9 Kennisgeving vaststellen Jaarverslagen VTH 2023

Gemeente Almelo

Raadsbrief ter informatie

Postadres: Gemeente Almelo Postbus 5100 7600 GC Almelo

Aan de raad van de gemeente Almelo Bijlage 2

Doorkiesnummer 541091

Behandeld door R. Maathuis / T. Meulman

Datum 26 maart 2024

Onderwerp kennisgeving vaststellen Jaarverslagen VTH 2023

Geachte leden van de raad, Hierbij informeren wij u dat wij de jaarverslagen vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) van de fysieke leefomgeving hebben vastgesteld. Met de jaarverslagen wordt teruggekeken op de uitvoering VTH-taken in 2023. Er zijn twee verslagen opgesteld. Het jaarverslag VTH Twente 2023 gaat over de uitvoering van de milieutaken door Omgevingsdienst Twente (ODT). Het jaarverslag VTH 2023 heeft betrekking op de uitvoering van lokale taken op basis van de Wabo, APV en bijzondere wetten. In beide verslagen wordt de gerealiseerde inzet vergeleken met de geplande inzet uit de uitvoeringsprogramma’s VTH 2023. De verantwoordelijkheid voor een adequate uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving ligt voor een groot deel bij de lokale overheid en de in opdracht hiervan handelende omgevingsdienst. Als VTH-taken niet goed worden uitgevoerd, kan dat invloed hebben op de veiligheid en gezondheid van de leefomgeving. Door te rapporteren over de uitvoering van de voorgenomen activiteiten en het bereiken van gestelde beleidsdoelen, wordt de basis gelegd voor volgende VTH-programma’s. Waar nodig wordt op basis van de resultaten bijgestuurd. Jaarverslag VTH Twente 2023 (ODT) Omgevingsdienst Twente voert milieutaken uit en heeft de opdracht om de leefomgeving te beschermen en te verbeteren.

Dit doet de omgevingsdienst door onder andere vergunningen te verlenen, toezicht te houden, handhavend op te treden als dat nodig is, onderzoeken te doen en te adviseren over milieuthema’s. Omgevingsdienst Twente werkt vanaf 2019 in opdracht van alle Twentse gemeenten en de provincie Overijssel. In 2023 heeft de ODT zich gericht voorbereid op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De pilot Omgevingstafel Twente is voortgezet om ervaring op te doen met de nieuwe integrale werkwijze onder de Omgevingswet. De omgevingstafel draagt bij aan meer participatie van de omgeving rondom een initiatief. Dit moet leiden tot het vooraf herkennen en oplossen van eventuele knelpunten. De pilot Omgevingstafel Twente wordt in 2024 voortgezet. Het traject van herijking van de financiering heeft in het begrotingsjaar 2024 gezorgd voor de beschikbaarheid van extra formatie. Samen met het natuurlijk verloop zorgt dit nu voor veel vacatureruimte die moeilijk op korte termijn volledig is te bezetten met kwalitatief goede medewerkers. In 2023 is gestart met een omvangrijke wervingscampagne. Deze wordt in 2024 gecontinueerd. De krapte op de arbeidsmarkt doet zich echter in alle sectoren gelden, waardoor er kans bestaat op onderuitputting.

Pagina 1 van 3 Raad - 2408179 DCS - 2487218

De planning van het jaarprogramma 2023 kwam niet volledig overeen met de realisatie. Het aantal ingebrachte uren is niet volledig benut. De prognose voor het aantal vergunningenproducten bleek enigszins hoger dan de realisatie. Het aantal verwachte producten is een vraaggerichte inschatting. Vooral het aantal bodemmeldingen en asbestmeldingen bleef achter bij de verwachting. De uitvoering van periodieke milieucontroles bleef regionaal, dus ook in de gemeente Almelo, achter bij de planning. De voornaamste oorzaak ligt in de krapte op de arbeidsmarkt. Het tekort is deels gecompenseerd door een toename in de afhandeling van milieuklachten in onze gemeente. Het personeelstekort binnen cluster juridisch heeft geleid tot minder afgeronde en een structureel hoge werkvoorraad. Eind 2023 heeft het intensieve recruitmentproces vruchten afgeworpen. Het handhavingscluster is versterkt met meerdere juristen. Dit moet in 2024 leiden tot een afname in werkvoorraad en werkdruk binnen dit cluster. De milieuadvisering binnen de standaard VTH-taken is conform planning uitgevoerd. De verantwoordingsrapportages van de ODT over de uitvoering van VTH zijn nu hoofdzakelijk gericht op outputdata, zoals het aantal vergunningen, controles en meldingen. De ODT wil samen met haar deelnemers een proces in gang zetten naar meer outcomegericht rapporteren.

Dat betekent kortweg het in beeld brengen van de maatschappelijke effecten van de uitvoering van merendeels wettelijke milieutaken. Jaarverslag VTH 2023 (gemeente Almelo) In 2023 stonden de voorbereidingen voor de invoering van de nieuwe Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) centraal. Voorbeelden hiervan zijn het inrichten van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en aanpassingen in het vergunningsverleningsproces. Daarnaast is er veel geïnvesteerd in het tegengaan van illegale kamerbewoning. Dit heeft in 2023 geresulteerd in de oprichting van de Pandbrigade Almelo. Ook het voortraject bij vergunningverlening is vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet belangrijker geworden. De doorontwikkeling van de intaketafel binnen onze organisatie heeft daar aan bijgedragen. Het aantal behandelde bouwaanvragen bleek in 2023 iets lager dan voorgaande jaren. Dezelfde trend was zichtbaar in het aantal vergunningen voor de activiteit bouwen. Dit valt te verklaren door verschillende grote bouwprojecten die zich in de afrondingsfase bevinden (Almelo Noord-Oost, XL Businesspark en het Indiëterrein). Verordening uitvoering en handhaving Kaderstellend voor onze VTH-uitvoering zijn de landelijke kwaliteitseisen en de in 2023 door uw raad vastgestelde verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht.

Dit wordt geborgd met kwaliteitscriteria, die inzichtelijk maken welke kwaliteit bij uitvoering verwacht mag worden. Het voldoen aan kwaliteitscriteria zorgt ervoor dat het bevoegd gezag in staat is kwaliteit en continuïteit te leveren. Uit het jaarverslag van de ODT blijkt dat deze organisatie momenteel niet volledig voldoet aan de kwaliteitscriteria. In 2023 is vooral ingezet op de werving van personeel. In 2024 worden alle (nieuwe) medewerkers beoordeeld op opleidingsniveau, werkervaring en vlieguren ten opzichte van het bijbehorende functieprofiel en takenpakket. Vervolgens wordt per medewerker beoordeeld hoe diegene gaat voldoen aan de gestelde criteria. Uit het lokale jaarverslag blijkt dat binnen het deskundigheidsgebied cultuurhistorie niet wordt voldaan aan de frequentie-eisen. In het jaarverslag is toegelicht dat vanwege de geborgde samenwerking met Het Oversticht toch voldoende kwaliteit kan worden geboden. Beleidsdoelen In juli 2023 hebben wij u geïnformeerd over de vaststelling van het uniforme VTH beleid Twente. Met dit beleid wordt invulling gegeven aan een gelijk speelveld in de regio. Er worden zo veel mogelijk gelijke eisen en normen gesteld bij het verlenen van vergunningen, het uitoefenen van toezicht en het uitvoeren van handhavingsacties.

Het regionale VTH beleid is actueel en geeft de ODT richting om de opgedragen taken op een professionele manier binnen vastgestelde kaders uit te voeren.

Pagina 2 van 3

In 2023 was ook het lokale VTH-beleid actueel. Vanwege de inwerkingtreding van nieuwe wetgeving is met het programma uitvoering en handhaving 2024 voorzien in een handelingskader Wkb. Dit jaar actualiseren wij het lokale beleid voor de uitvoering en handhaving van het omgevingsrecht.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,

J. Dijkstra

Pagina 3 van 3

M.M. van ’t Veld

Hier komt de titel te staan, eventueel over meerdere regels. Eventueel nog een onderregel.

Jaarverslag VTH 2023 Lokaal jaarverslag vergunningverlening, toezicht en handhaving van de fysieke leefomgeving

DCS – 2487218 INT - 90890

Pagina 2 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Samenvatting Waarom dit jaarverslag? Voor u ligt het jaarverslag vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) 2023. Het jaarverslag 2023 borduurt voort op de ingeslagen weg, waarvan het verslag 2022 het startpunt vormt. Het jaarverslag 2023 maakt een vergelijking tussen de in 2023 bereikte resultaten en de beoogde doelen uit het programma 2023. In komende jaarverslagen werken wij verder aan het verbeteren van onze informatievoorziening en het toegankelijk presenteren van onze inzet. Wettelijke verplichting Het is verplicht om jaarlijks verslag te doen van de uitvoering van VTH-taken op basis van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Voor de taken met betrekking tot APV/Bijzondere Wetten geldt dit niet. Toch geven wij hier invulling aan, zodat verantwoording wordt afgelegd over alle VTH-taken van de fysieke leefomgeving. Voor de milieutaken die zijn uitgevoerd door Omgevingsdienst Twente (ODT) is een apart verslag gemaakt: het jaarverslag VTH Twente 2023. Beide verslagen worden na vaststelling ter kennisname voorgelegd aan de gemeenteraad en toegezonden aan de provincie Overijssel, vanwege het interbestuurlijk toezicht op het domein Wabo. Terugblik 2023 In 2023 hebben wij ons voorbereid op het werken met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en de Omgevingswet.

Hierbij stond onder andere het inrichten van de Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), en aanpassingen in het vergunningsverleningsproces centraal. Daarnaast is er veel aandacht gegaan naar het bestrijden van illegale kamerbewoning. Dit heeft in 2023 geresulteerd in de Pandbrigade Almelo. Ook het voortraject bij vergunningverlening is vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet belangrijker geworden. De doorontwikkeling van de intaketafel binnen onze organisatie heeft daar aan bijgedragen. Daarnaast stond het afgelopen jaar ook in het teken van krapte op de arbeidsmarkt. Hier wordt gezocht naar innovatieve mogelijkheden om gekwalificeerd personeel te werven. Beleidsdoelen Ook vanuit beleidsperspectief is er hard gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet en de Wkb. De ervaring die hiermee is opgedaan zal worden meegenomen in de actualisatie van het VTH beleid in 2024. Daarnaast is er hard gewerkt aan de integrale aanpak van ondermijning. Hierbij is actief de samenwerking gezocht met ketenpartners zoals de politie, het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Oost Nederland (RIEC ON), Omgevingsdienst Twente en de Belastingdienst. Ook is er geïnvesteerd in het verbeteren van de leefbaarheid van de stad. Hierbij stond de intensivering van thematisch en gebiedsgericht toezicht centraal.

Deze vormen van toezicht worden in 2024 verder uitgewerkt en verwerkt in het VTH-beleid. Een belangrijk aandachtspunt voor 2024 is de registratie en monitoring van onze VTH-inzet. De sturing op inzet, resultaat en rapportages moet worden verbeterd. Weliswaar zijn hiervoor in 2023 enkele stappen gezet, maar de monitoring heeft nog niet het kwalitatief wenselijke niveau. Uitvoering VTH-taken Wabo Het aantal behandelde bouwaanvragen bleek in 2023 lager dan voorgaande jaren. Dezelfde trend was zichtbaar in het aantal vergunningen voor de activiteit bouwen. Dit valt te verklaren door verschillende grote bouwprojecten die zich in de afrondingsfase bevinden (Almel0 Noord-Oost, XL Businesspark en het Indiëterrein). De handhavings- en juridische werkzaamheden bleken hoger dan verwacht. Dit leidde in 2023 tot structureel verhoogde werkdruk binnen het team Vergunning en Naleving.

Pagina 3 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...........................................................................................................................................................4 1.

Inleiding .............................................................................................................................................................6 1.1 Aanleiding.......................................................................................................................................... 6 1.2 Leeswijzer .......................................................................................................................................... 6

2.

Terugblik 2023 .................................................................................................................................................. 7

3.

Beleidsdoelen en resultaten ............................................................................................................................. 8 3.1 Beleidsdoelen ..................................................................................................................................... 8 3.2 Prioriteiten VTH in 2023 ...................................................................................................................... 7 3.3 Verbeterpunten en vervolgacties 2024 ............................................................................................... 10

4.

Vergunningverlening ...................................................................................................................................... 13 4.1 Ruimtelijke ontwikkelingen ................................................................................................................ 13 4.2 Voortraject vergunningverlening ....................................................................................................... 13 4.3 Vergunningverlening bouwen en ruimtelijke ordening ........................................................................ 14 4.4 Vergunningverlening APV en Bijzondere Wetten ............................................................................... 16

5.

Toezicht en handhaving ................................................................................................................................. 19 5.1 Toezicht bouwen en ruimtelijke ordening ........................................................................................... 19 5.2 Toezicht brandveiligheid ................................................................................................................... 21 5.3 Toezicht APV en Bijzondere wetten ................................................................................................... 25

6.

Juridische advisering ...................................................................................................................................... 26 6.1 Ontwikkelingen ................................................................................................................................26 6.2 Realisatie Juridische Advisering ........................................................................................................ 27 6.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit ..............................................................................................29

7.

Projecten ......................................................................................................................................................... 31 7.1 Omgevingswet ................................................................................................................................. 31 7.2 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen ............................................................................................. 33

Bijlagen ..................................................................................................................................................................... 35 Bijlage 1.Evaluatie beleidsdoelen ............................................................................................................ 35 Bijlage 2.Zelfanalyse kwaliteitscriteria......................................................................................................37

Pagina 4 van 41 Jaarverslag VTH 2023

1.

Inleiding

Met dit jaarverslag wordt verantwoording afgelegd over de taken die in 2023 zijn uitgevoerd op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving. Het verslag biedt inzicht hoe invulling is gegeven aan onze opgave om te werken aan een veilige, leefbare en gezonde leefomgeving.

1.1 Aanleiding Het Besluit omgevingsrecht geeft aan dat het college jaarlijks evalueert of de activiteiten die zijn opgenomen in het VTH-programma zijn uitgevoerd. De rapportage van deze evaluatie is het Jaarverslag VTH 1. Dit jaarverslag legt verbinding met het VTH-programma 2023. Het beschrijft in hoeverre de voorgenomen activiteiten zijn uitgevoerd, hoe beschikbare capaciteit is ingezet en welke resultaten zijn behaald. Er wordt verbinding gelegd met de doelen en prioriteiten uit ons VTH-beleid. Op basis van de evaluatie kan, indien nodig, het VTH-beleid en het VTH-programma worden bijgesteld. Ook gebruiken wij de resultaten voor het optimaliseren van de uitvoering van onze VTH-taken. Het verslag heeft betrekking op de taakvelden bouwen, ruimtelijke ordening, brandveiligheid en APV/Bijzondere Wetten. Het verantwoorden van de taakuitvoering op het gebied van APV/Bijzondere Wetten valt niet onder de wettelijke verplichting, maar is wel opgenomen in dit verslag. Hiermee wordt een vollediger beeld gegeven van het uitvoeren van de lokale VTH-taken. Het merendeel van de milieutaken wordt uitgevoerd door Omgevingsdienst Twente (ODT). Het Besluit omgevingsrecht geeft aan dat de deelnemers aan de omgevingsdienst zorgen voor een uniform jaarverslag dat betrekking heeft op de uitvoering van het opgedragen takenpakket.

Hiervoor is voor onze gemeente een apart verslag opgesteld: het Jaarverslag VTH Twente 2023 voor de gemeente Almelo, dat gezamenlijk is voorbereid. Beide jaarverslagen VTH worden na vaststelling in het college ter kennisname voorgelegd aan de gemeenteraad. Ook worden de verslagen toegezonden aan Gedeputeerde Staten van Overijssel vanwege het interbestuurlijk toezicht op het domein Wabo. 1.2 Leeswijzer Het volgende hoofdstuk blikt kort terug op 2023. Hoofdstuk 3 gaat in op onze beleidsdoelstellingen en vergelijkt dit met de behaalde resultaten. In de hoofdstukken 4 en 5 wordt achtereenvolgens ingegaan op vergunningverlening en toezicht en handhaving. Juridische advisering komt aan bod in hoofdstuk 6. Het laatste hoofdstuk gaat in op de projecten. Bijlage 1 bevat de evaluatie van de doelen uit ons VTH-beleid. Bijlage 2 bevat de zelfevaluatie van de kwaliteitscriteria voor onze organisatie.

1

Zie artikel 7.7 Besluit omgevingsrecht

Pagina 5 van 41 Jaarverslag VTH 2023

2.

Terugblik 2023

In 2023 hebben wij ons voorbereid op het werken met de Wkb en de Omgevingswet. Hierbij stond onder andere het inrichten van de DSO en aanpassingen in het vergunningsverleningsproces centraal. Daarnaast is er veel aandacht gegaan naar het bestrijden van illegale kamerbewoning. Dit heeft in 2023 geresulteerd in de Pandbrigade Almelo. Ook het voortraject bij vergunningverlening is belangrijker geworden. De doorontwikkeling van de intaketafel binnen onze organisatie heeft daar aan bijgedragen. Daarnaast stond het afgelopen jaar ook in het teken van krapte op de arbeidsmarkt. Hier wordt gezocht naar innovatieve mogelijkheden om gekwalificeerd personeel te werven. Doorontwikkeling van de intaketafel Het aantal contacten met inwoners en initiatiefnemers in het voortraject van vergunningverlening is in 2023 fors gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. Dit is voor een groot deel toe te schrijven aan de prominentere rol van de intaketafel in het voortraject. In 2023 heeft elke week een intaketafel sessie plaatsgevonden, waarin collega’s vanuit verschillende vakdisciplines kijken naar initiatieven van inwoners van Almelo. Deze inhoudelijke bijdragen zorgen voor een duidelijke indicatie van de haalbaarheid van het initiatief. Hierdoor wordt er vroeg in het proces duidelijkheid verschaft aan de initiatiefnemer.

De doorontwikkeling van de intaketafel zal ook in 2024 worden gecontinueerd. Start van de Pandbrigade In 2023 is het uitoefenen van toezicht op illegale kamerbewoning doorontwikkeld. Dit heeft geleid tot de oprichting van de Pandbrigade Almelo. Ten behoeve van een vergroting van de leefbaarheid en stedelijke ontwikkeling in Almelo, is (verdere) uitvoering gegeven aan lopende werkprocessen met betrekking tot toezicht en handhaving op overlastgevende situaties, spookbewoning en illegale kamerverhuur. Voorbeelden van de ingezette middelen zijn: afschaffing van de waarschuwingsbrief in geval van recidive (en dus een versnelling van het proces), en de wijziging van de hoogte van de dwangsom (waardoor hogere dwangsommen sneller verbeurd kunnen worden). Voorbereiden op de Omgevingswet en Wkb In maart van 2023 werd duidelijk dat de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) per 1 januari 2024 ingevoerd zou worden. De rest van het jaar is vervolgens ingericht op een zo optimale voorbereiding op deze nieuwe wetgeving. Hierbij kan gedacht worden aan aanpassingen in het vergunningsverleningsproces, het inrichten en testen van het DSO en wijzigingen in personele taken en inzet. Ook in 2024 zullen nog optimaliseringsmaatregelen getroffen worden naar aanleiding van praktijkervaring met deze nieuwe wetgeving.

Krapte op de arbeidsmarkt Een trend die zich in 2023 heeft voortgezet is de krapte op de arbeidsmarkt. Er is veel vacatureruimte die moeilijk op korte termijn volledig is te bezetten met kwalitatief goede medewerkers. De noodzaak om voldoende gekwalificeerd personeel binnen te halen is van groot belang. Zeker op het gebied van vergunningsverlening is in 2023 extra inhuur nodig geweest om de werklast te kunnen dragen. Dit is een verontrustende trend, die zich naar alle verwachting in 2024 zal voortzetten. Wel is geïnvesteerd in alternatieve manieren om collega’s te vinden, onder andere door een trainee aan te nemen.

Pagina 6 van 41 Jaarverslag VTH 2023

3.

Beleidsdoelen en resultaten

Het VTH-programma 2023 bevat beleidsdoelen waar aan is gewerkt. Dit hoofdstuk doet hier verslag van. Conform de beleidscyclus worden openstaande verbeterpunten in 2024 uitgevoerd of opgenomen in het programma uitvoering en handhaving 2025. 3.1 Beleidsdoelen Ons VTH-beleid (2023) vormde samen met het VTH-programma 2023 de basis voor het uitvoeren van onze VTH-taken. Samen met de stad en onze ketenpartners is gewerkt aan de hoofddoelstelling van de Omgevingswet: een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Dienstverlening en participatie is zoveel mogelijk georganiseerd vanuit het perspectief van onze inwoners en ondernemers. Bij het uitvoeren van onze VTH-bouwtaken is de focus gelegd op constructieve veiligheid en brandveiligheid. Het gaat hierbij vooral om gebouwen met veel gebruikers, dan wel minder zelfredzame gebruikers. De belangrijkste doelstelling voor het taakveld ruimtelijke ordening is het behoud van de kwaliteit van de leefomgeving. Samen met Brandweer Twente is gewerkt aan het vergroten van de brandveiligheid in onze gemeente. De resultaten van deze inzet blijkt uit de volgende drie hoofdstukken. In maart 2023 werd duidelijk dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking zou treden, gelijktijdig met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. In het programma uitvoering en handhaving 2024 is het handelingskader Wkb opgenomen.

Hiermee is de inzet en de werkwijze van de gemeente voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Wkb inzichtelijk gemaakt. De ervaring die nu wordt opgedaan met de Omgevingswet en de Wkb wordt gebruikt voor de actualisatie van het VTH-beleid. Naast majeure wijzigingen wetgeving is er een tweede reden voor de actualisatie van het beleid. Almelo is een stad in ontwikkeling. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van onder andere klimaatverandering, demografie, sociale samenhang, woningbouw, economie en mobiliteit vragen om vragen om scherpe keuzes. De gemeente Almelo staat voor belangrijke ruimtelijke, economische en sociaal-maatschappelijke opgaven. Integrale gebiedsontwikkeling in de spoorzone, binnenstad, herstructureringswijken en het XL-bedrijvenpark is een belangrijk doel voor de komende jaren. Het VTH-instrumentarium moet hier op zijn toegerust. 3.2 Prioriteiten VTH in 2023 ▪ Gaan werken met de Omgevingswet Doel 2023 In september 2020 heeft de gemeente Almelo haar Omgevingsvisie vastgesteld. Specifiek voor het taakveld VTH zijn prioriteiten gesteld voor de implementatie. In 2023 moeten operationele stappen worden gezet om in 2024 te kunnen werken met deze wet.

Resultaten 2023 Vanwege de komst van de Omgevingswet wordt gewerkt aan een paradigmawisseling, waarbij de werende benadering van activiteiten in de fysieke leefomgeving wordt gewijzigd in een werkwijze waarin de continue zorg voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving centraal staat en er ruimte ontstaat voor ontwikkeling. Er is besloten om voor VTH geen projectstructuur voor de implementatie van de Omgevingswet in te richten. Binnen Vergunningverlening en Naleving zijn door individuele medewerkers of groepjes van medewerkers ruim twintig deelopdrachten uitgevoerd. Elke deelopdracht was voorzien van een concrete opdrachtomschrijving inclusief een planning. Zo is gericht invulling gegeven aan de minimale VTH-vereisten voor het werken met de Omgevingswet. Deze aanpak zorgde voor structuur bij de implementatie. De deelopdrachten leidden onder meer tot de volgende resultaten:

Pagina 7 van 41 Jaarverslag VTH 2023

- De verordening uitvoering en handhaving is vastgesteld De verordening kwaliteit VTH (2017) is vervangen door de verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht. De verordening regelt de kwaliteit van de door en in opdracht van het college van burgemeester en wethouders uitgevoerde VTH-taken van het omgevingsrecht en bevat een gelijkluidend kwaliteitskader dat is afgestemd op de tekst en de terminologie van de Omgevingswet. - De gemeentelijke adviescommissie ruimtelijke kwaliteit en monumentenzorg is ingesteld Op basis van de Verordening op de gemeentelijke adviescommissie ruimtelijke kwaliteit en monumentenzorg (2022) zijn de leden van deze gemeentelijke adviescommissie benoemd. Hiervoor zijn de verschillende deskundigheidsgebieden samengebracht. Lokale inbreng is geborgd door de inzet van een burgerlid in deze commissie vanuit het Platform Cultureel Erfgoed Almelo. - Het proces van vergunningverlening is aangepast Belangrijke veranderingen vanwege de Omgevingswet zijn een verkorting van de beslistermijn voor de meeste aanvragen naar 8 weken en een integraal besluit van meer sectoren dan nu. Het proces, inclusief de brievenset, is aangepast. Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt met de ketenpartners. Belangrijk aandachtspunt voor 2024 is het in goed de praktijk kunnen werken met de vergunning voor een buitenplanse omgevingsactiviteit (BOPA).

De procedure hiervoor is standaard acht weken, ook bij bindend advies van de gemeenteraad. - Het DSO is ingericht en getest Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is de ‘informatiemotor’ van de Omgevingswet. Ons VTH-systeem PowerBrowser is gekoppeld aan het DSO. De toepasbare regels voor de vergunningencheck zijn opgesteld en aangeleverd aan het DSO. Met de inrichting van de behandeldiensten zijn afspraken gemaakt over de behandeling en doorgeleiding van aanvragen naar de omgevingsdienst en verwerkt in het DSO. . - De interne mandaatregeling is aangepast De interne mandaatregeling is aangepast op nieuwe wetgeving. Het externe mandaatbesluit voor milieutaken volgt begin 2024 vanwege noodzakelijke afstemming tussen gemeente en Omgevingsdienst Twente. - De Legesverordening is aangepast De Legesverordening is tijdig aangepast op de systematiek van de Omgevingswet en Wkb. - Wijzigingen doorgevoerd in taken en personele inzet De inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wkb zijn van invloed op de bedrijfsvoering van het team Vergunningverlening en Naleving. Hierop is geanticipeerd met de aanpassing van het functieboek. De nieuwe wetgeving zorgt voor nieuwe taken, zoals de ‘knip’ in de ruimtelijke omgevingsvergunning en de vergunning voor de technische bouwactiviteit , het werken met nieuwe meldingen (bouwmelding, gereedmelding) en informatieplichten.

De groep regisseurs vergunningen de groep administratieve VTH-ondersteuning is versterkt. Verwacht wordt dat, vooral in de beginperiode van dit nieuwe stelsel, zaken niet lopen zoals door de wetgever is bedacht. Vanwege de opgave om dienstverlenend te werken in lijn met de Omgevingswet en de Wkb is hier tijdig en gericht op ingespeeld. Bij het bouwtoezicht wordt het vergunninggerichte toezicht gaandeweg afgeschaald. De kwaliteitsborger neemt toezichtstaken over, maar publiek toezicht blijft nodig. De kwaliteitsborger beschikt niet over handhavingsbevoegdheden. Wel verandert het gemeentelijke toezicht voor een belangrijk deel van objectgericht naar gebiedsgericht. De naleving van ruimtelijke regelgeving (inclusief toezicht op illegale bouw) wordt vanaf 2024 versterkt met de inzet van toezichthouders gebied en gebruik. Er is een nieuw categoraal aanwijzingsbesluit genomen voor het toezicht in de fysieke leefomgeving. ▪ Gaan werken met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Doel 2023 Het vastgestelde dienstverleningsniveau ‘dienstverlening conform de gedachte van de Omgevingswet’ wordt verder uitgewerkt en verwerkt in werkprocessen. Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Wkb wordt een uitvoerings- en handhavingsstrategie opgesteld en opgenomen in het programma uitvoering en handhaving 2024.

Pagina 8 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Resultaat 2023 De werkprocessen voor de Wkb zijn vastgelegd en samen met nieuwe prestatie indicatoren (KPI’s) verwerkt in de VTH-applicatie PowerBrowser. Er zijn standaarddocumenten gemaakt voor het werken onder de Wkb. In het programma uitvoering en handhaving 2024 is een handelingskader voor het werken onder de Wkb opgenomen. Betrokken medewerkers hebben deelgenomen aan een basiscursus Wkb, eind 2023 gevolgd door een experttraining Wkb. Beoogd werd om in 2023 een bijeenkomst voor bouwbedrijven te organiseren over de Wkb en de gemeenteraad over de Wkb te informeren . Vanwege drukte eind 2023 is besloten beide bijeenkomsten te verplaatsen naar begin 2024. ▪ Aanpak ondermijning Doel 2023 Bij ondermijning raken de onderwereld en de bovenwereld steeds meer verweven in het leven van alledag. De georganiseerde criminaliteit heeft een stevige greep op de samenleving. Deze vorm van criminaliteit kan het beste met een integrale overheidsaanpak te lijf worden gegaan. Door middel van (integrale) controles en handhaving moeten criminele machtsposities, (verdere) vermenging van de onderwereld in de bovenwereld, oneerlijke concurrentie en aantasting van de leefbaarheid en veiligheid in Almelo worden tegengegaan.

Resultaat 2023 De aanpak van (criminele) ondermijning is een blijvend speerpunt voor de gemeente Almelo. Er wordt intensief samengewerkt met ketenpartners zoals de politie, het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Oost Nederland (RIEC ON), Omgevingsdienst Twente, Belastingdienst, Douane, Kansspelautoriteit en het Openbaar Ministerie. In 2023 is werkinstructie opgesteld voor de uitvoering van de wet Bibob bij enkelvoudige milieuaanvragen. Vanuit team V&N is in 2023 op structurele basis deelgenomen aan de diverse integrale controles. Naast de inhoudelijke resultaten (illegale situaties qua gebruik en wijziging van bouwwerken) ontstaat er meer zicht op potentieel malafide ondernemingen. ▪ Aanpak illegale kamerbewoning Doel 2023: Een thema waar binnen onze gemeente bestuurlijk op wordt ingezet is de verbetering van de leefbaarheid. Dit mede in relatie tot wonen. Bij de begroting 2023 is hiervoor structurele capaciteit ter beschikking gesteld. Deze intensivering moet er voor zorgen dat het in Almelo prettig wonen is. In 2023 zal duidelijk worden wat de inzet is van dit team en hoe dit in werkzaamheden zal worden uitgevoerd. Resultaat 2023 In 2023 is het uitoefenen van toezicht op illegale kamerbewoning doorontwikkeld. Dit heeft geleid tot de oprichting van de Pandbrigade Almelo.

Ten behoeve van een vergroting van de leefbaarheid en stedelijke ontwikkeling in Almelo, is (verdere) uitvoering gegeven aan lopende werkprocessen met betrekking tot toezicht en handhaving op overlastgevende situaties, overbewoning en illegale kamerverhuur. Voorbeelden van de ingezette middelen zijn: afschaffing van de waarschuwingsbrief in geval van recidive (en dus een versnelling van het proces), en de wijziging van de hoogte van de dwangsom (waardoor hogere dwangsommen sneller verbeurd kunnen worden). Een uitgebreidere toelichting op de ontwikkeling en resultaten van de Pandbrigade is terug te vinden in hoofdstuk 5 over Toezicht en Handhaving. ▪ Verbeteren leefbaarheid Doel 2023 Een thema waar binnen onze gemeente bestuurlijk op wordt ingezet is de verbetering van de leefbaarheid. Dit mede in relatie tot wonen. Deze intensivering moet er voor zorgen dat het in Almelo prettig wonen is. Nieuwe maatregelen ten aanzien van het verbeteren van de leefbaarheid in de gemeente vragen om inzet van toezichthouders en handhavingsjuristen. Om op te kunnen treden in situaties die een negatieve invloed hebben op de leefbaarheid en uitvoering te geven aan de hiervoor reeds bestaande kaders, wordt naast het toezicht in

Pagina 9 van 41 Jaarverslag VTH 2023

het kader van de vergunningverlening, het thematisch en gebiedsgericht toezicht geïntensiveerd. Er wordt ingezet op het voorkomen en bestrijden van ondermijnende criminaliteit. Resultaat 2023 Dit wordt toegelicht in de hoofdstukken toezicht en handhaving en juridische advisering. 3.3 Verbeterpunten en vervolgacties 2024 Eind 2023 is de implementatie van de nieuwe wetgeving niet volledig afgerond. Het is noodzakelijk om op onderdelen door te ontwikkelen, wat niet vreemd is vanwege de impact van deze wetgeving. In 2024 wordt verder gewerkt aan de volgende opdrachten: - Beleid VTH actualiseren naar beleid uitvoering en handhaving omgevingsrecht Het huidige VTH-beleid stamt uit 2020 en is gebaseerd op de Wabo en aanpalende wetgeving. Het beleid wordt geactualiseerd op basis van nieuwe wetgeving, waarbij ook de gevolgen van deze wetgeving voor de uitvoeringspraktijk en de ontwikkelingen in de stad worden betrokken. Het toezichtbeleid voor ruimtelijke ordening maakt hier onderdeel van uit. De beleidsaanpassing is begin 2023 geprogrammeerd voor uitvoering in 2024, om zo de eerste ervaringen met deze wetgeving te kunnen verwerken in het operationele beleid. - Inrichten transitiefase Wkb In 2022 en 2023 is invulling gegeven aan de implementatie van de Wkb voor gevolgklasse 1. Landelijk is in 2023 besloten om deze gevolgklasse alleen in werking te laten treden voor nieuwbouwprojecten.

Verbouwprojecten binnen gevolgklasse 1 vallen niet eerder dan 1 januari 2025 onder het stelsel van kwaliteitsborging. Met de start van gevolgklasse 1 wordt overgegaan naar de transitiefase. Als eerste krijgt het onderdeel ‘verbouw’ binnen gevolgklasse 1 in 2024 een vervolg. De inzet is erop gericht om de doelgroep van dit onderdeel (kleinere aannemersbedrijven, ZZP-ers en zelfbouwers) te bereiken en voor te bereiden op deze wetgeving. Ook wordt de uitvoering van in 2023 gestarte proefprojecten voortgezet. Hiermee wordt ervaring opgedaan in de uitvoeringsfase - Beleidsregel toepassing bestuurlijke boete in het kader van de Omgevingswet vaststellen De bestuurlijke boete is een lik-op-stuk- sanctie en een bestraffend handhavingsinstrument. Beoogd was om hier in 2023 een beleidsregel voor vast te stellen. Dit is niet gelukt. In 2024 wordt voorgesteld om het instrument van bestuurlijke boete in het kader van de Omgevingswet als beleidsregel vast te stellen. De sanctie heeft een preventieve werking en heeft betrekking op overtreding van regels bij bouwen, slopen, gebruik en in stand houden van bouwwerken. - Inrichten en in gebruik nemen van de nieuwe risicoanalysetool VTH Met het vullen van de risicoanalyse voor nieuwbouw, bestaande bouw en ruimtelijke ordening is een start gemaakt met de prioritering op ruimtelijke ordening.

De uitkomsten zijn betrokken bij de voorbereiding van het programma uitvoering en handhaving 2024. Het risicomodel wordt in 2024 verder uitgebouwd en verwerkt in het VTH-beleid. - Verder uitwerken van het proces ‘verkennen initiatief’ In 2023 is gewerkt en ervaring opgedaan met de Intaketafel en de Omgevingstafel. In de initiatieffase geven wij met deze tafels invulling aan integraliteit, snelheid en transparantie. De werking van deze tafels wordt in 2024 opnieuw beoordeeld en waar nodig bijgesteld. - Voorbereiden toezicht energielabel C voor kantoren Sinds 1 januari 2023 moeten alle kantoorpanden met een gebruiksoppervlakte van 100 m2 of meer een geldig energielabel C of beter hebben. Uitgezonderd zijn alle monumentale panden en kantoorpanden die binnen twee jaar worden gesloopt, getransformeerd of onteigend. De verplichting is een maatregel die voorkomt uit doelstellingen uit het Energieakkoord en moet een flinke energiebesparing binnen de bebouwde omgeving realiseren.

Pagina 10 van 41 Jaarverslag VTH 2023

In 2022 is na inventarisatie zicht gekregen op het aantal kantoren dat onder de verplichting van energielabel C valt. Kantooreigenaren zijn aangeschreven met het verzoek om het kantoorpand te laten voorzien van een geldig label en waar nodig te investeren in energiebesparende maatregelen. Vanwege capaciteitsgebrek heeft dit in 2023 geen vervolg gekregen. Inmiddels is voorzien in tijdelijke capaciteit en wordt in 2024 hier verder uitvoering aan gegeven. - Verbeteren informatiebeheer De gemeentelijke taak op het gebied van informatisering en automatisering is de afgelopen jaren zowel in complexiteit als kwantitatief enorm toegenomen. In 2023 hebben de gemeenten Almelo, Hof van Twente en de ODT besloten samen te werken in een gezamenlijke omgeving in PowerBrowser, waarbij onder centrale aansturing en verantwoordelijkheid van de ODT het volledige functioneel beheer wordt uitgevoerd. Hiermee is onze VTH-organisatie minder kwetsbaar. De continuïteit kan beter worden gegarandeerd. Specialistische deskundigheden kunnen beter worden ontwikkeld. Dit versterkt de kwaliteit en efficiency van onze dienstverlening. Deze versterking is nodig voor het verder verbeteren van de informatievoorziening. Een aantal indicatoren voor sturings- en verantwoordingsinformatie kan nu niet goed worden uitgelezen. In eerdere jaarverslagen is dit expliciet als verbeterpunt opgenomen.

Verbetering in informatievoorziening blijft ook in 2024 noodzakelijk.

Pagina 11 van 41 Jaarverslag VTH 2023

4.

Vergunningverlening

Ruimtelijke ontwikkelingen en de organisatie van tal van activiteiten laten zien dat Almelo bruist. Met de inzet van het instrument ‘vergunningen’ werken we aan een aantrekkelijke stad én aan leefbaarheid en veiligheid. Dit hoofdstuk gaat in de eerste drie paragrafen in op de activiteiten die verband houden met de omgevingsvergunning (Wabo). De laatste paragraaf gaat in op vergunningverlening op basis van de APV / Bijzondere Wetten. Advisering over brandveiligheid is belegd bij Brandweer Twente en wordt toegelicht in paragraaf 5.2, toezicht brandveiligheid. Milieugerelateerde vergunningverlening is onderdeel van het Jaarverslag VTH Twente 2023. 4.1 Ruimtelijke ontwikkelingen In 2023 is het voorbereidingsbesluit binnenstad door het college en raad vastgesteld. Deze zorgt voor het bevriezen van de bestaande situatie in de binnenstad voor wat betreft gebruikt van percelen en panden. Dit in afwachting van een nieuw omgevingsplan binnenstad. De woningbouw op Almelo Noord-Oost is in volle gang en er worden steeds meer vergunningen verleend. Ook zijn veel werkzaamheden verricht voor de realisatie van Businesspark XL. Het merendeel van de kavels op Businesspark XL is uitgegeven of in optie genomen; het merendeel van de omgevingsvergunningen voor dit bedrijventerrein is verleend.

Bovenstaande trends (de afronding van grote ruimtelijke projecten) zijn ook duidelijk terug te zien in de cijfers in dit hoofdstuk. 4.2 Voortraject vergunningverlening De fase van het voortraject vergunningverlening bestaat uit adviseren, informeren en communiceren voorafgaand aan de indiening van de formele indiening van omgevingsvergunningaanvragen.

Figuur 1: voortraject vergunningverlening

Het aantal contacten in het voortraject (692) ligt hoger dan de in het jaarprogramma geplande voorraad (550). Dit valt te verklaren door de doorontwikkeling die de intaketafel in 2023 heeft doorgemaakt. De intaketafel heeft (in tegenstelling tot 2022) het hele kalenderjaar elke week initiatieven behandeld. Dit verklaart de discrepantie ten opzichte van de verwachting beschreven in het jaarprogramma. Ook in 2024 wordt verwacht dat deze trend zich door zal zetten.

Pagina 12 van 41 Jaarverslag VTH 2023

4.3 Vergunningverlening bouwen en ruimtelijke ordening De bouwaanvragen zijn verdeeld in drie categorieën, die als volgt zijn opgebouwd: - Aanvragen bouwen cat. 3: De bouwkosten zijn hoger dan €1.000.ooo.-; - Aanvragen bouwen cat. 2: De bouwkosten liggen tussen €100.000 en €1.000.000.- Aanvragen bouwen cat. 1: De bouwkosten zijn lager dan €100.000.-. De aanvragen om afwijken van het bestemmingsplan bleek een veelvoud van de planning. Waar uit werd gegaan van 15 verzoeken om afwijkingen, bleken eind 2023 dat 95 afwijkingsverzoeken zijn ingediend. Dit aantal kan in werkelijkheid nog hoger liggen, omdat de combinatie van vergunningsactiviteiten (in dit geval bouwen en afwijken bestemmingsplan) vaak onder de hoofdactiviteit ‘bouwen’ worden geregistreerd. Het aantal aanvragen tot wijziging van een monument was iets lager dan geprognotiseerd (4).

Figuur 2. Overzicht vergunningverlening bouwen en ruimtelijke ordening

Het programma vergunningen is een vraaggerichte activiteit. Op voorhand is het dus niet zeker hoeveel en welke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd. In het jaarprogramma voor 2023 werd uitgegaan van in totaal 478 producten voor bovenstaande activiteiten. Dit bleken er uiteindelijk 354 te zijn (- 26%). Meerjarig overzicht Het meerjarig overzicht van het aantal behandelde bouwaanvragen in de periode 2019 tot en met 2023 geeft het hieronder weergegeven beeld. Het aantal behandelde bouwaanvragen is in 2023 gedaald. Dit wordt verklaard door het feit dat de grotere bouwprojecten (denk aan: Indiëterrein, XL Businesspark en Almelo Noord-Oost) bijna zijn afgerond.

Pagina 13 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Behandelde bouwaanvragen 2019 t/m 2023 361

2023

521

2022 2021

444

2020

414

2019

357

0

100

200

300

400

500

600

Figuur 3. Meerjarig overzicht behandelde bouwaanvragen

Resultaat van de beoordeling Er is vergunning verleend bij 74 % van de bouwaanvragen. Circa 7% van de bouwaanvragen is ingetrokken en bij ongeveer 8% is de aanvraag buiten behandeling gesteld. Er is één vergunning van rechtswege verleend. Er zijn 6 bouwaanvragen geweigerd.

Uitkomst beoordeling bouwaanvragen (2023)

Verleend (280)

Ingetrokken (27)

Buiten behandeling (30)

Procedure beeindigd (22)

Vergunningsvrij (12)

Van rechtswege verleend (1)

Geweigerd (6) Figuur 4. Uitkomst beoordeling bouwaanvragen

Pagina 14 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Overige toestemmingen Wabo De meldingen met betrekking tot slopen met/zonder asbest lagen significant hoger dan de verwachting. Bij de registratie van sloopmeldingen wordt er in PowerBrowser bij registratie van relatief kleine sloopmeldingen geen onderscheid gemaakt in het al dan niet verwijderen van asbest. Meldingen bouwkundig slopen zonder asbest en particuliere sloop met asbest worden behandeld door de gemeente. Op de bedrijfsmatige en grootschalige asbestverwijdering wordt toegezien door de ODT. De ODT heeft in 2023 in totaal 141 meldingen sloop/asbest behandeld. Dit onderdeel is opgenomen in het Jaarverslag VTH Twente 2023. De overige toestemmingen bouwen en ruimtelijke ordening komen nagenoeg overeen met de prognose; zie onderstaande figuur.

Figuur 5. Overige toestemmingen Wabo

4.4 Vergunningverlening APV en Bijzondere Wetten In 2023 is vooral gefocust op het professionaliseren van het proces rondom aanvragen en (actualisatie van) vergunningen die gebaseerd zijn op de APV en bijzondere wetten. Hierbij valt te denken aan de volgende werkzaamheden: -

Proces met betrekking tot het gebruiksvriendelijker maken van aanvragen en bespreken mogelijkheden tot het digitaliseren hiervan;

-

Actualiseren en verbeteren van (aanvraag)formulieren, brieven, besluiten, etc.;

-

Verbeteren van ingediende aanvragen door evenementenorganisaties (meer kwaliteit verlangen van organisaties, bijv. m.b.t. het veiligheidsplan);

-

Proces verbeteren met betrekking tot het beoordelen van constructies van tijdelijke bouwwerken bij evenementen;

-

Bibob-onderzoek met betrekking tot aanvragen, voornamelijk op het gebied van horeca, is uitgebreid;

-

Als gevolg van extra controles en het handhaven van overtredingen, o.a. met betrekking tot sluitingstijden en terrassen, zijn er meer werkzaamheden ontstaan. Denk hierbij aan het behandelen van nieuwe aanvragen voor (het wijzigen van) vergunningen en de behandeling van ingediende zienswijzen;

Pagina 15 van 41 Jaarverslag VTH 2023

-

Het voorbereidingsbesluit in de binnenstad heeft ervoor gezorgd dat er extra werkzaamheden zijn rondom horeca-aanvragen (inzake terrassen) en dat een aantal aanvragen hierdoor zijn vertraagd en/of geweigerd.

Daarnaast is veel aandacht uitgegaan naar een nieuw groot (C-)evenement dat voor de eerste keer is georganiseerd op het Marktplein in Almelo, gezamenlijk met de Profronde (Open Air Almelo). Ook is Heracles Almelo kampioen geworden waarbij een grote huldiging is georganiseerd in de binnenstad. In de voorbereiding hebben dergelijke evenementen de nodige capaciteit gekost.

Producten

Gepland 2023

Gerealiseerd

Algemene Plaatselijke Verordening Artikel 2:3 (kennisgeving openbare betoging)

10

9

Artikel 2:6 (ontheffing flyeren)

13

4

Artikel 2:9 (melding vertoningen op openbare plaatsen)

6

3

Artikel 2:10 (ontheffing voorwerp openbare plaats)

100

105

Artikel 2:25 (vergunning evenement)

105

99

Artikel 2:25a (melding evenement)

80

75

Artikel 2:26a (vergunning betaald voetbal)

6

5

Artikel 2:28 (vergunning horeca-exploitatie)

25

32

Artikel 2:28 (Wijziging exploitatievergunning

30

34

Artikel 3:4 (vergunning seksinrichting)

2

1

Artikel 4:3 (Kennisgeving incidentele festiviteiten)

12

17

Artikel 5:13 (inzameling geld of goed)

10

16

Artikel 5:18 (vergunning standplaats)

30

31

Artikel 3 (vergunning horeca- of slijtersbedrijf)

23

24

Artikel 3 (Wijziging horeca of slijterij)

30

28

Artikel 35 (ontheffing zwak-alcoholische drank)

20

23

Artikel 3 (vergunning kansspel)

10

5

Artikel 30b (vergunning kansspelautomaten)

24

10

10

2

8

5

200

200

Alcoholwet

Wet op de kansspelen

Wet Milieubeheer Artikel 10.63 lid 2 (stookontheffing) Besluit Brandveilig Gebruik en Basishulpverlening Overige Plaatsen (BGBOP) Artikel 2.1 (melding brandveiliggebruik, veelal tenten) Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer (BABW) Artikel 56 (aanstellen verkeersregelaars en onderhoud SVNL)

Pagina 16 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Artikel 58 (aanstellen verkeersbrigadiers)

10

0

Figuur 6. Vergelijk planning en realisatie APV / Bijzondere Wetten

Pagina 17 van 41 Jaarverslag VTH 2023

5.

Toezicht en handhaving

Naleving van regelgeving is in onze maatschappij geen vanzelfsprekendheid. Gezien de risico’s van bepaalde activiteiten in de fysieke leefomgeving en vanwege overlastsituaties is het toezicht op naleving van regelgeving cruciaal. Wij reageren op signalen uit de stad over het niet naleven van regels. Samen met onze ketenpartners houden wij actief toezicht op veiligheid en leefbaarheid. Het toezicht op bouwen en ruimtelijke ordening wordt toegelicht in paragraaf 5.1. Toezicht op brandveiligheid wordt uitgevoerd door Brandweer Twente en komt aan bod in paragraaf 5.2. Het toezicht op APV / Bijzondere Wetten wordt uitgevoerd door de boa’s. 5.1 Toezicht bouwen en ruimtelijke ordening Het takenpakket toezicht op bouwen en ruimtelijk is de afgelopen jaren in omvang toegenomen. Het aantal taken nam toe, evenals de omvang van de taak. Relevante taken zijn het vergunninggerichte toezicht (inclusief meldingen), gebiedstoezicht met de focus op afwijkingen van het bestemmingsplan (nu: omgevingsplan), klachtafhandeling, inzet Gustos, controles vanwege handhavingsverzoeken, controles met de brandweer vanwege handhaving brandveiligheid en controles vanwege strijdigheden die vanuit de BAG zijn geconstateerd. Taken waar in 2023 expliciet aandacht aan is besteed is het toezicht constructieve veiligheid en brandveiligheid in de bouwfase en het toezicht op illegale kamerbewoning en bestaande bouw.

Binnen de werkzaamheden van bouwinspecteurs vormt het vergunninggerichte toezicht de hoofdmoot van de werkzaamheden. De werkvoorraad van vergunningverlening wordt dan ook als basis gebruikt voor het bouwtoezicht. Het aantal uitgevoerde controles in 2023 is opgenomen in onderstaande figuur. Er is een vergelijk gemaakt met het voorgaande jaar 2022.

Figuur 7. Vergunninggericht toezicht bouwen en ruimtelijke ordening

In het jaarprogramma van 2023 is uitgegaan van 341 bouwcontroles verdeeld over de drie categorieën. Feitelijk zijn er in 2023 in totaal 677 bouwcontroles uitgevoerd (+50%). Dit werd veroorzaakt door een continuering van de inzet in de bouwcategorieën 3 (complexe bouw) en een stijging in bouwcategorieën 2 en 1 (eenvoudige

Pagina 18 van 41 Jaarverslag VTH 2023

bouw). Waar nodig zijn werkzaamheden geprioriteerd op basis van risicogericht inzicht van de bouwinspecteurs. Toezicht op slopen en kleinschalige asbestverwijdering Het toezicht op kleinschalige asbestverwijdering en bouwkundige sloop gebeurt door de gemeente; op grootschalige en professionele asbestverwijdering wordt toegezien door de Omgevingsdienst Twente. Voor beide activiteiten wordt een sloopmelding ingediend; de omgevingsdienst houdt wettelijk gezien alleen toezicht op asbestverwijdering en niet op bouwkundige sloop. In de praktijk leidt dit tot verschillende informatiestromen en toezichtorganisaties. Inzet bouwtoezicht bij handhaving brandveiligheid In 2023 zijn samen met de brandweer 43 controles op brandveiligheid uitgevoerd. Bouwgerelateerde klachten Er zijn ruim 50 bouwgerelateerde klachten behandeld. Gustos-controles en aanpak illegale kamerbewoning De controles van Gustos zijn multidisciplinair en richten zich vanuit het team Vergunningverlening en Naleving op brandveiligheid, gebruik en (illegale) kamerbewoning. Met het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan ‘Parapluherziening wonen’ is het mogelijk om handhavend op te treden. In 2023 is hier actief invulling aan gegeven. In 2023 is besloten om de Gustos controles anders te registreren. In voorgaande jaren werden alle individuele controles waarbij bouwinspecteurs aanwezig waren vastgelegd.

Per dit jaar is enkel geregistreerd wanneer er ook sprake was van een inhoudelijke bijdrage bij een casus. Dit verklaart de discrepantie tussen de geprogrammeerde cijfers en de hieronder weergegeven aantallen.

Toezicht kamerbewoning en Gustos Controles kamerbewoning Controles Gustos Overlastmeldingen kamerbewoning Figuur 8. Toezicht kamerbewoning en Gustos

206 25 103

Structureel verhoogde werkdruk Ondanks uitbreiding van formatie op tijdelijke basis, was sprake van een structureel sterk verhoogde werkdruk, die ook als langdurig wordt ervaren. Waar mogelijk moet in 2024 tijdig worden ingezet op het aantrekken van extra capaciteit in een gespannen arbeidsmarkt. Pandbrigade In 2023 is het uitoefenen van toezicht op illegale kamerbewoning doorontwikkeld. Dit heeft geleid tot de oprichting van de Pandbrigade Almelo. Ten behoeve van een vergroting van de leefbaarheid en stedelijke ontwikkeling in Almelo, is (verdere) uitvoering gegeven aan lopende werkprocessen met betrekking tot toezicht en handhaving op overlastgevende situaties, spookbewoning en illegale kamerverhuur. Voorbeelden van de ingezette middelen zijn: afschaffing van de waarschuwingsbrief in geval van recidive (en dus een versnelling van het proces), en de wijziging van de hoogte van de dwangsom (waardoor hogere dwangsommen sneller verbeurd kunnen worden). Hieronder staan de resultaten van de Pandbrigade over de periode 1 januari 2023 t/m 31 december 2023 weergegeven:

Pagina 19 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Type product Ontvangen overlastmeldingen Controles door toezichthouders

Controles vergunde panden Verzonden waarschuwingsbrieven Verzonden vooraankondigingen Verzonden lasten onder dwangsom Verzonden verbeurdverklaringen Verzonden invorderingsbrieven Beëindigde overtredingen Aanvragen omgevingsvergunning (n.a.v. waarschuwingsbrief) Ontvangen beroepen op overgangsrecht Verleende omgevingsvergunningen kamerbewoning (na 01-062023) Woningen terug naar reguliere woningmarkt

Aantallen 103 102 initiële controles 70 hercontroles 40 x geen overtreding (meer) geconstateerd 7 81 31 10 2 1 20 3 2 31 20

5.2 Toezicht brandveiligheid Brandweer Twente voert de taken uit op het gebied van advisering en toezicht brandveiligheid. De gemeente is als bevoegd gezag (eind)verantwoordelijk voor deze taak en de eventuele bestuursrechtelijke handhaving die hieruit voortvloeit. Brandweer Twente wil, in samenspraak met de Twentse gemeenten, hoogwaardig uitvoering geven aan taken en gezamenlijke projecten op het gebied van advies en toezicht brandveiligheid. Het doel is een relevante bijdrage te leveren aan meer veiligheid en betere naleving in Twente. Advisering brandveiligheid Ruimtelijke veiligheid Onderdeel

Positief advies

Bereikbaarheid bluswater Milieu Ontbrandingstoestemming Externe veiligheid Omgevingsplan Totaal Figuur 9. Advisering ruimtelijke veiligheid

6 3 0 1 15

Negatief advies 1 0 0 0 0

Geen advies 3 0 0 0 1

Buiten behandeling 0 4 0 0 1

Totaal 10 7 0 1 17 35

Pagina 20 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Bouwen en brandveiligheid gebruik Onderdeel

Positief advies

Omgevingsvergunning 47 activiteit bouwen Bouwen- geen gebouw zijnde 4 Omgevingsvergunning – 31 activiteit brandveilig gebruik Installaties 13 Ontruimingsplan 0 Totaal Figuur 10. Advisering bouwen en brandveilig gebruik

Negatief advies 35

Positief onder voorwaarden 19

Geen advies

Totaal

17

118

0 9

0 0

1 3

5 43

8 1

1 0

7 0

29 1 196

De positieve effecten van tijdig vooroverleg blijven merkbaar. Dit is ook terug zien bij de verschillende omgevingstafel pilots, waarbij integraal adviseren eenvoudiger wordt omdat alle ketenpartners gelijktijdig aan tafel zitten. Ervaring is dat integraal adviseren aan de voorkant meer tijd kost maar dit positief bijdraagt aan de vergunningstermijnen. Daarnaast zijn er effecten merkbaar van de gewijzigde regelgeving ten aanzien van het aspect veilig vluchten zoals het verplicht aanbrengen van vrijloopdeurdrangers en voorkomen van ook koude rookverspreiding. Aanvragers, architecten en adviesbureaus hebben tijd nodig om dit implementeren in de aanvragen. Regelmatig ontbreken er gegevens en hierdoor heeft de brandweer afgelopen half jaar vaker negatief moeten adviseren. Rondom de opvang van vluchtelingen (o.a. Oekraïne) en statushouders is er vanuit advies en toezicht samen opgetrokken met regionale werkgroep om tijdelijke locaties te beoordelen op brandveiligheid om zo opvang mogelijk te maken in locaties die oorspronkelijk niet zijn beoogd als logies/woonfuncties. Verder valt op dat aanvullend advies en/of maatregelen nodig zijn indien er gekozen wordt voor alternatieve bouwmethoden, zoals Cross Laminated Timber (CLT) en unitbouw, en bij verduurzamingsoplossingen. Een tijdig vooroverleg blijft hierbij van groot belang. Evenementen Soort evenement A B C

Positief advies 7 8 0

Negatief advies 5 7 0

Totaal

Positief onder voorwaarden 0 1 1

Algemene regels 3 5 0

Geen advies 0 3 0

Totaal 15 24 1

40

Figuur 11. Advisering over evenementen In 2023 hebben we onze adviezen, bij vergunningaanvragen voor evenementen die niet voldeden aan wet- en regelgeving, krachtiger aangezet door concrete aandachtspunten op te nemen in de adviesbrief. In de cijfers is te zien dat hierdoor vaker negatief/niet akkoord als resultaat naar voren komt. We merken dat het hierdoor duidelijker is dat een evenement nog onvoldoende veilig is. De boodschap is scherper waardoor we meer impact hebben. Door structurele overleggen en korte communicatielijnen houden we intensief contact met de gemeente als vergunningverlener en evenementenorganisatoren. Hierdoor zijn we steeds vaker voor de start van het vergunningstraject al betrokken bij het vergunningverleningsproces. Dit resulteert in een groot aantal adviezen waarbij het niet meer nodig bleek een adviesbrief te schijven (advies zonder brief).

Pagina 21 van 41 Jaarverslag VTH 2023

Het intensieve contact tussen brandweer, organisatoren maar ook andere (hulp)diensten stelt ons ook in staat om direct en op maat te adviseren. Sinds 2023 zitten brandweer en gemeente structureel, iedere twee weken, aan tafel. Hierdoor zijn er kortere lijntjes en snellere afstemming. Dit jaar zijn er enkele nieuwe evenementen bijgekomen, waaronder een Cevenement: Almelo Open Air. Toezicht brandveiligheid De belangrijkste kerntaken van Brandweer Twente op het gebied van toezicht zijn: - Periodieke / reguliere controles brandveilig gebruik; - Toezicht brandveiligheid tijdens de bouw; - Controles (brand)veiligheid bij evenementen. Daarnaast behoren tot de taken op het gebied van brandveiligheid: - Begeleiden van juridische handhavingstrajecten, waarbij de brandweer optreedt als inhoudelijk adviseur; - Kennisplatform ten aanzien van nieuwe ontwikkelingen op landelijk en/of regionaal niveau; - Deelname aan multidisciplinaire/ integrale acties in het kader van het voorkomen en tegengaan van ondermijning; - Verzoeken van burgers en bedrijven verwerken. Controles brandveilig gebruik Thema Logies Onderwijs en KDV Zorg Kamerverhuur Publiekstoegankelijk Totaal Figuur 12. Controles op brandveiligheid. Overige controles Soort Realisatie Evenementen Ad hoc Integraal (GUSTOS) Totaal

Prognose 8 50 66 25 0 149

Gerealiseerd 8 49 54 18 28 166

Naleefgedrag 63% 75% 69% 41% -

Gerealiseerd 22 9 14 19 64

Figuur 13. Overige controles brandveiligheid

De planning van de gemeente Almelo voor 2023 bestond uit 149 te controleren objecten. De periode waarin deze controles uitgevoerd zijn liep van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2023. In totaal zijn er in deze periode 166 objecten gecontroleerd. Het naleefgedrag is binnen alle thema’s ongeveer gelijk aan voorgaande jaren. De gebreken hebben vooral betrekking op de brandcompartimentering (50%) en het onderhoud van installaties (35%). Verder zijn er door Brandweer Twente geen bijzonderheden geconstateerd. In het laatste kwartaal van 2023 is projectmatig toezicht gehouden bij ruim 300 woongebouwen in Twente waaronder 28 in Almelo. Het doel van deze controles was: • Gebouwbeheerders bewuster maken van brandveiligheid; • Vluchtveiligheid in algemene ruimtes verbeteren; • Repressief optreden voor hulpdiensten verbeteren.

Pagina 22 van 41 Jaarverslag VTH 2023

De top 3 van de meest geconstateerde gebreken was: 1. Het hebben van goederen met een verhoogd brandrisico in de gemeenschappelijke vluchtroutes (36%) 2. Mankementen aan de brandscheiding tussen woningen en andere gebruiksfuncties (Bergingen, garage, winkels etc.) (20%) 3. Mankementen aan de brandscheiding tussen woningen en de gemeenschappelijke vluchtroute (15%) Over het algemeen bleef de impact van deze gebreken beperkt. Naast deze controles heeft Brandweer Twente relaties opgebouwd met diverse woningcorporaties binnen de regio. Daarbij is er informatie uitgewisseld over het brandveilig beheren van woongebouwen en zijn er samenwerkingsverbanden gestart om de brandveiligheid van het woningbestand (gestapelde bouw) te verbeteren. Ook hebben bewoners daarbij voorlichting gekregen over de aangebrachte wijzigingen en zijn zij gestimuleerd om brandveilig gedrag te vertonen.

Pagina 23 van 41 Jaarverslag VTH 2023

5.3 Toezicht APV en Bijzondere wetten Ontwikkelingen In de afgelopen jaren is de behoefte aan flexibele toezicht- en handhavingscapaciteit sterk gegroeid. Dit betekent dat er meer controles worden uitgevoerd gericht op de beïnvloeding van normgedrag van inwoners en organisaties zodat wet- en regelgeving worden nageleefd. De boa’s van de gemeente Almelo zijn meer integraal en wijkgerichte gaan werken, zodat het contact met inwoners en ondernemers toeneemt en waarbij er meer aandacht ontstaat voor het gesprek en gastheerschap. De integrale wijkboa is gekoppeld aan de wijkregisseur en wijkagent. Waarbij het streven is de wijkboa zichtbaarder te laten worden in de openbare ruimte. Ook is er ingezet om de verbinding tussen veiligheid en het cluster toezicht en handhaving te verstevigen, waardoor de effectiviteit van het veiligheidsbeleid toeneemt. Door taakdifferentiatie en het werken met taakaccentkaarten wordt gewerkt aan aan de professionalisering van het cluster toezicht en handhaving waarbij er ook nadrukkelijk aandacht is voor persoonlijke ontwikkeling, zoals communicatie en het vakbekwaam blijven.