9 Kennisgeving vaststellen Jaarverslagen VTH 2023

De integrale wijkboa’s zijn verdeeld over de 12 wijken in Almelo en hebben, naast het afhandelen van Prio 3 meldingen (vanuit de meldkamer) en meldingen vanuit het gemeentelijke klantcontactcentrum, elk hun specialisme binnen de taakaccenten: jeugd, parkeren en verkeer, stationsomgeving, pandbrigade, milieu, bijzondere wetten en ondermijning. Verdere uitbreiding uitrusting boa’s Als onderdeel van de verdere professionalisering van het cluster toezicht en handhaving is elke boa domein 1 sinds 2022 standaard uitgerust met een bodycam en hebben alle boa’s hiertoe de verplichte certificering behaald. Verder is er in 2023 een training gevolgd voor de ‘Regeling toetsing geweldsbeheersing’ (RGTB) waarmee de boa’s zijn opgeleid voor de geweldbevoegdheid niveau 3 (bevoegd tot het gebruik van geweld, veiligheidsfouillering en handboeien). In het verlengde hiervan is de uitrusting van de boa’s verder uitgebreid met handboeien. Geconstateerde overtredingen Hieronder staat een overzicht weergegeven van het totale aantal waarnemingen, waarschuwingen en sancties door boa’s in 2023. Waarnemingen, waarschuwingen en sancties door BOA’s

Aantallen

Domein 1 Afval Parkeren en Verkeer Alcohol / Drugs Horeca Overlast openbare ruimte

392 7684 20 88 390

Veiligheid Overige Fietshandhaving en Overlast Ambulante handel Domein 2 IIllegale stortingen Afvalcontainer Overgroeiend groen Milieu overlast Cameratoezicht milieupleinen (alleen boetes) Figuur 14. Boa-inzet

2020 291 58 18 249 26 20 110 103

Pagina 24 van 41 Jaarverslag VTH 2023

6.

Juridische advisering

Binnen het fysieke domein is het juridische werkveld dynamisch, omvangrijk en complex. Dit vanwege veranderende wet- en regelgeving, nieuwe rechtspraak en het samenspel tussen verschillende disciplines. Wij gaan door met het versterken van de juridische advisering en het verbeteren van de onderlinge samenwerking. 6.1 Ontwikkelingen Het juridische werkveld is continu in ontwikkeling. De belangrijkste ontwikkelingen worden in onderstaande opsomming nader toegelicht. Onderstaande ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de inzet van de beschikbare juridische capaciteit. - Het Omgevingsrecht en het algemeen bestuursrecht zijn rechtsgebieden die volop in ontwikkeling zijn. De inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is hiervan een concreet voorbeeld. Maar ook het algemeen bestuursrecht, dat gaat over de algemene regels in bijvoorbeeld bezwaar- of handhavingsprocedures, beweegt volop. Er wordt veel nieuwe jurisprudentie gevormd die door onder andere jurisprudentie-overleggen nauwlettend wordt gevolgd. Nieuwe jurisprudentie dwingt soms ook tot aanpassing van werkprocessen of beoordelingscriteria. - De inwerkingtreding van de Omgevingswet leidt mogelijk tot meer aanvragen om omgevingsvergunning en daardoor meer juridische procedures. Ook zal van rechtswege worden gewerkt met een (tijdelijk) omgevingsplan.

Dit zal de nodige (juridische) vragen in de uitvoeringspraktijk met zich meebrengen. - De inwerkingtreding van de Wkb, juridische advisering over de nieuwe wet- en regelgeving en een gewijzigde uitvoerings- en handhavingsstrategie voor de activiteit bouwen. Ook kan door de nieuwe werkwijze onder de Wkb het aantal handhavingstrajecten toenemen. Dit kan beslag leggen op de juridische capaciteit. In voorbereiding op de inwerkingtreding van de Wkb heeft het juridisch cluster onderdeel uitgemaakt van de projectgroep. Onderdeel daarvan is het maken van standaardbrieven. Daarvan is ongeveer 50% inmiddels afgerond. - Ingezet wordt op een betere aansluiting tussen beleid en regelgeving, voorbereid door andere eenheden in onze organisatie op de feitelijke uitvoering. Dit vergt inzet op onderlinge samenwerking en betrokkenheid aan de voorkant. Het streven is om juristen in het voorstadium van beleidsontwikkeling te betrekken, door te adviseren over de (juridische) kwaliteit, doelmatigheid en uitvoerbaarheid hiervan. - In het afgelopen jaar is gestart met het (uitgebreid) beschrijven van juridische werkprocessen. Bij enkele processen met behulp van het team procesmanagement. Doel is om meer uniformiteit, duidelijk en efficiency te creëren. Dit traject wordt in 2024 afgerond. - In 2023 is de Pandbrigade gestart. Dit teamonderdeel verzorgt toezicht en handhaving op illegale kamerbewoning.

Daarvoor is ook capaciteit gecreëerd, waardoor deze handhavingstaak niet (meer) drukt op de reguliere capaciteit van het juridisch cluster. - De afgelopen jaren heeft het juridisch cluster in milieuhandhavingszaken op dossierniveau (naar gelang de aard van het dossier meer of minder intensief) samengewerkt met de Omgevingsdienst Twente. Deze samenwerking was een gevolg van de in 2018 gemaakte keuze om de bevoegdheid tot het nemen van een handhavingsbesluit niet aan de Omgevingsdienst Twente te mandateren. Eind 2023 is een verkenning gedaan en ambtelijk onderzocht of het wenselijk is om de bevoegdheid tot het nemen van handhavingsbesluiten in de nabije toekomst wel te mandateren aan de Omgevingsdienst Twente. Hiertoe wordt begin 2024 besloten. Mandatering van deze bevoegdheid betekent een vermindering van de werklast voor het juridisch cluster. - In 2023 is het project Amaliaplein van start gegaan. In het kader van dit project zijn verschillende horecainrichtingen op het Amaliaplein bezocht door toezichthouders van de gemeente, Omgevingsdienst Twente en Brandweer Twente. Bij deze integrale controles is beoordeeld of de horeca inrichtingen voldoen aan de regels omtrent het bestemmingsplan, brandveiligheid en milieuregelgeving. Voor de overtredingen die zijn geconstateerd, zijn handhavingsprocedures opgestart. Inmiddels zijn ook enkele aanvragen om

Pagina 25 van 41 Jaarverslag VTH 2023

omgevingsvergunning ingediend ter legalisatie van de overtredingen. Dit project zal in 2024 worden voortgezet en afgerond. 6.2 Realisatie juridische advisering Vanwege het brede juridische takenpakket van de juristen in het team Vergunningverlening en Naleving in combinatie met een groot werkaanbod, was sprake van een aanzienlijke hoeveelheid onderhanden werk. In het afgelopen jaar is er meer rust gekomen in het werk en het werkaanbod. Er wordt meer gestandaardiseerd gewerkt en ook nieuwe medewerkers komen steeds meer op stoom. Verwacht wordt dat het vaststellen en implementeren van het prioriteringskader en waarschuwingenbeleid handhaving zal zorgen voor meer efficiency. Voor meer daarover zie paragraaf 6.3. De juridische advisering heeft onder meer betrekking op: - Het behandelen van bezwaar, beroep en voorlopige voorzieningen - Handhavingsbesluiten nemen en handhavingsverzoeken behandelen - Juridische advisering Deze onderdelen worden navolgend toegelicht. - Behandelen bezwaar, beroep en verzoek om voorlopige voorziening Behandelen bezwaar In 2023 zijn 66 bezwaarschriften behandeld. Hiervan hadden 40 bezwaarschriften betrekking op vergunningprocedures, 8 bezwaarschriften op handhavingsprocedures en 18 bezwaarschriften op overige besluiten, waaronder legesaanslagen (7) , invorderingsbeschikkingen voor dwangsommen (3), Woo-verzoeken (1) en verkeersbesluiten (7).

Aantal bezwaarschriften bezwaar vergunningprocedures bezwaar handhavingsprocedures bezwaar overige besluiten Totaal Figuur 155. Aantal behandelde bezwaarschriften

Gepland 2023 44 20 0 64

Gerealiseerd 2023 40 8 18 66

Daarnaast zijn 8 ingebrekestellingen behandeld, onder meer betrekking tot de Woo. Bezwaarschriften vanwege de ‘overige besluiten’ zijn niet opgenomen in de productbladen van het uitvoeringsprogramma. Dit geldt ook voor ingebrekestellingen. Een verbeterpunt is om deze te verwerken in de productbladen van het programma uitvoering en handhaving 2025. Uitkomst behandeling bezwaar De uitkomsten van de behandeling van de bezwaarschriften met betrekking tot vergunning- en handhavingsprocedures op basis van de Wabo en aanpalende wetgeving zijn opgenomen in onderstaande tabellen. Uitkomsten behandeling bezwaar vergunningprocedures Wabo niet ontvankelijk (gedeeltelijk) gegrond ongegrond ingetrokken Totaal Figuur 166. Uitkomsten behandeling bezwaar vergunningprocedures Wabo

Aantal 18 16 2 4 40

Uitkomsten behandeling bezwaar handhavingsprocedures Wabo niet ontvankelijk (gedeeltelijk) gegrond ongegrond Totaal Figuur 17.Uitkomsten behandeling bezwaar handhavingsprocedures Wabo

Aantal 1 3 4 8

Pagina 26 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Behandelen beroep In 2023 zijn 18 beroepszaken ingevolge de behandeld. Hiervan hadden 8 beroepszaken betrekking op een vergunningenprocedure en 10 beroepszaken op een handhavingsprocedure. Aantal beroepsschriften Wabo c.a. Beroep vergunningprocedures Beroep handhavingsprocedures Totaal Figuur 18. Aantal beroepsschriften Wabo

Gepland 2023 5 8 13

Gerealiseerd 2023 8 10 18

Uitkomst behandeling beroep De uitkomsten zijn opgenomen in onderstaande tabel. Uitkomsten behandeling beroep vergunningprocedures Wabo Ongegrond Gegrond Ingetrokken Totaal Figuur 19.Uitkomsten behandeling beroep vergunningprocedures Wabo

Aantal 3 3 2 8

Uitkomsten behandeling beroep handhavingsprocedures Wabo Ongegrond Gegrond Ingetrokken Totaal Figuur 20.Uitkomsten behandeling beroep handhavingsprocedures Wabo

Aantal 3 2 5 10

Naast bovenstaande beroepszaken is 1 beroepszaak behandeld met betrekking tot een verkeersbesluit. Behandelen hoger beroep In 2023 zijn 3 hoger beroepszaken behandeld, waarvan 2 beroepszaken betrekking hadden op een vergunningprocedure en 1 beroepszaak op de Wet openbaarheid bestuur (Wob). Behandelen voorlopige voorziening In 2023 zijn geen verzoeken om voorlopige voorziening behandeld. Handhavingsbesluiten nemen en handhavingsverzoeken behandelen In 2023 zijn 110 handhavingsbesluiten genomen. Deze zijn in onderstaande tabel gespecificeerd naar taakveld. Door inzet van de pandbrigade zijn er relatief veel handhavingsbesluiten genomen met betrekking tot illegale kamerbewoning. Aantal handhavingsbesluiten naar taakveld Brandveiligheid Bouwen en ruimtelijke ordening (o.a. strijdig gebruik) Milieu APV en bijzondere wetten Illegale kamerbewoning Overig Totaal Figuur 21.Aantal handhavingsbesluiten per taakveld

Gepland 2023 11 5 9 38 63

Gerealiseerd 2023 25 13 3 26 42 1 110

Bij deze handhavingsbesluiten is 15 keer een last onder dwangsom en/of bestuursdwang opgelegd. Er zijn 2 gedoogbeschikkingen genomen. Naast handhavingsbesluiten zijn er 48 verzoeken om handhaving ingediend. Hiervan hadden 32 verzoeken betrekking op bouwen, 13 op milieu en 3 op de APV.

Pagina 27 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Aantal handhavingsverzoeken Handhavingsverzoeken Totaal Figuur 22.Aantal ingediende handhavingsverzoeken

-

Gepland 2023 40 40

Gerealiseerd 2023 48 48

Juridische advisering In 2023 zijn verschillende soorten juridisch advies gegeven. De Bibob-adviezen hebben betrekking op bouwgerelateerde activiteiten waarvoor vergunning is gevraagd. Adviezen bij juridische procedures hebben veelal betrekking op de voornemens last onder dwangsom die door Omgevingsdienst Twente zijn voorbereid. Juridische advisering Advies Bibob Advies bij juridische procedures Totaal

Aantal 35 20 55

6.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit In relatie tot dit VTH-programma spelen de volgende aandachtspunten: ▪ Dienstverlening Binnen het juridisch cluster is dienstverlening een doorlopend aandachtspunt. Dit betekent concreet dat er werkafspraken zijn over de manier waarop en wanneer contact wordt opgenomen met inwoners in bijvoorbeeld bezwaar- en handhavingsprocedures. In deze afspraken staat centraal dat we inwoners snel informeren en zo mogelijk ook altijd telefonisch contact opnemen. Daarnaast is de leesbaarheid van de brieven ook continu onderwerp van gesprek. Standaardbrieven worden aangepast als de indruk ontstaat dat de formulering duidelijker kan. ▪ Uitvoeringskwaliteit -

Prioriteringskader handhaving: voor een gerichte omgang met de juridische werkstroom, is in 2022 gestart met de voorbereiding van het opstellen van een prioriteringskader voor juridische handhaving. Handhaving van de regels is belangrijk voor de geloofwaardigheid van onze gemeente. De legitimiteit en effectiviteit van handelen houdt direct verband met een adequate inzet van het juridisch instrumentarium en medewerkers. De beginselplicht tot handhaving vergt bij geconstateerde overtredingen actie, terwijl de handhavingscapaciteit niet oneindig is. Omwille van doelmatige handhaving kan onderscheid worden gemaakt in de manier waarop uitvoering wordt gegeven aan de handhavingstaak via prioriteitsstelling in de vorm van handhavingsbeleid. In 2023 is door het juridisch cluster een concept prioriteringskader opgesteld dat tot doel heeft om de binnengekomen verzoeken en meldingen ten aanzien van handhaving bouw en ruimtelijke ordening te prioriteren. Afgelopen jaar is door het juridisch cluster ook geëxperimenteerd met de toepassing van deze kaders om zo te onderzoeken of de kaders werkbaar zijn in de praktijk. Benadrukt wordt dat nog sprake is van een concept. De kaders hebben op dit moment geen officiële status en dat maakt ook dat in elke kwestie altijd een individuele afweging wordt gemaakt.

-

Waarschuwingenbeleid: in samenhang met dit prioriteringskader is het juridisch cluster aan de slag gegaan met kaders voor een waarschuwingenstrategie. De bedoeling van deze strategie (ook wel waarschuwingenbeleid) is om te voorkomen dat bij elke ongelukkige situatie een handhavingstraject moet worden opgestart, als gevolg waarvan een last onder dwangsom of last onder bestuursdwang moet worden voorbereid c.q. opgelegd. In bepaalde situaties (die een lage prioriteit hebben) kan dan worden volstaan met een handhavingswaarschuwing. Deze waarschuwing heeft tot doel om de overtreder op de hoogte te brengen van de situatie die niet is toegestaan en dat de overtreder de situatie herstelt. Het ‘weten’ maakt Pagina 28 van 41 Jaarverslag VTH 2023

dat het risico bij de overtreder ligt en tevens voorgesorteerd wordt op eventueel daadwerkelijk afdwingend handhavend optreden in de toekomst. De status van deze waarschuwingenstrategie is dezelfde als die van het prioriteringskader. Benadrukt wordt dat nog sprake is van een concept. De kaders hebben op dit moment geen officiële status en dat maakt ook dat in elke kwestie passende strategie wordt bepaald. Overigens wordt in handhavingstrajecten conform de Landelijke Handhavingsstrategie veelal getart met een handhavingswaarschuwing. Wat hier met waarschuwingenbeleid wordt bedoeld zijn de situaties waarin – vanwege priortering – het handhavingstraject na de waarschuwing voorlopig niet verder wordt doorgezet en stopt bij de waarschuwing. -Beleidsdoelen: De doelen voor uitvoeringskwaliteit ten aanzien van het instellen van bezwaar en beroep zijn gesteld als streefwaarde en zijn niet gehaald. In 2024 wordt beoordeeld of de streefwaarden van deze beleidsdoelen reëel zijn en/of de uitvoeringskwaliteit kan worden verbeterd. - Managementinformatie De nauwkeurigheid van de reeds bestaande registratiewijze in het VTH-zaaksysteem en de inhoud van de beschikbare managementinformatie is (nog) onvoldoende. In het VTH-zaaksysteem kunnen nog niet alle relevante zaaktypen worden geregistreerd. Ook wordt nog onvoldoende onderscheid gemaakt in sub producten per juridische procedure.

Bovenstaande informatie is dan ook slechts een indicatie op basis van de in diverse systemen beschikbare gegevens, aangevuld met informatie van de juristen zelf. Om een zo goed mogelijk beeld te geven van de werkzaamheden binnen het juridisch cluster van team Vergunningverlening en naleving, zal in de toekomst actief worden ingezet op de optimalisatie van de datahuishouding, met bijbehorende (door)ontwikkeling van zaaktypen, (sub)producten en de inrichting van het VTH-zaaksysteem ten aanzien van overige juridische werkzaamheden.

Pagina 29 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Pagina 30 van 41 Jaarverslag VTH 2023

7. Projecten In 2023 zijn werkzaamheden verricht ter voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wkb. Dit hoofdstuk licht de belangrijkste resultaten toe. 7.1 Omgevingswet Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn regels, procedures en werkwijzen veranderd. Dit is van invloed op de uitvoering van onze VTH-taken. De wet gaat uit van een andere rol van de overheid richting samenleving: van ‘bepalend’ naar ‘faciliterend richting initiatiefnemers’. Dit is samengevat in het motto van ‘nee, tenzij’ naar ‘ja, mits’. Van het bevoegd gezag wordt verwacht dat het meer meedenkt met de initiatiefnemer. Dit vraagt om denken in oplossingen in plaats van denken in beperkingen. Binnen onze gemeente is het programma Omgevingswet uitgevoerd. De verdere implementatie in de lijnorganisatie richtte zich in 2023 op verschillende onderdelen: Participatieverordening en participatiebeleid De huidige maatschappelijke en politieke ontwikkelingen, waaronder de invoering van de Omgevingswet, leidt tot veranderingen in het dagelijkse leven van onze inwoners. Hieruit kan behoefte ontstaan om invloed uit te oefenen op besluitvorming. Het is in deze tijd van belang om inwoners (blijvend) te betrekken bij de ontwikkelingen in de samenleving en dat daarbij ruimte wordt geboden voor nieuwe verbindingen met hen; via participatie.

Participatie is in de afgelopen jaren steeds hoger op de agenda komen te staan en wordt steeds belangrijker. Inwoners worden nu al regelmatig uitgenodigd om mee te denken over plannen of zij komen zelf met ideeën om de stad, wijk of buurt mooier te maken en/of de leefbaarheid ervan te vergroten. De Participatieverordening is in 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. In 2023 is door het team ruimtelijke ordening participatiebeleid voorbereid voor de kerninstrumenten van de Omgevingswet. Na vaststelling in het college is dit beleid voor vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Op basis van het participatiebeleid moeten initiatiefnemers bij de aanvraag omgevingsvergunning aangeven of, en zo ja, hoe zij belanghebbenden in hun omgeving hebben betrokken bij de plannen (aanvraagvereiste), met welke belanghebbenden is gesproken en wat er met de uitkomsten van de participatie is gedaan (verslag). Deze aanvraagvereiste omvat geen verplichting voor de aanvrager om aan participatie te doen. Een initiatiefnemer mag zelfs aangeven niet aan participatie te hebben gedaan. De Omgevingswet verzet zich daar niet tegen. Het niet betrekken van de omgeving is geen weigeringsgrond bij aanvragen die passen binnen het omgevingsplan.

Echter, als wordt gevraagd om buitenplans af te wijken van het Omgevingsplan waarvoor participatie verplicht is gesteld, dan moet initiatiefnemer bij aanvraag van de vergunning laten zien hoe belanghebbenden bij de aanvraag zijn betrokken. Inrichten digitaal stelsel Omgevingswet Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is een landelijke voorziening die het mogelijk maakt om aanvragen/meldingen te ontvangen met het Omgevingsloket en deze te delen met ketenpartners via de samenwerkingsfunctionaliteit. De DSO werkt onder meer met vragenbomen: de zogenaamde toepasbare regels. Ook kan in de DSO worden ingeregeld dat aanvragen rechtstreeks bij een behandelorganisatie terecht komen (de zogenaamde behandeldiensten). In 2023 is het DSO ingericht. Onze VTH-applicatie PowerBrowser is gekoppeld aan het DSO in de testomgeving van deze landelijke voorziening. Na inrichten en testen bleek dat onze gemeente was klaar om aanvragen en meldingen te ontvangen. Wel is nadien nog volop getest met de samenwerkingsfunctionaliteit

Pagina 31 van 41 Jaarverslag VTH 2023

en zijn eind 2023 de werkafspraken met ketenpartners bijgesteld. Ook zijn in 2023 de behandeldiensten ingesteld. Uitwerken toepasbare regels In 2023 zijn de toepasbare regels verder uitgewerkt en opgenomen in de vragenbomen van het DSO. Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit en Monumentenzorg De inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft ook gevolgen voor de wijze van beoordeling van de omgevingskwaliteit. Ter vervanging van de huidige welstands- en monumentenadvisering is in 2023 de gemeentelijke adviescommissie Ruimtelijk Kwaliteit en Monumentenzorg ingesteld, die de omgevingskwaliteit bewaakt. Uitwerken overige VTH-onderwerpen Omgevingswet 2023 Van de overige onderwerpen die in 2023 zijn uitgewerkt, is in hoofdstuk 3 verslag gedaan. 7.2 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Wkb is gelijktijdig met de Omgevingswet in werking getreden. De Wkb hanteert als uitgangspunt dat bij de bouw betrokken partijen (de private sector) zélf verantwoordelijk zijn voor de bouwkwaliteit. Door de invoering van de Wkb verandert de rol van de gemeente. Het toetsen van bouwplannen en het houden van toezicht op de uitvoering vervalt. Wel blijft de gemeente het bevoegd gezag. De gemeente controleert in het nieuwe stelsel of een kwaliteitsborger gerechtigd is een bouwplan te controleren en houdt zij de taak om in geval van een calamiteit handhavend op te treden.

Om te zorgen dat een gemeente voldoende informatie heeft om deze taken goed uit te voeren, moet vooraf informatie over het bouwplan worden aangeleverd via de bouwmelding. Het Rijk kiest voor geleidelijke invoering van private kwaliteitsborging, waarbij categorieën van bouwwerken in fasen onder het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging worden gebracht. Hiervoor wordt onderscheid gemaakt in gevolgklassen. In eerste instantie gaat het om eenvoudigere bouwwerken, zoals grondgebonden eengezinswoningen en kleine infrastructurele werken, vallend onder gevolgklasse 1. In 2023 werd duidelijk dat de Wkb per 1 januari 2024 alleen van toepassing is op nieuwbouw binnen gevolgklasse 1. Uitwerken handelingskader Wkb, werkprocessen en standaarddocumenten Binnen het project Wkb zijn voorbereidingen getroffen voor het werken onder de Wkb. Daarbij is onderscheid gemaakt in de ‘happy flow’ en de ‘unhappy flow’. De happy flow is het optimale scenario, waarbij de werking en de uitvoering van de Wkb helemaal verloopt zoals de wetgever heeft beoogd. Daarentegen vormt de unhappy flow het suboptimale scenario, waarbij de praktijk niet helemaal verloopt zoals de wetgever heeft beoogd. In het suboptimale scenario wordt de gemeente in haar rol als bevoegd gezag geconfronteerd met een bepaalde situatie op grond waarvan zij kan of moet handelen.

Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de situatie dat bouwwerken in gebruik worden genomen zonder correcte gereedmelding. Beide situaties zijn uitgewerkt in het handelingskader Wkb dat is opgenomen in ons programma uitvoering en handhaving 2024. Naast dit handelingskader zijn er nieuwe werkprocessen opgesteld en ingericht in de VTH-applicatie. Ook zijn hier nieuwe standaarddocumenten in opgenomen. Proefprojecten Wkb In 2023 zijn twee lokale proefprojecten Wkb gestart. Eén proefproject betrof het bouwen van een vrijstaande woning aan de Einthovenlaan. Het andere proefproject heeft betrekking op het bouwen van 20 woningen (rijwoningen en tweekappers) op het Indië terrein in Almelo. Met deze proefprojecten is invulling gegeven aan de oproep van de VNG en de minister om te oefenen met het stelsel van kwaliteitsborging voorafgaande aan de inwerkingtreding. Deelname aan proefprojecten biedt de kans om de werkprocessen in e praktijk te beproeven en aan te passen waar nodig. Ook biedt het gelegenheid Pagina 32 van 41 Jaarverslag VTH 2023

om een beeld te krijgen van tussentijdse beoordelingen door de kwaliteitsborger (interne beoordeling, dus geen gemelde strijdigheid). Ook is er, samen met de aannemer, geoefend in de testomgeving van het DSO. De proefprojecten zijn eind 2023 nog niet afgerond en worden in 2024 vervolgd en geëvalueerd. De inzet is om in 2024 samen met de kwaliteitsborger op specifieke momenten toezicht te houden, om zo te leren van elkaar. Ook wordt invulling gegeven aan risicogericht en steekproefsgewijs controleren, conform het programma uitvoering en handhaving 2024. Opleiding Wkb Binnen het project Wkb zijn voor medewerkers opleidingen georganiseerd in de vorm van een dagcursus. Dankzij regionale samenwerking is in september 2023 een basiscursus gegeven in Enschede. In november is er in Almelo een cursus aangeboden voor gevorderden, specifiek voor medewerkers van de gemeente Almelo. Interne en externe communicatie Vanuit het project zijn verschillende onderdelen binnen de gemeentelijke organisatie in 2023 geïnformeerd over de nieuwe manier van werken onder de Wkb. Ook zijn de teksten op de gemeentelijke internetpagina aangepast. Het informeren van de gemeenteraad is opgeschoven naar begin 2024. Ook wordt dan een bijeenkomst voor aannemers georganiseerd.

De tekst op de gemeentelijke internetpagina wordt aangevuld met informatie over bijzondere lokale omstandigheid, waar bij bouwen onder kwaliteitsborging rekening mee moet worden gehouden.

Pagina 33 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Bijlagen Bijlage 1.

Evaluatie beleidsdoelen

Onderstaand beleidsdoelen zijn gekoppeld aan indicatoren en streefwaarden en maken deel uit van het VTHbeleid. De beleidsdoelen zijn getoetst aan de activiteiten die in 2022 zijn uitgevoerd. Algemeen doel

Beleidsdoel

Indicator

Uitvoeringskwaliteit

Beoordelen bouwaanvragen overeenkomstig het toetsprotocol.

% besluiten dat in overeenkomstig de toetsmatrix en 95% met ‘BRIS-toets’ is beoordeeld en gearchiveerd. Er wordt risicogericht getoetst, maar BRIS-toets wordt niet consequent gebruikt. Gebruik en archivering BRIS-toets is onvolledig.

In geval van instellen beroep is het bezwaar/beroep ongegrond.

% procedures van vergunning- besluiten waarbij 95% bezwaar-/ beroepsschriften ongegrond zijn. % procedures van handhavings- zaken / verzoeken om 85% handhaving waarbij bezwaar- / beroepsschriften ongegrond zijn. Het jaarverslag bevat de uitkomst van de inhoudelijke beoordeling van bezwaarschriften. Daarbij is geen onderscheid gemaakt tussen vergunningenbesluiten en handhavingsbesluiten.

Klachten worden geregistreerd en geanalyseerd (trendanalyse).

- Aantal klachten. - Uitgevoerde klachtenanalyse.

De Landelijke Handhavingsstrategie wordt gehanteerd. Er is een hoog naleefgedrag (spontaan naleefgedrag).

Opvolging van 1e controlebezoek is hoog

Dienstverlening (gedrag)

De organisatie is goed bereikbaar

Informeel verzoek om informatie

Formeel verzoek op brief of mail

Streefwaarde

Klachten thematisch inzichtelijk Klachten worden geregistreerd, maar registratie kan eenduidiger. Er is een beknopte klachtenanalyse uitgevoerd en een verbetertraject is ingezet. aandachtspunt voor 2023. Jaarlijkse analyse - Aantal keren dat is afgeweken van de LHS. op afwijkingen - Uitgevoerde analyse op deze afwijkingen. van strategieën. PowerBrowser en de management informatie zijn niet ingericht om dit uit te lezen. In max. % van de 1e controle is sprake van zware 5% overtredingen van de wetgeving (als bedoeld in de LHS A4, B3, B4, C2, C3, C4, D1, D2, D3, D4). In max. % van de 1e controles is sprake van overtreding 40% van wetgeving (als bedoeld in de LHS A1, A2, A3, B1, B2, C1). PowerBrowser en de managementinformatie zijn niet ingericht om dit uit te lezen. % hercontroles waarbij een eerder geconstateerde < 40% overtreding weer wordt geconstateerd. PowerBrowser en de managementinformatie zijn niet ingericht om dit uit te lezen. Brandweer Twente is niet in staat deze data aan te leveren. In 2023wordt dit in samenspraak verder onderzocht. Er is 24-uurs bereikbaarheid ingesteld: 100% - Bouwcalamiteiten-telefoon - Klantvriendelijke informatie- verstrekking via website Gemeente Almelo kent een piketdienst voor bouwtelefoon. Hiermee is Almelo 24uur bereikbaar. De website is klantvriendelijk.

Aantal dagen na ontvangst verzenden van reactie (kan 3 werkdagen ook procesvoorstel zijn). Reactietermijnen kunnen niet worden uitgelezen. Dit komt omdat er op document/mail/telefoon moet worden gefilterd. Dit wordt niet geregistreerd. Alleen start en einddatum worden geregistreerd. Aantal dagen na ontvangst verzenden reactie (kan ook 20 werkdagen procesvoorstel zijn) PowerBrowser en de management informatie zijn niet ingericht zodat monitoring Pagina 34 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Klanten zijn tevreden

Dienstverlening (proces)

Besluiten op aanvragen worden tijdig afgehandeld

Klachten worden behandeld.

Na aanzegging wordt een handhavingsbesluit genomen Er is een optimale dienstverlening

Financiën

Bouwen

Heffen van kostendekkende leges indien mogelijk

Waarborgen constructieve veiligheid en bouwkundige brandveiligheid

van reactie na indiening van brief of mail uitgelezen kan worden. Klanttevredenheid op: Inhoud, proces, dienstverlening. Eerste meting in 2021, daarna 3 jaarlijks N.v.t. De eerste meting is in 2024, na inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Max. % buiten de termijn genomen beschikkingen. 2% Het aantal besluiten dat buiten de termijn is genomen (van rechtswege verleend) bedraagt afgerond 0%. Max. % gevallen waarin de beslistermijn wordt verlengd. 40% Aantal keren verlenging beslistermijn. Jaarlijkse analyse Uitgevoerde analyse op deze verlengingen De beslistermijn is 120 keer verlengd (21%). % betaalde dwangsommen vanwege niet tijdig beslissen 0% Percentage is niet bekend. PowerBrowser en de management informatie zijn niet ingericht om dit uit te lezen. % klachten in behandeling genomen. 100% Aantal dagen na indiening in contact treden over 3 werkdagen behandeling. Alle klachten worden in behandeling genomen. Regisseur klachten neemt in het merendeel van de klachten nog diezelfde dag in contact met klager. % aanzeggingen waarop een handhavingsbesluit wordt 100% genomen of schriftelijke reactie met beëindiging procedure. In principe worden alle zaken afgerond met een besluit. Percentage is niet bekend. PowerBrowser en de management informatie zijn niet ingericht om dit uit te lezen.

Aantal klachten over dienstverlening Benchmark vergelijking Het aantal klachten rondom de gemeentebrede dienstverlening was in 2022 procentueel erg laag ( kleiner dan 1% t.o.v. het totale volume). 20 klachten hadden betrekking op bejegening, 9 op werkwijze. 1 klacht is via de Overijsselse Ombudsman afgehandeld. Vastgestelde legesverordening 100%

Almelo heft kostendekkende leges. In 2023 is de impact van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging verder onderzocht om zorg te dragen voor kostendekkende leges in 2024. % besluiten dat in overeenkomstig het toetsprotocol en 95% met ‘BRIS-toets’ is beoordeeld en gearchiveerd. BRIS-toets is niet consequent gebruikt, waardoor de rapportage en archivering onvolledig zijn. % geconstateerde strijdigheden met het bestemmingsplan 95% dat actief opgepakt wordt.

Ruimtelijke ordening

Behoud kwaliteit leefomgeving

Monumenten / beschermde stadsgezichten

Behoud kwaliteit leefomgeving

Slopen

Waarborgen gezondheid en omgevingsveiligheid

% waar sloopveiligheidsplan wordt gevraagd waar dat nodig is % sloopmelding dat wordt getoetst conform bouwbesluit Meldingen worden getoetst conform Bouwbesluit.

100%

Brandveiligheid

Waarborgen

% besluiten dat in overeenkomstig het toetsprotocol is

95%

PowerBrowser en de management informatie zijn niet ingericht om dit uit te lezen. % toezicht op verleende omgevingsvergunning 100% monumenten % waar bouw wordt stilgelegd bij bouwen zonder of in afwijking van vergunning Op alle verleende omgevingsvergunningen met de activiteit monument wordt toezicht uitgevoerd..

Pagina 35 van 41 Jaarverslag VTH 2023

brandveilige omgeving

beoordeeld en gearchiveerd Naleefgedrag bij controles brandveiligheid in gebruiksfase 80% is hoog Brandweer Twente toetst conform toetsprotocol. Het naleefgedrag varieert per thema. Bij de thema’s Onderwijs en KDV, publiekstoegankelijke bouwwerken wordt het naleefgedrag nagenoeg gehaald (afwijking <10%). Bij zorg, kamerverhuur en wordt het gewenste naleefgedrag van 80% niet gehaald.

Pagina 36 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Bijlage 2.

Zelfanalyse kwaliteitscriteria

Inleiding De kwaliteitscriteria zijn bedoeld om de uitvoering van VTH-taken in het omgevingsrecht te professionaliseren en de kwaliteit in de organisatie te borgen. De criteria gaan over proces, inhoud en kritieke massa. Het voldoen aan de criteria zorgt ervoor dat het bevoegd gezag in staat is om de gewenste kwaliteit en continuïteit te leveren. Op basis van de verordening Uitvoering en handhaving omgevingsrecht 2023 (hierna: de verordening) wordt jaarlijks mededeling gedaan aan de gemeenteraad. Dit gebeurt met het Jaarverslag VTH. Hierbij wordt aangegeven in hoeverre wordt voldaan aan de kwaliteitscriteria. Als niet wordt voldaan, moet worden aangegeven op welke wijze de kwaliteit wordt geborgd. Ook worden eventuele verbeterpunten aangegeven. Navolgend wordt verslag gedaan van de huidige stand van zaken, alsmede van de opgave voor 2024. Toelichting op de verordening Uitvoering en handhaving 2024 Op 26 september 2023 heeft de gemeenteraad van Almelo de kwaliteitsverordening aangenomen. De verordening geeft uitvoering aan de opdracht uit de Wet VTH en de Wabo om regels te stellen voor de kwaliteit van de uitvoering en handhaving van het omgevingsrecht. Daarmee vormt de verordening een blijvend kader voor het bevorderen, beoordelen en borgen van de kwaliteit van VTH-taken op basis van de Wabo voor onze gemeente en de in opdracht van ons handelende Omgevingsdienst Twente.

Met de verordening drukt de gemeenteraad zijn commitment uit voor wat betreft de VTH-kwaliteit. Daarnaast kan de verordening door de gemeenteraad worden gebruikt voor het uitoefenen van horizontaal toezicht op de uitvoering van Wabotaken. De reikwijdte van de kwaliteitscriteria betreft uitsluitend de Wabo-taken. APV en Bijzondere Wetten vallen buiten de eisen die gesteld worden in de kwaliteitscriteria VTH. Deze taken zijn daarom niet meegenomen. Artikel 5 van deze verordening verankert de landelijke kwaliteitscriteria. Het zorgt ervoor dat bij de uitvoering van VTH-taken gebruik moet worden gemaakt van kwaliteitscriteria. Deze criteria leveren belangrijke input voor kwaliteit. Artikel 5. Kwaliteitsborging 1.

Burgemeester en wethouders stellen de kwaliteitscriteria voor de kwaliteit van de uitvoering en handhaving vast, alsmede de daaruit voortvloeiende uitvoeringskaders.

2.

Op de uitvoering en handhaving van de betrokken wetten door of in opdracht van het college van burgemeester en wethouders zijn de kwaliteitscriteria van toepassing, tenzij strikte toepassing van de kwaliteitscriteria ondoelmatig is.

3.

Over de naleving van de kwaliteitscriteria doen burgemeester en wethouders jaarlijks mededeling aan de raad.

4.

Voor zover de kwaliteitscriteria niet zijn of niet konden worden nageleefd, doen burgemeester en wethouders daarvan gemotiveerd opgave.

Als een organisatie voldoet aan de kwaliteitscriteria, is dat geen garantie dat de kwaliteit op orde is. Omgekeerd wil het evenmin zeggen dat, als de criteria (nog) niet in alle relevante taken worden toegepast, dat de kwaliteit per definitie te wensen zal overlaten. In dit geval moet wel gemotiveerd worden waarom de criteria niet toegepast zijn of konden worden en hoe wel voor de gestelde kwaliteit wordt gezorgd. De kwaliteitscriteria 2.2 zijn een cruciaal richtsnoer waarvoor geldt: ‘comply or explain’ (‘pas toe of leg uit’).

Pagina 37 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Onderscheid in criteria voor deskundigheid en continuïteit Met de kwaliteitscriteria voor kritieke massa kan een antwoord worden gegeven op de vraag of een organisatie en haar medewerkers in principe in staat zijn om de taken en onderliggende operationele activiteiten uit te voeren, gegeven de minimaal benodigde deskundigheid voor de uitvoering van deze taken en de continuïteit daarvan. Deze deskundigheidsgebieden zijn onder te verdelen in: Aantal, Frequentie, Borging, Opleiding, Ervaring en Kennis.

Toelichting op bovenstaand schema: Deskundigheid Opleiding: de minimale basisopleiding en een indicatie van de aard en de omvang van de benodigde aanvullende opleidingen waarmee de kennis is te verkrijgen. Werkervaring: het minimale aantal jaren relevante werkervaring die men nodig heeft om een taak zelfstandig uit te kunnen voeren. Aanvullende kennis: de minimaal benodigde basiskennis en diepgaande kennis voor de zelfstandige uitvoering van de taak, in aanvulling op de opleidingen. Continuïteit Frequentie: de minimale frequentie per jaar waarmee een taak zelfstandig moet worden uitgevoerd om de deskundigheid te behouden. Aantal: het minimale aantal medewerkers met de omschreven deskundigheid en frequentie waarover de organisatie moet kunnen beschikken om de noodzakelijke deskundigheid te kunnen borgen. Borging: de omgeving waar deze activiteiten uitgevoerd moeten worden (binnen de overheid of uitbesteed) en de mogelijkheden die er zijn om in te huren.

De kwaliteitscriteria zijn verdeeld over 27 deskundigheidsgebieden, waarbij per taak eisen zijn opgenomen. Ook is aangegeven of activiteiten binnen de overheid moeten worden uitgevoerd, of kunnen worden uitbesteed aan een marktpartij. Het is belangrijk om te vermelden is dat de criteria voor kritieke massa geen relatie hebben met de omvang van het werkaanbod. Organisaties die een beperkt aantal activiteit uitvoeren, dienen te voldoen aan dezelfde criteria als organisaties die veelvuldig deze activiteiten uitvoeren. De criteria voor kritieke massa geven de Pagina 38 van 41 Jaarverslag VTH 2023

organisaties een ondergrens van het aantal medewerkers en hun deskundigheid, die nodig is om activiteiten in continuïteit te kunnen uitvoeren. In deze beknopte analyse wordt ingegaan op het onderdeel continuïteit. Aan de hand van een formatieonderzoek is nagegaan in hoeverre kan worden voldaan aan kwaliteitscriteria. Onderzoek naar deskundigheid vraagt om een verdiepende analyse op persoonsniveau, die in samenwerking tussen HRM, vak afdeling en betrokken medewerkers moet worden uitgevoerd. Op de onderdelen waar niet wordt voldaan aan voldoende kennis, kan aan de hand van een opleidingsplan vastgesteld worden waar aanvulling van kennis noodzakelijk is. Vanwege personele wisselingen en tijdelijke inhuur is actualisatie van gegevens noodzakelijk. In 2024 wordt hiermee gestart. Werkwijze toepassen kwaliteitscriteria Als eerste is onderscheid gemaakt welke organisatie uitvoering geeft aan de VTH-taken. Het betreft hier de gemeente Almelo, Omgevingsdienst Twente en Brandweer Twente. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de taakverdeling. Uit het overzicht blijkt dat gemeente Almelo een robuust milieutakenpakket bij de ODT heeft ondergebracht. Het merendeel van de milieutaken (VTH en milieuspecialistisch) wordt door de omgevingsdienst uitgevoerd.

Met Omgevingsdienst Twente en Veiligheidsregio Twente is afgesproken dat zij de toepassing van de kwaliteitscriteria verantwoorden voor de taken die aan hen zijn opgedragen. In het Jaarverslag VTH Twente 2023 is een verantwoording opgenomen. Gegevens met betrekking tot de kwaliteitscriteria zijn opgenomen in een applicatie: de Inzetbaarheidsmonitor. Voor de taken die door de gemeente Almelo worden uitgevoerd, is op basis van de vigerende set kwaliteitscriteria nagegaan of binnen onze organisatie voldoende formatie aanwezig is om de verschillende activiteiten uit te voeren. Daarbij is onderzocht of kan worden voldaan aan het minimaal benodigde aantal medewerkers en de gestelde frequentie-eis. De eisen ten aanzien van deskundigheid worden in 2024 opnieuw in beeld gebracht. Dit vanwege wisselingen in het personeelsbestand. Daarbij moet aansluiting worden gezocht bij de gegevens uit het onderdeel opleidingen uit het persoonlijke personeelsdossier in YouForce. Daarnaast wordt in 2024 een keuze gemaakt in de wijze waarop medewerkersgegevens in relatie tot kwaliteitscriteria eenduidig kunnen worden vastgelegd. In 2021 is geoefend met de Inzetbaarheidsmonitor. Deze applicatie is door de provincie Overijssel, vanuit haar coördinerende rol voor VTH-taken, voor een bepaalde tijd aan gemeenten ter beschikking gesteld.

Gegeven het feit dat veel taken voor uitvoering zijn opgedragen aan de ODT, wordt onderzocht welke systematiek van registratie voor de gemeente Almelo passend is. Dit op basis van het uit te voeren takenpakket en de tijdsinzet voor het vullen en actueel houden van de registratie.

Pagina 39 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Overzichtstabel toepassen kwaliteitscriteria Blauwe arcering Grijze arcering

Uitvoering door gemeente Uitvoering door externe partij: Omgevingsdienst Twente, Veiligheidsregio Twente, Het Oversticht

Nr.

Deskundigheidsgebied

1

Casemanagement Casemanagen bouwen en ruimtelijke 2 * 1/3 fte 0,33 fte regisseur vergunningen ordening 0,33 fte senior regisseur vergunningen Activiteit 1 t/m 6 Casemanagen milieu Omgevingsdienst Twente Activiteit 1 t/m 6 Vergunningverlening bouwen en RO bouwen en ruimtelijke ordening Activiteit 1 t/m 5 2 * 2/3 fte 0,67 fte regisseur vergunningen 0,67 fte senior regisseur vergunningen Vergunningverlening milieu Activiteit 1 t/m 4 Omgevingsdienst Twente Activiteit 5 en 6 Omgevingsdienst Twente Toezicht & Handhaving bouwen en ruimtelijke ordening Activiteit 1 t/m 6 2 * 2/3 fte 0,67 fte bouwinspecteur Toezicht & Handhaving milieu Omgevingsdienst Twente Toezicht & Handhaving bodem Omgevingsdienst Twente Toezicht & Handhaving groene wetten Omgevingsdienst Twente Behandelen juridische aspecten vergunningverlening Activiteit 1 t/m 4 2 * 2/3 fte 0,67 fte (sr.) juridische medewerker 0,67 fte (sr.) juridische medewerker Activiteit 1 t/m 4 Omgevingsdienst Twente Behandelen juridische aspecten handhaving Activiteit 1 t/m 7 2 * 2/3 fte 0,67 fte (sr.) juridisch medewerker 0,67 fte (sr.) juridisch medewerker Activiteit 1 t/m 7 Omgevingsdienst Twente Behandelen juridische aspecten afwijkingsbesluit Activiteit 1 t/m 5 2 * 1/3 fte 0,33 fte juridisch medewerker 0,33 fte juridisch planoloog Ketentoezicht Activiteit 1 t/m 12 Omgevingsdienst Twente Buitengewone opsporing natuur en milieu en fysieke

leefomgeving Activiteit 1 t/m 3 Omgevingsdienst Twente Bouwfysica Activiteit 1 t/m 5 2 * 1/3 fte 0,33 fte regisseur vergunningen 0,33 fte (sr.) regisseur vergunningen Activiteit 6 t/m 10 2 * 1/3 fte 0,33 fte regisseur vergunningen 0,33 fte (sr.) regisseur vergunningen Brandveiligheid Activiteit 1 t/m 11 Veiligheidsregio Twente Constructieve veiligheid Activiteit 1 t/m 6 2 * 2/3 fte 0,67 fte constructeur 0, 0,67fte constructeur inhuur flexibel

2

3

4 5 6 7 8

9

10

11 12 13

14 15

16 17

18 19

KC 2.2 eis fte

Criteria voor kritieke massa Beschikbaarheid

Bouwakoestiek Deskundigheidsgebied is vervallen; deels opgegaan in deskundigheidsgebied 21. Geluid Sloop en asbest Activiteit 1 t/m 7 2 * 1/3 fte 0,33 fte (jr.) regisseur vergunningen 0,33 fte bouwinspecteur Activiteit 1 t/m 7 Omgevingsdienst Twente Afvalwater Activiteit 1 t/m 5 Omgevingsdienst Twente Bodem, bouwstoffen water Activiteit 1 t/m 4 Omgevingsdienst Twente

Soort taak / tekort fte

Basistaak

Basistaak Plustaak

Basistaak Basistaak Plustaak

Basistaak

Basistaak

Basistaak Basistaak

Basistaak Basistaak Basistaak

Pagina 40 van 41 Jaarverslag VTH 2023

20 21 22 22a 23 24

25

26

27

Externe veiligheid Activiteit 1 t/m 6 Omgevingsdienst Twente Geluid Activiteit 1 t/m 11 Omgevingsdienst Twente Groen en ecologie (als onderdeel van de beoordeling van Wabo-vergunningaanvragen) Activiteit 1 t/m 4 Omgevingsdienst Twente Groen en ecologie (vergunningverlening Wet natuurbescherming) Activiteit 1 t/m 3 Omgevingsdienst Twente Luchtkwaliteit Activiteit 1 t/m 6 Omgevingsdienst Twente Stedenbouw en inrichting openbare ruimte Activiteit 1 2 * 1/3 fte 0,33 fte stedenbouwkundig ontwerper Activiteit 2 2 * 1/3 fte 0,33 fte stedenbouwkundig ontwerper Activiteit 3 en 4 2 * 1/3 fte 0,33 fte stedenbouwkundig ontwerper Exploitatie en planeconomie Activiteit 1 t/m 3 2 * 1/3 fte 0,33 fte planeconoom 0,33 fte planeconoom Cultuurhistorie Activiteit 1 t/m 5 2 * 1/3 fte niet beschikbaar Activiteit 6 t/m 10 2 * 1/3 fte niet beschikbaar Activiteit 11 t/m 15 2 * 1/3 fte niet beschikbaar Energiebesparing en duurzaamheid Activiteit 1 t/m 4 Omgevingsdienst Twente

Basistaak Basistaak Plustaak Plustaak Basistaak

[-0,67 fte] [-0,67 fte] [-0,67 fte] Basistaak

Conclusies en aanbevelingen op basis van bovenstaande tabel: Aan de volgende deskundigheidsgebieden wordt niet (volledig) voldaan:

1.

Binnen het deskundigheidsgebied 26. ‘cultuurhistorie’ ontbreekt 2,01 fte. Explain: Gemeente Almelo beschikt over een medewerker die activiteiten uitvoert binnen het deskundigheidsgebied erfgoed. Deze medewerker adviseert op hoofdlijnen, maar mist de deskundigheid (opleiding, werkervaring, aanvullende kennis) om te voldoen aan de gestelde criteria. Gemeente Almelo maakt hiervoor gebruik van externe advisering door Het Oversticht. Hiervoor is dienstverleningsovereenkomst afgesloten en zijn werkafspraken gemaakt. Externe adviezen van Het Oversticht worden door medewerkers van de gemeente Almelo verwerkt in besluitvorming; onder meer bij het besluiten op aanvragen om omgevingsvergunning. De kwaliteit voor uitvoering is hiermee afdoende geborgd.

Pagina 41 van 41 Jaarverslag VTH 2023

2023 Jaarverslag VTH Twente

Gemeente Almelo 23 februari 2024 DCS 2487218 INT 91006

Begrippen- en afkortingenlijst AB

Algemeen Bestuur

B&W

Burgemeester en wethouders

BBK

Besluit bodemkwaliteit

Beh

Besluit emissiearme huisvesting

BOA

Buitengewoon opsporingsambtenaar

Bor

Besluit omgevingsrecht

CLV

Continue leren en verbeteren

DB

Dagelijks Bestuur

DSO

Digitaal Stelsel Omgevingswet

DVO

Dienstverleningsovereenkomst

GS

Gedeputeerde staten

IPO

Interprovinciaal Overleg

KC

Kwaliteitscriteria

KTO

Klanttevredenheidsonderzoek

Lbv

Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties

LHSO

Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht

LVS

Landelijke Vergunningenstrategie

MER

Milieueffectrapportage

OBM

Omgevingsvergunning Beperkte Milieutoets

OD

Omgevingsdienst

ODNL

Omgevingsdienst Nederland

OOTB

Out-of-the-box maatregelen

OTT

Omgevingstafel Twente

PDC

Producten- en dienstencatalogus

PHO

Portefeuillehoudersoverleg

PPLG

Provinciaal Programma Landelijk Gebied

SPUK IBP

Specifieke Uitkering Interbestuurlijk Programma VTH

SPUK THE

Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht

U&H

Uitvoering en Handhaving

UVP

Uitvoeringsprogramma

VNG

Vereniging Nederlandse Gemeenten

VTH

Vergunningverlening, toezicht en handhaving

VUE

Versterkte uitvoering energiebesparings- en informatieplicht

VVGB

Verklaring van geen bedenkingen

ZZS

Zeer zorgwekkende stoffen

1

Inhoudsopgave Begrippen- en afkortingenlijst................................................................................................ 1 1.

2.

3.

4.

5.

Inleiding ......................................................................................................................... 3 1.1.

Aanleiding .......................................................................................................................3

1.2.

De Beleidscyclus (Big-8) ..................................................................................................3

1.3.

Terugblik 2023 ................................................................................................................4

1.4.

Realisatie ten opzichte van planning ..............................................................................8

VTH-beleidsdoelen en prioriteiten .................................................................................. 9 2.1.

Gebiedskennis en grip op activiteiten ............................................................................9

2.2.

Draagvlak middelen en begroting .................................................................................10

2.3.

Naleefgedrag ................................................................................................................10

2.4.

Klachten ........................................................................................................................11

2.5.

Risicogericht werken.....................................................................................................12

2.6.

Dienstverlening .............................................................................................................13

Evaluatie taken en werkzaamheden 2023 ..................................................................... 15 3.1

Programma Vergunningen............................................................................................15

3.2

Programma Toezicht & Handhaving .............................................................................16

3.3

Programma Advies........................................................................................................18

3.4

Externe Partners ...........................................................................................................19

Projecten...................................................................................................................... 20 4.1.

Regionale projecten ......................................................................................................20

4.2.

Collectieve werkzaamheden .........................................................................................21

4.3.

Lokale projecten ...........................................................................................................22

Uitvoeringsorganisatie & bedrijfsvoering ...................................................................... 23

2

1. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van de Omgevingsdienst Twente (OD Twente) voor het jaar 2023. Deze rapportage geeft de resultaten weer van de werkzaamheden die gedurende dit jaar zijn uitgevoerd door de OD Twente op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving (VTH) en advisering namens de gemeente Almelo. Het uniforme jaarverslag (regionaal format) is door de OD Twente voorbereid in samenwerking met haar partners. De input voor dit jaarverslag is partner specifiek en wordt door de OD Twente aan de desbetreffende partner verstrekt. Daarnaast wordt dit jaar voor het eerst een regionaal jaarverslag opgesteld om gezamenlijke resultaten, kansen en knelpunten beter in kaart te brengen. Deze regionale rapportage zal separaat ter kennisname worden aangeboden aan het Algemeen Bestuur (AB) van de OD Twente.

1.1.

Aanleiding

Jaarlijks wordt op grond van artikel 7.3 van het Besluit omgevingsrecht (Bor; nu artikel 13.8 Omgevingsbesluit) een uniform VTH-uitvoeringsprogramma opgesteld voor de taken die de OD Twente voor de verschillende bevoegde gezagen uitvoert. Artikel 7.7 van het Bor (nu artikel 13.11 Omgevingsbesluit) bepaalt dat bestuursorganen jaarlijks evalueren of de geprioriteerde activiteiten die zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma (UVP) zijn uitgevoerd en in hoeverre deze activiteiten hebben bijgedragen aan het bereiken van de gestelde doelen uit het gezamenlijke VTH beleid Twente en de Nadere uitwerking. In oktober 2022 is het geactualiseerde Twentse VTH-beleid met Nadere uitwerking vrijgegeven door het portefeuillehoudersoverleg (PHO). Alle Twentse bevoegde gezagen hebben dit VTH-beleidsstuk in de loop van 2023 vastgesteld in de eigen colleges (GS en B&W). Ook de individuele jaarverslagen worden vastgesteld door alle colleges en bekend gemaakt aan de gemeenteraden en provinciale staten.

1.2.

De Beleidscyclus (Big-8)

Om het Twentse VTH-beleid doorlopend te blijven ontwikkelen, wordt gewerkt vanuit een sluitende beleids- en uitvoeringscyclus: de zogenaamde ‘Big-8’. Deze Big 8 bestaat uit een bovenste regelkring en een onderste regelkring. Deze cyclus wordt toegelicht met onderstaande figuur:

Bovenste regelkring: beleidsevaluatie, strategische keuzes en operationeel kader (vierjaarlijks).

Onderste regelkring: uitvoeringsprogramma en professionele werkwijze, uitvoering en monitoring (jaarlijks).

Het uniforme VTH-uitvoeringsprogramma Twente vormt de basis van de ‘Big 8’ en komt voort uit de doelen, prioriteitstelling en strategieën zoals opgenomen in het VTH beleid Twente, inclusief Nadere uitwerking. Wat volgt uit de programmering is de uitvoering, monitoring en evaluatie. Dit wordt opgenomen in het jaarverslag. Dit jaar zal naast output meer aandacht worden gegeven aan outcome. Deze rapportage dient ter verantwoording voor de uitvoering van de taken die vallen onder de dienstverleningsovereenkomst (DVO). In Twente betreft dit voornamelijk het ‘standaardpakket’. Indien van toepassing, zal ook worden gerapporteerd over de zogenaamde ‘facultatieve taken’. Voor de gemeente Almelo worden deze facultatieve taken separaat gerapporteerd via een apart programma. Geleverde producten en diensten worden afgezet tegen geplande diensten en producten, conform de op dat moment geldende producten- en dienstencatalogus (PDC).

3

1.3.

Terugblik 2023

Hieronder worden de belangrijkste interne en externe ontwikkelingen benoemd die in 2023 invloed hebben gehad op de uitvoering van VTH-taken door de OD Twente. Maatschappelijk effect De OD Twente is opgericht om zorg te dragen voor een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving in Twente. Dit wordt, onder meer op basis van het Twentse VTH-beleid, vertaald in een uitvoeringsprogramma (UVP). In dit jaarverslag blikken we terug op dit programma en verantwoorden we onze inzet over het afgelopen jaar. Echter, het uitvoeren van een bepaald aantal controles, het verlenen van een bepaald aantal vergunningen en het geven van een bepaald aantal adviezen is geen doel op zich. Dit alles moet bijdragen aan onze overkoepelende doelstelling. In deze paragraaf wordt daarom bij elk onderwerp aangeven hoe dit bijdraagt aan de gewenste maatschappelijke effecten op de leefomgeving (outcome). Met deze gerichte aandacht voor outcome wordt ingespeeld op de toenemende landelijke relevantie rondom dit onderwerp. Omgevingswet In maart 2023 werd duidelijk dat de Omgevingswet in werking zou treden per 1 januari 2024. Deze duidelijkheid gaf scherpte en focus aan de voorbereiding rondom het werken met de Omgevingswet. De voorbereiding richtte zich zowel op aanpassingen binnen de OD Twente, evenals samenwerkingsafspraken met bevoegde gezagen en ketenpartners. Processen en ICT systemen zijn afgestemd (o.a.

via ‘serious gaming') en intern zijn specifieke werkprocessen, werkafspraken en sjablonen aangepast. Dit alles is getest, verbeterd en weer opnieuw getest, zodat iedereen klaar was voor de start van de Omgevingswet. Voor de eerste maanden van 2024 is een draaiboek opgesteld om eventuele problemen snel op te lossen. Dit is onder meer vormgegeven middels een ‘crisisteam’ en extra account-overleggen gericht op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Een (extreem) grote piek in aanvragen bij de OD Twente is eind 2023 uitgebleven. Wel is duidelijk geworden dat bij bevoegde gezagen veel aanvragen binnen zijn gekomen. Deze zullen in 2024 tot extra adviezen leiden. Pilot Omgevingstafel Twente In 2023 is de pilot van de Omgevingstafel Twente (OTT) voortgezet om ervaring op te doen met de nieuwe integrale werkwijze onder de Omgevingswet. De processen en ICT inrichting zijn verder verbeterd tot het niveau dat een volledig geïntegreerde dienstverlening geboden kan worden die aansluit op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het VTH-zaaksysteem van de OD Twente. Ook is een toolbox ontworpen voor bevoegde gezagen, die het gebruik vergemakkelijkt. Extra voorlichting rond de zomer 2023 heeft ervoor gezorgd dat het aantal behandelde zaken op de OTT fors is gestegen. De ervaring met deze casussen is voor het overgrote deel positief.

Ook zijn er enkele casussen geweest met goede leerpunten. Juist hiervoor is de pilot bedoeld: scherpte krijgen in het soort casussen en welke diepgang van advisering bij een omgevingstafel hoort. In 2024 wordt besluitvorming voorbereid om de OTT op termijn een definitieve plek te geven binnen de OD Twente. Maatschappelijk effect De voorbereiding voor een succesvolle start van de Omgevingswet moet bijdragen aan vlotte en kwalitatief goede dienstverlening. De Omgevingswet moet voor burger en bedrijf leiden tot vereenvoudiging aan de voorkant van de balie, maar moet niet leiden tot vertraging aan de achterkant. De omgevingstafel draagt bij aan meer participatie van de omgeving rondom een initiatief. Dit moet vervolgens leiden tot een meer leefbare omgeving, waarbij vooraf eventuele knelpunten worden herkend en opgelost. Idealiter leidt dit tot minder klachten en bezwaren. Arbeidsmarkt en wervingscampagne Naar aanleiding van het traject herijking financiering, komt in het begrotingsjaar 2024 extra formatie beschikbaar voor de OD Twente. Samen met het natuurlijk verloop zorgt dit voor veel vacatureruimte die moeilijk op korte termijn volledig is te bezetten met kwalitatief goede medewerkers. Daarom is in 2023 gestart met een omvangrijke wervingscampagne. De noodzaak om voldoende gekwalificeerd personeel binnen te halen, is voor de OD Twente van groot belang.

Bij de werving zijn verschillende kanalen ingezet en wordt aansluiting gezocht bij een landelijke campagne van ODNL. De wervingscampagne wordt ook in 2024 gecontinueerd. De krapte op de arbeidsmarkt doet zich echter in alle sectoren gelden, waardoor een kans bestaat op onderuitputting.

4

Maatschappelijk effect Met de wervingscampagne kunnen de werkzaamheden uiteindelijk op zowel kwalitatief en kwantitatief niveau goed worden uitgevoerd. Dit draagt rechtstreeks bij aan een hoogwaardige omgevingsdienst. Stikstofproblematiek De aanpak rondom de stikstofproblematiek blijft constant in beweging. Wetgeving, jurisprudentie en rapporten met betrekking tot stikstof veranderen het werkveld regelmatig. Denk hierbij aan de Wet stikstofreductie en natuurverbetering en uitspraken van de Raad van State. Door de stikstofproblematiek zijn achterstanden ontstaan in de afhandeling van de werkvoorraad van agrarische vergunningverlening. Om deze achterstanden zo goed en efficiënt mogelijk weg te werken, heeft de OD Twente in 2023 ingezet op intensivering van de samenwerking met de provincie Overijssel. Hierbij wordt overzicht en prioritering aangebracht voor vergunningaanvragen met de grootste kans op verlening. Op 6 juni 2023 heeft de GS van Overijssel besloten om vergunningverlening voor emissiearme stalsystemen op te schorten tot 1 maart 2024. Hierdoor worden voorlopig niet langer VVGB-verzoeken afgehandeld door de provincie met betrekking tot gebiedsbescherming. De voornaamste reden hiervoor zijn twijfels rondom de werking van emissiearme stalsystemen en de noodzaak voor nader onderzoek.

Omdat omgevingsvergunningen niet mogen worden verleend zonder de benodigde VVGB van de provincie, heeft de OD Twente geen beslissingen kunnen nemen over gerelateerde aanvragen en adviezen. Maatschappelijk effect De inzet van de OD Twente rondom stikstof draagt bij aan het verbeteren van de kwaliteit van de natuur in Twente en dus aan een gezonde fysieke leefomgeving. In harmonie met de natuur draagt de OD Twente ook bij aan een duurzame leefomgeving via verschillende agrarische bedrijfsontwikkelingen. Denk hierbij aan innovatieve stalsystemen voor stikstofreductie en het toenemende aantal mono-mestvergisters voor biogas. Energie en Duurzaamheid In de afgelopen jaren heeft de OD Twente diverse externe middelen vanuit het Rijk, de provincie en enkele gemeenten ontvangen voor de uitvoering van VTH-taken en doorontwikkeling binnen het thema energie en duurzaamheid. De resultaten van deze verschillende initiatieven worden hieronder kort omschreven. Voor nadere toelichting op het gebied van energie en duurzaamheid, wordt verwezen naar de desbetreffende verantwoording. De bijbehorende rapportage zal hierbij separaat worden aangeboden aan het DB en AB. VUE3 Met de VUE3 (derde ronde versterkte uitvoering energiebesparing en informatieplicht) is vanuit het Rijk extra budget beschikbaar gesteld om voor 2022 en 2023 energiebesparingstaken voor gemeenten uit te voeren.

Deze taken zijn door een externe partij binnen de Twentse gemeenten uitgevoerd. Op 1 december 2023 zijn deze werkzaamheden voltooid, waarvoor het volledige budget is benut. Het vervolg op de VUE3 is de SPUK THE. Programma energie en duurzaamheid 2022-2023 In 2022 is het ‘Projectplan energiebesparing 2022-2023’ vastgesteld door het overgrote deel van de partners. Eind 2022 is het merendeel van de mandaten door de partners aan de OD Twente verleend, waarbij het laatste mandaat in 2023 werd verstrekt. Hierdoor heeft het grootste deel van de uitvoering voor beide jaren plaatsgevonden in 2023, waarbij een grote inhaalslag is gemaakt. Eind 2023 zijn ongeveer 95% van alle middelen besteed. Het overgrote deel van openstaande taken ligt bij de hercontroles. Dit is gezien de gestelde termijn logisch te verklaren. Gaandeweg de uitvoering van het project is gebleken dat naleefgedrag lager is uitgevallen dan vooraf was ingeschat. Dit heeft ertoe geleid dat er 400 hercontroles gepland staan in plaats van de begrote 200 hercontroles. Dit maakt duidelijk dat de energiecontroles nut hebben. SPUK THE In 2023 is de aanvraag voor de Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUK THE) goedgekeurd.