3 Ontwikkelvisie Almelo Centraal

Gemeente Almelo

Raadsbrief ter informatie

Postadres: Gemeente Almelo Postbus 5100 7600 GC Almelo

Aan de raad van de gemeente Almelo

Bijlage 1

Doorkiesnummer 0546-541111

Behandeld door R. Lautenbach

Datum 12 september 2023

Onderwerp Ontwikkelvisie Almelo Centraal

Geachte leden van de raad, De Spoorzone in Almelo is een prioritaire gebiedsontwikkeling en onderdeel van de woondeal tussen Rijk, provincie en gemeente. In opdracht van u als gemeenteraad en in samenspraak met vele stakeholders is voor het gebied een ontwikkelvisie opgesteld. Het college heeft besloten om in te stemmen met het ontwerp van de ontwikkelvisie Almelo Centraal en inspraak te vragen op het ontwerp.

Korte toelichting ontwikkelvisie Samen met inwoners, ondernemers, ontwikkelaars en maatschappelijke partners is de afgelopen maanden samengewerkt aan deze visie. Hiermee wordt de basis gelegd voor het realiseren van 1.000 nieuwe woningen, hightech en cultuur rondom een vernieuwd station (kernwaarde Intens). Met daarbinnen een woning voor elke beurs (kernwaarde Divers). En dat in een gebied dat draait om stedelijk leven met het landschap om de hoek (kernwaarde Grenzeloos). De visie is opgebouwd uit drie deelgebieden (Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden) en drie stadsprojecten (Kanaalpark, Intercityknoop en Laan van de Hoop). Met deze visie kan Almelo de komende jaren sturen op de gewenste kwaliteit van de herontwikkeling van de Spoorzone. Ook is een uitvoeringsstrategie uitgewerkt met als doel om samen de ambities uit de ontwikkelvisie te realiseren. Na afloop van de inspraakperiode, die loopt van 20 september tot 1 november, wordt een inspraaknota opgesteld en wordt de definitieve ontwikkelvisie Almelo Centraal opgemaakt. De definitieve ontwikkelvisie wordt samen met de inspraaknota ter besluitvorming aan het college en de gemeenteraad aangeboden. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,

J. Dijkstra

Pagina 1 van 1 Raad - 2307883

A.J. Gerritsen

Ontwikkelvisie Spoorzone Almelo

Almelo Centraal Welkom in de verrassing van Twente

INHOUDSOPGAVE

Titel

Ontwikkelvisie Spoorzone Almelo ALMELO CENTRAAL

01

ontwikkelconcept

07

introductie

13

kernwaarde Intens

19

kernwaarde Divers

25

kernwaarde Grenzeloos

31

ontwikkelkader

Status ontwerpversie

Welkom in de verrassing van Twente Stedelijkheid rond een vernieuwd station Een nieuwe woning voor elke beurs Leven in de Waterstad van Twente

Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de concept Ontwikkelvisie Almelo Centraal

Datum 5 september 2023

In opdracht van

Almelo Centraal

Gemeente Almelo

Ontwikkelgebieden en stadsprojecten 32

ontwikkelgebied Westerdok

34

ontwikkelgebied Achter de Molen

36

ontwikkelgebied Kerkelanden

Samen met

provincie Overijssel, ProRail, NS, Arriva, Keolis, Waterschap Vechtstromen,

38

stadsproject Intercityknoop Almelo

woningcorporaties Beter Wonen en Sint Joseph, diverse marktpartijen en vele

40

stadsproject Laan van De Hoop

bewoners en organisaties uit Almelo

42

stadsproject Kanaalpark

Powered by

WeLoveTheCity en Werkatelier Almelo Centraal

Meer weten?

ALMELOCENTRAAL@ALMELO.NL

45

ontwikkelstrategie, participatie en uitvoering

Samen aan de slag

ONTWIKKELCONCEPT

‘Het station is de belangrijkste entree van je stad. Daar wil je laten zien wat jouw stad écht bijzonder maakt. Waar je wordt gegrepen door de gastvrije vibe en besluit om langer te blijven. Want Almelo heeft veel te bieden wat vraagt om ontdekt te worden.’

Almelo Centraal Spoorzone Almelo ligt centraal in de stad. Middenin het gebied vind je het intercitystation, één van de belangrijkste knooppunten in het spoornetwerk van Oost-Nederland. �et station wordt het middelpunt van een intens, divers en grenzeloos stuk stad dat verbindt en waar een groot deel van onze woningbouwopgave gerealiseerd wordt. Almelo Centraal is één van de grootste spoorzones

hebben met elkaar gemeen dat er volop ruimte is om de

in Nederland. Het gebied bestaat uit het station met

bestaande kwaliteit te verbeteren en nieuwe woningen,

drie aangrenzende ontwikkelgebieden: Westerdok,

werkruimtes en voorzieningen toe te voegen. De vraag

Achter de Molen en Kerkelanden. Elk gebied heeft

is er. De Almelose economie groeit razendsnel. Dat

z’n eigen geschiedenis, karakter en mogelijkheden.

komt vooral door de aanleg van het XL Businesspark

Westerdok ligt tussen de historische binnenstad en

en de geplande uitbreiding voor hightechbedrijven,

het verrassende Indië. Achter de Molen is onderdeel

maakindustrie en logistiek. Nieuwe medewerkers komen

van het Nieuwstraatkwartier met zijn molen De Hoop

niet alleen uit Almelo, maar steeds vaker ook van buiten.

en een mix van bewoners en bedrijven. Kerkelanden

Die zijn relatief jong, internationaal georiënteerd en

grenst direct aan het station, reden voor het ROC van

zoeken een betaalbare plek om te wonen in een levendig

Twente (‘Ontdek wat bij jou past’) om zich juist hier te

gebied met een gevarieerd cultureel aanbod. Woon

vestigen. Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden

en werk je in Almelo Centraal, dan zit je op een paar minuten lopen van het intercitystation en de gezellige binnenstad. En er is meer. Het gebied ligt niet alleen centraal in het spoornetwerk, maar is ook een schakel in de Waterstad die Almelo is. Kom je na een dag hard werken thuis, dan is het heerlijk wandelen en joggen langs de Almelose Aa, suppen in de jachthaven en kanoën over de prachtige kanalen die in het hart van de stad samenkomen.

Aan de ene kant de drukte van een diverse stedelijke cultuur. Aan de andere kant het jezelf opladen in de natuur. Juist dit maakt het wonen, werken en leven in Almelo Centraal zo aantrekkelijk. 4

01

Groningen

RANDSTAD - TWENTE NAAR BERLIJN

Veendam ZWOLLE-TWENTE-MÜNSTER

Huidige en nieuwe spoorverbindingen komen in Almelo samen Emmen Coevorden Zwolle CS Amsterdam CS

Apeldoorn

Deventer

Amersfoort

Schiphol Airport

Almelo Hengelo

Osnabrück Hbf

Berlin Hbf

Enschede

Randstad - Twente naar Berlijn

Utrecht CS

Zwolle-Twente-Münster

Münster Hbf

Nedersaksenlijn

De Ontwikkelvisie Almelo Centraal is gebaseerd op drie kernwaarden. De kernwaarden Intens, Divers en Grenzeloos weerspiegelen het samenspel van stad en landschap, drukte en rust, ondernemerschap en je thuis voelen. kernwaarde

kernwaarde

Divers

ontwikkelgebieden zijn Westerdok, Achter de Molen

binnen? Door de oevers van de Almelose Aa, het Kanaal

en Kerkelanden. De aanpak is op maat en verschilt per

Almelo-de Haandrik en het Kanaal Almelo-Nordhorn te

gebied. Zo wordt ingespeeld op het specifieke karakter,

vergroenen. Zo versterk je het groenblauwe netwerk

de mogelijkheden en knelpunten in het gebied, het

voor bewoners die in de stad en toch buiten willen zijn.

tempo van ontwikkeling en de maatschappelijke en

Voor werkers die tijdens de break even lekker gaan

commerciële partners die daaraan willen bijdragen. De

wandelen. Voor toeristen die hier hun ontdekkingstocht

stadsprojecten zijn Intercityknoop Almelo, Laan van De

beginnen. En het mooie is: meer groen is ook goed voor

Hoop en Kanaalpark. Het zijn de gebiedsoverstijgende

de biodiversiteit, klimaatadaptatie en het verminderen

opgaves op het gebied van duurzame mobiliteit,

van hittestress. Dit noemen wij de kernwaarde

stedelijke vernieuwing en een groene openbare

Grenzeloos.

ruimte die het niveau van een enkel ontwikkelgebied

!

overstijgen. En waarin de kernwaarden Intens, Divers en

Stedelijk leven met het landschap om de hoek in de Waterstad van Twente.

De Ontwikkelvisie Almelo Centraal is ambitieus en

Grenzeloos doorklinken.

De eerste resultaten in de

realistisch. De visie biedt een perspectief dat stap

ontwikkelgebieden zijn vanaf 2026

voor stap kan worden gerealiseerd. We zijn ons er

zichtbaar. De gebiedsoverstijgende

van bewust dat binnenstedelijke transformaties om

stadsprojecten hebben soms wat meer

Almelo Centraal is in zijn huidige vorm niet gemengd.

een lange adem vragen. De visie is praktisch uitgewerkt

In bepaalde gebieden wordt bijna alleen maar gewerkt

in drie ontwikkelgebieden en drie stadsprojecten. De

tijd nodig.

en in andere gebieden wonen vooral mensen met een kleine beurs. De ontwikkeling van Westerdok, Achter de

Intens

Molen en Kerkelanden biedt de kans om deze buurten juist wel divers te maken. Er komt een evenwichtige mix van sociale, middeldure en vrije sectorwoningen én een

als gevolg dat er te weinig mensen op straat zijn en de

mix van wonen, werken en andere functies die het leven

levendigheid ontbreekt. Elk nadeel heeft z’n voordeel

in een stad de moeite waard maken. Dat biedt keuze.

want er is ruimte. Ruimte voor een vernieuwd station

Voor nieuwe medewerkers van Almelose bedrijven

dat een nóg belangrijker knooppunt in het spoornetwerk

die levendigheid zoeken. Voor Almeloërs die dichtbij

van Oost-Nederland wordt. Ruimte voor een kickstart

het station en de binnenstad willen wonen. En voor

met minimaal 1.000 woningen en 15.000 tot 25.000

huidige bewoners in Westerdok, Achter de Molen en

m2 kantoren, hightech, cultuur en leisure. En ruimte

Kerkelanden met een verhuiswens. Zo wordt een breed

voor extra verbindingen tussen de voor- en achterkant

publiek bediend. Dit noemen wij de kernwaarde Divers.

van het spoor die de fysieke en sociale samenhang

!

vergroten. Deze combinatie van meer station, meer programma en meer samenhang creëert meer stedelijke intensiteit, levendigheid en interactie. Dit noemen wij de kernwaarde Intens.

02

laten zien. Maar hoe trek je het landschap verder naar

doorzettingsvermogen, koers houden, investeringen en

Almelo Centraal is in zijn huidige vorm tamelijk leeg met

!

NEDERSAKSENLIJN

1.000 nieuwe woningen, hightech en cultuur rond een vernieuwd intercitystation.

Een nieuwe woning voor elke beurs in Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden.

kernwaarde

Grenzeloos

Almelo Centraal is in zijn huidige vorm bijna helemaal verhard. Best raar, want Almelo is een supergroene stad en dat wil je aan iedereen die op het station aankomt

Het stationsgebied als ontmoetingsplek aan het water (King’s Cross, Londen)

03

Impressie

Almelo Centraal De Ontwikkelvisie bestaat uit drie ontwikkelgebieden en drie stadsprojecten. De ontwikkelgebieden zijn Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden. De gebiedsoverstijgende Ontwikkelgebied

Westerdok

stadsprojecten zijn Intercityknoop Almelo, Laan van De Hoop en Kanaalpark.

Stadsproject

Kanaalpark Stadsproject Stadsproject

Intercityknoop Almelo

Laan van De Hoop

Ontwikkelgebied

Achter de Molen

Ontwikkelgebied

Kerkelanden

04

05

N

INTRODUCTIE

Kanaal Almelo-Nordhorn

Kanaal Almelo-de Haandrik Indië

Cafe Klein Scheveningen

‘t Eiland

Jachthaven

Stadhuis

Stationsgebouw Twenthe Centrum

zich in zogenaamde prioritaire gebieden. Almelo Centraal is zo’n prioritair gebied. werken en voorzieningen gecreëerd en de ruimtelijke kwaliteit verbeterd. Almelo Centraal is maar liefst 60 hectare groot. Hier

oude textielfabriek die wordt getransformeerd tot een

stonden ooit textielfabrieken die inmiddels allemaal

sfeervolle stadswijk bij de haven met 600 woningen en

verdwenen zijn. Toch is het geen leeg niemandsland. Er

40.000 m2 werken. Tussen het station en de binnenstad

wonen mensen, de meeste met plezier. Ondernemers

staat ons superduurzame stadhuis. Het ROC van Twente

runnen er hun bedrijf. Reizigers pakken er de intercity

heeft de westkant van het station tot leven gewekt.

naar Enschede, Utrecht of Schiphol Airport. Het aantal

Aan de oostkant komt de nieuwe rechtbank. En kijk je

woningen en bedrijven is echter relatief klein, de

iets verder, dan zie je de nieuwe moskee van de Turkse

bebouwingsdichtheid laag. Het gebied leent zich daarom

gemeenschap in aanbouw.

goed voor verdichting met een stedelijk programma

Hofkeshuis ROC van Twente

Wierdensestraat

Almelo heeft haar dynamiek hervonden. De ontwikkeling van de stad concentreert Hier wordt een groot deel van de woningbouwopgave gerealiseerd, ruimte voor

ed Huize A l

elo

Leger des Heils

o dg

m

La n

Westerdokstraat

Welkom in de verrassing van Twente

waar behoefte aan is. Een spannend voorproefje van wat

We gaan steeds bewuster om met ons

je elders in de stad te wachten staat!

erfgoed. Neem bijvoorbeeld eens een

Altijd wat te doen

kijkje op Indië, de oude textielfabriek

Almelo heeft zichzelf opnieuw uitgevonden. Het

aan het water die is getransformeerd

Binnenstad De eerste moskee Egbert ten Catepark

De nieuwe moskee

bedrijfsleven boomt, is innovatief en naarstig op zoek Cogas

naar nieuwe medewerkers uit binnen- en buitenland. De

tot een stadswijk voor wonen, werken

binnenstad pakt z’n functie als centrum van Noordwest-

en vertier aan het water.

Twente weer terug. De evenementenkalender is lo

o

K rin

g

gevarieerd en steeds beter gevuld. Inspirerende makers o p Al m el

Almelose Aa

prikkelen de verbeelding met kunst, cultuur en historisch erfgoed. Het fijnmazige stelsel van waterwegen wordt stap voor stap bevaarbaar gemaakt. En zeg nou zelf: waar in Nederland vind je zulke weelderige landgoederen

Molen De Hoop

De Gevoelskaart van Almelo Centraal 06

Nieuwstraatkwartier

Sterke stad in balans De ruimtelijk-programmatische visie ‘Sterke stad in balans’ (2022) geeft richting aan de doorontwikkeling van het gebied:

op 10 minuten lopen van het station.

‘De spoorzone is kansrijk. Door de verschillende

We zijn al begonnen

kan er een nieuw stadsdeel ontstaan dat complementair

Deze hervonden dynamiek tekent zich ook rond het station af. Ten noorden van het gebied ligt Indië, een

deelgebieden en initiatieven in samenhang te beschouwen is aan de vele laagbouwmilieus in de stad. Een gebied dat zich kenmerkt door reuring, stedelijkheid, interactie en 07

resultaat is nog geen concreet plan, maar een marsroute van onderzoek, overleg en besluitvorming om tot een vernieuwd station te komen.

verschillende soorten mensen. En je

kernwaarde Divers

kunt er meer doen dan wonen alleen.

Een nieuwe woning voor elke beurs in Westerdok, Achter

Werken, een koffie pakken, sporten of

de Molen en Kerkelanden. De gemeente heeft samen met woningcorporaties

Expertconferentie over stedelijke ontwikkeling, onderwijs, economie en cultuur.

In gemengde wijken wonen

even een concertje doen. Organisch

Beter Wonen en Sint Joseph, ontwikkelaars en het

gegroeide wijken als Westerdok en

bedrijfsleven het woningbouwprogramma afgesproken.

Achter de Molen hebben dat van nature

Conclusie: de nieuwbouw in Almelo Centraal zou uit een mix van sociale, middeldure en vrije sectorwoningen

al in zich.

moeten bestaan. Zo stimuleer je doorstroming en diversiteit. Door in hogere dichtheden te bouwen, zowel

Regionale Stedelijke Investeringsagenda (RSIA)

gestapeld als compacte laagbouw, kan de spoorzone een

De Ontwikkelvisie Almelo Centraal is een bouwsteen

aantrekkelijke plek worden voor nieuwe doelgroepen,

voor de Regionale Stedelijke Investeringsagenda

lokale starters en bewoners die graag een stap in hun

Hoogstedelijk Twente 2050 waarmee invulling wordt

wooncarrière willen zetten. Door dichtbij het station te

gegeven aan de beleidsdoelstelling Sterke steden en

bouwen wordt het OV-gebruik gestimuleerd. En door te

regio’s uit de Uitvoeringsagenda van de Nationale

mengen wordt het mogelijk om ook het werken en de

Omgevingsvisie (NOVI). In de Uitvoeringsagenda

voorzieningen hier een plek te geven.’

vormt onze hightechregio een uitloper van het

ontstaat er in bestaande wijken met veel sociale huur ruimte om voor middengroepen te bouwen. Gemengde spoorzone, gemengde stad!

Stedelijke Netwerk Nederland waarin de richting Ontwikkelvisie Almelo Centraal

van de verstedelijking wordt gekoppeld aan die

In het kader van de Uitvoeringsagenda

van de ontwikkeling van (OV-)infrastructuur. Het

Stadsontwikkeling heeft de gemeente het initiatief

intercitystation Almelo is een knooppunt binnen het

genomen om een Ontwikkelvisie voor de hele spoorzone

netwerk, dé plek voor een samenhangende aanpak van

op te stellen. Deze Ontwikkelvisie Almelo Centraal is een

wonen, werken, mobiliteit, gezondheid, veiligheid en

uitnodiging aan onze partners om in de toekomst van

leefomgevingskwaliteit.

onze stad te investeren. In de Ontwikkelvisie worden onder meer de kansen op het gebied van woningbouw,

Een Ontwikkelvisie met partners

economische ontwikkeling, cultuur, toerisme en

De Ontwikkelvisie Almelo Centraal is in samenspraak met

mobiliteit belicht. Bestaande en nieuwe opgaves en

partners tot stand gekomen.

projecten worden op elkaar afgestemd, zodat die elkaar optimaal versterken. We schenken daarbij ook aandacht aan de opgaves die gemakkelijk tussen wal en schip vallen. Denk daarbij aan het versterken van sociale en fysieke verbindingen tussen de verschillende gebieden ter weerszijden van het spoor. Het vernieuwen van buurten die een nieuw perspectief nodig hebben. En het versnellen van de transitie op het gebied van energie, klimaatadaptatie, een gezonde leefomgeving en duurzame mobiliteit. 08

kernwaarde Intens 1.000 nieuwe woningen, hightech en cultuur rond een vernieuwd intercitystation. De gemeente heeft samen met ProRail, NS, Arriva, Keolis en de provincie Overijssel een zogenaamd handelingsperspectief voor station Almelo opgesteld. Daarin is het huidige functioneren van het station kritisch beoordeeld, zijn toekomstige ontwikkelingen geïnventariseerd en is het ambitieniveau bepaald. Het

Het gesprek verloopt het beste rond een werkmaquette die je mag aanraken.

09

kernwaarde Grenzeloos

21 februari 2023 Achter de Molen

Stedelijk leven met het landschap om de hoek in de

Een hoge opkomst. De aanwezigen stonden niet

Waterstad van Twente.

onwelwillend tegenover de voorgenomen ontwikkeling

De gemeente en het waterschap Vechtstromen zien samen veel kansen om de groenblauwe structuur te versterken om zo de stad klimaatadaptief te maken. De gemeente wil meer natuurlijk groen in de openbare ruimte en recreatieondernemers

van het gebied. Er stonden ook bewoners en bedrijven op die zelf willen herontwikkelen. Dat resulteerde in een reeks constructieve vervolggesprekken rond de werkmaquette in het stadhuis waarin mogelijkheden voor zelfrealisatie zijn besproken.

wijzen op het toeristisch potentieel van water. Dat

7 maart 2023

verklaart de middelen die zijn gereserveerd voor het

Een hoge opkomst. De aanwezigen vertelden over

beter bevaarbaar maken van de kanalen. En voor het

het woonplezier in hun buurtje. De transformatie van

verbreden en vergroenen van de oevers van de Almelose

bedrijfspanden naar een gemengde stadswijk wordt als

Aa, het riviertje dat een steeds belangrijkere rol in het

kans gezien, mits er aandacht is voor een geleidelijke

duurzame waterbeheer vervult.

overgang tussen bestaand en nieuw, voldoende

Westerdok

parkeren en speelgelegenheid, warme architectuur en Participatie Een aantal bewoners uit Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden was zo aardig om de plannenmakers op 16 december 2022 rond te leiden, gevolgd door een fietstocht met geïnteresseerde raadsleden op 21 januari 2023. Deze kennismaking vormde de opmaat voor een drukbezochte expertconferentie op 16 februari 2023. Het gesprek met bewoners is voortgezet tijdens drie informatieavonden in de wijken:

ruimte voor creativiteit. 24 april 2023

Kerkelanden

Een zeer hoge opkomst. De aanwezigen vroegen aandacht voor de leefbaarheid in de wijk en zijn het beu om als de achterkant van het station te worden gezien. Steeds meer woningen vallen in de handen

Almeloërs hangen hun opmerkingen aan de waslijn tijdens het Kort & Krachtig Festival.

van huisjesmelkers en dat baart zorgen. De problemen concentreren zich vooral in een brede strook langs de Parallelweg. 12 mei 2023

Kort & Krachtig Festival

Van grof naar fijn

Tijdens het Kort & Krachtig Festival was de hele stad

In de voorliggende Ontwikkelvisie Almelo Centraal

welkom. Deelnemers fietsten tussen verschillende

staat de hoofdlijn van de gebiedsontwikkeling. Deze

locaties om te ervaren hoe groot en gevarieerd het

hoofdlijn is per deelgebied uitgewerkt in een menukaart

gebied is. Menigeen wilde dan ook weten: ‘Kan Almelo

met randvoorwaarden voor onder andere programma,

een gebiedsontwikkeling met deze omvang aan

stedenbouw, groen, duurzaamheid en mobiliteit. Dat

en, zo ja, waar gaan we beginnen?’ Ook vroegen zij

is ook voor de gebiedsoverstijgende stadsprojecten

aandacht voor het behoud van de menselijke maat, de

gedaan. De gemeente wil deze randvoorwaarden samen

leefbaarheid rond het spoor, voldoende groen dichtbij

met partners uitwerken tot realisatieplannen. In het

huis, betaalbaarheid en erfgoed. Na afloop werd rond

laatste hoofdstuk met de titel: ‘Ontwikkelstrategie:

de werkmaquette nagepraat. Dergelijke gesprekken

Samen aan de slag’ wordt uitgelegd hoe we dat gaan

zijn waardevol. Dat bleek ook tijdens de tweewekelijkse

doen.

ateliersessies op het stadhuis die inmiddels door meer dan 100 bewoners, ondernemers, grondeigenaren en andere partners zijn bezocht. De Dijkstraat ligt perfect bij het station maar de leefbaarheid staat onder druk.

10

11

en de provincie Overijssel een handelingsperspectief voor station Almelo opgesteld. Het opstellen van een handelingsperspectief is een door ProRail en NS ontwikkelde systematiek. Daarin wordt het functioneren van het bestaande station beoordeeld. Vervolgens wordt bekeken welke onderdelen van het station moeten worden aangepast om aan huidige en toekomstige eisen te voldoen. In het opgestelde handelingsperspectief is de huidige positie van het station in het regionale en landelijke spoornetwerk als ‘goed’ gewaardeerd. Dat de trein naar Berlijn hier binnenkort niet meer stopt, doet daar weinig aan af. De score op andere aspecten is veel lager: 2 tot 3 op een schaal van 5, terwijl een Plusstation zoals Almelo volgens ProRail en NS minimaal een 3,5 moet halen. Het enkele eilandperron kan de dienstregeling nauwelijks aan. Treinen met dezelfde bestemming vertrekken op verschillende momenten van de dag vanaf steeds weer een andere plek. Het perron is bovendien te smal, een probleem dat zich vooral ter hoogte van de lift doet voelen. De voetgangerstunnel bevindt zich aan het uiteinde van het perron, waardoor de looplijnen lang zijn. Het tunneltje fungeert bovendien als openbare verbinding tussen de oost- en westzijde van het station, zodat geen poortjes kunnen worden geplaatst. Dat geeft problemen op het gebied van beheer en sociale veiligheid. De lange looplijn

KERNWAARDE INTENS

De gemeente heeft samen met ProRail, NS, Arriva, Keolis

Stedelijkheid rond een vernieuwd station Station Almelo is een Plusstation. Plusstations zijn intercitystations met 10.000 tot 25.000 reizigers per dag. Het is het op één na drukste station van Twente en één van de drukste in Oost-Nederland. Wordt Almelo Centraal ontwikkeld, dan moet rekening worden gehouden met een uitbreiding van het station. Stationsgebieden zijn uitgegroeid tot de belangrijkste

zo uniek. Die liggen in de tweede schil, net buiten

binnenstedelijke ontwikkellocaties in Nederland. Het zijn

het primaire stationsgebied. Je kunt daar tamelijk

allang geen plekken meer waar je alleen maar gehaast

ongehinderd met de ontwikkeling van een levendig

de trein pakt. Integendeel, de goede bereikbaarheid

stedelijk gebied beginnen, om het vervolgens langzaam

en nabijheid van de binnenstad maken stations tot een

en gefaseerd richting de Intercityknoop te laten

stedelijke hotspot voor wonen, werken, cultuur en

uitgroeien. De gemeente heeft daarbij al langer de wens

voorzieningen. En daar komt in Almelo ook nog eens de

om de gebieden aan weerszijden van het spoor beter

ligging aan het water bij!

met elkaar te verbinden. De huidige voetgangerstunnel

maakt de overstap van de trein op de bus een hele onderneming. De park & ride is

Je kunt rond station Almelo een eerste en tweede

nog verder lopen. Voor fietsers tussen de oost- en westkant van het station zit er niets

schil onderscheiden. De eerste schil is het primaire

anders op dan omfietsen of met de fiets aan de hand door het tunneltje te lopen. De

stationsgebied rond het bestaande stationsgebouw van

stationsomgeving is niet voetgangersvriendelijk en de route naar de nabijgelegen

architect Koen van der Gaast dat een Rijksmonument

binnenstad onduidelijk. De omgevingskwaliteit wordt matig gewaardeerd. Conclusie:

is. Het functioneren van het station voldoet niet aan de

het station voldoet op veel onderdelen niet aan de huidige eisen en is niet klaar

kwaliteitseisen van een Plusstation. Daarnaast kan het

voor de toekomst. En dat terwijl er grote veranderingen in het spoornetwerk

station toekomstige ontwikkelingen op het spoor niet

aanstaande zijn. Het Rijk en de regio werken aan de lijn Zwolle-Twente-Münster en de

opvangen. Het vernieuwen van deze ‘Intercityknoop’

Nedersaksenlijn die op station Almelo samenkomen. Ook het goederenvervoer neemt

is nodig en biedt kansen voor een uitbreiding van

toe. In het kader van de Pilot Robuust Basisnet Spoor zijn aanbevelingen gedaan om

de dienstregeling, verbetering van de overstap en

eventuele gevolgen voor externe veiligheid en trillingen in te perken. Kortom, het is

vergroting van de veiligheid. Het maakt Almelo Centraal

de uitdaging om een toekomstige capaciteitsuitbreiding op het spoor te combineren

tot een nog aantrekkelijkere plek om te wonen en te

met het oplossen van de huidige tekortkomingen in het station en in de wijken daar

werken. Omgekeerd zorgen deze nieuwe functies voor

omheen. De spoorse partijen, gemeente en provincie willen daarom als vervolgstap

meer levendigheid en meer reizigers. Dat komt het

een integrale studie naar emplacement, tunnel, perrons en stationsomgeving

draagvlak van het station ten goede.

uitvoeren. In deze studie willen de partijen gezamenlijk verschillende opties wegen met als doel om samen toe te werken naar de noodzakelijke korte termijn en lange termijn investeringen.

tussen de Wierdensestraat en de Aalderinkssingel, een afstand van bijna 1,5 kilometer. Een nieuwe, westelijk

Er is een maar. Het ingrijpend vernieuwen van een station kost in de regel veel tijd. En je zou nu al met de verdichting en verstedelijking rond het station willen beginnen. Dat maakt Westerdok en Achter de Molen

12

onder het station is de enige verbinding in het gebied

Het monumentale stationsgebouw

13

Een beter gebruik van de eerste ring (50km) ontlast

N

Almelo Centraal.

gelegen verbinding in de vorm van een tunnel of brug

kantoren, hightech, cultuur en leisure. Zo’n robuust

(‘passerelle’) is nodig om het langzaam verkeersnetwerk

stedelijk programma bevordert het gebruik van het

in dit centrale deel van de stad fijnmaziger te maken.

station en de attractiviteit, levendigheid en het gevoel

De auto is in het gebied nu alom aanwezig. Dat gaat

van veiligheid in de stationsomgeving.

ten koste van de verblijfskwaliteit en maakt dat je na aankomst op het station zo snel mogelijk weg wilt. De verblijfskwaliteit in de openbare ruimte moet omhoog. De verbetering van het langzaam verkeersnetwerk en

Een nieuwe fietsbrug

de kwaliteitsimpuls in het openbaar vervoer zou daarom

naar Indië.

moeten worden gecombineerd met een lagere snelheid voor de auto en het hanteren van een parkeernorm die past bij het autobezit van de doelgroepen die hier wonen en werken. Het parkeren zal in de toekomst vooral in collectieve voorzieningen gebeuren. Zo liggen Henri Dunantstraat hoofdontsluiting Westerdok.

er kansen om de bestaande parkeerhub bij het station uit te breiden en veel beter te benutten, ook voor dubbelgebruik. Dit schept ruimte op straat voor lopen, ontmoeten, spelen en verblijven. De ontwikkelprincipes voor de kernwaarde Intens zijn

Een nieuwe Intercityknoop met twee voorkanten.

daarom als volgt: Stadskade, stadsblok en binnenstad

ontwikkelprincipe

Een nieuwe intercityknoop Met de ontwikkeling van Almelo Centraal wordt voorgesorteerd op een vernieuwd station dat voldoet aan de huidige eisen en klaar is voor de toekomst. Deze nieuwe ‘intercityknoop’ is in staat om een uitbreiding van het spoornetwerk in Oost-Nederland, een intensivering van de dienstregeling en een groeiende reizigersstroom op te vangen. De Intercityknoop wordt gekenmerkt door een comfortabele overstap tussen trein, bus, fiets en (deel)auto. De looplijnen zijn kort. De stationsomgeving is levendig en in alle opzichten veilig en klimaatrobuust.

LEGENDA Intercityknoop Almelo (1e schil) ontwikkelgebieden (2e schil) fijnmazig netwerk 30km 50km

Fijnmazige ontsluiting Achter de Molen.

ontwikkelprincipe

1.000 nieuwe woningen, hightech en cultuur In de ontwikkelgebieden Westerdok en Achter de Molen wordt een mix van wonen, werken en voorzieningen gerealiseerd. Deze kickstart in de 2e schil bestaat uit

De Intensiteitskaart van Almelo Centraal 14

minimaal 1.000 woningen en 15.000 tot 25.000 m2

Later, als het plan voor de Intercityknoop is uitgekristalliseerd, ontstaan er ook ontwikkelkansen dichterbij het station. Een verdubbeling van het programma behoort dan tot de mogelijkheden. Deze kansen liggen in eerste instantie vooral aan de westzijde, het gebied dat we Kerkelanden Centrum noemen. In een later stadium kan ook de ontwikkeling van het emplacement tussen spoor en kanaal in beeld komen. ontwikkelprincipe

Extra oost-westverbinding De nieuwe loop- en fietsverbinding onder (‘tunnel’) of over (‘passerelle’) het spoor vormt een integraal onderdeel van het plan. Deze verbinding overbrugt de fysieke en sociale scheiding in de stad en creëert een station met twee voorkanten. De oostelijke voorkant richt zich op de haven. Vanaf daar loop je langs het water naar de binnenstad of fiets je over een nieuwe brug naar Indië. De westelijke voorkant geeft de vernieuwing van Kerkelanden een boost. ontwikkelprincipe

Ruimte voor de voetganger Almelo Centraal wordt ingericht volgens het STOMPprincipe: Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, ‘Mobility as a service’ en dan de Privéauto. Vooral de voetganger heeft meer ruimte nodig. Die wil zich niet alleen veilig kunnen verplaatsen, maar heeft ook behoefte aan echte verblijfsplekken waar je elkaar ontmoet. De auto blijft in het gebied, maar doorgaand verkeer wordt gestimuleerd om de perfecte singelstructuur van Almelo te gebruiken. Voor woningbouw gelden parkeernormen die bij de stedelijke doelgroepen passen. De bestaande Park & Ride wordt een multifunctionele mobiliteitshub met oplaadpunten, deelvervoer, parkeren voor het openbaar vervoer en bezoekers van Westerdok. 15

Stadsproject Almelo Centraal

Intercityknoop Almelo Veel stations hebben een voorkant en een achterkant. Zo ook Almelo. Een nieuwe verbinding over of onder het spoor helpt om die tweedeling te slechten. Het beeld op deze bladzijde geeft een eerste indruk van een passerelle over het spoor. Het is geïnspireerd op de Paleisbrug uit Den Bosch. Want dat is veel meer dan een kale verbinding. Het is een plek om te verblijven.

16

17

Wonen en Sint Joseph, ontwikkelaars en het bedrijfsleven het woningbouwprogramma voor Almelo Centraal afgesproken. De gemiddelde huishoudensgrootte in Almelo en Amsterdam ontlopen elkaar niet veel: twee personen. Ook het aandeel sociale huurwoningen is vergelijkbaar: ca. 40%. Wat opvalt is dat de sociale huurwoningen in een aantal stadsdelen zijn geconcentreerd. De ontwikkeling van Almelo Centraal biedt de kans om de stad meer in balans te brengen. De goede bereikbaarheid, de nabijheid van de binnenstad en het water maken het gebied interessant voor een- en tweepersoonshuishoudens en voor starters met een eerste kind. Een belangenvereniging als Hightech Almelo

Een nieuwe woning voor elke beurs De Almelose economie groeit en de vraag naar woningen neemt toe. De komende jaren worden er in Almelo 4.100 woningen gebouwd, waarvan zo’n 1.000 in Almelo Centraal. De nieuwbouw draagt bij aan een duurzame woningvoorraad in gemengde wijken. Daar wordt de hele regio beter van. Almelo is van oudsher een echte arbeidersstad met

De evenwichtige mix van sociale, middeldure en vrije

vraagt daarbij aandacht voor de betaalbaarheid. Veel startende professionals zijn

softies van het zand, rouwdouwers uit het veen en

sectorwoningen heeft niet als bedoeling dat alle wijken

nog alleen en zoeken daarom een compacte, duurzame woning net onder of net

verder alle anderen die vanuit de hele wereld naar deze

op elkaar gaan lijken. Integendeel, nieuwbouw biedt de

boven de sociale huurgrens. De woningcorporaties en ontwikkelaars constateren

stad zijn gekomen. De hedendaagse arbeider is echter

kans om het verschil in sfeer en karakter in Westerdok,

eenzelfde trend. Zij pleiten voor een woningbouwprogramma met voldoende

steeds vaker een hoogopgeleide werknemer. Die is hier

Achter de Molen en Kerkelanden te versterken. Het

sociale huurwoningen en een groter aandeel huur- en koopwoningen in het

opgegroeid of komt van buiten en stelt andere eisen

karakter van Westerdok en Achter de Molen is altijd

middeldure segment. De vraag naar dure woningen in Almelo Centraal komt vooral

aan z’n woning en leefomgeving. De ontwikkeling van

mede bepaald door de werkfuncties en voorzieningen

van 55-plussers. Die hebben belangstelling om naar de centraal gelegen gebied

Almelo Centraal biedt de kans om een onderscheidend

die daar te vinden zijn. Die worden niet zomaar

te verhuizen en kunnen dat financieren met de verkoop van de woning die ze

stedelijk milieu te realiseren dat er in Almelo nog niet is.

weggepoetst. Van geval tot geval wordt bekeken of

achterlaten (en op haar beurt weer beschikbaar komt voor een doorstromer). Zo’n

Een levendig gebied waar wonen en werken in elkaar

zo’n functie bij de vibe van de nieuwe wijk past en of

mix van sociale, middeldure en vrije sectorwoningen past binnen het gemeentelijke

overlopen. Waar je culturele diversiteit en een beetje

er andere stedelijke functies zijn die de levendigheid in

woonbeleid en de Woondeal die Rijk, provincie en gemeente in 2023 hebben

verschil waardeert. En waar je even rustig op een terras

Almelo Centraal versterken. Huidige en toekomstige

gesloten. Het creëert ruimte om elders in de stad, in wijken waar de corporaties

kunt zitten voordat je een wedstrijd van Heracles of een

bewoners en ondernemers hebben zo echt iets te

veel bezit hebben, het aantal sociale huurwoningen te verminderen ten gunste

cultureel event bezoekt.

van het middensegment. Dit proces van strategische herstructurering heeft nog weinig vat op de onderkant van de particuliere markt. Particuliere verhuurders en zorgorganisaties kopen in Achter de Molen / Nieuwstraatkwartier en Kerkelanden panden op om ze vervolgens kamergewijs te verhuren voor arbeidsmigranten en kwetsbare mensen die afhankelijk zijn van bepaalde vormen van zorg of ondersteuning. Dat heeft een negatieve invloed op het woon- en leefklimaat en kan overlast veroorzaken. Bovendien leidt dat tot een beperking van ontwikkelkansen. De gemeente zet een mix aan maatregelen in om de leefbaarheid in deze wijken te verbeteren, variërend van voorlichting over goed verhuurderschap, het inrichten van een meldpunt ‘woonoverlast’ en pandcontroles. Waar nodig wordt handhavend opgetreden, met in uiterste instantie als gevolg dat panden van waaruit overlast wordt veroorzaakt worden gesloten. Daarnaast wordt in het programma Zorg en Veiligheid ingezet op het verbeteren van de woonsituatie van kwetsbare doelgroepen. 18

KERNWAARDE DIVERS

De gemeente heeft samen met woningcorporaties Beter

Door haar geschiedenis telt de stad relatief veel goedkope (huur)woningen: ongeveer 40% ten opzichte van 35% gemiddeld in Nederland. In Kerkelanden valt zelfs 70% van de woningen binnen de sociale huurgrens. De slechtste woningen bevinden zich in een brede band langs het spoor waar een groot deel nog niet verduurzaamd is. Het nieuwbouwprogramma heeft als insteek om alle delen van Almelo Centraal gemengd en divers te maken. Dat geldt in de eerste plaats voor Westerdok en Achter de Molen waar in alle prijscategorieën wordt bijgebouwd. Het geldt ook voor Kerkelanden. De nieuwbouw zou daar moeten worden gecombineerd met het verder verduurzamen, dan wel vervangen van de bestaande voorraad.

Social Sofa’s in Kerkelanden

19

N kiezen. Niet zozeer op basis van wat je betalen kunt,

Laan van De Hoop loopt van het uiterste puntje

maar op basis van wat bij jouw specifieke leefstijl past of

van Kerkelanden tot de gelijknamige molen in het

waar jouw bedrijf het beste kan doorgroeien.

Nieuwstraatkwartier.

De ontwikkelprincipes voor de kernwaarde Divers zijn

ontwikkelprincipe

daarom als volgt:

Gemengde wijken In Almelo als geheel blijft het aantal sociale

Hoogstedelijk milieu

Westerdok: jong,

met wonen, kantoren,

actief en internationaal

Sterke karakters met geschiedenis

hightech en leisure.

georiënteerd.

De ontwikkelgebieden krijgen elk een geheel eigen

30% uit sociale huurwoningen. Het aandeel middeldure

karakter dat inspeelt op de cultuurhistorie, het

huurwoningen en koopwoningen tot €355.000,- VON

aanwezige erfgoed en andere specifieke kwaliteiten

(prijspeil 2023) beslaat ongeveer 40% van het totaal.

van de plek. Het fantastisch gelegen Westerdok heeft

Zo wordt tegemoetgekomen aan de vraag van

alles in zich om een jonge, actieve en internationaal

nieuwkomers die in Almelo komen werken en van

georiënteerde doelgroep aan zich te binden. Achter de

Almeloërs die lekker centraal willen wonen.

Naar ‘t Eilandje

ontwikkelprincipe

Molen wordt een gezellige wijk met compacte laagbouw en ruimte voor zelf- en samenbouw. Kerkelanden

De kleurrijke

verandert in een melange van stedelijke buurtjes

Troelstralaan

bij de Intercityknoop en dorpse buurtjes iets verder

Kerkelanden

daarvandaan.

Centrum

huurwoningen min of meer gelijk. De nieuwbouw in Westerdok en Achter de Molen bestaat voor ongeveer

Komen er in Westerdok en Achter de Molen sociale huurwoningen bij, dan gaat het aantal sociale huurwoningen in wijken met relatief veel sociale huur met eenzelfde aantal naar beneden. Dat kan bijvoorbeeld middels een combinatie van sloop en

De dichtheid is ontspannen tot stedelijk. Op het

nieuwbouw van middeldure huur en koop. Per saldo blijft

emplacement tussen spoor en kanaal mag er best nog

het aantal sociale huurwoningen in Almelo gelijk.

een schepje bovenop. Daar kan, als onderdeel van de Laan van De Hoop De luxe van de Wierdensestraat

ROC City

stationsontwikkeling, een hoogstedelijk milieu met wonen en andere functies ontstaan. ontwikkelprincipe

Uitbreiden én verbeteren

LEGENDA maatschappelijke ankerpunten (indicatief) Laan van De Hoop creatief hergebruik

De Diversiteitskaart van Almelo Centraal 20

zelf- en samenbouw.

In een levendig stuk stad wordt niet alleen gewoond. Er wordt ook gewerkt, er wordt kunst gemaakt en getoond en er is een variatie aan commerciële, culturele en maatschappelijke voorzieningen te vinden. Bestaande

uitbreiding én verbetering van de woningvoorraad

activiteiten die bij het toekomstige Westerdok en

in de stad versneld. Er komen nieuwe woningen in

Achter de Molen passen worden zoveel mogelijk

de ontwikkelgebieden Westerdok (500 tot 600) en

ingepast of krijgen een nieuw plekje in het gebied.

Achter de Molen (400 tot 500). Kerkelanden is het

En bij transformatie en sloop-nieuwbouw wordt een

potentieel voor de iets langere termijn. Bestaande

substantieel deel van de vierkante meters voor niet-

woningen worden verduurzaamd of maken plaats voor

wonen bestemd.

karakter van het gebied.

en compact met ruimte voor

Mix van functies

Met de ontwikkeling van Almelo Centraal wordt de

vervangende nieuwbouw die past bij het stedelijke

Achter de Molen: gezellig

ontwikkelprincipe

Ook Intercityknoop Almelo wordt een gemengd stedelijke gebied. De uitgangspunten voor de westzijde

De verbetering van de bestaande voorraad wordt

van het station zijn globaal hetzelfde als in Westerdok en

gecombineerd met sociale en economische

Achter de Molen. De oostzijde heeft de potentie om zich

speldenprikken die de leefbaarheid vergroten. Dat

tot de binnenstedelijke kantoor- en hightechlocatie van

gebeurt vooral in de zone rond de Parallelweg. Deze

Almelo te ontwikkelen. 21

Stadsproject Almelo Centraal

Laan van De Hoop De Parallelweg verbindt de ruimtelijke en sociale vernieuwing in Achter de Molen en Kerkelanden met elkaar. Ter hoogte van de Almelose Aa, net voorbij de nieuwe moskee, maakt die in de toekomst een knik. Voetgangers en fietsers koersen dan recht op molen De Hoop af, ondertussen genietend van al het moois dat hier wordt gebouwd.

22

23

recreatieondernemers wijzen samen op het belang en de kansen van het water. De geschiedenis van Almelo gaat terug tot de 11e eeuw. Almelo ontstond op een kruispunt van land- en waterwegen en groeide uit tot een florerende stad met weelderige landhuizen, goede ondernemers en een snel groeiende textielindustrie. Water en industrie zitten in het DNA van Almelo en beide zijn aan een comeback bezig. Het staat aan de basis van een klimaatadaptieve stad die de gevolgen van het veranderende klimaat, in de vorm van steeds meer en heviger regenbuien, kan opvangen. Anders gezegd: de historische waterstructuur zorgt ervoor dat we nu nog steeds droge voeten houden! Het water is bovendien de drager van een groenblauwe buitenruimte die onze stad een beetje koel houdt als de zomers steeds heter worden. En water is de favoriete ‘infrastructuur’ van planten en dieren die zich hierlangs verplaatsen. Investeringen in de waterstructuur en het beleefbaar en bevaarbaar maken daarvan, heeft daarom een grote sociale en economische meerwaarde voor bewoners, bedrijven en bezoekers en is van grote waarde voor plant, dier en mens. Almelose bedrijven zijn naarstig op zoek naar nieuwe medewerkers die steeds vaker hoogopgeleid zijn en van ver moeten komen. Hun keuze om hier te komen werken hangt mede af van de kwaliteit van leven die we hen te bieden hebben.

Bewoners die dichtbij water en natuur wonen zijn vaker buiten en daardoor mentaal en fysiek gezonder. Daar komt bij dat toeristische voorzieningen, die aanvankelijk vooral voor bezoekers bedoeld waren, ook bijdragen aan het woonplezier van de Almeloër zelf. Denk daarbij

KERNWAARDE GRENZELOOS

De gemeente, het waterschap Vechtstromen en

Leven in de Waterstad van Twente De Almelose Aa kronkelt door de stad. Het Kanaal Almelo-de Haandrik, dat ooit gedeeltelijk was gedempt, is weer geopend. De jachthaven bij Westerdok en het stadsstrand bij Indië zijn populair. Dat maakt Almelo tot een potentiële frontrunner van de klimaatadaptieve en toeristische stad. Al het water van Twente komt in Almelo samen. Met

Het spoor is een barrière in het ecologische en

het water dringt ook het landschap diep de stad in, tot

recreatieve netwerk. Het overbruggen daarvan met

vlakbij de binnenstad en het station. Nergens voel je

bijvoorbeeld een groene natuurbrug is complex en

dat beter dan bij Huize Almelo, het landgoed dat zowat

vergt nader onderzoek. Het vergroenen van de extra

aan de belangrijkste winkelstraat in de binnenstad

oost-westverbinding bij het station zet in principe veel

ligt. De nabijheid van het landschap maakt het station

zoden aan de dijk. Die verbindt het groen en water van

tot een potentiële toeristisch-recreatieve uitvalsbasis

de kanalen ten oosten van het station met de singels

voor de stad én het buitengebied. Dat is het nu nog

ten westen daarvan en heeft daardoor veel impact.

onvoldoende. Verlaat je het station dan zie je vooral

Daarnaast zou de Mans Kapbaargtunnel vergroend

bebouwing en auto’s, terwijl de Almelose Aa, het Kanaal

kunnen worden. Die is immers breed in verhouding tot

Almelo-de Haandrik, het Kanaal Almelo-Nordhorn, de

de hoeveelheid verkeer dat er rijdt.

jachthaven en het stadsstrand op een steenworp afstand liggen.

aan de jachthaven, de verhuur van sloepen, kano’s en sups, recreatieve

De ontwikkeling van Almelo Centraal biedt de kans om

wandel-, fiets- en ruiterroutes, de horeca met een terrasje aan het water en

het nuttige met het aangename te verenigen. Hoe meer

het evenement dat de kanalen als een sfeervol decor gebruikt. Dat is goed

en compacter we bouwen, des te groter de behoefte aan

voor de trots in de stad. Belangrijk, want de Almeloër is de belangrijkste

groen, water en ecologie in de woon- en leefomgeving

ambassadeur die we hebben. En het is goed voor de portemonnee. Een

zal zijn. Zo’n vriendelijke, zachte openbare ruimte

woning dichtbij het water is in de regel meer waard dan een vergelijkbare

voor mens, plant en dier draagt bij aan het voorkomen

woning op een andere, stenige plek. En dat maakt een investering in de

van hittestress en houdt overtollig regenwater langer

Almelose Aa, de kanalen en de waterstructuur van Kerkelanden, die we hier

vast. Het versterkt bovendien de toeristische ervaring.

voor het gemak de ‘Kerkelandensingel’ noemen, extra de moeite waard.

Je zou de klimaatadaptieve waterstad direct bij het verlaten van het station willen ervaren. Dat vraagt om een vergroening van de oevers langs de kanalen en een direct zicht en rechtstreekse loop van het station daar naartoe. Geweldig wonen in de jachthaven

24

25

N De ontwikkelprincipes voor de kernwaarde Grenzeloos

dat we gebruikte of duurzame materialen hergebruiken

zijn daarom als volgt:

die bij sloop kunnen worden opgenomen in de biologische kringloop of opnieuw worden hergebruikt.

ontwikkelprincipe

Groenblauwe verbinders

ontwikkelprincipe

Met de ontwikkeling van Almelo Centraal wordt

Duurzame energievoorziening

het groene buitengebied nog verder de stad

Almelo is een groenblauwe stad die ook op het

binnengetrokken. De oevers van de Almelose Aa worden

gebied van energievoorziening duurzaam wil zijn. Bij

bij Achter de Molen verbreed en opnieuw ingericht voor

transformatie en nieuwbouw gaan de gebouwen van

mens, plant en dier. Het Kanaal Almelo-de Haandrik en

het aardgas af. Dat vraagt, naast perfecte isolatie,

het Kanaal Almelo-Nordhorn krijgen, net als vroeger,

om bewezen of experimentele technieken om in

een zacht en landschappelijk profiel met groene oevers.

de vraag naar warmte en koude te voorzien. Van

Ze komen samen in de jachthaven, het sportieve en

elke initiatiefnemer, klein of groot, individueel of als

toeristische hart van het nieuwe Kanaalpark.

ontwikkelcombinatie, wordt in een vroeg stadium

De extra oost-westverbinding over het spoor verbindt het Kanaalpark met de nog prille groen- en waterstructuur in Kerkelanden. Nader onderzoek moet uitwijzen hoe zo’n verbinding ook recreatief en ecologisch van betekenis kan zijn. ontwikkelprincipe

De 3-30-300 regel De Almeloërs vinden ‘het grote groen’ echter niet genoeg. Zij hechten ook aan kleinere groenplekken dichtbij huis. We streven daarom naar de 3/30/300 regel die in Nederland steeds meer opgeld doet. Die luidt als volgt: ’Je ziet vanuit elke woning 3 bomen. 30% van de openbare ruimte ligt in de schaduw van een boom. En een groene (speel)plek is nooit verder weg dan 300 meter’. ontwikkelprincipe

van het bouwproces een energievisie gevraagd. De gemeente faciliteert. Zij brengt partijen die iets aan elkaar kunnen hebben bij elkaar en houdt bij de inrichting van de openbare ruimte rekening met leidingen en andere duurzame voorzieningen die voor de energietransitie nodig zijn. ontwikkelprincipe

Rust in de rand De gebieden ten noorden en ten zuiden van het Kanaal Almelo-de Haandrik krijgen elk een eigen aansluiting op de Brugstraat. De Stationsstraat wordt verbreed, zodat het auto- en busverkeer er daar in én uit kan. De Grenzen en Haven Noordzijde (tussen Dimence en Brugstraat) worden vervolgens autoluw of, en dat is de voorkeur, autovrij. Voor de F35 wordt onderzocht of die de Brugstraat kan blijven volgen. Er ontstaat een luwe, rustige rand van het Westerdok als aanvulling op de

Klimaatadaptief en circulair

stedelijkheid van de bebouwing.

Met het verder vergroenen van gebouwen en openbare

De duikers in De Grenzen en de Brugstraat worden

ruimte ontstaat er ook ruimte om innovatieve

vervangen door bruggen of duikers met voldoende

klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Zo gaan

doorvaarthoogte voor sloepen en vergelijkbare kleine

we samen met het Waterschap onderzoeken of we

pleziervaart. Het beweegbaar maken van de Egbert

hemelwater in het Kanaalpark kunnen infilteren om het

Gorterbrug blijft een belangrijke wens.

vervolgens vertraagd af te voeren. Op deze wijze houden we water langer vast en zorgen we voor verkoeling.

De Grenzelooskaart van Almelo Centraal 26

Bouwen doen we zoveel mogelijk circulair. Dat betekent 27

Stadsproject Almelo Centraal

Kanaalpark Voeg je een flink aantal woningen toe, dan wordt kwaliteit van de openbare ruimte nog belangrijker. Het water is in dat licht een geweldige kans. Want door de verschillende onderdelen van het watersysteem beter met elkaar te verbinden en de oevers te vergroenen, ontstaat er een natuurlijk en klimaatadaptief recreatie- en verblijfsgebied dichtbij huis.

28

29

oord

de N

ska Slui

Aald

Kanaalpark

ssin gel

rall

Westerdok

elw

eg

Brugstraa t

erink

Pa

Kerkelanden

Intercityknoop

Thorbeckela

an

Laan van De Hoop Wierdensestraat

ONTWIKKELKADER

N

Ontwikkelgebieden en stadsprojecten De ontwikkelvisie Almelo Centraal bestaat uit drie ontwikkelgebieden en drie stadsprojecten. De ontwikkelgebieden zijn Westerdok, Achter de Molen en Kerkelanden. De stadsprojecten zijn Intercityknoop Almelo, Laan van De Hoop en Kanaalpark. Almelo Centraal is een bijzonder groot en gevarieerd

van duurzame mobiliteit, stedelijke vernieuwing en

gebied. Deze variatie is een kracht. De huidige bewoners

een groene openbare ruimte die het niveau van een

identificeren zich nu eenmaal graag met hun eigen

enkel ontwikkelgebied overstijgen. Denk aan het

buurt. En voor nieuwe bewoners betekent het dat er

experimenteren met deelmobiliteit, het bevorderen van

echt iets te kiezen valt. Want droom je van een prachtig

doorstroming in de woningvoorraad en het vergroenen

appartement met een restaurantje op de hoek en

van de openbare ruimte. Dat is op zich al een mooie

uitzicht over de jachthaven van Westerdok? Bouw je

stap, maar in deze Ontwikkelvisie wordt de lat bewust

liever je eigen huis met werkplaats en tuin in Achter de

hoger gelegd. Vandaar de ‘stadsprojecten’ die we

Molen? Of wacht je totdat de vernieuwingsplannen voor

samen met onze lokale, regionale en nationale partners

Kerkelanden verder zijn uitgekristalliseerd? Kortom: de

willen realiseren. Dat zijn projecten die de fysieke,

ontwikkelgebieden zijn complementair. De één heeft

economische, sociale en ecologische samenhang van

wat de ander mist en omgekeerd. Dat maakt de stad als

Almelo Centraal versterken, zodat het gebied bijdraagt

geheel sterker.

aan de groei en duurzame ontwikkeling van Oost-

De algemene ontwikkelprincipes die voortvloeien Burg. Raves gel

lootsin

traat Rohofs

LEGENDA

Achter de Molen

daarom uitgewerkt in een aanpak op maat die per ontwikkelgebied verschilt. Zo wordt ingespeeld op het specifieke karakter van het gebied, de mogelijkheden en knelpunten, het tempo van ontwikkeling en de maatschappelijke en commerciële partners die daaraan willen bijdragen. De aanpak voor Westerdok en Achter gaan bouwen. De vervolgfase in Kerkelanden richt zich vooral op deelgebieden aan de Parallelweg: Kerkelanden

at

Nieuwstra

30

uit de kernwaarden Intens, Divers en Grenzeloos zijn

de Molen is erop gericht om daar op korte termijn te

Almelo Centraal Ontwikkelgebieden

De nieuw-over-bestaand kaart van Almelo Centraal

Nederland.

Centrum en Naar ‘t Eilandje. In de ontwikkelgebieden wordt ook een begin gemaakt met de gebiedsoverstijgende opgaves op het gebied 31

Haven

Ontwikkelgebied Westerdok Jong, actief en internationaal georiënteerd Westerdok ligt op een steenworp afstand van het

van recente datum. Deze grote variatie is een

station, de binnenstad en de jachthaven, het sportieve

inspiratiebron voor de herontwikkeling van de

en toeristische hart van het toekomstige Kanaalpark.

verouderde bedrijfspanden in het gebied. Die maken

Het gebied heeft vele gezichten. Tegenover het station

plaats voor een gemengd en levendig stuk stad bij de

verrijst De Rechtspraak, het nieuwe gerechtsgebouw.

jachthaven met wonen en andere functies, zoals kleine

Aan de Haven Noorzijde staat Dimence, het centrum

kantoren, makersplekken, een gym, een restaurant

voor psychische hulpverlening. Iets verderop, langs de

en andere voorzieningen. Een gebied met een mix

Brugstraat, is de nieuwe brandweerkazerne geopend.

van grondgebonden stadswoningen en comfortabele

Deze belangrijke instellingen doen je soms vergeten

appartementen ‘with a view’ waar de jonge, drukke

dat er ook volop wordt gewoond. De buurt aan de

stedeling, de iets oudere, actieve levensgenieter en de

noordkant van het gebied bestaat uit dorpse huizen

internationale kenniswerker zich thuis voelen. En samen

van rond 1900 en stedelijke appartementengebouwen

het water opgaan.

ca. 50m

Henri Dunantstraat

ca. 20m

Westerdokstraat

De Grenzen

ca. 15m

menukaart Westerdok straten, pleinen, groen en water

N

ca. 15m transformatie en nieuwbouw

kleine en grote schaal

bijzonder plintprogramma / met hoogteaccent

plangebied

10,8 ha

Stedenbouwkundig raamwerk

Groen en duurzaam

bruto vloeroppervlak wonen / overige functies parkeren, incl. bezoekers groen en water floor space index

toekomst 175.000 tot 195.000 m2 richting 60%/40% 0,7 tot 1,3 per woning minimaal 25.000 m2 1,6 tot 1,8 (stedelijk)

Het raamwerk bestaat uit vier oost-westverbindingen

De waterkant wordt groen en recreatief ingericht. Voor

(Sluiskade, Westerdokstraat, Henri Dunantstraat

de hier gevestigde bedrijven wordt een alternatieve

en Haven) en drie noord-zuidverbindingen (De

locatie gezocht. De hoeveelheid groen en water neemt

Grenzen-Stationsstraat, Trompstraat-Achtzaligheden

met minimaal 10.000 m2 toe en er worden ongeveer 150

en Brugstraat). Met de verlegging van de Florence

grote bomen bijgeplant. De straten krijgen natuurlijk

Nightingalestraat, langs Dimence, wordt het

ingerichte wadi’s waarin het regenwater wordt

raamwerk gecompleteerd en ontstaan er drie grote

opgevangen en geïnfiltreerd. De speelplekjes in de

ontwikkelvelden die op verschillende manieren kunnen

bestaande buurt en de monumentale bomen achter de

worden ingevuld.

brandweerkazerne worden ingepast.

functies in de plint. Blijkt dat niet mogelijk, dan is sloop-

Bouwhoogte

Ontsluiting en parkeren

nieuwbouw een optie. De verdeling tussen sociale

De bouwhoogte loopt op van 2 à 3 lagen langs de

De openbare ruimte wordt voetgangersvriendelijk

huur, middensegment en vrije sector is ongeveer

Westerdokstraat tot 4 à 5 lagen langs de hoofdentree

ingericht. De Grenzen wordt autovrij. De Henri

30%/40%/30%. De verdeling tussen grondgebonden

van de wijk, de Henri Dunantstraat. Langs het water

Dunantstraat (30km) ontsluit de ontwikkelvelden; de

woningen en appartementen is zo’n 35%/65%. Werken en

komen accenten tot 25 meter. Dat is vergelijkbaar

bestaande buurt houdt z’n eigen aansluiting op de

voorzieningen beslaan 10 tot 15% van de transformatie-

met het appartementengebouw op de hoek

Brugstraat. Parkeren gebeurt binnen de velden, het liefst

en nieuwbouwopgave. Op beeldbepalende plekken

Brugstraat-Sluiskade. De maximale hoogte binnen de

in een gebouwde parkeervoorziening. Bezoekers kunnen

komt een bijzonder programma dat zorgt voor

ontwikkelvelden varieert: laag als het aan bestaande

ook van de, al dan niet vernieuwde, mobiliteitshub bij

levendigheid in de plint (zie kaart).

woonbebouwing grenst, laag tot hoog als het dat niet

het station gebruikmaken. Huidige bewoners blijven op

doet.

eigen erf en op straat parkeren.

nu ca. 138.000 m2 20%/80% variabel ca. 15.000 m2 1,3

Wonen en functiemenging Er worden 500 tot 600 woningen toegevoegd. Dat is inclusief de huidige rechtbank die bij voorkeur wordt hergebruikt met een mix van wonen en stedelijke

32

33

Laan van de Hoop

ca. 15m

Ontwikkelgebied Achter de Molen Gezellig en compact met zelf- en samenbouw

Veldkampsweg

Achter de Molen voelt wat verder weg. Toch ligt het

Denk bijvoorbeeld aan het Utrechtse Lombok, ook

gebied slechts op een paar minuten lopen van het

een centraal gelegen wijk met een diverse bevolking.

station en de binnenstad. Het huidige bedrijfsterrein

En ook daar staat een molen met een zogenaamde

oogt weliswaar wat troosteloos, maar er valt voldoende

‘molenbiotoop’ die ervoor zorgt dat de bebouwing laag

moois te ontdekken. Zoals korenmolen De Hoop, een

blijft. Zo’n hoogtebeperking is best lastig, maar biedt

Rijksmonument uit 1870. De Almelose Aa die dwars

ook de kans om een gezellige stadswijk met compacte

door het gebied stroomt. Het Nieuwstraatkwartier met

laagbouw te maken. Een wijk waar oud en nieuw hand

z’n karakteristieke panden en kleurrijke eettentjes. De

in hand gaan. Met ruimte voor kleinschalige horeca,

moskeeën van de Turkse en Marokkaanse gemeenschap.

een winkeltje of werkruimte op de hoek. En waar

En het regionale netbedrijf Cogas dat voorop loopt

de Almeloër met gouden handjes ook zelf kan gaan

in de energietransitie. Dit soort kleinstedelijke wijken

ontwikkelen en bouwen, net als in Deventer en Enschede

met alles erop en eraan zijn populair in Nederland.

waar zelf- en samenbouw middenin de stad een succes

ca. 15m

eter = max. 8 me te 0m r 20 meter = max. 7 me

te 0 15 meter = max. 6 me r

Almelose Aa

te 5 12 ter = max. 8,4 m r me e

zijn gebleken.

0 10

te r

menukaart Achter de Molen straten, pleinen, groen en water

N

transformatie en nieuwbouw

ca. 50m 50m kleine en grote schaal

bijzonder plintprogramma / met hoogteaccent

plangebied 15,2 ha

Stedenbouwkundig raamwerk

10.000 m2 toe en er worden ongeveer 150 grote bomen

bruto vloeroppervlak wonen / overige functies parkeren, incl. bezoekers groen en water floor space index

De Laan van De Hoop loopt van de Parallelweg naar

bijgeplant. De Laan van De Hoop wordt groen en vangt

de molen en completeert het raamwerk dat verder uit

regenwater op. In het hart van het gebied, rond de

de Nieuwstraat, Achter de Molen, Veldkampsweg en

molen en het industrieel erfgoed, wordt daarnaast

andere bestaande straten bestaat. Aan de westkant

ruimte voor ontmoeting, spelen en wateropvang

ontbreken nog straten. De eerste verbinding is nodig om

gecreëerd.

nu ca. 50.000 m2 20%/80% variabel ca. 25.000 m2 0,3

toekomst ca. 75.000 tot 90.000 m2 richting 60%/40% 0,7 tot 1,3 per woning minimaal 35.000 m2 0,5 tot 0,6 (kleinstedelijk)

Wonen en functiemix Er worden 400 tot 500 woningen toegevoegd. Dat is inclusief de Zorgaccentlocatie die vrijkomt. De verdeling tussen sociale huur, middensegment en vrije

34

van de achterkant van de Rohofstraat een volwaardig ontwikkelveld met voorkanten te maken. De tweede markeert de overgang van het vernieuwde Cogas-terrein naar het woonveld aan de Aa.

Ontsluiting en parkeren De Laan van De Hoop wordt primair een langzaam verkeersroute die bij de molen op de Nieuwstraat aansluit. Het autoverkeer verdeelt zich over bestaande

sector is ongeveer 30%/40%/30%. De verdeling tussen

Bouwhoogte

aansluitingen richting de Wierdensestraat, Burgemeester

grondgebonden woningen en appartementen is zo’n

De bouwhoogte wordt bepaald door de molenbiotoop

Raveslootsingel en Schoolstraat. De straten in het

65%/35%. Werken en voorzieningen beslaan 10 tot 15% van

en varieert van 2 tot 3 lagen. Op de Zorgaccentlocatie

gebied worden 30km. Parkeren gebeurt binnen

de transformatie- en nieuwbouwopgave en bevinden

gelden de beperkingen nagenoeg niet.

de ontwikkelvelden, het liefst in een gebouwde

zich vooral langs de Nieuwstraat en de Laan van De

Groen en duurzaam

Hoop, zoals in het industrieel erfgoed dat in het hart van

De oevers van de Almelose Aa worden tussen het

het gebied te vinden is.

Cogas-terrein en de Bellavistastraat verbreed en

De buitenste ontwikkelvelden zijn wat rafelig en bij

toegankelijk gemaakt. Tegen het spoor komt een berging

uitstek geschikt voor zelf- en samenbouw dat de

die de continuïteit van de waterstroom verbetert. De

omgeving een opkikker geeft.

hoeveelheid groen en water neemt met minimaal

parkeervoorziening. Huidige bewoners blijven op eigen erf en op straat parkeren.

35

Ontwikkelgebied Kerkelanden De vijf buurtjes van Kerkelanden

N

Kerkelanden lijkt op het eerste gezicht een typische

nodig hebben. Zoals Kerkelanden Centrum, het gebied

naoorlogse wijk met huurwoningen, veel openbaar

tussen het vroegere hart bij de Goeman Borgesiusstraat

groen en de nodige leefbaarheidsproblemen. De wijk

(buurtwinkels, Leger des Heils) en de Dijkstraat. Daar

is echter gevarieerder dan je denkt. Het bestaat uit vijf

liggen kansen om de vernieuwing van het station te

buurtjes, waarvan er drie in ontwikkeling zijn. Het ROC

combineren met stedelijke verdichting, het toevoegen

vormt het eerste buurtje. Dat wordt uitgebreid tot een

van wonen en niet-wonen en verbeteren van de

‘ROC City’ voor ontmoeting, onderwijs en wonen. De

leefbaarheid. Het andere buurtje dat aandacht behoeft

sloop-nieuwbouw aan de Thorbeckelaan staat aan de

is het westelijke deel van de Parallelweg en de omgeving

basis van het tweede buurtje dat aansluit op de groene

van de Eilandstraat dat we Naar ‘t Eilandje noemen. De

luxe van de Wierdensestraat. Het derde buurtje bestaat

leefbaarheid staat daar serieus onder druk en dat vraagt

uit de kleurrijke woningen rond de Troelstralaan die nog

om een combinatie van sociale en ruimtelijke ingrepen

niet zo lang geleden gerenoveerd en verduurzaamd zijn.

met, voor en door bewoners.

Naar ‘t Eilandje

Er zijn ook buurtjes die de komende jaren extra aandacht De kleurrijke Troelstra

menukaart Kerkelanden Wonen en functiemix