bijlage 1 bij RB 13 - Eindrapport Lysias voorstel voor besluitvormende bespreking kerntakendiscussie

Samen goed(e) keuzes maken voor Twente Kerntakendiscussie SamenTwente

Rapport besluitvormende bespreking algemeen bestuur

Lysias Lysias AdviesAdvies Soesterweg 310D | 3812BH Soesterweg Amersfoort310D | 3812BH 033 033464 464 70 7070 70 || info@lysiasadvies.nl info@lysiasadvies.nl|| www.lysiasadvies.nl www.lysiasadvies.nl IBAN: IBAN: NL18 NL18ABNA ABNA 0574 05742170 2170 53 53|| KVK: KVK:30166304 30166304|| BTW: BTW:NL809282471B01 NL809282471B01

Amersfoort

Betreft: Voorstel voor de besluitvormende bespreking Algemeen Bestuur op 26 maart 2025 Opgesteld door: Jolanda Waaijer, Marcel Benard, Lobke van Meijel, Jacco van Gastel Datum: 13 maart 2025

Inhoud 1. Inleiding

1

1.1 Aanvullende opdrachten 1.2 Proces en aanpak 1.3 Leeswijzer

1 2 3

2. Reflecties en bevindingen

4

3. Kerntaken SamenTwente

6

3.1 Kerntaken SamenTwente – na bespreking over ambitieniveau 3.2 Kerntaken SamenTwente

4. Impact keuzes kerntakendiscussie 4.1 Organisatorische consequenties van de keuze voor Kern 4.2 Financiële consequenties

6 16

24 24 24

5. Het samen van SamenTwente anders organiseren

28

5.1 Beschrijving van de context 5.2 Wensen en behoeften in de samenwerking 5.3 Actiepunten en deelvragen 5.4 Randvoorwaarden en succesvoorwaarden 5.5 Voorstel

28 29 30 31 31

6. Samenhang SamenTwente en coalitions of the willing’ 6.1 Kennispunt Twente 6.2 Samen14 6.3 Twentse Koers

32 32 32 32

Bijlagen

33

1.

Proces en aanpak kerntakendiscussie

34

2.

Benchmarks GGD, VTT en Bedrijfsvoering

37

3.

Voorstellen mee te nemen bij brede opdracht Prioritaire opgave jeugd

42

4.

Overzicht maatwerktaken

45

5.

Voorstellen die ter voorbereiding op de beeldvormende bespreking zijn verzonden

47

6.

Informatieset taken organisatieonderdelen SamenTwente

47

7.

Informatieset coalitiepartner Twentse Koers

47

1. Inleiding Het Algemeen Bestuur van SamenTwente heeft besloten om een kerntakendiscussie te voeren. De aanleiding voor dit besluit lag in een voorstel om extra middelen beschikbaar te stellen voor een aantal majeure inhoudelijke opgaven en financiële knelpunten. Het Algemeen Bestuur wil inzicht in de taakuitvoering, het ambitieniveau en de daarbij horende middelen en zal vervolgens de taken van SamenTwente tegen het licht houden. Ze wil een fundamentele inhoudelijke discussie voeren die gericht is op de toekomst. Het bestuur maakt keuzes om het juiste te blijven doen en te blijven zorgen voor kwalitatieve dienstverlening voor de inwoners van Twente tegen aanvaardbare middelen. Het is belangrijk dat de keuzes met draagvlak worden genomen. Daarom is naast inhoud ook het proces belangrijk. Het bestuurlijke besluitvormingsproces moet leiden tot een resultaat waarin een helder beeld ontstaat welke voorstellen door het bestuur worden omarmd en welke niet. Er wordt gestreefd naar een zo breed mogelijke consensus over het resultaat. In het Algemeen Bestuur van 11 december 2024 is afgesproken om dit bestuurlijke besluitvormingsproces vorm te geven aan de hand van 3 stappen: 1. Beeldvormen: bestuurlijke gesprek over voorstellen – verkennen van de beweging (16 januari 2025) 2. Oordeelsvormend: richtinggevend bestuurlijk gesprek – keuzes worden helder (5 maart 2025) 3.

Besluiten: besluiten op basis van een voorstel met een advie s (26 maart 2025) Tijdens de beeldvormende en oordeelsvormende bespreking is door een aantal gemeenten ingebracht dat zij voor stevige financiële uitdagingen staan en dat dit het dilemma oplevert of de kerntakendiscussie nog wel langs de lijn van de inhoud gevoerd moet worden. Afgesproken is dat desondanks vastgehouden wordt aan het oorspronkelijke besluit, namelijk dat de kerntakendiscussie langs de lijn van de inhoud wordt gevoerd . Mocht een financiële discussie gevoerd moeten worden, dan kan deze op een ander moment in het algemeen bestuur worden gevoerd. Met het opleveren van dit rapport wordt de kerntakendiscussie afgerond. Dit rapport wordt via het voorstel van Het Dagelijks Bestuur SamenTwente legt een voorstel ter besluitvorming voor, waarna het Algemeen Bestuur SamenTwente op 26 maart 2025 wordt gevraagd hierover te besluiten.

1.1 Aanvullende opdrachten ‘Het samen van SamenTwente anders organiseren’ Naast de inhoudelijke kerntakendiscussie heeft het Algemeen Bestuur gevraagd om met een voorstel te komen om het samen van SamenTwente anders te organiseren. Tijdens de werksessie is geconcludeerd dat er kansen liggen, maar dat het thema te groot is om gelijktijdig met de kerntakendiscussie op te pakken, hier voorstellen op ontwikkelen en het ook goed af te hechten. Tijdens de AB-vergadering van 25 september 2024 is afgesproken om tot een gedragen opdrachtformulering te komen waarover het AB gelijktijdig met kerntakendiscussie over kan besluiten. De opdrachtformulering is opgenomen in hoofdstuk 5. Samenhang SamenTwente met de ‘coalitions of the willing’ Het algemeen bestuur heeft gevraagd om te kijken naar samenhang en mogelijke overlap in taakuitvoering tussen SamenTwente en de coalities Samen14, Kennispunt Twente en de Twentse Koers. Ook is gevraagd om bij de uitvoering van kerntakendiscussie ook gekeken naar mogelijk ‘communicerende vaten’ die er zijn in de samenwerking tussen SamenTwente en het voorliggend veld in gemeenten. Dit is opgenomen in hoofdstuk 6.

1

Brede opdracht Prioritaire opgave jeugd Tijdens de bestuurdersdag op 25 september 2024 is door het bestuur een duidelijke prioritering gegeven aan verdere uitwerking van het thema jeugd, zowel op inhoud als op structuur en samenwerking. Onderkend is dat de reikwijdte hiervan veel breder is dan het takenpakket van SamenTwente. Er wordt separaat een bestuursopdracht uitgezet. Deze wordt door de gemeente Enschede bestuurlijk verder gebracht en valt daarmee buiten de scope van de kerntakendiscussie. Het is belangrijk om in beeld te hebben dat de opdrachtverstrekking Samenwerking en het deel governance in de brede opdracht Jeugd elkaar raken c.q. overlappen. Dit vraagt om afstemming in de uitvoering. Tijdens de kerntakendiscussie zijn voorstellen gemaakt die die een relatie hebben met deze bredere opdracht, is dit aangegeven. Deze zijn inhoudelijk niet behandeld, omdat ze meegenomen worden in de brede opdracht. In bijlage 3 is een overzicht opgenomen van de voorstellen.

1.2 Proces en aanpak De kerntakendiscussie is gestart met het in beeld brengen van de taken/bouwstenen van SamenTwente (bijlage 6), het afwegingskader per taak en de geldstromen. Hierbij is aansluiting gezocht bij de begroting 2024 van SamenTwente. Vervolgens zijn voorstellen ontwikkeld in ambtelijke werksessies waar SamenTwente, gemeenten en Twentse Koers bij zijn betrokken. Hierbij is iedere taak/bouwsteen tegen het licht gehouden en gevraagd welke voorstellen denkbaar zijn kijkend vanuit drie scenario’s Kern, Koers en Ambitie. De voorstellen zijn op inhoud gerubriceerd in vijf inhoudelijke pijlers: 1. Jeugd 2. Publieke gezondheid en leefomgeving 3. Veiligheid 4. Kennisontwikkeling en kennisdeling 5. Contractmanagement, -beheer en inkoop Ieder voorstel is geanalyseerd en uitgewerkt met daarbij benoemd de effecten. Waar samenhang is tussen voorstellen is dit vermeld. Per pijler zijn ontwikkelingen beschreven en is benoemd welke ambities uit vastgestelde beleidsdocumenten van toepassing zijn. Daarop heeft ambtelijke toetsing plaatsgevonden (SamenTwente, gemeenten en Twentse Koers) aan de hand van de vragen: Is voorstel helder en zijn effecten voldoende in beeld? De AO’s Jeugd, Publieke Gezondheid en Huiselijk Geweld en Kindermishandeling hebben een advies uitgebracht. Het AO-advies en de toetsingsmomenten hebben op onderdelen geleid tot aanpassing c.q. aanvulling.

Daarnaast is gebruikt gemaakt van benchmarkgegevens voor GGD en Veilig Thuis en is voor de bedrijfsvoering een aparte benchmark uitgevoerd door Lysias waarin GGD/SamenTwente is vergeleken met andere GGD-regio’s in Nederland. Op 16 januari 2025 hebben de leden van het Algemeen Bestuur SamenTwente beeldvormend gesproken over de voorstellen. Op basis deze bespreking zijn de voorstellen verwerkt in een rapportage waarover het AB op 5 maart oordeelsvormend heeft gesproken. Met inachtneming van de oordeelsvormende bespreking is het eindrapport opgesteld. Daarin in onderscheid gemaakt tussen de taken waarover eensluidend wordt gedacht en taken waar nog verschillend over wordt gedacht. Dit rapport is op 13 maart 2025 aangeboden voor besluitvormende bespreking op 26 maart 2025. In bijlage 1 treft u een uitgebreide beschrijving aan van het proces en de aanpak van de kerntakendiscussie.

2

1.3 Leeswijzer Dit rapport is als volgt opgebouwd: • In hoofdstuk 2 worden op hoofdlijnen de reflecties en bevindingen gepresenteerd. • Hoofdstuk 3 gaat in op de kerntaken voor SamenTwente. In paragraaf 3.1 beschrijven de taken benoemd waarover nog geen bestuurlijke overeenstemming is. In paragraaf 3.2 zijn de kerntaken van SamenTwente beschreven en waarover bestuurlijke overeenstemming is. • Hoofdstuk 4 richt zich op de impact van bestuurlijke keuzes. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in organisatorische consequenties van het kiezen voor minimale ambitieniveaus (paragraaf 4.1) en financiële consequenties van keuzes (paragraaf 4.2). • Hoofdstuk 5 richt zich op de aanvullende opdracht Samenwerking. • Hoofdstuk 6 gaat in op de samenhang tussen SamenTwente en coalitiepartners, te weten: Kennispunt Twente, Samen14 en Twentse Koers. Naast deze hoofdstukken zijn er nog diverse bijlagen: • De eerste bijlage geeft een compleet overzicht van het doorlopen proces. • De tweede bijlage gaat in op benchmarks: benchmarkgegevens over taakgebieden van de GGD (o.b.v. de landelijke GGD-benchmark,) benchmarkgegevens van Veilig Thuis Twente (o.b.v. CBS-cijfers en een benchmark voor vijf VT-regio’s) en benchmarkgegevens van Lysias waarin de overhead van SamenTwente is vergeleken met vijf GGD’en waarvan Lysias over gedetailleerde informatie beschikt.

• In de derde bijlage is een overzicht opgenomen van de voorstellen die meegenomen dienen te worden bij de prioritaire opdracht jeugd. • Als vierde bijlage is een overzicht opgenomen van maatwerktaken die SamenTwente voor een deel van de Twentse gemeenten uitvoert. • Als vijfde bijlage betreft het volledige overzicht met voorstellen zoals die verstuurd zijn ter voorbereiding op de beeldvormende bespreking van 16 januari, inclusief voorstellen die niet verder zijn uitgewerkt vanwege het grote waterbedeffect of andere zeer onwenselijke effecten. Vanwege de grootte van deze bijlage wordt deze separaat meegezonden. • Ten slotte zijn er nog twee bijlagen waarin informatiesets zijn opgenomen die in de zomer en het najaar van 2024 zijn ontwikkeld, zowel voor SamenTwente als voor coalitiepartner Twentse Koers. Vanwege de omvang van deze bijlagen worden ze apart meegezonden.

3

2. Reflecties en bevindingen In dit hoofdstuk geven we een opsomming van onze reflecties en bevindingen. •

Er is een intensief proces gelopen dat veel inzicht heeft gegeven in de taken van SamenTwente. Er is hard en goed gewerkt door medewerkers van SamenTwente en gemeenten om tot voorstellen te komen bekeken vanuit drie verschillende scenario’s (Kern, Koers en Ambitie). Daarbij is breed en open geacht, ook als het vanuit professioneel oogpunt voorstellen waren die niet wenselijk waren.

•

Er zijn voorstellen gedaan om taken die niet verplicht regionaal uitgevoerd moeten worden, over te hevelen naar lokaal. Op basis van onze analyse komen we tot de conclusies dat de mogelijkheden die er zijn om regionale taken over te hevelen naar lokaal, gepaard gaan met een groot wate rbedeffect waarbij er sprake is van een verschuiving van kosten c.q. capaciteit. In een aantal gevallen is het ook de vraag of het realistisch is, omdat het lokaal organiseren van bijvoorbeeld meldpunten, niet in iedere gemeente mogelijk zal zijn.

•

De voorstellen die zijn uitgewerkt bieden mogelijkheden en hebben ook besparingspotentieel in zich.

•

Besparingen kunnen enkel worden gerealiseerd door afbouw van formatie. Dit heeft consequenties voor de mate waarin de organisatie van SamenTwente kan opereren. In scenario Kern neemt de flexibiliteit van de organisatie af en zal het nauwelijks mogelijk zijn om in te spelen op ontwikkelingen of maatwerkvragen. Ook zal de expertise die nu op regionaal niveau aanwezig is, op onderdelen afnemen. Dit zal vooral ambtelijk en bestuurlijk merkbaar zijn in de interactie tussen gemeenten en SamenTwente.

•

Het terugbrengen van de personele kosten door afbouw van formatie vraagt om een separaat uitvoeringstraject waarin ook de medezeggenschap een rol heeft. Dit betekent dat effectuering van deze besluiten tijd vraagt en vrijwel altijd gepaard gaat met frictiekosten.

•

Gedurende het proces werd voor gemeenten de financiële impact van het ‘ravijnjaar’ steeds duidelijker. Hoewel de opdracht zich richtte om de kerntakendiscussie langs de lijn van de inhoud te voeren, schuurde dit op meerdere momenten met de financiële ontwikkelingen in de gemeenten. Hierdoor zijn c.q. worden wellicht keuzes gemaakt die op inhoud minder wenselijk zijn, maar die omwille van de financiële situatie in gemeenten noodzakelijk worden geacht.

•

Voor een aantal thema’s speelt de mate waarin gemeenten solidair zijn aan elkaar een grote rol. Waar thematiek speelt in de stedelijke gemeenten is er behoefte vast te houden aan het Koers scenario, terwijl meer landelijke gemeenten terug willen naar Kern. Op andere thema’s waar het gaat om inzet van specialistische kennis zie je het omgekeerde beeld. De grotere gemeenten kiezen hier voor Kern, omdat de verwachting is dat ze het in hun eigen organisatie kunnen oppakken, terwijl kleinere gemeenten dit niet of moeilijk kunnen organiseren en daarom willen vasthouden aan Koers.

•

Vanuit de inhoud is het gewenst om bij jeugd aan de voorkant meer te investeren, aangezien hier de grootste opgave ligt en hier ook de grootste potentie om te besparen wordt gezien. Hier kan mogelijk een businesscase op worden gemaakt. Dit wordt meegenomen in de brede opdracht Prioritaire opgave jeugd en valt daarmee buiten de scope van deze kerntakendiscussie.

4

•

SamenTwente wordt op een aantal onderdelen geconfronteerd met autonome ontwikkelingen. Deze leiden voor een aantal taken tot een structurele financiële uitzetting. Daarnaast zijn voorstellen ontwikkeld die een besparingspotentieel hebben. De opstelsom van het financieel effect van de voorstellen met besparingspotentieel is echter kleiner dan de kostenstijging naar aanleiding van autonome ontwikkelingen.

•

Onderdeel van de vraagstelling in de kerntakendiscussie was of SamenTwente binnen het kader van de wet het ambitieniveau voor de uitvoering van taken kan aanpassen. Er is een analyse uitgevoerd op basis van beschikbare benchmarkgegevens voor GGD en Veilig Thuis en een eigen uitgevoerde benchmark over de bedrijfsvoering GGD (opgenomen in bijlage 2). Op basis van deze analyse komen we tot de conclusie dat het takenpakket van SamenTwente efficiënt wordt ingevuld en dat zij in vergelijking met andere regio’s vrijwel overal de taak uitvoeren met minimale inzet van middelen.

•

Op basis van de gemaakte stappen, analyses en afwegingen komen wij tot de conclusie dat het hanteren van een nul scenario niet realistisch is.

•

De beeldvormende bespreking levert het beeld op dat de keuze van voorstellen langs de lijn van de inhoud, als effect heeft dat de kerntakendiscussie leidt tot een uitzetting van de begroting van SamenTwente. Dit strookt met ons beeld dat het handhaven van een nul scenario niet realistisch en haalbaar is vanuit het inhoudelijk vertrekpunt van de kerntakendiscussie, op basis van voorliggende inhoudelijke voorstellen.

•

In feite ontstaat dan een financieringsvraagstuk of financieringsprobleem. Het staat het bestuur vrij om alsnog een financiële taakstelling op te leggen. Er is behoefte om hier het bestuurlijke gesprek met elkaar over te voeren, bijvoorbeeld bij het vaststellen van de begroting SamenTwente.

5

3. Kerntaken SamenTwente De opdracht die het Algemeen Bestuur SamenTwente heeft gegeven moet leiden tot het opnieuw vaststellen van de kerntaken van SamenTwente. In de zomer 2024 zijn overzichten van organisatieonderdelen van SamenTwente opgeleverd waarin de taken zijn beschreven. Deze zijn het vertrekpunt geweest om langs de lijn van de inhoud de afweging te maken of de taak een kerntaak is en zo ja op welk ambitieniveau de taak moet worden uitgevoerd. Voor het maken van de keuzes over de kerntaken is een afwegingskader opgesteld waarin de keuzemogelijkheden zijn aangegeven. Waar sprake is van: • een wettelijke verplichting waarbij de taak regionaal uitgevoerd moet worden, is er ruimte om een keuze te maken in het ambitieniveau waarop de uitvoering plaatsvindt. Dat de taak regionaal uitgevoerd moet worden, staat niet ter discussie. • een wettelijke verplichting maar waar geen verplichting is om de taak regionaal uit te voeren, is naast het ambitieniveau ook ruimte om te kiezen of de taak elders belegd kan worden, bijvoorbeeld bij gemeenten zelf. • een taak waarvoor collectief opdracht is gegeven kan naast het bijstellen van het ambitieniveau en de uitvoering elders beleggen, ook nog gekozen worden om de taak te beëindigen. Tijdens de werksessies in de zomer voorstellen gemaakt op basis waarvan keuzes gemaakt kunnen worden.

Deze zijn uitgewerkt en zijn op 16 januari 2025 tijdens de bestuurdersdag beeldvormend en op 5 maart 2025 oordeelsvormend besproken in het algemeen bestuur. Op basis van de bestuurlijke besprekingen is een verdeling gemaakt in taken. De eerste categorie zijn taken die eenduidig worden gezien als kerntaak, maar waarover verschil van mening is over het ambitieniveau waarop de taak moet worden uitgevoerd. De tweede categorie zijn taken die eenduidig als kerntaak van SamenTwente worden gezien en wordt ook eenduidig wordt gedacht over het ambitieniveau waarop de taak wordt uitgevoerd. We hebben dit hoofdstuk opgebouwd aan de hand van deze twee categorieën waarin de kerntaken zijn gerubriceerd volgens de pijlers die tijdens deze kerntakendiscussie zijn gehanteerd, te weten: Jeugd (1), Publieke gezondheid en leefomgeving (2), Veiligheid (3), Kennisontwikkeling en -deling (4) en Contractmanagement, beheer en inkoop (5). Daarnaast voert SamenTwente (maatwerk)taken uit voor een deel van de Twentse gemeenten. Deze zijn uitgewerkt in een overzicht dat als bijlage 4 is opgenomen bij dit voorstel.

3.1 Kerntaken SamenTwente – na bespreking over ambitieniveau In deze paragraaf zijn de taken beschreven waar in de beeldvormende en oordeelsvormende besprekingen over is gesproken en waar een verschil van mening is over het ambitieniveau waarop de taak wordt uitgevoerd. Er is gekozen om voor deze taken de voorstellen uit de scenario’s Kern- en Koersniveau op te nemen in dit rapport. Het Algemeen Bestuur besluit op 26 maart 2025 welke keuzes worden gemaakt.

6

Pijler 1: Jeugd Voorstel 1: Gezonde School Aanpak (GSA) Keuzemogelijkheden zijn: 1. Beëindigen van de inzet op de Gezonde School Aanpak (Scenario Kern) 2. Handhaven van de huidige inzet op de Gezonde School Aanpak (Scenario Koers) Het voorstel om de Gezonde School Aanpak te versoberen is ingetrokken, omdat de uitvoerbaarheid van dit voorstel niet realistisch is. 1. Beëindigen van de inzet op de Gezonde School Aanpak -€ 185.000 Mogelijke effecten zijn: • Het stoppen met GSA heeft effect op de gezondheid van de Twentse jeugd en genereert waarschijnlijk op de langere termijn elders kosten. • Er is een waterbedeffect bij scholen en jeugdartsen. Scholen zijn gewend om zich me t vragen te richten tot de JGZ. Als de GSA medewerker er niet meer is, zullen ze hun vragen naar verwachting bij de jeugdartsen neerleggen, omdat die aanwezig is op de scholen. Los van het gegeven dat jeugdartsen niet een logisch eerste aanspreekpunt zijn, zorgt dit ook voor toename taken en voert een arts een taak uit die logischerwijs past bij een ander type functionaris, niet zijnde een arts. • Scholen bepalen zelf hoe zij een gezonde leefstijl stimuleren. Dit zal op verschillende wijzen worden ingevuld, de hoeveelheid aandacht en soort interventies zal verschillen. Vraag is voldoende zicht is op inzet van bewezen interventies. • Inzet versnippert en kennis en kwaliteit gaat waarschijnlijk verloren.

De versnippering zit hem erin dat scholen op individuele wijzen invulling geven aan gezonde leefstijl, zonder dat één regionale partij kennis over dit onderwerp bundelt en uitdraagt. • Scholen gaan meer inzetten op acute problemen i.p.v. preventie doorgaande leerlijnen • De taak komt mogelijk te liggen bij combinatiefunctionarissen van gemeenten, waardoor er één aanspreekpunt per gemeente ontstaat. Dit heeft als keerzijde dat het mogelijk is dat de GSA smaller wordt ingericht. • Het is waarschijnlijk dat lokale uitvoering vraagt om een investering in capaciteit bij gemeenten (waterbedeffect). • JGZ stopt met de uitvoering van de ondersteuning van scholen die vanuit landelijke programma gezonde school subsidie krijgen. De JGZ organiseert dan niet langer de begeleiding van de scholen binnen deze landelijke subsidieregeling en stopt met de coördinatie van het (landelijke) programma Gezonde School en voert de begeleiding op de thema’s Welbevinden en Relaties & Seksualiteit (zie ook AGZ) niet langer uit. • Bij het beëindigen van de GSA gaat een substantieel aandeel verloren in hoe via collectieve preventie werd ingezet op de gezondheid en het welbevinden van de jeugdige in Twente. 2. Handhaven van de huidige inzet op de Gezonde School Aanpak €0 Waar mogelijk met bestaande middelen de huidige inzet optimaliseren en meer aansluiting zoeken bij de gemeentelijke preventieakkoorden.

Mogelijke effecten zijn: • De huidige GSA aanpak wordt gecontinueerd. • Scholen weten waar ze aan toe zijn. • Gemeenten weten waar ze financieel aan toe zijn.

7

Pijler 2: Publieke gezondheid & leefomgeving Autonome ontwikkeling: Forensische geneeskunde Er is een groot tekort aan forensisch artsen voor de gemeentelijke lijkschouw na overlijden door euthanasie en vermoedens van niet natuurlijk overlijden. Om deze zorg 24/7 beschikbaar te hebben, wordt al samengewerkt met 5 GGD’en binnen Kring Oost Nederland. Diverse financieringsstromen zijn van toepassing bij deze taak: financiering uit de gemeentelijke bijdrage, van de politie en van Justitie en Veiligheid. Om de inzet van forensisch artsen in de regio te kunnen behouden is sprake van een kostenstijging die structureel is, o.a. door een stijging van beschikbaarheid vergoedingen. Voor de jaren 2024, 2025 en 2026 zijn incidenteel extra middelen beschikbaar gesteld. Zonder deze incidentele extra middelen opereert Twente onder het kernscenario en is SamenTwente niet in staat de wettelijke taak uit te voeren. Het voorstel is te kiezen voor scenario Kern. Dit betekent dat de budgetten voor de forensische geneeskunde met ingang van 2027 structureel worden verhoogd met € 450.000. Vooralsnog wordt geen rekening gehouden met mogelijke tegenvallende kosten. Voorstel 2: Seksuele gezondheid Keuzemogelijkheden zijn: 1. Inzet op seksuele gezondheid versoberen door doelgroepen uit te sluiten en te stoppen met preventie en voorlichting (Scenario Kern) 2.

Inzet op seksuele gezondheid handhaven, alternatieve financieringsopties verkennen (Scenario Koers) 1. Inzet op Seksuele gezondheid versoberen door doelgroepen uit te sluiten en te stoppen met preventie en voorlichting.

-€ 80.000

SamenTwente heeft als wettelijke taak om consulten aan te bieden. Zij kan dit aantal niet maximeren. Wel kan zij het aantal consulten beperken door bepaalde doelgroepen uit te sluiten. SamenTwente heeft een vangnetfunctie. Deze is gekoppeld aan infectieziekten. De vangnetfunctie is bedoeld om mensen op te vangen die bijvoorbeeld niet bij de huisarts terecht kunnen of willen (bijvoorbeeld vanwege capaciteitsproblemen of een wens voor een anoniem consult) of die geen huisarts hebben. Dit is een we ttelijke taak die zij moet uitvoeren. Concreet betekent dit: • Rol van preventiecoördinator terugleggen naar gemeenten. • Stoppen met andersoortige preventie en voorlichting die georganiseerd wordt vanuit het preventieteam van SamenTwente. • Verpleegkundigen geven niet langer trainingen aan intermediairs in onderwijs, jeugdzorg en jongerenwerk en pakken niet langer andere preventietaken op. Mogelijke effecten zijn: • Inwoners kunnen op een gegeven moment niet meer naar de GGD. Zij moeten naar hun huisarts. Hier neemt de belasting verder toe. • Bepaalde doelgroepen worden minder gezien en getest. Dit geldt tenminste voor mensen die zich vanwege de anonimiteit laten testen bij de GGD. Dit leidt tot een toename in gezondheidsrisico’s. • De belasting op beleidsniveau neemt bij gemeenten toe. • Het is mogelijk dat niet alle gemeenten de rol van de preventiecoördinator goed invullen.

Verminderde inzet op preventie leidt dan tot minder bewustzijn onder jongeren, wat kan leiden tot stijging van het aantal infecties (relatie met IZB).

8

• Stoppen met voorlichting en regionale coördinatie leidt tot versnippering aanbod van seksualiteitshulpverlening. • Dit voorstel raakt aan voorstellen over de Gezonde School Aanpak (pijler 1). Het is niet mogelijk om dit voorstel te kiezen en parallel op ambitieniveau de Gezonde School Aanpak te intensiveren. • Dit voorstel raakt aan voorstellen over kennisontwikkeling en kennisdeling (pijler 4). Het kiezen van dit voorstel bemoeilijkt een keuze om op ambitieniveau informatie- en datagedreven werken te willen doorontwikkelen. • De politieke kleur in een gemeenten kan impact hebben op het aanbod van maatregelen waartoe inwoners toegang hebben. • Stigma’s en angsten over SOA’s nemen toe. • Dit voorstel verhoogt de al bestaande druk op preventieve maatregelen rond seksuele gezondheid door o.a. bezuinigingen bij grote landelijke organisaties zoals het Aidsfonds en SOA AIDS Nederland. 2. Inzet op seksuele gezondheid handhaven, alternatieve financieringsopties verkennen.

€0

Tijdens de beeldvormende bespreking van 16 januari 2025 sprak een deel van het AB de voorkeur uit om de dienstverlening op seksuele gezondheid te handhaven. Dit deel van het AB wil verkennen of de huidige inzet te realiseren is met minder middelen, bijvoorbeeld door de samenwerking met huisartsen te intensiveren. NB: Volgens de GGD is het verder intensiveren van bestaande samenwerkingen met huisartsen zeker mogelijk, maar leidt een dergelijke investering niet per definitie tot een verlaging van de kosten. De GGD zal namelijk juist meer patiënten (en spreekuren) krijgen. De winst van een dergelijke intensivering zit in de hogere kwaliteit van seksuele gezondheidszorg. Om de samenwerking met huisartsen uit te breiden is nader onderzoek nodig. Voor dit onderzoek moet incidenteel capaciteit beschikbaar voor worden gesteld. Voorstel 3: Advisering Milieu en gezondheid Milieu en gezondheid draagt bij aan het beschermen en bevorderen van een gezonde leefomgeving in Twente. Hierbij staat de relatie tussen milieufactoren en gezondheid centraal. Basistaken zijn het signaleren van situatie, adviseren over risico’s bij rampen of calamiteiten zoals brand of schimmel in woningen, onderzoek verrichten of beantwoorden vragen. Vanuit de Wet publieke gezondheid is het verplicht om medische milieukundige kennis te bevorderen bij gemeenten, om gezondheidsschade te voorkomen en te beperken.

Met de komst van de Omgevingswet wordt de GGD vaker om advies gevraagd. Keuzemogelijkheden zijn: 1. De GGD vervult geen adviesrol meer voor gemeenten op het gebied van gezondheid, in het kader van de Omgevingswet. (Scenario Kern) 2. De GGD vervult een beperkte adviesrol voor gemeenten op het gebied van gezondheid, in het kader van de Omgevingswet. (Scenario Koers)

9

1. De GGD vervult geen adviesrol meer voor gemeenten op het gebied van gezondheid, -€ 134.000 (I) in het kader van de Omgevingswet. Volgens de Omgevingswet en de Wet publieke gezondheid zijn gemeenten wettelijk verplicht om onderzoek te doen naar effecten voor de (publieke) gezondheid en is het verplicht om de GGD in te schakelen als het advies over de publieke gezondheid treft. Hoe gemeenten deze rol zo minimaal mogelijk kunnen invullen is volgens SamenTwente niet zo gemakkelijk te schetsen. De omgevingswet en Wet publieke gezondheid geven wettelijke kaders, waarbinnen de gemeente hun verantwoordelijkheid hebben. Deze verantwoordelijkheid geldt voor alle gemeenten omdat deze vraagstukken niet afhankelijk zijn van bepaalde problematiek of kenmerken. Milieuvraagstukken spelen overal en nemen toe. Mogelijke effecten zijn: • Om de wettelijke taak op Twents niveau uit te kunnen voeren wordt samengewerkt met IJsselland vanwege de schaarste van de noodzakelijke expertise. Minder taken uitvoeren waardoor formatie verder afneemt, maakt het geheel kwetsbaarder. De uitvoering van de wettelijke taken kan hiermee onder druk komen te staan. • De keuzes die in Twente gemaakt worden hebben impact op de samenwerking met de regio IJsselland.

• Kennis raakt versnipperd en het risico is dat de huidige expertise in de regio niet op niveau blijft, terwijl maatschappelijke vraagstukken de laatste jaren steeds groter zijn geworden. Dit kan effect hebben op de kwaliteit en uitvoering van advisering aan inwoners bij crisis of calamiteiten. • De advisering en voorlichting van de GGD is onafhankelijk. Op het moment dat dit bij gemeenten wordt georganiseerd, kunnen politieke motieven het karakter van het advies of de voorlichting beïnvloeden . Een keuze voor dit scenario heeft als effect dat er geen formatie meer in het team is om te voldoen aan maatwerkvragen. Het team M&G bestaat momenteel uit 5,3 fte (voor Twente en IJsselland samen). Als voor dit voorstel wordt gekozen, blijft voor Twente zo’n 2,5 fte beschikbaar. Deze formatie is aangesteld om de ‘reguliere’ taken (los van de omgevingswet) uit te voeren: gezondheidsadvies aan burgers (na rampen en incidenten), voorlichting geven, ongewenste situaties signaleren, adviseren over onder andere gevaarlijke stoffen, onderzoek doen. Dit voorstel heeft geen financieel effecten op de begroting van SamenTwente, omdat de extra capaciteit is gefinancierd met incidentele middelen tot en met 2025. 2. De GGD vervult een beperkte adviesrol voor gemeenten op het gebied van gezondheid, in het kader van de Omgevingswet.

-€ 0

Mogelijke effecten zijn: • De keuzes die in Twente gemaakt worden hebben impact op IJsselland, samenwerkingspartner van de GGD. • De kennis op gezondheid die aanwezig is bij de GGD kan door gemeenten worden benut. • Er ontstaat ruimte om kansen te pakken op gemeentelijk niveau gezondheid en milieu meer te verbinden. • Kennis en expertise blijft in de regio op niveau; ook de kwaliteit van advisering aan inwoners bij crisis of calamiteiten blijft op niveau. Als voor dit voorstel wordt gekozen, dan betekent dit voor de begroting van SamenTwente dat de huidige incidentele bijdrage van gemeenten ad. € 134.000 vanaf 2026 structureel wordt. De omvang van de begroting SamenTwente wijzigt hierdoor niet. Voor gemeenten betekent dit dat de incidentele bijdrage die zij voor deze taak aan SamenTwente hebben gegeven, in de gemeentelijke begroting een structureel karakter krijgt.

10

Voorstel 4: Advisering Gezondheidsbevordering Op basis van de Wpg heeft de GGD wettelijke taken op het vlak van gezondheidsbevordering. Het adviseren over een gezonde levensstijl is hier onderdeel van. De taken vloeien ook voort uit de Lokale preventieakkoorden en het Regioplan Twente (IZA/GALA). Keuzemogelijkheden zijn: 1. Terugbrengen van gevraagde en ongevraagde inhoudelijke en procesmatige advisering over publieke gezondheid en het geven van adviezen over gezonde leefstijl tot het wettelijk minimum. (Scenario Kern) 2. Handhaven van de huidige adviesrol gezondheidsbevordering voor gemeenten . (Scenario Koers) 1. Terugbrengen van gevraagde en ongevraagde inhoudelijke en procesmatige advisering over publieke gezondheid en het geven van adviezen over gezonde leefstijl tot het wettelijk minimum volgens de Wpg. De GGD stuurt landelijke adviezen zonder toegepast advies door naar gemeenten en verwijst hen naar toolboxen.

-€ 25.000

Mogelijke effecten zijn: • Vanwege de samenwerking binnen de GGD/SamenTwente raakt dit voorstel aan de taakuitvoering van de GGD staffuncties: gezondheidsbevorderaars, epidemiologen en beleidsadviseurs. Ook raakt dit voorstel aan de uitvoering van algemene gezondheidszorg en de jeugdgezondheidszorg. • Gemeenten ontvangen enkel tabellenboeken en moeten zelf landelijk beleid en adviezen vertalen naar de lokale situatie. Dit vraagt in gemeentelijke organisaties om capaciteit en deskundigheid. • Door lokale keuzes kan in gemeenten een andere focus komen, waardoor de afspraken die regionaal zijn gemaakt, onder druk komen te staan. • De GGD verzamelt niet actief data, waardoor het regionale beeld verdwijnt. Dit gaat ten koste van de adviserende rol die de GGD nu vervult. • Dit voorstel raakt aan voorstellen over kennisontwikkeling en kennisdeling (pijler 4). 2. Handhaven van de huidige adviesrol gezondheidsbevordering voor gemeenten.

+€ 100.000

Tijdens de bestuurdersdag op 16 januari 2025 is gevraagd of deze middelen gedekt kunnen worden uit gelden IZA/GALA. In het kader van GALA programma 14 (Versterking kennis- en adviesfunctie GGD) zijn gelden beschikbaar gesteld door de gemeenten voor de jaren 2023/2024/2025. Hiervoor zijn met het Ambtelijk Overleg PG afspraken gemaakt over welke activiteiten GGD Twente hiervoor uitvoert. Het doel van de regionale kennisinfrastructuur is het optimaal (effectief en efficiënt) inzetten van kennis en delen van ervaring om de gezondheid van inwoners te beschermen en te bevorderen. GGD Twente zet de GALA-middelen in voor: • Meer kennis over handelingsperspectieven en capaciteit om adviezen te formuleren die normaliseren en mogelijk demedicaliseren. • Meer tijd om proactief lokaal te functioneren als sparringpartner en deze ervaringen naar regionaal niveau te brengen om van elkaar te leren. • Meer kennis over kwalitatief onderzoek en de mogelijkheid hierover te adviseren aan gemeenten, zodat zij hun projecten/programma’s op een andere manier kunnen evalueren dan kwantitatief.

11

Mogelijke effecten zijn: • Meer informatie voor gemeenten die zij kunnen gebruiken voor het effectief maken van lokaal gezondheidsbeleid. • GGD-brede data beter gebruiken voor meer gezondheidswinst, met focus op veranderen, leren en kennisontwikkeling. Voorbeeld: kwalitatief onderzoek en verdiepende analyses, zoals de mentale gezondheid jeugd Haaksbergen. • Op de hoogte blijven van (nieuwe) landelijke kennis. Voorbeeld: Onderdeel van landelijk kennisnetwerk rondom Kansrijke Start; organiseren van werkbijeenkomsten met landelijke en regionale kennisinstellingen en gemeenten om tot een kennisinfrastructuur te komen, zoals met 113 een thema AO georganiseerd om gemeenten goed voor te bereiden op de komst van nieuwe wet suïcidepreventie. • Proactief lokaal functioneren als sparringpartner en deze ervaringen naar regionaal niveau te brengen om van elkaar te leren. Voorbeeld: Vraaggericht lokale duiding geven aan monitordata en adviseren hoe gemeenten deze data kunnen vertalen in interventies. • Dit voorstel sluit aan bij de bestaande ambities van SamenTwente.

Pijler 3: Veiligheid Autonome ontwikkelingen: wettelijke taken Veilig Thuis Twente uitvoeren op een minimum niveau Veilig Thuis voert op basis van de WMO de wettelijke taak uit van een advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit houdt in: het verstrekken van advies en ondersteuning aan personen die vermoedens hebben over huiselijk geweld of kindermishandeling; het fungeren als meldpunt voor gevallen of vermoedens van huiselijk geweld of kindermishandeling; het onderzoeken of sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling; het beoordelen van eventueel te zetten stappen na een melding; het inschakelen van passende hulpverlening; het op de hoogte brengen van de politie of de Raad van de Kinderbescherming waar nodig; het rapporteren aan de melder en het monitoren na een melding. Het aantal meldingen over huiselijk geweld en kindermishandeling in Twente is al een aantal jaren aan het stijgen. In 2024 zijn incidenteel extra middelen beschikbaar gesteld om wachtlijsten weg te werken. Bij het gelijk blijven van het aantal meldingen is deze capaciteit structureel nodig om te blijven voldoen aan de wettelijke taak. Het voorstel is om te kiezen voor scenario Kern. Dit betekent dat de focus in de uitvoering komt te liggen op het afhandelen van meldingen en het geven van adviezen en dat SamenTwente nog twee monitoringsmomenten heeft na overdracht van een melding.

Mogelijke effecten zijn: • De toegankelijkheid voor ketenpartners om te sparren over alle vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties neemt af. Het gaat dan om: hoe signalen te duiden, welke stappen zetten om geweld te doorbreken, expertise in het voeren van gesprekken in dit soort complexe situaties. • De rol van lokale teams bij het voeren van regie op veiligheid wordt groter. Zij moeten vragen om advies aan de voorkant zelf oppakken. Hiervoor is nodig dat er lokaal voldoende capaciteit, expertise en kennis aanwezig is. Uit de onderzoeken die onlangs zijn afgerond blijkt dat dit op veel plekken nog onvoldoende aanwezig is. Er zal nog steviger moeten worden geïnvesteerd in lokale teams, zowel op het vlak van kennis als op capaciteit. • Advisering vindt enkel plaats op basis van casuïstiek die op dat moment actueel is. • De taak van VTT blijft op het huidige minimale niveau. Hierdoor verliest zij aan kennis en specifieke kennis op dit vlak. Synergievoordelen van een regionale aanpak gaan verloren. Het afsluiten van cases na twee monitoringsmomenten leidt ertoe dat sommige onveilige cases worden afgesloten. De ene gemeente kan deze cases goed overnemen en de andere gemeente minder goed. Positief effect is een vermindering van het aantal

12

cases dat te lang in vrijwillig kader blijft en dat wellicht passender wordt opgeschaald. Vaker opschalen leidt wel tot een grotere capaciteitsvraag bij bijvoorbeeld de Raad voor de Kinderbescherming en gemeenten. • Gemeente worden zelf verantwoordelijk voor het beleggen van deze specifieke taken. Dit vraagt om kennis en capaciteit lokaal. • Er vindt versnippering en daarmee verlies aan kennis en expertise plaats. • De deelname van SamenTwente aan ketensamenwerking beperkt zich tot het bespreken van casuïstiek. SamenTwente participeert niet in overleggen over doorontwikkeling. • Door minder te monitoren wordt de kans op toename van recidive groter en kan ook tot gevolg hebben dat vaker wordt opgeschaald naar bijvoorbeeld de Raad voor de Kinderbescherming. • Er ontstaan eerder wachtlijsten en die wachtlijsten zullen sneller oplopen. Door de capaciteit af te stemmen op een minimum niveau is er geen ruimte om een toename van meldingen op te vangen. De kwaliteit komt hiermee onder druk te staan. Situaties van onveiligheid bij inwoners blijven langer bestaan waardoor de problematiek verergert met het risico op calamiteiten. • Uit onderzoek en lopend traject toekomstscenario (BMC en HHM) blijkt dat er bij ketenpartners veel behoefte is aan kennis en expertise over HGKM.

Ook is het wenselijk dat meer wordt geïnvesteerd in samenwerking in de keten (zelfde taal, processen en verwachtingen helder). VTT heeft geen capaciteit om hier aan mee te doen, waardoor het vraagstuk dat in deze onderzoeken is blootgelegd, zal blijven bestaan. Door SamenTwente wordt aangegeven dat voor het uitvoeren van deze taak op het wettelijk minimumniveau is een structurele uitzetting van €983.000 nodig. Dit bedrag wijkt af van het (lagere) bedrag dat het algemeen bestuur eerder incidenteel beschikbaar heeft gesteld. Het algemeen bestuur heeft gevraagd om een nadere onderbouwing van dit bedrag. Voor de besluitvorming is het voorstel om te kiezen voor Kern, waarbij de financiële vertaling van dit voorstel parallel, danwel op een later moment plaatsvindt. De landelijke ontwikkeling ‘Toekomstscenario kind en gezinsbescherming’ heeft gevolgen voor VTT. Wat en hoeveel capaciteit dit van VTT gaat vragen en wat daar voor nodig is, is nu nog niet helder. De verwachting is dat dit medio 2025 helderder wordt. Hier zijn separate middelen voor beschikbaar. Voorstel 5: Meldpunt Woningvervuiling Keuzemogelijkheden zijn: 1. Stoppen met de inzet van extra capaciteit bij het meldpunt Woningvervuiling en accepteren van een wachtlijst. (Scenario Kern) 2. Handhaven van de inzet bij het meldpunt Woningvervuiling door de inzet vanaf 2026 structureel te maken. (Scenario Koers) 1.

Stoppen met de inzet van extra capaciteit bij het meldpunt Woningvervuiling en accepteren van een wachtlijst.

-€ 95.000 (I)

Mogelijke effecten zijn: • Er gaan weer wachtlijsten ontstaan, waarbij gestreefd wordt de meldingen met meer risico op calamiteiten direct worden opgepakt. Hierdoor nemen onveilige situaties en overlastsituaties voor inwoners en de omgeving toe. • Mentale problematiek zal verergeren voordat een melding een spoedzaak wordt en wordt opgepakt. • Door de spoedzaken wel op te pakken blijft het in ernstige gevallen zichtbaar dat actie wordt ondernomen, wat een positieve invloed heeft op de meldingsbereidheid van inwoners.

13

Dit voorstel heeft geen structurele financiële effecten op de begroting van SamenTwente, omdat de extra capaciteit is gefinancierd met incidentele middelen tot en met 2025. 2. Handhaven van de inzet bij het meldpunt Woningvervuiling door de inzet vanaf 2026 structureel te maken.

€0

Mogelijke effecten zijn: • Op dit moment kan er wachtlijstvrij worden gewerkt met de inzet waarvoor tijdelijke middelen beschikbaar zijn gesteld. Dit wordt gecontinueerd bij gelijk blijven van het aantal meldingen. • Door de meldingen op tijd op te pakken blijft het in ernstige gevallen zichtbaar dat actie wordt ondernomen, wat een positieve invloed heeft op de meldingsbereidheid van inwoners. Als voor dit voorstel wordt gekozen, dan betekent dit voor de begroting van SamenTwente dat de huidige incidentele bijdrage van gemeenten ad. € 95.000 vanaf 2026 structureel wordt. De omvang van de begroting SamenTwente wijzigt hierdoor niet. Voor gemeenten betekent dit dat de incidentele bijdrage die zij voor deze taak aan SamenTwente hebben gegeven, in de gemeentelijke begroting een structureel karakter krijgt. Voorstel 6: Meldpunt Zorgwekkend gedrag De GGD draagt zorg voor het beschermen van de volksgezondheid van de individuele gezondheid van inwoners in kwetsbare omstandigheden. Inwoners kunnen signalen geven via het meldpunt Zorgwekkend gedrag dat door de GGD wordt uitgevoerd. Dit is een taak die hoort bij de uitvoering van de openbare geestelijke gezondheidszorg. Door een toename van het aantal (politie)meldingen bij het meldpunt Zorgwekkend gedrag is voor 2024 tot juni 2025 tijdelijk extra budget beschikbaar gesteld. Verwachting is dat het aantal meldingen hoog blijft.

Keuzemogelijkheden zijn: 1. Beëindigen van de extra inzet (om politiemeldingen op te pakken) bij het meldpunt Zorgwekkend Gedrag (Scenario Kern) 2. Handhaven van de extra inzet meldpunt Zorgwekkend gedrag en deze inzet structureel maken . (Scenario Koers) 1. Beëindigen van de extra inzet (om politiemeldingen op te pakken) bij het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag.

€0

Mogelijke effecten zijn: • Er ontstaan wachtlijsten waardoor meldingen niet meer op de korte termijn opgepakt kunnen worden en het risico op onveilige situaties voor inwoners en de omgeving neemt toe . • Ongewenste situaties blijven hierdoor ontstaan, met als risico dat situaties escaleren en calamiteiten plaatsvinden. • Als melders zien dat er op de korte termijn niets met hun melding wordt gedaan, neemt de bereidheid om te melden af. • Als meldingen niet meer door de GGD opgepakt kunnen worden, moet de GGD deze doorsturen naar de gemeenten. • Escalaties en calamiteiten als gevolg van situaties met onbegrepen gedrag krijgen veel aandacht in de media, gemeenten en de GGD worden op deze incidenten en calamiteiten aangekeken.

14

• De GGD is expert als het gaat om het in kaart brengen van alle betrokkenen en de juiste hulpverlener inschakelen. Ook leert de ervaring dat de GGD meer benaderbaar is dan de gemeente. Als de gemeente deze rol invult dan is dat minder onafhankelijk en neemt de benaderbaarheid af. De bekostiging van de extra inzet is gedekt door een ZonMW subsidie. Deze loopt af op 1 juli 2025. Uitvoering van dit voorstel heeft daarom geen budgettaire consequenties. 2. Handhaven van de inzet bij het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag en deze inzet +€ 117.000 structureel maken. Mogelijke effecten zijn: • Op dit moment kan er zo goed als wachtlijstvrij gewerkt worden. Dit wordt gecontinueerd als het aantal politiemeldingen gelijk blijft. • Samenwerking met lokale zorgpartijen en het sociaal domein wordt versterkt. De bekostiging van de extra inzet is tot 1 juli 2025 gedekt uit een ZonMW subsidie. Continueren van de inzet vraagt om een structurele financiering van € 117.000, - via de gemeentelijke bijdrage. Als voor dit voorstel wordt gekozen dan neemt de omvang van de begroting van SamenTwente toe.

Pijler 4: Kennisontwikkeling & kennisdeling Er zijn geen voorstellen die in dit hoofdstuk aan de orde moeten komen.

Pijler 5: Contractmanagement, -beheer en inkoop Tijdens de beeldvormende bespreking aangegeven dat voorstellen over taken die raken aan contractmanagement, -beheer en inkoop meegenomen moeten worden in de brede opdracht Prioritaire opgave jeugd. In bijlage 3 geven we een opsomming van deze voorstellen. Besluitvorming hierover vindt op een later moment plaats. Het effect hiervan is dat de taken hiermee verband houden en door SamenTwente worden uitgevoerd, tot nadere besluitvorming op hetzelfde ambitieniveau door SamenTwente uitgevoerd blijven worden.

15

3.2 Kerntaken SamenTwente In deze paragraaf zijn de kerntaken SamenTwente beschreven. Voor de meeste taken geldt dat hiervan is vastgesteld dat er eenduidigheid is over dat dit een kerntaak is van SamenTwente en dat deze taak op het huidige ambitieniveau moet worden uitgevoerd. De taken waardoor dit nog niet geldt -deze zijn benoemd in paragraaf 3.1.- is bij de betreffende taak aangegeven dat het Algemeen Bestuur nog moet besluiten of ze de uitvoering van de taak willen continueren of de uitvoering van het ambitieniveau willen aanpassen. Bij deze taken is hierover een opmerking gemaakt. Een klein aantal taken betreft opdrachten van de Rijksoverheid; deze taken zijn als zodanig aangeduid.

Pijler 1: Jeugd 1. Basispakket jeugdgezondheid SamenTwente is binnen het basispakket jeugdgezondheid verantwoordelijk voor de volgende activiteiten: preventieve screenings via huisbezoeken, in consultatiebureaus en op scholen; het begeleiden van ziekteverzuim op scholen; het signaleren, bieden en verwijzen van goede en snelle zorg en ondersteuning; het prenataal huisbezoek; het geven van voorlichting, advies en instructie aan ouders; het geven van voorlichting en advies aan jeugdigen; het participeren in regionale en lokale netwerken; en het adviseren van gemeenten en scholen over maatregelen en activiteiten o.b.v. data-analyses en het uitvoeren van het Rijksvaccinatieprogramma en de neonatale screening. Er wordt ingezet om zonder uitbreiding van bestaande middelen meer maatschappelijke impact te genereren. Deze ontwikkeling is met het traject Toekomstbestendig Werken al in gang gezet. 2. Regionaal plan afbouw Jeugdzorg Plus SamenTwente voert het regionale plan uit om de instroom te verminderen van jeugdigen in de Jeugdzorg Plus. Binnen deze taak is SamenTwente ook verantwoordelijk voor het begeleiden van een eventueel vervolgplan, de analyse en monitoring van relevante data over ontwikkelingen en voor de annotaties van de bestuurder bij bovenregionale overleggen. 3.

Hervormingsagenda Jeugd SamenTwente is verantwoordelijk voor de coördinatie van het regionale gedeelte van de Twentse Samenwerkingsagenda. Om die zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de landelijke Hervormingsagenda Jeugd volgt SamenTwente de landelijke ontwikkelingen en levert de organisatie in samenspraak met de gemeenten input t.a.v. de (haalbaarheid van) landelijke uitwerking. 4. Aanpak wachttijden jeugdhulp Twente (loopt af medio 2025) SamenTwente implementeert een meerjarige systemische aanpak van wachttijden voor jeugdhulp in Twente met een lerende structuur, iteratief en ondersteund door data. Zorgaanbieders en gemeenten zijn samen eigenaar van dit programma. SamenTwente werkt aan: de aanpak complexe echtscheiding; de aanpak transformatiepoli/jeugdhuis; iteratieve interventies gericht op instroom en samenwerking tussen de jeugdhulp en gemeentelijke toegang; het doorontwikkelen van het dashboard t.b.v. eenduidige definities en wachttijdmetingen; een communicatieaanpak om de resultaten van de iteratieve aanpak te blijven delen met relevante stakeholders in de regio.

16

5. Samenwerkingsagenda Jeugd SamenTwente is betrokken bij het uitvoeren van concrete projecten en interventies in actielijnen van de Samenwerkingsagenda. Ze werkt aan de versnellingsaanpak afbouw residentiële zorg; onderwijszorgarrangementen bij zorg intensieve scholen; de totstandkoming van een tactisch platform; de totstandkoming van brede domein overstijgende analyses voor gemeentelijke toegangen; de totstandkoming van geïntegreerde ambulante zorg en de communicatieaanpak om resultaten te blijven delen met relevante stakeholders in de regio. Deze taak wordt meegenomen bij de brede opdracht Prioritaire opgave jeugd. Tijdens die opdracht kan besloten worden over het ambitieniveau voor uitvoering van deze taak. In afwachting van de uitkomsten van de brede opdracht blijft deze taak uitgevoerd worden op het huidige ambitieniveau. 6. Activiteiten JGZ in het kader van de Jeugdwet SamenTwente werkt aan diverse activiteiten die vallen onder preventie o.b.v. de jeugdwet. Inzet is onder andere deelname in schoolaanwezigheidsteams, interprofessioneel werken en de thuiszitterstafel. 7. Gezonde School Aanpak Doel van de Gezonde School Aanpak is om een gezonde leefstijl te stimuleren bij leerlingen en studenten. De Gezonde School Aanpak is er voor alle scholen in Twente.

Daarnaast worden circa 180 scholen actief ondersteund op diverse thema’s: Welbevinden, voeding, bewegen en sport, mediawijsheid of relaties en seksualiteit. Dit is een taak waarover het Algemeen Bestuur nog moet besluiten of ze de uitvoering van de taak wil continueren. 8. Verzuimbegeleiding 18+ MBO SamenTwente werkt aan Verzuimbegeleiding 18+ MBO/ROC met het doel om vroegtijdig schoolverlaten te voorkomen. In 2026 vindt een evaluatie plaats op basis waarvan wordt besloten of deze taak wordt gecontinueerd en zo ja in welke vorm. Daarmee valt deze taak buiten de scope van deze kerntakendiscussie. 9. Scholing van gecertificeerde instellingen over het Twents Model Het Twents model is vanaf 2025 niet meer van kracht. Deze taak is daarmee vanaf 2025 komen te vervallen. Taken uitgevoerd in opdracht van het rijk: 10. Rijksvaccinatieprogramma en postnatale screening SamenTwente is verantwoordelijk voor het uitvoeren van RVP, de neonatale gehoorscreening en de hielprikscreening. 11. Dienstverlening Oekraïense vluchtelingen SamenTwente verleent reguliere zorg en voorlichting aan Oekraïense kinderen en gezinnen. 12. Jeugdgezondheidszorg asielzoekers SamenTwente verleent jeugdgezondheidszorg aan asielzoekers. Het PGA-contract geldt in elk geval t/m 30 september 2026 en een nieuwe aanbesteding vindt dit jaar plaats.

17

Pijler 2: Publieke gezondheid & leefomgeving 13. Crisisbeheersing De GGD is als crisisorganisatie ingericht voor crisisbeheersing. De GGD werkt aan het actueel houden van planvorming in voorbereiding op crises en het trainen en geoefend houden van medewerkers die een rol hebben tijdens crises. Om deze taak uit te voeren is SamenTwente verantwoordelijk voor de uitvoering van een 24/7-piketfunctie van de crisiscoördinator. 14. Infectieziektebestrijding exclusief TBC en SOA, inclusief versterkende taken in opdracht van het Rijk SamenTwente werkt samen met vijf andere GGD’en aan infectieziektebestrijding. SamenTwente doet dit via zeven kerntaken: het bestrijden van infectieziekten en voorkomen van verdere ve rspreiding (1), surveillance (2), beleidsadvisering (3), preventieactiviteiten (4), netwerk en regie (5), voorbereiding op grootschalige infectieziekte-uitbraken (6) en kennis en onderzoek (7). Na de coronapandemie (A-ziekte Covid-19) is op 1 januari 2023 landelijk het programma Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische paraatheid GGD (VIP) gelanceerd waarvoor de GGD vijf versterkende taken heeft opgepakt. Dit programma liep tot en met 31 december 2024. Voor 2025 is de SPUK verlengd en vanaf 2026 volgt er een structurele SPUK voor de versterking. Ook verzorgt SamenTwente de jaarlijkse coronavaccinatie-campagne. SamenTwente ontvangt hiervoor een rijksbijdrage. 15.

Inspectie en Hygiëne SamenTwente houdt op grond van de Wet kinderopvang toezicht bij kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang, gastouderbureaus en voorzieningen voor gastouderopvang. Ze voert inspecties uit bij AZC’s en noodopvanglocaties voor vluchtelingen, organiseert evenementenadvisering, inspecteert privaat gefinancierde jeugdverblijven. Met uitzondering van de Wet Kinderopvang is dit team een contactpunt voor vragen, advisering en signalering voor inwoners, gemeenten en beroepsbeoefenaren. Daarnaast voert SamenTwente inspecties uit bij tattooshops en seksbedrijven (technische hygiënezorg). 16. Seksuele gezondheid SamenTwente werkt aan het voorkomen, opsporen en bestrijden van seksueel overdraagbare aandoeningen. Ze biedt diverse vormen hulp aan op het gebied seksualiteitshulpverlening voor jongeren, keuzehulpgesprekken bij ongeplande zwangerschappen en biedt laagdrempelige publieksinformatie over seksuele gezondheid. Ze ondersteunt professionals voor verbetering seksuele gezondheid van risicogroepen en adviseert gemeenten en andere instellingen. Ze ontwikkelt, voert uit en stemt interventies af, surveilleert en brengt determinanten van seksuele gezondheidsproblemen in kaart als aanknopingspunten voor interventies. Ze draagt bij aan SOA-zorg en preventie voor hoog-risicogroepen, biedt PrEP aan en collectieve preventie.

Dit is een taak waarover het Algemeen Bestuur nog moet besluiten of ze de uitvoering van onderdelen van deze taak willen continueren of het ambitieniveau van de uitvoering willen aanpassen. 17. Tuberculosebestrijding SamenTwente werkt samen met het regionaal expertise centrum Noord Oost Nederland aan tuberculosebestrijding door: het vroegtijdig opsporen en behandelen van patiënten en geïnfecteerden; het begeleiden van patiënten; bron- en contactonderzoek; periodiek screenen en/of vaccineren; geeft voorlichting; meldt en rapporteert aan inspectie, RIVM en KNCV.

18

18. Advisering Milieu & Gezondheid De GGD signaleert ongewenste situaties, adviseert de bevolking over risico’s en geeft gezondheidskundig advies over gevaarlijke stoffen, beantwoordt vragen van de bevolking, geeft voorlichting en verricht onderzoek t.a.v. milieufactoren en gezondheid. Deze taak wordt i.s.m. GGD IJsselland uitgevoerd. Dit is een taak waarover het Algemeen Bestuur nog moet besluiten of de GGD een (beperkte) adviesrol moet vervullen voor gemeenten i.h.k.v. de Omgevingswet. 19. Gevraagd en ongevraagd inhoudelijke en procesmatige advisering Publieke Gezondheid SamenTwente vertaalt landelijke beleidsontwikkelingen en trends voor gemeenten; treedt op als intermediair ten behoeve van lokale advisering; onderhoudt contact met regionale kennispartners; biedt inhoudelijke- en procesondersteuning bij vraagstukken op het gebied van lokaal gezondheidsbeleid; biedt ondersteuning aan ambtelijke werkgroepen; biedt ondersteuning aan de regionale preventie infrastructuur van Twentse Koers (verbinding met de hele GGD); attendeert op subsidieaanvragen en treedt soms op als penvoerder bij deze aanvragen; is verantwoordelijk voor het relatiebeheer en voert interne beleidsondersteuning en -advisering uit. 20. Advisering gezondheidsbevordering SamenTwente adviseert gemeenten op diverse thema’s in het domein van de publieke gezondheid.

In Twente is een toenemende ongezondheid op leefstijl die zich uit door obesitas, toename alcoholgebruik, roken en/of vapen. Twente scoort hier boven het landelijk gemiddelde. De mentale gezondheid onder jongeren en jongvolwassenen daalt. SamenTwente draagt bij aan diverse thema’s alcoholontmoediging, het ontmoedigen van roken, het terugdringen van drugsgebruik, het bijdragen aan een gezonde leefomgeving en aan mentale gezondheid. Ze neemt deel aan regionale werkgroepen, stemt af over aanpakken en draagt bij aan tools voor de organisatie breed. Dit is een taak waarover het Algemeen Bestuur nog moet besluiten of ze de uitvoering van de taak op het huidige ambitieniveau willen continueren of het ambitieniveau willen aanpassen. 21. Gezondheidsonderzoek bij rampen In geval van een incident, crisis, groot ongeval of ramp wordt op verzoek van het bevoegd gezag onderzoek gedaan naar de psychische en/of fysieke gezondheidseffecten op de getroffen inwoners (bijv. Monstertruckdrama Haaksbergen). 22. Forensische geneeskunde SamenTwente is regionaal verantwoordelijk voor de 24/7-beschikbaarheid voor de forensische geneeskunde bestaande uit medische arrestantenzorg, gemeentelijke lijkschouw en forensisch medische expertise. De uitvoering van deze drie zaken is gebundeld in één dienst.

Er is 24/7 beschikbaarheid van vier artsen binnen de Kring Oost Nederland, het samenwerkingsverband van vijf GGD’en waar SamenTwente onderdeel van uitmaakt. Dit is een taak waarover het Algemeen Bestuur nog moet besluiten of ze extra middelen beschikbaar willen stellen om de autonome ontwikkeling op te vangen. Taken uitgevoerd in opdracht van het rijk: 23.Publieke Gezondheid Asielzoekers SamenTwente werkt aan voorlichtingsactiviteiten om de gezondheid te bevorderen van Oekraïners, asielzoekers en statushouders die verblijven in AZC’s. Versterkende taken Infectieziektebestrijding (genoemd bij punt 14)

19

Pijler 3: Veiligheid 24. Uitvoeren van de wettelijke taken van Veilig Thuis Twente SamenTwente voert de wettelijke taak uit van een advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit houdt in: het verstrekken van advies en ondersteuning aan personen die vermoedens hebben over huiselijk geweld of kindermishandeling; het fungeren als meldpunt voor gevallen of vermoedens van huiselijk geweld of kindermishandeling; het onderzoeken of sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling; het beoordelen van eventueel te zetten stappen na een melding; het inschakelen van passende hulpverlening; het op de hoogte brengen van de politie of de Raad van de Kinderbescherming waar nodig; het rapporteren aan de melder en het monitoren na een melding . Dit is een taak waarover het Algemeen Bestuur nog moet besluiten of ze extra middelen beschikbaar willen stellen om de autonome ontwikkeling op te vangen. 25. Centrum Seksueel Geweld SamenTwente beheert het centrum voor Seksueel Geweld voor Twente en de Achterhoek, een van de 16 nationale centra. Het CSG biedt acute, laagdrempelige en multidisciplinaire hulp aan slachtoffers van seksueel geweld en is 24/7 bereikbaar. Het CSG verleent ook medische zorg en beantwoordt consultatievragen van professionals en vragen van slachtoffers van niet-acuut seksueel geweld. 26.

Crisisdienst voor de gemeenten SamenTwente fungeert als crisisdienst voor huiselijk geweld en kindermishandeling. De dienst is 24/7 beschikbaar en kan verwijzen naar en voorzien in warme overdracht naar crisishulpverlening of de gemeente. Binnen deze taak is het voor SamenTwente ook mogelijk om buiten kantooruren eerste acties uit te voeren op grond van de wet Tijdelijk Huisverbod. 27. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) SamenTwente biedt dienstverlening aan in het kader van de OGGZ. Hiervoor zijn twee meldpunten ingericht: meldpunt Woningvervuiling en meldpunt Zorgwekkend Gedrag (inclusief politiemeldingen). Het Algemeen Bestuur nog moet besluiten of ze de huidige extra inzet op de uitvoering van de meldpunten Woningvervuiling en Zorgwekkend Gedrag willen continueren of die extra inzet willen beëindigen. 28. Jeugdbeschermingstafels Sinds 2022 voert SamenTwente de jeugdbeschermingstafels uit. Het hoofddoel van de jeugdbeschermingstafels is dat de veiligheid van kinderen zo snel mogelijk wordt geborgd. Het is een samenkomst van professionals, ouders en soms ook het kind om te bespreken wat er nodig is om de situatie van een kind te veranderen of te verbeteren. 29. Ontwikkelagenda jeugdbescherming Jeugdreclassering Vanaf 1 januari 2025 is dit project komen te vervallen. 30.