldpunt Woningvervuiling Veiligheid, 9

Stoppen met de inzet van extra capaciteit bij het meldpunt Woningvervuiling (incidentele bijdrage € 95.000 stopt per 2026)

Veiligheid, 5

Handhaven van de inzet bij het meldpunt Woningvervuiling (incidentele bijdrage € 95.000 wordt structureel per 2026)

-€ 95.000 (I) 0 Incidenteel wordt structureel*

Voorstel 6: Meldpunt Zorgwekkend gedrag Veiligheid, 3

Beëindigen van de extra inzet bij het Meldpunt Zorgwekkend gedrag

Veiligheid, 10

Handhaven van de inzet bij het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag Sub-totaal financieel effect op de begroting SamenTwente

0 +€ 117.000 -€ 519.000 € 229.000 (I) €290.000 (S)

+ € 217.000

* Het kiezen voor Koers bij de adviesrol t.o.v. de Omgevingswet en bij het Meldpunt Woningvervuiling leidt in de begroting van SamenTwente niet tot een uitzetting, omdat gemeenten hier nu incidentele bedragen voor beschikbaar hebben gesteld. Voor de gemeenten betekent dit dat de incidentele bijdrage die zij voor deze taak aan SamenTwente hebben gegeven, in de gemeentelijke begroting een structureel karakter krijgt.

25

Als gekozen wordt voor scenario Kern: Pijler, voorstel

#

Omschrijving voorstel

Financieel effect begroting SamenTwente

Autonome ontwikkelingen, uitgevoerd op ambitieniveau Scenario Kern PB&L, 7

Forensische geneeskunde op niveau brengen zonder rekening te houden met

+€ 450.000

tegenvallende kosten PB&L,

Reguliere inzet op infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid behouden, geen

4 en 9

inzet op versterkende taken zonder dat het Rijk hiervoor middelen ter beschikking stelt

Veiligheid, 1

Wettelijke taken VTT uitvoeren op een minimumniveau

0 +€ 983.000*

Voorstellen meningen verschillen, uitvoering op het ambitieniveau Kern Jeugd, 2

Beëindigen Gezonde School Aanpak

-€ 185.000

PB&L,

Inzet op Seksuele gezondheid versoberen door doelgroepen uit te sluiten en te stoppen

-€ 80.000

1 en 2

met preventie en voorlichting

PB&L, 5

Stoppen met de adviesrol i.h.k.v. de Omgevingswet

-€ 134.000

PB&L, 6

Informatie over gezondheidsbevordering delen met gemeenten zonder toegepast advies

-€ 25.000

Veiligheid, 9

Stoppen met de inzet van extra capaciteit bij het meldpunt Woningvervuiling

-€ 95.000

Veiligheid, 3

Beëindigen van de extra inzet bij het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag

0

Voorstel overeenstemming uitvoering op ambitieniveau Koers, andere invulling Jeugd, 4

Binnen het basispakket JGZ meer maatschappelijke impact genereren (scenario Koers)

Financieel totaaleffect van voorstellenpakket Kern op de begroting van SamenTwente

0 +€ 914.000

* Het bedrag wordt nog onderbouwd.

Als gekozen wordt voor scenario Koers: Pijler, voorstel

#

Omschrijving voorstel

Financieel effect op begroting SamenTwente

Autonome ontwikkelingen, uitgevoerd op ambitieniveau Scenario Kern PB&L, 7

Forensische geneeskunde op niveau brengen zonder rekening te houden met

+€ 450.000

tegenvallende kosten PB&L,

Reguliere inzet op infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid behouden, geen

4 en 9

inzet op versterkende taken zonder dat het Rijk hiervoor middelen ter beschikking stelt

Veiligheid, 1

Wettelijke taken VTT uitvoeren op een minimumniveau

0 +€ 983.000*

Voorstellen meningen verschillen, uitvoering op het ambitieniveau Koers Jeugd, 5

Continueren Gezonde School Aanpak

PB&L

Inzet op Seksuele gezondheid handhaven (en evt. alternatieve financieringsopties

0 0 (evt. PM)*

verkennen) PB&L, 8

Beperkt een adviesrol vervullen i.h.k.v. de Omgevingswet

0**

26

Incidenteel wordt structureel

PB&L, 16

Handhaven van de adviesrol publieke gezondheid en gezondheidsbevordering voor

+€ 100.000

gemeenten Veiligheid, 5

Handhaven van de inzet bij het meldpunt Woningvervuiling

0** Incidenteel wordt structureel

Veiligheid,

Handhaven van de inzet bij het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag

+€ 117.000

10 Voorstel overeenstemming uitvoering op ambitieniveau Koers, andere invulling Jeugd, 4

Binnen het basispakket JGZ meer maatschappelijke impact genereren

Financieel totaaleffect van voorstellenpakket Koers- op de begroting van SamenTwente

0 +€ 1.650.000

* Het bedrag wordt nog onderbouwd. ** Het kiezen voor Koers bij de adviesrol t.o.v. de Omgevingswet en bij het Meldpunt Woningvervuiling leidt in de begroting van SamenTwente niet tot een uitzetting, omdat gemeenten hier nu incidentele bedragen voor beschikbaar hebben gesteld. Voor de gemeenten bete kent dit dat de incidentele bijdrage die zij voor deze taak aan SamenTwente hebben gegeven, in de gemeentelijke begroting een structureel karakter krijgt.

27

5. Het samen van SamenTwente anders organiseren Bij de start van de kerntakendiscussie is gesproken met alle leden van het Algemeen Bestuur. Daar is de wens naar voren gekomen om te onderzoeken of de samenwerking in SamenTwente effectief en efficiënt is. In de zomerperiode is een ambtelijke werksessie georganiseerd waarin is stilgestaan bij de (on)mogelijkheden om het samen van SamenTwente anders te organiseren. Tijdens de werksessie is geconcludeerd dat er kansen liggen, maar dat het thema te groot is om gelijktijdig met de kerntakendiscussie op te pakken, hier voorstellen op ontwikkelen en het ook goed af te hechten. Afgesproken is tot een gedragen opdrachtformulering te komen waarover gelijktijdig met de voorstellen kerntakendiscussie besluitvorming door het Algemeen Bestuur kan plaatsvinden. Deze is in dit hoofdstuk verder uitgewerkt. Op voorhand is het goed om aan te geven dat het vraagstuk dat zich richt op het optimaliseren van de samenwerking het karakter heeft van een veranderopgave. Het oppakken van een dergelijk vraagstuk vraagt om een blik die gaat over structuur, systemen en cultuur. Belangrijk is om een gezamenlijk vertrekpunt te creëren en daarna vooral met elkaar aan de slag te gaan onder het adagium ‘changing by doing’. Daar hoort bij dat op verschillende momenten wordt gereflecteerd op hoe het gaat en hoe zich dit verhoudt tot hetgeen is afgesproken of beoogd.

5.1 Beschrijving van de context In de transitie van Regio Twente naar SamenTwente waren belangrijke uitgangspunten het verminderen van bestuurlijke drukte en meer focus op inhoudelijke thema’s. Er is onder meer besloten tot het omvormen van de bestaande Regeling Regio Twente naar de gemeenschappelijke regeling SamenTwente voor GGD, OZJT en VTT. In deze regeling is de samenwerking op het terrein van de gezondheid en veiligheid, inclusief de coalitions of the willing Samen14, Twentse Koers en Kennispunt Twente, centraal gesteld. De governance voor SamenTwente bestaat bestuurlijk uit een algemeen bestuur dat uit zijn midden een dagelijks bestuur heeft gevormd. Op ambtelijk niveau is een aantal ambtelijke overleggen georganiseerd afgestemd op de organisatieonderdelen van SamenTwente. Daarnaast zijn er bestuurlijke – en ambtelijke overlegstructuren georganiseerd rondom de coalities waarvoor SamenTwente gastheer is. Ook participeert SamenTwente als partner in andere netwerken waar ook gemeenten of zorgpartijen in participeren. Denk hierbij aan Twente Beter en de stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf. Nu SamenTwente een aantal jaren functioneert in de nieuwe structuur is het beeld ontstaan dat de wijze waarop de samenwerking is ingericht en wordt ingevuld, niet altijd helpt om met elkaar de goede dingen te doen op een efficiënte manier.

Uit de gevoerde gesprekken en de ambtelijke werksessie blijkt dat er zowel op bestuurlijk als ambtelijk niveau verschillende beelden zijn over de inrichting van de governance. Dit gaat vooral over de rollen, taken en verantwoordelijkheden van de verschillende gremia op be stuurlijk- en ambtelijk niveau. Hier horen ook de verschillende rollen bij die de gemeenten hebben, denk aan opdrachtgever aan de GR, bestuurder in de eigen gemeente en op onderdelen mede-uitvoerder in het netwerk. Het is de vraag of de verschillende rollen voor iedereen duidelijk zijn en of er rolbewustzijn is. Ook is er behoefte aan overzicht op het geheel van overlegstructuren (breder dan SamenTwente). Hier wordt bestuurlijk een relatie gelegd met zicht op het geheel van taken waar aan wordt gewerkt door SamenTwente, Samen14, de Twentse Koers en de Samenwerkingsagenda Jeugd.

28

In de cultuur van samenwerking wordt in toenemende mate een ‘wij-zij’-gevoel ervaren. De spanning die er in veel regio’s zit op het lokale belang versus het regionale belang is ook in deze regio voelbaar. Er is een kritische houding naar elkaar die eerder als toetsend wordt ervaren dan als ‘samen voor de klus staan’. In de aanloop naar de besluitvorming in het algemeen bestuur zit op de advisering die door SamenTwente is voorbereid vaak lokaal een check op of de aangeleverde informatie klopt. Dit vraagt niet alleen heel tijd en inzet, maar levert ook onderlinge frustratie op. Ook is op bestuurlijk en ambtelijk niveau niet altijd sprake van eenduidig geluid, wat zorgt voor ruis, onduidelijkheid, irritatie over en weer, wat niet bijdraagt aan een constructieve samenwerking. Daarnaast zijn de vraagstukken zijn complexer geworden en vragen zij op onderdelen om meer regionale sturing en afstemming. Er is schaarste aan middelen (geld en capaciteit). De vragen hoe de effectiviteit van de gezamenlijke inzet kan worden versterkt en beschikbare capaciteit zo efficiënt mogelijk kan worden ingezet, zijn hiermee relevanter dan ooit. De verleiding om van het samenwerkingsvraagstuk een structuurdiscussie te maken, ligt op de loer. Er is een patroon zichtbaar dat het gesprek snel over structuur en proces gaat als het op de inhoud lastiger wordt.

Het optimaliseren van de samenwerking is namelijk in grote mate ook een vraagstuk dat gaat over houding en gedrag in de structuur. Duidelijkheid over rollen, taken en verantwoordelijkheden hoort daarbij. De uitdaging is om binnen de bestaande structuur te starten en anders te gaan doen. Waar dit nodig en noodzakelijk is kan de structuur altijd aangepast worden, zodat deze faciliterend en ondersteunend is aan de samenwerking die wordt beoogd.

5.2 Wensen en behoeften in de samenwerking •

Er is meer overzicht en inzicht op de verschillende gremia die er op bestuurlijk en ambtelijke niveau zijn voor SamenTwente. Daarbij is het wenselijk om ook het netwerk buiten SamenTwente in beeld te brengen waar het gaat om gremia waar SamenTwente onderdeel van is danwel waar op inhoud raakvlakken liggen, maar de beslissingsbevoegdheid niet bij het algemeen bestuur SamenTwente ligt, zoals bijvoorbeeld Samen14 en Twentse Koers.

•

Rollen, taken en verantwoordelijkheden van de verschillende gremia zijn helder. Bestuurlijk en ambtelijk is er een gedeeld beeld over hoe de samenwerking zou moeten werken.

•

Bestuurlijk vaker met elkaar het inhoudelijke gesprek voeren om sturing en regie te houden op de inhoudelijke opgaven. Bespreken hoe wordt omgegaan met onderlinge afhankelijkheden (bv. beschikbaarheid voorliggende voorzieningen, toegang, ontwikkeling lokale teams) en of gemaakte afspraken worden nagekomen. Het vraagt om een strategische blik op de vraagstukken die boven de organisatieonderdelen van SamenTwente uitstijgt en op onderdelen ook breder is dan SamenTwente. De bestuurlijke bereidheid is er om het gesprek te voeren of het omwille van efficiency en effectiviteit noodzakelijk om processen op regionale schaal te uniformeren of hoe gemeenten kunnen leren van elkaars goede voorbeelden.

•

Er is congruente sturing op vier niveaus van Bestuur – management – beleid – uitvoering. De bestuurlijke en de ambtelijke lijnen liggen in elkaars verlengde. Er is verbinding tussen bestuur en ambtelijk organisaties zodat eigenaarschap is belegd voor strategische agendering en advisering van het regionaal bestuur op inhoud, er sturing is op prioriteiten en realisme is voor wat betreft de inzet capaciteit.

29

5.3 Actiepunten en deelvragen Het vraagstuk dat zich richt op het optimaliseren van de samenwerking het karakter heeft van een veranderopgave. Kijkend naar de context en de wensen, dan hebben we de onderdelen die aandacht vragen in de samenwerking op een rij gezet. Dat is gedaan vanuit het perspectief waarin aandacht is voor structuur, systemen en cultuur. Belangrijk is om een gezamenlijk vertrekpunt te creëren (inzicht, bedoeling en waarden) en daarna vooral met elkaar aan de slag te gaan onder het adagium ‘changing by doing’. Daar hoort bij dat op verschillende momenten wordt gereflecteerd op hoe het gaat en hoe zich dit verhoudt tot hetgeen is afgesproken of beoogd. Inzicht: 1. Breng in beeld hoe de huidige governance SamenTwente op bestuurlijk en op ambtelijk niveau is georganiseerd. 2. Maak inzichtelijk in welke samenwerkingsstructuren SamenTwente participeert als eigenaar, netwerkpartner of als mede-uitvoerder. Breng ook hier het bestuurlijke als het ambtelijke-/uitvoeringsniveau in beeld. Denk hierbij in ieder geval aan Twentse Koers, Twente Beter, Twentse Belofte, Samenwerkingsagenda Jeugd en Stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf. 3. Breng in beeld welke verschillende rollen gemeenten en bestuurders hebben in deze samenwerkingsstructuur. Denk aan rol als opdrachtgever GR, rol als AB-lid, rol als wethouder, rol als netwerkpartner, rol als mede-uitvoerder in het netwerk.

Effectiviteit en efficiency 4. Hoe kan de effectiviteit van de gezamenlijke inzet worden versterkt? Voor versterking gezondheid en transformatie (jeugd)zorg is bijvoorbeeld lokale en regionale inzet nodig. Het vraagt om congruente sturing op vier niveaus van Bestuur – management – beleid – uitvoering. En ook over de vraag hoe wordt omgegaan met onderlinge afhankelijkheden (bv. beschikbaarheid voorliggende voorzieningen, toegang)? 5. Onderzoek of er efficiency winst te behalen is door de samenwerking anders te organiseren. Het gaat daarbij ook om het proces waarmee je voorstellen voorlegt. Hierbij wordt gekeken naar alle niveaus; bestuurlijk en ook ambtelijk. Aandachtspunten zijn rolverdeling en -invulling in relatie tot verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Er wordt daarbij gekeken naar dubbelingen en overlap in besprekingen en wie waar ‘iets’ van moet vinden. 6. Hoe kun je dat wat je wilt bereiken binnen de huidige structuur beetpakken en waar zijn écht veranderingen in de structuur nodig? Samenwerkingscultuur (houding en gedrag) 7. Formuleer de waarden die onderliggend zijn aan de samenwerking en benoem op welke onderdelen een verandering in houding en gedrag wenselijk en noodzakelijk is? 8.

Wat is nodig om de gewenste veranderingen in houding en gedrag merkbaar en zichtbaar te laten worden? Hoe kan dit worden georganiseerd en houd je dit levend? Waarborgen continuïteit en levend houden 9. Hoe zorg je voor het internaliseren en levend houden van deze waarden, zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau? Wat is er nodig om het echt op deze manier te gaan doen en elkaar daar scherp op houden? 10. Hoe borg je continuïteit bij wisselingen op bestuurlijk en ambtelijk niveau?

30

5.4 Randvoorwaarden en succesvoorwaarden Als met elkaar wordt besloten om het anders te willen doen, dan lukt dit alleen als iedereen die participeert in de samenwerking bereid is om los te komen van hoe het nu gaat. Veranderen lukt alleen als er ontvankelijkheid is om te bewegen, ook als het nog niet helemaal helder is hoe het er precies uit gaat zien. Het opdrachtgeverschap moet goed zijn belegd. Dit houdt in dat het gremium dat er over gaat, hier het besluit over moet nemen. Als de opdracht zich richt op de samenwerking in de gemeenschappelijke regeling SamenTwente, kan het algemeen bestuur de opdrachtgever zijn. Als de opdracht breder strekt dan SamenTwente, dan moet afhankelijk van de andere betrokken gremia worden bepaald wie opdrachtgever is. Hier kan ook aansluiting worden gezocht met de brede opdracht Prioritaire jeugd. Het begeleiden van deze opdracht vraagt om een stevige verankering met het bestuur en de ambtelijke organisaties. Het is daarom noodzakelijk dat een bestuurlijke stuur- e/o begeleidingsgroep wordt samengesteld met een brede bestuurlijke afvaardiging en een afvaardiging van minimaal twee gemeentesecretarissen. Het ambtelijk eigenaarschap moet hierbij goed zijn belegd. Daarnaast is een stevige procesbegeleider nodig die buiten het systeem staat en zodoende beschikt over een frisse blik.

Om goede verbinding te houden met de organisaties kan er (net als bij de kerntakendiscussie) worden samengewerkt met een groep liaisons. Ook vraagt het om een goede afstemming met en betrokkenheid van de ambtelijke overleggen. Daarnaast vraagt de opdracht om een realistische doorlooptijd, moet er geld beschikbaar worden gesteld en vraagt het tijd van bestuurders en ambtenaren. Hoeveel tijd en geld nodig is, kan worden uitgewerkt zodra de scope en de omvang van de opdracht helder is.

5.5 Voorstel Het voorstel is om het Dagelijks Bestuur SamenTwente de opdracht verder te laten brengen. Dit kan deels door de directeur van SamenTwente te vragen de onderdelen op te pakken die zich binnen de governance van SamenTwente afspelen. Waar het de samenwerking betreft die breder gaat dan SamenTwente kan het Dagelijks Bestuur agenderend zijn en de wens om ook naar deze samenwerking te kijken, verder te brengen. Het is evident dat hiervoor contact moet worden gelegd met de bestuurlijke gremia die er over gaan.

31

6. Samenhang SamenTwente en coalitions of the willing’ De kerntakendiscussie richt zicht op SamenTwente. Het algemeen bestuur heeft desondanks gevraagd om in de uitvoering van de kerntakendiscussie breder te kijken. We hebben dit gedaan door een aantal gesprekken te voeren met het management van SamenTwente, Kennispunt Twente en de Twentse Koers. Op basis van deze gesprekken hebben we onderstaande conclusies gevormd op de vraag of er samenhang en mogelijke overlap in taakuitvoering tussen SamenTwente en de coalities Samen14, Kennispunt Twente en de Twentse Koer s. Daarnaast is bij de uitvoering van kerntakendiscussie ook gekeken naar mogelijk ‘communicerende vaten’ die er zijn in de samenwerking tussen SamenTwente en het voorliggend veld in gemeenten. Twee belangrijkste aspecten van gastheerschap zijn; het leveren van bedrijfsvoeringsdiensten en het bieden van rechtspersoonlijkheid aan de gast-organisatie. Dit houdt onder meer in dat alle medewerkers van de gast in dienst zijn bij de gastheer (SamenTwente).

6.1 Kennispunt Twente Kennispunt Twente fungeert als partner van SamenTwente. We hebben zowel bij SamenTwente als bij Kennispunt Twente een constructieve houding ontmoet waar het gaat om de onderlinge samenwerking. Er wordt dan ook in toenemende mate gebruik gemaakt van elkaars kennis en expertise op het gebied van onderzoek en data-analyse. Los daarvan fungeert Kennispunt Twente als een autonome organisatie die onderzoek verricht in opdracht van SamenTwente, gemeenten en andere partijen.

6.2 Samen14 De relatie en samenhang op inhoud tussen SamenTwente en Samen14 is het meest aan de orde binnen het organisatieonderdeel OZJT. Op onderdelen is de scheiding tussen beiden helder, maar op bepaalde onderdelen is deze voor ons diffuus gebleken. Dit komt onder andere tot uitdrukking in taken waar in de informatieset van het organisatieonderdeel is aangegeven dat het een taak betreft van zowel OZJT als Samen14. Dit roept voor ons een beeld op dat de afbakening tussen SamenTwente en Samen14 op deze onderdelen nie t helder is. In de brede opdracht Prioritaire opgaven jeugd meegenomen kunnen worden vanuit de optiek is dit op de meest efficiënte en effectieve wijze georganiseerd en of rollen, taken en verantwoordelijkheden duidelijk zijn. Daarbij kan ook worden gekeken naar de ‘communicerende vaten’ die er mogelijk zijn in de samenwerking tussen SamenTwente en gemeenten. Denk hierbij aan de versterking van lokale teams in het licht van de hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming waar he t de regie op veiligheid betreft.

6.3 Twentse Koers Er is samenhang in taakuitoefening tussen SamenTwente en Twentse Koers. Deze is het meest zichtbaar op het vlak van preventie en gezondheid. Hoewel aan zelfde doelen wordt gewerkt, hebben wij niet het beeld gekregen dat er op twee plekken hetzelfde wordt gedaan. Twentse Koers richt zich vooral op domein overstijgende samenwerking op het snijvlak tussen zorg en het sociaal domein en werkt daarbij in projecten met een kop en een staart. SamenTwente (in dit geval vooral de GGD) zit veel meer aan de kant van de uitvoering van (veelal wettelijke) taken en vervult in projecten van Twentse Koers de rol van expert.

32

In de gesprekken is aangegeven dat de samenwerking in de afgelopen periode is gegroeid en verbeterd. Er is goed overleg en waar dit mogelijk is, wordt ‘slim’ gebruik gemaakt van elkaars inzet van mensen en middelen. Een aanbeveling kan zijn om de samenwerking onderdeel te laten zijn van de evaluatie Twentse Koers die in 2025 wordt uitgevoerd.

Bijlagen 1. Proces en aanpak kerntakendiscussie 2. Benchmarks: GGD, Veilig Thuis Twente, Bedrijfsvoering 3. Voorstellen mee te nemen bij brede opdracht Prioritaire opgave jeugd 4. Overzicht Maatwerktaken 5. Voorstellen die ter voorbereiding op de beeldvormende bespreking van 16 januari 2025 zijn verzonden 6. Informatieset taken organisatieonderdelen SamenTwente (separaat verzonden) 7. Informatieset Twentse Koers (separaat verzonden)

33

1. Proces en aanpak kerntakendiscussie De fasen waarlangs de kerntakendiscussie is vormgegeven zijn in de afbeelding hieronder afgebeeld.

Opdrachtgeverschap Het algemeen bestuur is formeel opdrachtgever voor deze kerntakendiscussie. Om het werkbaar te maken is een Bestuurlijke Begeleidingscommissie ingesteld die het AB vertegenwoordigd en waarin ook het DB vertegenwoordigd is. Met hen is de voortgang besproken en zijn bijeenkomsten voorbereid. Zij bepalen of voorstellen rijp zijn voor bespreking en besluitvorming in het AB. De rol van het Dagelijks Bestuur is in de voorbereiding op het AB doorgeleidend namens de bestuurlijke begeleidingscommissie. Het DB kan re levante overwegingen vanuit de DB-verantwoordelijkheid inbrengen in het AB. Proces van co-creatie In de totstandkoming van de inhoudelijke scenario’s en de voorstellen over de wijze van samenwerking is gebruik gemaakt van de kennis en de denkkracht van medewerkers SamenTwente, de coalitions of the willing’ en gemeenten. Het gaat dan om het in beeld brengen van relevante ontwikkelingen, toetsen van de feiten analyse en meedenken in de scenario ontwikkelingen en voorstel(len) samenwerking. Hiervoor zijn meerdere werksessies en toetsingsbijeenkomsten georganiseerd onder regie van Lysias. De ambtelijk overleggen Publieke Gezondheid, Jeugd en Huiselijk Geweld en Kindermishandeling hebben over de voorstellen een advies uitgebracht. Het primaat over de inhoud van de uiteindelijke voorstellen ligt bij Lysias vanuit de onafhankelijke rol die wordt gewenst.

Overzicht uitgevoerde activiteiten Juli-augustus 2024 • De eerste stap in de analyse was het in beeld brengen van de grondslag van taken van SamenTwente en de financiële vertaling hiervan in de begroting 2025. • Gedurende de zomerperiode is met de organisatie van SamenTwente gewerkt aan informatiesets per organisatieonderdeel van SamenTwente. Ieder organisatieonderdeel heeft op basis van bouwstenen inzicht

34

•

•

gegeven in de taken die worden uitgevoerd. De grondslagen op basis waarvan de taken worden uitgevoerd, zijn verder aangevuld en in beeld gebracht. Gedurende de zomerperiode hebben wij werksessies georganiseerd met medewerkers van gemeenten en SamenTwente. De bouwstenen uit de informatiesets van de organisatieonderdelen van SamenTwente zijn de basis geweest om voorstellen te maken passend binnen de Ke rn, Koers en Ambitie. Er is geïnventariseerd welke keuzes gemaakt kunnen worden waarbij rekening is gehouden met vrijheidsgraden in het uitvoeren van taken. De werksessies kenden een zodanig rijke oogst dat verwerking hiervan niet voor de bestuurdersdag kon worden afgerond. Wij hebben de bouwstenen langs de lijn van de inhoud toebedeeld aan een pijler. In totaal zijn vijf pijlers ontstaan die laten zijn waar SamenTwente op is betrokken en wat zij doet. De pijlers zijn: Jeugd, Publieke gezondheid en leefomgeving, Veiligheid, Kennisontwikkeling en kennisdeling en Inkoop en contractbeheer.

September 2024 • De informatiesets inclusief de analyse zijn aangeboden aan de leden van het AB voor de bestuurdersdag op 25 september 2024. • Tijdens en na afloop van de bestuurdersdag in september hebben wij geïnventariseerd op welke punten bestuurlijk behoefte bestaat aan nadere uitwerking. Dit heeft geleid tot een duidelijke prioritering van verdere uitwerking van het thema jeugd, zowel op inhoud als op structuur en samenwerking. Onderkend is dat de reikwijdte hiervan veel breder is dan het takenpakket van SamenTwente. Daarom is/wordt hiervoor separaat een bestuursopdracht uitgezet. Verder werd duidelijk dat de bestuurlijke wens is om alle taken van SamenTwente tegen het licht te houden en daarvan niet op voorhand onderwerpen of scenario’s uit te zonderen. Dat heeft onder meer als consequentie gehad dat uitwerking meer tijd en inzet kost dan eerder voor het traject van de kerntakendiscussie was gereserveerd. Oktober 2024 • In oktober heeft Lysias de eerdere analyse verrijkt met uitkomsten van benchmarks en relevante onderzoeken (waaronder de twee trajecten die in opdracht van centrumgemeente Enschede zijn uitgevoerd en Veilig Thuis is betrokken). Voor de benchmarks is gebruik gemaakt van de generieke landelijke benchmark voor GGD’en (bron), specifieke benchmarks op taken (infectieziekten bestrijding, forensische geneeskunde, ICT…).

Ook hebben we de kosten voor overhead in SamenTwente vergeleken met gedetailleerde benchmarkgegevens van 5 GGD’en waarover Lysias beschikt. • We hebben de analyse geconfronteerd met de uitkomsten van de werksessies om tot uitwerking van voorstellen en daarmee tot invulling van scenario’s voor bestuurlijke keuzes te komen. Daarbij hebben we een weging gemaakt van alle maatregelen. Maatregelen met een heel groot waterbedeffect of andere redelijkerwijs zeer onwenselijke gevolgen hebben we niet uitgewerkt (de lijst en de afwegingen zijn opgenomen in de bijlage). Er blijft een behapbaar pakket mogelijke maatregelen over. • De Twentse Koers heeft een informatieset gemaakt waarmee inzicht wordt gegeven in de opdrachten. Dit wordt gebruikt als onderlegger voor de analyse voor samenhang, verbinding en mogelijke overlap. • Lysias heeft een informatiebijeenkomst georganiseerd voor raadsleden van de veertien Twentse gemeenten. Tijdens de informatiebijeenkomst zijn raadsleden bijgepraat over proces en bevindingen van de kerntakendiscussie.

35

November 2024 • In november heeft Lysias drie toetsingsbijeenkomsten georganiseerd voor medewerkers van gemeenten, SamenTwente en de Twentse Koers. Tijdens deze bijeenkomsten zijn de voorstellen besproken en is besproken of de voorstellen helder zijn en waar nodig zijn voorstellen aangevuld met effecten. • Lysias heeft de voorstellen voorgelegd aan het CMT van SamenTwente. Zij hebben de voorstellen getoetst op juistheid (klopt het wat er staat) en zij hebben de voorstellen voorzien van financiële consequenties. • De voorstellen zijn aangevuld met de input uit de toetsingsbijeenkomsten en de financiële effecten zijn toegevoegd. Daarna zijn de voorstellen ambtelijk weer gedeeld. • Aan de ambtelijk overleggen Publieke Gezondheid, Jeugd en Huiselijk Geweld en Kindermishandeling is gevraagd of zij de voorstellen willen voorzien van een advies waarbij is gevraagd aan te geven of de voorstellen kansrijk danwel niet kansrijk worden geacht. Hiervoor is een afwegingskader meegegeven. December 2024 • Lysias heeft de voorstellen voorgelegd aan het CMT van SamenTwente. Zij hebben de voorstellen getoetst op juistheid (klopt het wat er staat) en zij hebben de voorstellen nogmaals gecheckt op financiële consequenties. • Er zijn voorstellen gedaan voor de scenario’s Kern, Koers en Ambitie. Waar dit aan de orde is worden de voorstellen thematisch gepresenteerd.

• Lysias heeft in het algemeen bestuur van 11 december 2024 de algemene bevindingen gedeeld en procesafspraken gemaakt over de inrichting van het bestuurlijke proces in het eerste kwartaal 2025. • Op basis van de verstrekte documenten van SamenTwente en de Twentse Koers heeft Lysias een eerste analyse gedaan op de verbindingen en mogelijke overlap in taken. Dit wordt in januari 2025 met betrokkenen besproken. Januari en februari 2025 • Het Algemeen Bestuur heeft beeldvormend gesproken over de kerntakendiscussie. Op basis van de bespreking heeft Lysias voorstellen aangescherpt. • Een werkgroep van vertegenwoordigers van de ambtelijk overleggen Publieke Gezondheid, Jeugd en Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en medewerkers van SamenTwente heeft gewerkt aan een opzet voor een opdrachtformulering voor Samenwerking. Lysias heeft deze opdrachtformulering verder gebracht tot h et voorstel dat is opgenomen in hoofdstuk 5 van dit document. Maart 2025 • Het Algemeen Bestuur heeft oordeelsvormend gesproken over de kerntakendiscussie. • Lysias heeft op basis van de bespreking in het Algemeen Bestuur het eindvoorstel geschreven. • Lysias heeft een informatiebijeenkomst georganiseerd voor raadsleden van de veertien Twentse gemeenten. Tijdens de informatiebijeenkomst zijn raadsleden bijgepraat over proces en bevindingen van de kerntakendiscussie.

Tijdens het proces zijn meerdere ambtelijke bijeenkomsten georganiseerd voor contactpersonen. Er is wekelijks overleg geweest met de liaisons. Er is op meerdere momenten overleg geweest met het CMT SamenTwente. Voor de opdracht samenhang met de coalitions of the willing is meerdere keren gesproken met de managers Kennispunt Twente en Twentse Koers.

36

2. Benchmarks GGD, VTT en Bedrijfsvoering Uit onderstaande benchmarks rijst het beeld dat SamenTwente ‘lean & mean’ is georganiseerd. SamenTwente zet per inwoner minder formatie in voor de vergeleken taken in het primair proces (GGD en Veilig Thuis) en besteedt aan overheadkosten minder dan het gemiddelde van de referentieregio’s in de benchmark. Dat geldt bij de overhead ook voor het grootste deel van de afzonderlijke kostencategorieën. Voor de twee kostencategorieën waar SamenTwente iets boven het gemiddelde scoort, wordt dit verklaard door het specifieke karakter van het takenpakket van SamenTwente. Benchmark GGD GGD GHOR Nederland voert elke twee jaar een benchmark uit naar de door GGD’en ingezette formatie voor GGDtaken. In onderstaande tabellen en grafieken zijn de inzichten opgenomen uit de laatste rapportage (2023). Er wordt per 100.000 inwoners aangegeven hoeveel formatie de regio Twente voor de genoemde taken inzet t.o.v. het landelijk gemiddelde. Jeugdgezondheidszorg

1. Aantal fte per 100.000

Twente

Gemiddeld

104

116 (11 van 15)

21,4%

51,8%

kinderen (JGZ) 2. Percentage extra contactmomenten

(18 van 20)

(JGZ) Algemene gezondheidszorg Twente Gemiddeld 1. Aantal fte THZ per 100.000 inwoners (exclusief formatie kinderopvang)

0,1 fte

0,3 fte

2. Aantal fte medisch milieukundigen per 100.000 inwoners

0,28 fte

0,42 fte

3. Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners (exclusief euthanasie)

63,9

59,5

4. Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners (na euthanasie)

42,6

40,1

5. Formatie infectieziekten, volgens nieuwe norm

9,22 fte

16,44 fte

Staf Twente Gemiddeld 1. Aantal fte epidemiologie per 100.000 inwoners

0,6

0,6

2. Aantal fte gezondheidsbevordering per 100.000 inwoners

1,03

1,5

3. GGD betrokken bij ontwikkeling/uitvoering lokale preventieakkoorden

64%

92%

37

Benchmarkanalyse Veilig Thuis Twente Voor de benchmark analyse van Veilig Thuis Twente hebben we in eerste instantie gekeken hoe het aantal meldingen in Twente zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. In deze tabel is het totaal aantal meldingen per 100.000 inwoners aangegeven over de jaren 2019 tot en met 2023. Uit deze tabel valt af te leiden dat het aantal meldingen in Twente lager ligt dan het landelijk gemiddeld. Wel zijn het aantal meldingen in Twente in de afgelopen jaren toegenomen, waar landelijk een dalende trend van het aantal meldingen waarneembaar was. Bron: CBS Dashboard Veilig Thuis (dashboards.cbs.nl)

In deze tabel is het totaal aantal meldingen per 100.000 inwoners aangegeven over het eerste half jaar van 2024. Hier is uit af te leiden dat Veilig Thuis Twente landelijk gezien in de middenmoot scoort. Als ingezoomd wordt op de omliggende Veilig Thuis regio’s dan is zichtbaar dat het aantal meldingen in Twente hoger ligt. Bron: CBS Dashboard Veilig Thuis (dashboards.cbs.nl)

Op basis van de landelijke gegevens kan worden geconcludeerd dat Veilig Thuis Twente in de afgelopen jaren te maken heeft gehad met een stijging van het aantal meldingen. Hoewel dit aantal lager is dan het landelijk gemiddelde is er in Twente sprake geweest van een stijging waar het landelijk gemiddelde daalde. Op de kaart van Nederland is daarnaast zichtbaar dat het aantal meldingen bij Veilig Thuis Twente in het eerste half jaar hoger ligt dan het aantal meldingen in omliggende regio’s. Om een uitspraak te kunnen doen over hoe de geleverde diensten van Veilig Thuis Twente zich verhouden tot de jaarlijks verstrekte subsidie, is gebruik gemaakt van een benchmark die is opgesteld door Veilig Thuis Noord Oost Gelderland. Zij hebben hierin vijf VT regio’s met elkaar vergeleken, te weten: IJsselland, Twente, Gelderland

38

Midden, Gelderland Zuid en Noord Oost Gelderland. De gegevens zijn gebaseerd op de begrotingscijfers 2024. Waar geen gegevens over de begroting bekend waren, is de realisatie van 2023 opgenomen.

Van de vijf regio’s ligt de regio Twente qua inwoneraantal op het gemiddelde van deze vijf regio’s. Kijkend naar het aantal meldingen dan valt op dat Twente hier het hoogst scoort op het totaal aantal meldingen met 4.173 meldingen en ook op het aantal meldingen per 100.000 inwoners.

Kijkend naar het totale subsidiebedrag dat Veilig Thuis Twente ontvangt, dan is dit redelijk in lijn met de andere omliggende regio’s. Dit beeld is ook zichtbaar waar het subsidiebedrag is omgeslagen naar het aantal inwoners.

Het beeld wordt anders als het subsidiebedrag wordt omgeslagen op het aantal meldingen. Hier is zichtbaar dat Veilig Thuis Twente dezelfde taak voor een veel lager bedrag uitvoert dan de omliggende regio’s. Dit is verklaarbaar doordat het aantal meldingen in Twente hoger is dan in de andere regio’s.

39

Benchmarkanalyse Bedrijfsvoering In het kader van de kerntakendiscussie is bestuurlijk de vraag aan de orde gesteld of het kostenniveau van de overhead van SamenTwente in lijn is met wat dit type organisaties verwacht mag worden. Een vergelijking van overheadkosten met vergelijkbare organisaties als SamenTwente is niet eenvoudig, omdat er geen andere organisaties zijn met deze specifieke samenbundeling van taken. Om toch een benadering te kunnen maken, heeft Lysias de overhead van SamenTwente vergeleken met 5 GGD’en waarvoor Lysias over ge detailleerde informatie beschikt. Dit zijn: West-Brabant, Hart van Brabant, Brabant Zuid-Oost, Utrecht en Hollands-Midden. Om een goede vergelijking te kunnen maken, zijn de kosten naar rato van de omzet over de taken van SamenTwente verdeeld; in de vergelijking is gekeken naar het aandeel van de GGD.

Begrotingen kennen allemaal een eigen opbouw en logica. En voor een benchmark willen we ‘appels met appels vergelijken’. Om die reden hebben we een generieke indeling gemaakt voor het alloceren van kosten. Waar dat nodig is, hebben we correcties doorgevoerd op basis van begrotingsdetails en de formatiebegroting. De generieke benchmarkindeling staat hierboven weergegeven, incl. een korte toelichting op wat hierin zit. Huisvestingskosten en kosten management zijn moeilijk vergelijkbaar en zijn daarom buiten beschouwing gebleven. Om de kosten van de overhead vergelijkbaar te maken, zijn deze uitgedrukt in kosten per inwoner. In de grafiek op de volgende pagina zijn de resultaten opgenomen.

40

Kosten overhead per inwoner Gecorrigeerd voor vergelijkingsdoelen €14,00 €12,00

€10,00 €8,00 €6,00

€4,00 €2,00 €-

A Financiën

B P&O

Communicatie

C IV & Kwaliteit

D

E

ICT & Automatisering

Twente Beleid & Ondersteuning

GEM Facilitair

PPM

Uit de vergelijking blijkt dat SamenTwente per inwoner minder besteedt aan de vergeleken overheadkosten dan het gemiddelde van de overige GGD’en. Dit beeld stemt overeen met het beeld uit eerder door SamenTwente uitgevoerde benchmarks. Op de categorieën Financiën, P&O, Informatievoorziening & Kwaliteit, ICT & automatisering, Facilitair en Project- en programmamanagement liggen de kosten onder het gemiddelde. Op ICT zelfs ruim minder en in de categorieën Informatievoorziening & Kwaliteit, ICT en Financiën geeft SamenTwente het minste uit van alle referentieregio’s. In eerste instantie leken twee categorieën iets boven het gemiddelde te liggen: Beleid & ondersteuning en Communicatie. We hebben deze kosten nader geanalyseerd. De verklaring voor deze hogere kosten ligt in een aantal overheadkosten die bij SamenTwente hoger zijn vanwege het specifieke takenpakket: - Bij beleid en ondersteuning: o Er is sprake van een hogere inzet voor juridische expertise dan bij de vergelijkingsregio’s. Dit is te verklaren uit een relatief grote behoefte aan juridisch advies bij de zorginkooporganisatie van SamenTwente – omdat we in onze benadering zijn uitgegaan van een verdeling van de overheadkosten naar rato van de omzet per taak, zien we deze specifieke kostenpost terug bij de overheadkosten voor de GGD.

o In de formatie voor beleid & ondersteuning is een teamleider opgenomen die voor meerdere bedrijfsvoeringsteams werkt. De kosten zijn toegedeeld aan beleid & ondersteuning, maar drukken dus eigenlijk op meerdere kostensoorten. Dit heeft geen materieel effect, alleen een verdelingseffect. - Bij communicatie ligt de inzet iets hoger dan gemiddeld bij GGD’en. Ook hier is een verdeeleffect tussen taken aan de orde. Specifiek voor een aantal taken van SamenTwente wordt meer communicatie-inzet gepleegd dan gemiddeld genomen bij GGD’en. Hieruit valt deze – zeer geringe – afwijking van het gemiddelde te verklaren.

41

3. Voorstellen mee te nemen bij brede opdracht Prioritaire opgave jeugd Tijdens de bestuurdersdag op 25 september 2024 is door het bestuur een duidelijke prioritering gegeven aan verdere uitwerking van het thema jeugd, zowel op inhoud als op structuur en samenwerking. Onderkend is dat de reikwijdte hiervan veel breder is dan het takenpakket van SamenTwente. Daarom wordt hiervoor separaat een bestuursopdracht uitgezet. Deze wordt door de gemeente Enschede bestuurlijk verder gebracht en valt daarmee buiten de scope van de kerntakendiscussie. Tijdens de beeldvormende bespreking van 16 januari 2025 gaf de bestuurder van Enschede een update gegeven over deze prioritaire opgave jeugd: als het proces volgens planning verloopt dan bespreekt het Algemeen Bestuur een eerste concept van de bestuursopdracht in maart 2025. Tijdens de kerntakendiscussie zijn diverse voorstellen gedaan die raken aan taken over jeugd. De volgende voorstellen moeten in ieder geval meegenomen worden bij deze bestuursopdracht: Samenwerkingsagenda Jeugd 1. OZJT coördineert in opdracht van Samen14 de uitvoering van de Samenwerkingsagenda Jeugd. (tijdens de kerntakendiscussie bekend als voorstel 7 binnen de pijler Jeugd) Concreet betekent dit: • OZJT is verantwoordelijk voor de coördinatie op de Samenwerkingsagenda Jeugd ; • OZJT zorgt voor integrale sturing op het zorglandschap o.a.

door verbinding te maken tussen inkoop, contractmanagement, leveranciersmanagement en de Samenwerkingsagenda; • OZJT stuurt op om- en afbouw van residentiële zorg en de benodigde randvoorwaarden om dat te bewerkstelligen. In het bijzonder Jeugdzorg Plus. Het regionaal plan afbouw Jeugdzorg Plus is gericht op het verminderen van de instroom van jeugdigen bij deze vor m van jeugdzorg. Doelstelling is om de instroom met 10% per jaar te verminderen vanaf 2023; Mogelijke effecten zijn: • De kans dat de doelstelling voor verminderen van de kosten voor jeugdzorg wordt gerealiseerd neemt toe. • Actielijnen komen beter bij elkaar, er komt meer samenhang tussen de projecten en er komt meer zicht op het totaal. Het was nog niet mogelijk om dit voorstel financieel te vertalen omdat het voorstel nog om verdere uitwerking en verdieping vraagt op onderdelen, zoals wat wordt verstaan onder coördinatie op de Samenwerkingsagenda en sturing op het zorglandschap, evenals de benodigde randvoorwaarden om de omen afbouw van residentiële zorg. 2. OZJT stuurt strategisch op het regionale zorglandschap, zoals vastgesteld in de regiovisie Jeugd Twente. Er wordt nadrukkelijker gestuurd op strategisch partnerschap met alle relevante partijen voor jeugd in de regio.

(tijdens de kerntakendiscussie bekend als voorstel 12 binnen de pijler Jeugd) Concreet betekent dit: • OZJT stuurt strategisch op opgaven binnen het jeugddomein, zoals onder andere vermindering verblijf;

42

• • •

OZJT voert regie op de strategische agenda: volgt ontwikkelingen, is proactief in plaats van reactief, initieert ontwikkelingen, is strategisch gesprekspartner (zowel landelijk als voor gemeenten); Andere activiteiten uit de actielijnen binnen SamenTwente staan ten dienste aan de opgave van de regiovisie. OZJT maakt samen met JGZ stappen op het vlak van normalisering en demedicalisering.

Mogelijke effecten zijn: • Er wordt gerichter werk gemaakt van de transformatie in het zorglandschap door actief met onze partners deze opgaven op te pakken. Partners zijn aanbieders, onderwijs en andere relevante partijen; • Er ontstaat een kwalitatief beter en duurzamer zorglandschap. Hierdoor wordt invulling gegeven aan een robuuste jeugdregio zoals benoemd in de Hervormingsagenda Jeugd; • Hiervoor is (kwalitatief goede) strategische beleidscapaciteit en contractmanagement voorwaardelijk. Het was nog niet mogelijk om dit voorstel financieel te vertalen, omdat het voorstel nog om verdere uitwerking en verdieping vraagt op onderdelen, zoals wat wordt verstaan onder strategisch sturen op het zorglandschap en welke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden hier bij horen. De verwachting is wel dat de uitvoering meerkosten met zich meebrengt. Pedagogische gezinsondersteuning 3. Pedagogische gezinsondersteuning wordt een collectieve taak. SamenTwente voert in dat geval dienstverlening uit in opdracht van alle 14 gemeenten. (tijdens de kerntakendiscussie bekend als voorstel 9 binnen de pijler Jeugd) Mogelijke effecten zijn: • De Twentse gemeenten trekken op dit vlak collectief met elkaar op. • Er is voor gemeenten geen mogelijkheid om niet mee te doen. • Er is duidelijkheid voor SamenTwente over het voortbestaan van deze taak.

Op dit moment nemen 13 van de 14 gemeenten deze taak af van SamenTwente. Als de taak een basistaak wordt, dan betekent dit dat de gemeente die deze taak nu nog niet afneemt, daarvoor een bijdrage moet betalen aan SamenTwente. Het is de vraag of het Algemeen Bestuur hier over kan beslissen, aangezien het nu een maatwerktaak van gemeenten is. Verbeteropties voor contractmanagement, -beheer en inkoop 4. OZJT geeft een andere invulling aan contractmanagement en -beheer voor de jeugdhulp. (tijdens de kerntakendiscussie bekend als voorstel 2 binnen de pijler Contractmanagement, -beheer en inkoop) Concreet betekent dit: • Meer samenhang tussen beleidsdoelen & ambities en de contractvoorwaarden die zorgen voor gewenste transformatie in zorglandschap. • Samen met zorgaanbieder op zoek naar optimum in contractvoorwaarden en beheersen administratieve last. • Minder financieel maar meer inhoudelijk gestuurde criteria meegeven.

43

Mogelijke effecten zijn: • Actielijnen komen beter bij elkaar, er komt meer samenhang tussen de projecten en er komt meer zicht op het totaal. • Er wordt gerichter werk gemaakt van de transformatie in het zorglandschap door actief met zorgaanbieders in gesprek te gaan over wat zij nodig hebben om het anders te doen. • Door minder financieel te sturen en meer op de inhoud te richten is het ook mogelijk om de administratieve last voor zorgaanbieder omlaag te brengen. Het was nog niet mogelijk om dit voorstel financieel te vertalen. 5. OZJT benut kansen om verbindingen te leggen tussen de inkoop en het contractmanagement van jeugdhulp en de strategische agenda. OZJT ziet toe op gezamenlijk leren en ontwikkelen. (tijdens de kerntakendiscussie bekend als voorstel 3 binnen de pijler Contractmanagement, -beheer en inkoop) Dit voorstel volgt op het voorstel uit het ambitiescenario van Jeugd waarin OZJT stuurt op het regionale zorglandschap Jeugd. Het was nog niet mogelijk om dit voorstel financieel te vertalen omdat het voorstel nog om verdere uitwerking en verdieping vraagt op onderdelen. Coördineren KIT 6. SamenTwente stopt met de coördinatie op KIT.

(tijdens de kerntakendiscussie bekend als voorstel 1 binnen de pijler Contractmanagement, -beheer en inkoop) Mogelijke effecten zijn: • Zorgaanbieders met andere bedoelingen krijgen meer ruimte om toe te treden tot het zorglandschap in Twente. • Er is een waterbedeffect voor gemeenten, die verantwoordelijk worden voor het actief toetsen van aanbieders op kwaliteitsvereisten. Het was nog niet mogelijk om dit voorstel financieel te vertalen omdat deze werkzaamheden onderdeel zijn van een breder takenpakket dat verband houdt met inkoop, contractmanagement en contractbeheer. 7. Traject Toekomstbesteding Werken JGZ: Verbreden inhoud en aanbod JGZ. (tijdens de kerntakendiscussie bekend als voorstel 8 binnen de pijler Jeugd) De JGZ speelt een belangrijke rol binnen de Hervormingsagenda, met name als het gaat om het versterken van de sociaal pedagogische basis; het deel van de sociale basis dat bijdraagt aan het opgroeien, opvoeden en ontwikkelen van jeugdigen. Doel van het traject Toekomstbestendig Werken is o.a. vanuit de JGZ meer impact te genereren en daarnaast de kennis en expertise binnen de JGZ beter te benutten bij de toegang tot jeugdhulp.

44

4. Overzicht maatwerktaken #

Taak

In opdracht van

1

Pedagogische gezinsondersteuning

13 gemeenten

2

Inloopspreekuren op school.

Losser

3

Inzet jeugdarts Passend Onderwijs.

Dinkelland, Losser, Oldenzaal

4

Participatie aan het integraal toegangsteam WIJZ om de toegankelijkheid,

Losser

laagdrempeligheid en toeleiding naar zorg of voorliggende voorzieningen te verbeteren. 5

Inzet van het Ziekteverzuim Expertise Team (ZET) om direct hulp te bieden

Bekostiging per casus

aan jongeren met complexe problematiek bij schoolverzuim en om expertise te ontwikkelen. 6

Pilot Jeugdhulpteams (Zorg intensieve scholen) om effectiever en efficiënter

Bone, Hengelo, Hof van Twente

integraal onderwijs(ondersteuning) en jeugdhulp te bieden in de context van de school. 7

VVE (monitor). Gemeenten hebben een taak in het monitoren van VVE t.a.v.

Op factuurbasis

(non)bereik van VVE. Hiervoor geeft SamenTwente verwijzingen. 8

Inzet van een logopedist.

Borne

9

Participatie van een jeugdarts Milieu en Gezondheid in werkgroepen als

Dit wordt regionaal opgepakt

onderdeel stuurgroep Zorg en Veiligheid. 10

Participatie in het familiehuis, een plek waar ouders terecht kunnen voor hulp

Enschede

rondom het gezinsleven. 11

Maatwerkafspraken LOES. Het gaat om het geven van online adviezen, het ontwikkelen van lokale LOES-nieuwsbrieven, de inzet van extra PCA, en het

Almelo, Dinkelland, Hengelo, Haaksbergen, Hof van Twente,

coördineren van LOES.

Oldenzaal, Tubbergen, Wierden Twenterand, Rijssen-Holten

12

Het aanbieden van Integrale Vroeghulp (IVH) bij kinderen van 0 tot 7 jaar en

Almelo, Hellendoorn, Rijssen-

te vroeg geboren kinderen. De hulp is bedoeld om vragen over ontwikkeling

Holten, Twenterand, Wierden

en gedrag te beantwoorden. 13

Participatie van een arts Milieu en Gezondheid bij de Commissie van Arrangementen, die bepaalt of een kind in aanmerking komt voor plaatsing binnen een speciale onderwijsvoorziening.

14

Participatie van JVK/JA/VS in netwerken sociaal netwerk bij de thema’s

Hengelo, Oldenzaal

Kansrijke Start, Armoede en KNGG. 15

Participatie van JVK aan het Integraal Kind Centrum.

Almelo

16

Betrokkenheid bij diverse themalijnen van Twentse Koers om in samenwerking met gemeenten en ketenpartners meer impact te genereren.

Dit wordt regionaal opgepakt

Het gaat om samenwerking op de themalijnen preventie en gezondheid, mentaal welbevinden en bestaanszekerheid 17

I&H Inspectie gastouders 100% - dit is een uitbreiding van een wettelijke taak.

Almelo, Enschede, Hengelo

45

18

Het project Nu Niet Zwanger leiden en coördineren. Dit project maakt

Dit wordt regionaal opgepakt, alle

onderdeel uit van de dienstverlening die SamenTwente aanbiedt op het

gemeenten doen mee.

thema seksuele gezondheid. Het project loopt formeel tot 1 mei 2025 en Het AO heeft besloten dit project door te laten lopen tot 1 januari 2026. 19

Gezondheidsspreekuur dak en thuislozen (valt onder OGGZ) om laagdrempelige eerstelijnszorg aan te bieden op een locatie in Enschede.

Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal.

20

21

Wijk GGD (valt onder OGGZ). Dit project is bedoeld om een snelle(re)

Almelo, Borne, Dinkelland,

signalering van personen met verward en zorgwekkend gedrag te herkennen en zo te kunnen voorzien in hun zorgbehoefte.

Haaksbergen, Oldenzaal en Tubbergen

Schoonmaakbudget OGGZ. SamenTwente is verantwoordelijk voor het

Almelo, Enschede, Hengelo

uitvoeren van schoonmaakacties en situaties waarin inwoners vanwege een stoornis of gedragsproblematiek hun huis vervuilen en geen draagkracht hebben om de rekening (volledig) zelf te betalen. 22