3.2 2Notulen raadsvergadering 21 december 2021.pdf

15

Almelo voornemens is om hierin mee te gaan. Ik wilde de bevestiging vragen of ik mevrouw Ten Seldam goed begreep dat zij verzocht dit als een raadsvoorstel aan de gemeenteraad van Almelo voor te leggen. Ik zie de heer Van Rees schudden, maar ik weet niet of dit hierover gaat. Ik zou het chic vinden als we de toezegging krijgen dat dit in een raadsvoorstel wordt voorgelegd en de gemeenteraad van Almelo er verder over kan stemmen. Kunnen wij die toezegging krijgen? De VOORZITTER: Mevrouw Ten Seldam zit hier bij mij in de zaal en ontkent dat ze heeft gevraagd om een raadsvoorstel. Als de verordening is vastgesteld, is het aan het college, een bestuursbevoegdheid, om binnen de werking van die verordening de gemeente te vertegenwoordigen. Als de raad het anders wil, moet de raad dat uitspreken. Uitspraken van de raad doe je met een motie. Ik geef u in overweging dat u – misschien nu mondeling, dan leggen we haar later wel vast – een motie indient waarin u de raad vraagt het college op te roepen om blanco te stemmen of tegen te stemmen; wat u dan maar wilt. Dan weten we waar we aan toe zijn. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Voorzitter! Als eerste bepaal ik mijn eigen agenda en niet de voorzitter. Ik kan aangeven dat ik me op dit moment niet comfortabel voel om hier op deze manier in mee te stemmen.

Wellicht kom ik te zijner tijd, al dan niet in samenspraak met de GroenLinks-fractie, met een motie. Dat moet ik even afstemmen. De VOORZITTER: Oké, we hebben nu al heel vaak in extra ronden gesproken. Dat doen we nu niet meer. Uiteraard maakt u uw eigen agenda, maar ik begeleid deze vergadering en leid de raad en u door de parlementaire werking. Als u vindt dat de raad wat uit moet spreken, moet u een motie indienen. Daar ziet u van af. Dat kan, dat is uw goed recht; dat is de agenda die u zelf bepaalt. Maar dat betekent dat we het niet meer hebben over wat het college als eigenaar gaat doen binnen die verordening, maar dat we nu overgaan tot besluitvorming over de verordening. Aan de orde is de stemming over het raadsvoorstel. Mevrouw TEN SELDAM (CDA): Voorzitter! De CDA-fractie zal instemmen met de voorliggende verordening, omdat zij het belang ziet van een bedrijfsinvesteringszone voor pandeigenaren. Wat ons betreft, gaat u er pragmatisch mee om, met oog voor de dubbele rol die u hebt als bestuur. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Voorzitter! Met enige pijn in mijn hart moet ik zeggen dat Forum voor Rechts tegen zal stemmen. Forum voor Rechts had hier graag in meegegaan, indien het college bereid was de toezegging te doen dat het zich in het verdere proces van stemming had onthouden, om iedere schijn van partijdigheid te voorkomen. Die heb ik niet gehoord.

De VOORZITTER: De heer Hubers heeft inmiddels de vergadering verlaten. Het handje van de heer Ekizkuyu kwalificeer ik als te laat. We gaan over tot stemming. De heer EKIZKUYU (GroenLinks): Voorzitter! Ik had hem al opgestoken, u hebt mij niet de beurt gegeven. De VOORZITTER: Dat moet u nu even niet doen, de stemming is begonnen. De heer EKIZKUYU (GroenLinks): U bent onjuist bezig. De VOORZITTER: Het is niet erg beleefd tegen de voorzitter te zeggen dat hij onjuist bezig is. Er zijn heel veel andere woorden voor te verzinnen. Dat moeten we gewoon niet doen. Ik leid deze vergadering op een goede manier. Ik probeer iedereen de ruimte te geven zijn of haar verhaal te doen en bied de gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring. Daar geef ik geruime tijd voor. Als er verder geen handjes zijn, sluit ik die gelegenheid en gaan we R 2207081

16

stemmen. Dan is het voor u een gemiste kans. Dat heeft niet te maken met onjuist voorzitten, maar met te laat zijn voor een stemverklaring. De heer EKIZKUYU (GroenLinks): Voorzitter! U was niet alert toen ik mijn handje opstak. Hierna wordt digitaal gestemd over het raadsvoorstel, waarna de voorzitter constateert dat het is aangenomen met 31 stemmen tegen 1 stem. Voor het raadsvoorstel hebben gestemd de aanwezige leden van de fracties van CDA, ChristenUnie, D66, Democraten.Nu, Fractie Weinreder, GroenLinks, Lokaal Almelo Samen, Leefbaar Almelo, Lijst Çete, PVA, PvdA, PVV, SP en VVD. Tegen het raadsvoorstel heeft gestemd het lid van de fractie van Forum voor Rechts. 7. Nieuw afvallevering- en verwerkingscontract Twence Holding B.V. (R 2106940). De heer TEEUW (ChristenUnie): Voorzitter! We hebben een motie aangekondigd, die dienen we mede in namens de fracties van Lokaal Almelo Samen, Democraten.Nu, CDA en VVD. De raad wordt gevraagd niet in te stemmen met de nieuwe contracten, de tarieven en het dividendbeleid. Wij zijn niet de enige gemeente die vragen heeft bij de tarieven en het dividendbeleid. Ook Haaksbergen, Rijssen-Holten, Twenterand en Oldenzaal hebben ertegen gestemd. Dat vindt onze fractie nogal wat. We hebben er zelf ook vragen bij, vragen die sterk raken aan integriteitsvragen. Ik zal vier voorbeelden noemen. Ten eerste de afvalstoffenheffing.

Wettelijk gezien mag de afvalstoffenheffing maximaal kostendekkend zijn, maar we zien dat de afvalstoffenheffing hier in Twente te hoog is, Twence er winst mee maakt en die winst als dividend uitkeert aan gemeenten, of investeert in allerlei activiteiten. Dat is geen juiste gang van zaken, wettelijk gezien. De juiste gang van zaken is dat de gemeente de tarieven heft – dat kan ze bijvoorbeeld doen via de WOZ – en dat ze dat geld direct gebruikt voor haar projecten, in plaats van een constructie via dividend. Of dat de gemeente dat geld beschikbaar stelt aan Twence in welke vorm dan ook, subsidie of investering. Dat doet het meest recht aan het budgetrecht van de raad. Je ziet dat Twence de wet niet volgt. Dit klopt niet met het op een juiste manier in positie brengen van de raad en daarmee is men – dit staat uitgelegd in het raadsvoorstel – ook een dief van zijn eigen portemonnee. We zeggen weleens dat Den Haag meer geld moet geven aan de gemeenten, maar hier zien we dat door een bepaalde constructie geld via Twence naar ons terugvloeit waar eerst belasting af gaat. Daarmee creëren we dus een geldstroom van de gemeente richting Den Haag. Dat is de omgekeerde wereld. Dat laatste is natuurlijk geen integriteitsvraagstuk, maar geeft wel aan hoe vreemd het in elkaar zit. Ten tweede. Almelo is ooit de samenwerking met de GR aangegaan. Daar zal ze haar moverende voor hebben gehad.

Dat zal met efficiëntie en afvalwerking te maken hebben gehad. Maar daarmee lever je ook een stukje autonomie is, zowel bestuurlijk als financieel. Intussen is Twence van activiteiten en als organisatie veranderd met het verbranden van buitenlands afval en het ombouwen van het bedrijf naar een gemeentelijk energiebedrijf. Wat je daar ook van vindt, feit is dat je daarmee als Almelo in een keurslijf zit dat niet gewenst is en dat je ook niet van de andere aandeelhouders als fair mag beschouwen. Dit doet eigenlijk afbreuk aan alles wat met democratische principes en autonomie van de raad te maken heeft. Onze partijleider Gert-Jan Seegers heeft wel eens gezegd: de democratie kan echt kapot, als je er maar hard genoeg tegenaan beukt. Hier zie je verschijnselen die scheurtjes veroorzaken in de democratie. Ten derde. Twence zit in de markt van de afvalhandel, een commerciële branche. Ook de geliberaliseerde energiemarkt is een commerciële markt waar Twence deel van uitmaakt. Het kan best zo zijn dat de overheid investeert in commerciële bedrijven - dat doen we ook bij de corona-aanpak. Maar het is wel tricky om als overheid steun te geven aan bedrijven die zich op de commerciële markt begeven. Ook dat schuurt. We vinden dat je moet kiezen. Je moet kiezen of je een commercieel bedrijf bent of een overheidsbedrijf.

De heer STÖTELER (PVV): Voorzitter! De PVV-fractie is het eigenlijk wel eens met alles wat de heer Teeuw namens de ChristenUnie-fractie heeft gezegd en zelfs met de inhoud van de R 2207081

17

in te dienen motie. Ik stel de vraag nu aan de heer Teeuw, maar straks ook aan het college. De motie die de ChristenUnie-fractie zal indienen, zou kunnen interveniëren, invloed kunnen hebben op de procedure die door AVR is aangespannen tegen Twence en de aandeelhouders die over dezelfde rechtmatigheidsvraag gaat. Mijn vraag is: heeft de heer Teeuw een inschatting kunnen maken van de invloed die die motie kan hebben op die procedure? Volgens mij is het niet de bedoeling dat wij vanaf hier de procedure bij de rechter gaan beïnvloeden. Dat is denk ik ook niet de bedoeling van de heer Teeuw en de indieners van de motie. De heer TEEUW (ChristenUnie): Dat laatste kan ik zeker beamen, dat is niet mijn bedoeling. Ik wil vooral de raad van commissarissen aanspreken. Ik kom er verderop in mijn betoog op terug. Ten vierde. Marchanderen met de aanbestedingsregels is raken aan de integriteit. Als je actief en bewust alle Twentse afval in één aparte verbrandingslijn organiseert, enkel en alleen om onder Europese regels uit te komen, zegt dat iets over hoe integer je handelt. Zeker voor een overheid die, waar het om ondermijning gaat, zelf overal bovenop zit. Dan naar het punt van de heer Stöteler. Als je deze punten aanschouwt, is de directie verantwoordelijk. Die overtreedt de wet, maar ook de aandeelhouders hebben een rol, Enschede en Hengelo. Zij laten hun eigen belangen prevaleren.

Maar ik wil vooral de RvC aanspreken. Als ze zien dat vijf gemeenten uit de gemeenschappelijke regeling zich niet kunnen vinden in het beleid en dat toch op die manier organiseren en die vijf in een keurslijf dwingen, denk ik dat de RvC zijn positie moet pakken, zijn verantwoordelijkheid nemen en ingrijpen. Zo zit de wet in elkaar, want ik denk dat dit een NV is. De RvC is er in het belang van de aandeelhouders. Dat is de reden dat ik een motie indien waarin de RvC wordt aangesproken om wat te doen. De heer WIERTZ (D66): Voorzitter! Ik denk dat de heer Teeuw het vennootschapsrecht niet zo goed begrijpt. De RvC is er niet voor de aandeelhouder, maar voor het belang van de onderneming. Dat is toch iets anders. De algemene vergadering van aandeelhouders is er voor de aandeelhouders. Dat is volgens mij het verschil. De heer TEEUW (ChristenUnie): De RvC is er ook voor de onderneming. De continuïteit van de onderneming ligt vooral bij de directie. Maar de RvC heeft wel degelijk een verantwoordelijkheid om te handelen in het belang van aandeelhouders. De VOORZITTER: Daar kan in tweede termijn verder over gedebatteerd worden. De heer TEEUW (ChristenUnie): Daarom dienen wij een motie in. "Motie 1. Integriteitsonderzoek Twence. De raad van de gemeente Almelo, in vergadering bijeen d.d.

21 december 2021, constaterende dat, - de tarieven van afvalverwerker Twence kunstmatig te hoog worden gehouden om hiermee winsten te creëren die worden gebruikt voor enerzijds het opbouwen van branchevreemde activiteiten (energievoorziening) en anderzijds het toezeggen van dividend aan de aandeelhouders (een verkapte vorm van belastingheffing), constaterende - dat dit wettelijk gezien niet is toegestaan omdat de afvalstoffenheffing hooguit kostendekkend mag zijn; - dat er gerede vragen zijn in hoeverre Twence zich houdt aan de Europese aanbestedingsregels; - afvalverwerker AVR hier ook een rechtszaak over heeft aangespannen en de gemeente Almelo een rechtszaak voorbereidt, overwegende dat. - een aantal gemeenten, waaronder Almelo, uit de samenwerking rond Twence wil stappen vanwege het feit dat de samenwerking is aangegaan vanuit andere doeleinden (namelijk afvalverwerking) dan waar de onderneming zich nu R 2207081

18

hoofdzakelijk op richt (commercieel verbranden buitenlands afval; ombouw tot een 'gemeentelijk' energiebedrijf), maar de meerderheid van aandeelhouders hen hierin belemmert en de-facto dwingt tot gezamenlijke uitgaven; - de overheid zich te allen tijde, en zeker in een branche die al of niet terecht wordt geassocieerd met milieucriminaliteit, integer dient te gedragen en het goede voorbeeld dient te geven, en zeker niet als overheid actief de randen of de mazen van de wet dient op te zoeken; - de Raad van Commissarissen (RvC) als toezichthoudend orgaan ervoor dient te zorgen dat het bestuur handelt in het belang van de aandeelhouders, ook de aandeelhouders die in de minderheid zijn waar een dictatuur van de meerderheid dreigt, verzoekt het college om, - de RvC van Twence te verzoeken bij Twence een extern en onafhankelijk onderzoek in de stellen naar zowel de integriteit van het bestuurlijk handelen (gedragscode goed bestuur) als de integriteit aangaande het wettelijk handelen in de bedrijfsvoering (contracten en tarieven); - alle aandeelhouders van Twence in kennis te stellen van deze motie, en gaat over tot de orde van de dag." De motie is ondertekend door de fracties van ChristenUnie, Lokaal Almelo Samen, Democraten.Nu, CDA en VVD. Integriteit klinkt als een zwaar woord, maar het is wel waar het om gaat bij de gedragscode goed bestuur.

Recent heeft een collega van mij bij Saxion zijn werkzaamheden neergelegd vanwege een integriteitsvraagstuk, waarbij het nog de vraag is hoe het precies zit. Lopende de rechtszaak heeft zelfs een voetballer bij Heracles zijn werkzaamheden neergelegd. Ik heb even overwogen of dit ook hier aan de orde zou moeten zijn. Je kunt het bestuur vragen zijn werkzaamheden neer te leggen lopende integriteitsonderzoeken en rechtszaken. Dat gaat me te ver. Ik wil voorkomen dat wordt gezegd dat de motie niet uitvoerbaar is. Daarom leg ik dit bij henzelf neer. Maar ik vind het een heel zware kwestie als een overheidsbedrijf zo de randen en mazen van de wet opzoekt. Vandaar deze motie. De heer WIERTZ (D66): Voorzitter! Een voorstel opnieuw over Twence. Het ligt in lijn met eerdere voorstellen die we hier in Almelo hebben gezien. Almelo wil van haar aandelen af, Almelo wil niet meer meedoen met een warmtenet uit Twence en Almelo wil nu dus ook niet het afvalcontract tekenen. Daarin zit natuurlijk een bepaalde lijn. Als klap op de vuurpijl wordt de integriteit van de RvC van Twence ter discussie gesteld. De voorbeelden die ik heb gehoord, hebben wat mij betreft echter niet zoveel met integriteit te maken. Voor het grootste deel in ieder geval niet. Almelo lijkt wel geradicaliseerd waar het om Twence gaat. Het lukt blijkbaar niet meer goed om er objectief naar te kijken.

Natuurlijk mag je van mening verschillen. Dat is altijd het geval, maar dit is denk ik niet meer objectief. Dat geldt wat mij betreft ook voor de motie. Het zal duidelijk zijn hoe wij over het voorstel en over de motie zullen stemmen. De heer BUITENWEG (GroenLinks): Voorzitter! Bij het politiek beraad is al veel gewisseld over dit onderwerp, het contract met Twence. In het raadsvoorstel staan twee zienswijzen genoemd. Ik mag toch aannemen dat die ook genoemd zijn in de aandeelhoudersvergadering. Ik hoor graag van de wethouder of dit inderdaad zo is. Ik durf hier de conclusie te trekken dat als dit raadsvoorstel wordt aangenomen, die twee zienswijzen, dat in the end – dit is ook besproken in het politiek beraad – de conclusie moet zijn: geen handtekening onder dat contract. Dan kom ik op die € 1 voor die 95.000 aandelen. Dat is al eerder gezegd in het politiek beraad. Volgens mij is dat de conclusie die we hier moeten trekken als we dit raadsvoorstel aannemen. Niet dat ik dat wil, maar zo zit het voorstel in elkaar. De heer Wiertz zei het al, alles is er een beetje op gericht om van die aandelen af te komen om die € 28 miljoen of hoeveel ze waard zijn te kunnen cashen. Het wordt langzamerhand een beetje onaangenaam, vind ik. De integriteit wordt ter discussie gesteld.

Maar ik vind de bejegening vanuit Almelo van andere gemeenten, mensen van Twence, ook een beetje laakbaar worden. Ik heb daar moeite mee. Er moet hier iets worden R 2207081

19

doorgedrukt omdat een aantal partijen dat wil, onder andere de collegepartijen en nog een aantal. Daarvoor wordt alles uit de kast gehaald, maar het wordt er qua sfeer niet prettiger op. De Europese aanbesteding wordt als argument gebruikt. Maar de wethouder moet mij uitleggen waarom een gemeente van haar eigen bedrijf iets zou moeten aanbesteden. Twence is toch deels ons bedrijf? We hebben daarin toch 95.000 aandelen? Dat begrijp ik niet. Ik heb de ChristenUnie-fractie al laten weten dat wij de motie niet steunen. Dat geldt ook voor dit raadsvoorstel. De heer STÖTELER (PVV): Voorzitter! Een deel van mijn eerste termijn heb ik al prijsgegeven bij mijn interruptie van de heer Teeuw, namelijk wat de mogelijke invloed van de motie is op de procedure van AVR tegen Twence en de aandeelhouders. Ik stel diezelfde vraag over de zienswijze: welke invloed gaat die mogelijk hebben? Ik mag aannemen dat het college daarvan een juridische taxatie heeft laten maken. Iets meer algemeen, het college maakt van Twence een behoorlijke principekwestie. Op zich ben ik het daar niet mee oneens, maar als ik iets heb geleerd in mijn professionele loopbaan, is het dat principekwesties altijd geld kosten. Dit gaat dus ook gewoon geld kosten. Dit gaat de gemeente Almelo geld kosten. Van mij mag het, maar ik wil wel graag weten hoe veel.

Hoe veel kan de gemeente hiermee in het schip gaan als dit misloopt voor de gemeente Almelo? Kan de gemeente Almelo bijvoorbeeld, en wat kost het in dat geval, de aandelen weggeven? Hier redt oe demet, redt oe met Twence, wij willen er niks meer mee te maken hebben. Wat kost dit voor de gemeente Almelo? De heer HÜMMELS (Leefbaar Almelo): Mijnheer de voorzitter! Ik raakte bijna het spoor bijster over waar het over gaat. Gaat het erover dat wij gaan oordelen of anderen al dan niet integer zijn? Of gaat het over wat het belang is van grondstoffeninzameling en -verwerking en alles wat daarmee samenhangt? Of spelen we, zoals de heer Wiertz min of meer aangaf, het spel verder: we willen van de aandelen af en we gaan alles doen om dat voor elkaar te krijgen. We gaan het voor iedereen spannend maken, we gaan allerlei gekke dingen doen en we gaan zelfs concurrenten ophemelen, alsof de AVR zo'n voorbeeldig bedrijf is. Het is toch logisch dat een bedrijf moeilijk gaat doen over een concurrent in de hoop zelf wat binnen te halen? Ik vind dat we ons als overheid dood moeten schamen als wij durven te beweren dat dit geen belangrijke overheidstaak is. Je ziet op allerlei plekken dat als je deze taak over wilt laten aan de commercie, het én duurder wordt én lastiger voor de consument om er fatsoenlijk gebruik van te kunnen maken.

Ik wil niet zeggen dat we het nu dik voor elkaar hebben, want we doen zelf als overheid overal moeilijk over, of je nu voor of na moet scheiden en weet ik veel wat er allemaal aan de hand is. En of we investeringen moeten willen of niet. AVR is heel sterk bezig met duurzaamheid. Ik zou haast zeggen: ze zien onze onderneming als een heftige concurrent en doen alles om te kijken hoe ze Twence zwart kunnen maken. Ons college hobbelt daar mooi in mee en denkt zelfs dat het daar goed aan doet. Ik denk eerder dat het college de burger hiermee op langere termijn verschrikkelijk schaadt, want het wordt er niet beter van en we kunnen beter nadenken hoe we ons eigen product kunnen verbeteren in plaats van het overboord te gooien en met andere rotzooi in zee te gaan. De heer TEUNIS (SP): Voorzitter! Almelo wil van de aandelen van Twence af en het afval elders aanbesteden, het liefst bij een marktpartij. De verkoop van de aandelen is tot nu toe niet gelukt. Maar inmiddels speelt de vernieuwing van het afvalleverings- en verwerkingscontract en het dividendbeleid van Twence, evenals het tarievenbeleid. Het college stelt middels een raadsvoorstel voor hier inhoudelijk niet mee in te stemmen. Dit zijn twee op zichzelf staande zaken, maar de SP-fractie kan zich niet aan het beeld onttrekken dat ze met elkaar te maken hebben.

Het is al gebleken dat het aandeelhouderschap sterk samenhangt met de kwaliteitseis om een contract aan te gaan met Twence. Onze zorg is hoe dit avontuur gaat aflopen, ongeacht wat je ervan vindt en wat je van de regeling van Twence vindt. Ik denk dat dit de zorg voor iedereen in de raad is. Ik ben heel benieuwd wat de strategie is van de gemeente Almelo met haar rechtszaken en een motie om de integriteit van Twence ter discussie te stellen. Daar kom ik straks op terug. Ik weet niet of dit de juiste zetten zijn op het schaakbord. R 2207081

20

Een raadslid zei mij laatst: "Goh Hans, een leuke bijdrage, maar het is wel heel erg dom om in je tweede termijn al te laten weten wat je gaat stemmen. Dat moet je in een stemverklaring doen." Nu ga ik dat in de eerste termijn al doen, en dat is nog dommer. Maar ik vermoed dat de meerderheid van de raad toch al weet wat ze wil gaan stemmen en dat we daaraan niets zullen veranderen. Maar we willen toch een tegengeluid laten horen. Ik ga op een aantal argumenten van het raadsvoorstel in. Zo zouden de tarieven te hoog zijn. Maar we hebben tot nu toe niet het bewijs geleverd gekregen dat het elders goedkoper kan. Sterker nog, de wethouder heeft bevestigd dat dit helemaal niet vaststaat en het zelfs duurder kan uitvallen. Dus ik ben zelf even op zoek gegaan naar voorbeelden waar het goedkoper kan. Die heb ik niet gevonden. Ik heb wel voorbeelden gevonden waar de tarieven hoger uitvallen. In de gemeente Utrecht bijvoorbeeld, waar ze zo'n beetje twee keer zoveel betalen per kilo afval. Dat hebben ze gedaan via een fantastische Europese aanbesteding. Die is gewonnen door een partij en die heet AVR. En diezelfde AVR gaat Twence voor de rechter dagen. Wat de tarieven betreft, moet je de afvalstromen onderscheiden. Dat zijn er drie: gebonden afvalstromen, statutair verplicht om bij Twence af te leveren, ongebonden afvalstromen en overige afvalstromen.

Maar speciaal voor de gemeente Almelo is artikel 3.2 in de nieuwe afvalleveringsovereenkomst opgenomen. Dat artikel stelt dat als je in staat bent het ongebonden afval goedkoper dan wel duurzamer elders aan te bieden, je dat gewoon mag doen. Dus ik heb misschien niet goed genoeg gezocht. Maar Almelo kan in ieder geval het ongebonden afval elders aanbesteden. Ik vind het fijn om vijf jaar zekerheid over de tarieven te hebben en niet elke keer opnieuw te hoeven onderhandelen. Dan het contract en de rechtsgeldigheid ervan. Daar lijkt niet aan te worden voldaan. Er worden vraagtekens bij gezet, wellicht terechte vraagtekens. Maar ik ben geen jurist. Zo worden er vraagtekens gezet bij het Europese aanbestedingsbeleid. Het merendeelcriterium wordt ter discussie gesteld, het toezichtcriterium lijkt volgens de gemeente Almelo, het college, niet in orde te zijn. Twence beweert anders, Invens, het adviesbureau van Twence, beweert anders, andere gemeenten zien dat probleem niet. Van de veertien gemeenten zijn er een paar kritisch, maar het merendeel is voornemens dit contract te tekenen. Ik neem aan dat je de juridische problemen dan niet ziet, want anders zou je dat niet doen. Als gemeente ga je natuurlijk over je eigen beslissingen en heb je met andere gemeenten niets te maken, maar het geeft wel te denken.

Zijn wij in Almelo nu zoveel slimmer? Wellicht komt dat door die 13% externe inhuur van ons, maar ik weet niet waar het vandaan komt dat wij in Almelo een probleem zien dat andere gemeenten niet zien. Ik heb er wel begrip voor, maar laten we het dan alsjeblieft niet te politiek maken. Dat wil ik vanavond niet doen. Laten we het dan alsjeblieft juridisch voorleggen. Het zou in strijd zijn met de statuten, dat is ook een welles-nietesverhaal. Dat moet ook maar getoetst worden. Dat kan ik niet, daar ben ik niet capabel genoeg voor. Ik ben een leek als raadslid. Dan is het contract voor onbepaalde tijd. Maar het is wel na vijf jaar opzegbaar. Dat geeft vijf jaar de tijd om de aandelen te verkopen en vijf jaar rust over de tarieven. Het is deze collegeperiode niet gelukt. Nog een keer vier jaar plus een bonus van een jaar; prima. Voor ons geen reden om niet in te stemmen met het contract. Het laatste argument is vooral ideologisch. Het college zegt: laat het aan de markt. Het contract zou in strijd zijn met het inkoopbeleid van de gemeente en de bescherming en bevordering van de marktwerking zou daarmee in het geding zijn. Het zal niemand verbazen dat de SP-fractie daar geen enkel probleem mee heeft. Sterker nog, het zelfs heel goed vindt. Wat ons betreft hoeft de markt de afvalverwerking niet te doen.

Onze conclusie: de SP-fractie ziet niet het belang van het niet instemmen met het nieuwe afvalverwerkingscontract en het afvaltarieven- en dividendbeleid van Twence. Tot slot ga ik in op de motie die oproept tot een integriteitsonderzoek van Twence. Toen ik haar zag, dacht ik: goeie genade, dit ook nog? Maar als ik ergens tegen ben, zou ik er ook alles aan doen om dat tegen te houden. In die zin heb ik respect voor de motie. Ik vraag me af of ze strategisch de beste keuze is. Ze lijkt ons met de aankomende twee rechtszaken van zowel de commerciële afvalverwerker AVR als de gemeente Almelo zelfs wat overbodig. Ze neemt iedereen de maat, de andere gemeenten, Twence, zijn advocatenkantoor en ook de RvC. Ze zegt dat de RvC belast is met een taak die hij niet goed uitvoert, en de raad van Almelo nodig is R 2207081

21

om de RvC daarop te wijzen. De RvC moet dat dan maar doen. Ik weet niet of dat de juiste toon is en de juiste zet op het schaakbord bij Twence en ik vraag me ook af of je daarmee je credibiliteit naar Twence en naar wie dan ook… Je moet toch met elkaar verder, ondanks hoe je nu over elkaar denkt. Dit ging een beetje over de vorm, dan nu de inhoud. De integriteit van Twence wordt ter discussie gesteld. Volgens is het niet zozeer een integriteitskwestie, maar verschil van inzicht. In 1994 is Twence wellicht opgericht puur voor de afvalverwerking. Maar dat is niet meer van deze tijd. Afval verwerken was vroeger gewoon dumpen of verbranden. De motie noemt dat verduurzamen "branchevreemde activiteiten", maar wij noemen het verduurzaming. Dat is bij meerderheid in de aandeelhoudersvergadering vastgesteld. We kunnen Twence mooi gebruiken als middel, instrument, om onze duurzaamheidsdoelstellingen – die niet gering zijn in Almelo – te halen. We hebben ten slotte Twence niet voor niets in de RES genoemd, en we hebben Twence initieel in onze warmtevisie gezet. Maar nu zeggen we dat we dat helemaal niet meer willen. De motie zegt terecht dat de markt rondom de afvalverwerking niet helemaal schoon is, op twee manieren niet. Maar ja, in dezelfde markt wil je dan gaan aanbesteden. Dat ziet de SPfractie niet zitten. Ook de democratisch principes werden aangehaald.

Het strategisch beleid van Twence is bij meerderheid in de aandeelhoudersvergadering vastgesteld. En het nieuwe contract- en dividendbeleid is via een werkgroep in de aandeelhoudersvergadering democratisch tot stand gekomen bij meerderheid. Wat dat betreft, lijkt een aandeelhoudersvergadering niet zo heel veel te verschillen van een raadsvergadering. De heer TRIENEN (CDA): Voorzitter! De heer Teunis heeft gesproken over tarieven, waaruit zou blijken of ze te hoog zijn of niet. Wat vindt hij van het feit dat Twence niet in staat is om inzage te verstrekken over de tarieven, of dat niet wil? Almelo heeft er dacht ik om gevraagd en Twence weigert die inzage te geven. Wat vindt de heer Teunis van dat standpunt? De heer TEUNIS (SP): Ik vind dat dit toegelicht kan worden door de wethouder. De wethouder heeft dit eerder gezegd, daar heb ik ook kennis van genomen. Maar ik heb nooit duidelijk begrepen wat de beweegredenen waren van Twence om die inzage niet te geven. Als die gegrond zijn, heb ik daar een andere mening over dan als ze ongegrond zijn. Ik hoor ze graag van het college en kan daarna mijn antwoord geven aan de heer Trienen. De heer ÇETE (Lijst Çete): Voorzitter! U hebt mij vandaag nog niet veel gehoord; dat geeft me nu extra ruimte om genoeg te zeggen Ik heb jaren terug voor het voorstel gestemd om de aandelen van Twence te verkopen.

Om welke redenen? U weet dat ik qua duurzaamheid en milieu niet zo bekwaam ben als bepaalde linkse en centrumpartijen. Omdat ik daar niet genoeg van af weet, voer ik er meestal het woord niet over. Maar we hadden heel veel geld nodig. We hadden alles nodig wat we konden vinden. We hebben net de slotrapportage gekregen. Eindelijk hebben we genoeg geld. Wat me ergert is niet of we verkopen of niet. Van mijn part verkopen we. Maar voor welke waarde? € 33 miljoen? Maar € 33 miljoen tegen alle noaberschap in. Veldmaarschalk Maathuis verklaart de oorlog met Zenderen, Borne, Wierden, Twenterand. In Twenterand worden we NSB'ers genoemd. Wierden voelt zich weer helemaal gepasseerd, terwijl de wethouder vorige week nog zei "wie bint maties". De burgemeester trekt zich terug uit alle regionale groepjes als ze hem niet aanstaan. Hebben we nog maties in Twente? Kunnen we nog zakendoen. Doo't hènig an. We draaien wel een beetje door. Dan durft een coalitiepartij uit Almelo, een coalitiepartij uit Almelo, te zeggen: de minderheid zijn, waar een dictatuur van de meerderheid dreigt. Kijk alsjeblieft in de spiegel. De begroting is aangenomen met negentien stemmen voor. Er is een motie van afkeuring geweest die door een kleine minderheid is ingediend. We hebben jarenlang geprobeerd om op de een of andere manier samenwerking met u en uw coalitiegenoten te vinden, meneer Teeuw.

Waar was u toen? Als het u uitkomt, bent u de grootste democraat ter wereld, als het u niet uitkomt, is iedereen niet-integer, dictatoriaal slecht bezig: foei, bah, poef. Wat is dit? Het is niet alleen Twence. Het gaat om onze noabers. Het gaat om onze buren. Oorlogstaal in de zin van: ik heb een slag verloren, maar de oorlog is nog niet voorbij. Ik herinner me nog het moment dat de burgemeester tegen mij zei: in mijn raad wil ik geen R 2207081

22

oorlogstaal. Maar ja, zijn wethouders mogen in de publiciteit wel oorlogstaal gebruiken. Prachtig, daar kan ik ook wat van. In welke positie brengt het college ons als stad, als Almelo, als toekomstig bestuur? Voor geen € 3 miljoen, geen € 330 miljoen zou ik mee willen doen. Ik ben er klaar mee. We moeten het met z'n allen doen. We leven in Twente. Al onze problemen met onze buren, al die rechtszaken, alles wat ons niet aanstaat… Oh, Vloedbeltverbinding, nee. Provincie bah, rechtszaak. Over alles wat ons niet aanstaat, beginnen we een rechtszaak. Doo't een keer hènig an. Doe even rustig. Waar zijn jullie mee bezig? Wat willen jullie? Oké, Twence verkopen, maar niet ten koste van alles. Vooral aan een partij als de ChristenUnie zou ik willen vragen om bij het volgende gebed even goed na te denken en goed te bidden voor onze stad en bewoners en niet meer zo strijdlustig kruistochten aan te gaan tegen iedereen die ons niet aanstaat. Want kruistochten, meneer Teeuw, vallen niet in uw mentaliteit. Maar de woordvoering van de coalitie en het college komt daar de laatste tijd wel op neer. Loat goan, hènig andoon, ewn rustig, geen rechtszaken, ga met zijn allen weer aan tafel zitten. Wij zijn Twentenaren, wij zijn Tukkers. We kunnen het wel oplossen. Ik ben er in ieder geval een keer helemaal klaar mee.

En dan ook nog voor een voorstel stemmen van: nou ja, u moet voorstemmen om het contract niet te tekenen, maar als het voor 1 juni moet, gaan we wel tekenen… Daar doe ik niet aan mee. Drink een bakje koffie moet die mensen, doe effe normaal, wie komt e wa, hènig aandoon. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Voorzitter! Er is hier veel gaande. Ineens, als een donderslag bij heldere hemel, zouden aandelen overgedragen moeten worden voor één euro. Dat prikkelde mij. Ik las dat dit in de statuten zou staan. De wethouder zei de vorige keer dat het verouderde statuten zijn. Dat verbaasde mij. Ik heb gegoogeld en de statuten van vorig jaar gezien. In die statuten staat een regeling die allesbehalve een euro inhoudt, althans, voor zover ik juridisch kan herleiden. Dat wil niet per se zeggen dat ik daar gelijk in heb, maar ik begrijp het niet. Uiteindelijk blijkt dit de nieuwste versie van die statuten te zijn en blijkt er ergens in een heel ver verleden een aandeelhoudersovereenkomst te zijn gesloten waarin de een of andere bizarre tekst staat die kennelijk al dan niet gefiatteerd is, of voorbij is gegaan, en door de een of andere man die gemachtigd is, is ondertekend. Het ga nu dus om die aandeelhoudersovereenkomst die is toegevoegd. Ik heb die nooit gezien. Die heeft de rest van de partijen nooit gezien.

We zijn dus al heel lang en heel stoer bezig over hoe de gemeente Almelo voornemens is met de contracten, deze zienswijze, om te gaan. Maar feitelijk hebben we deze informatie niet van het college gekregen. Wel toen ik erom vroeg. Dat is een verbetering ten opzichte van andere wethouders die dingen niet aanleveren. In die zin een compliment aan wethouder Langius, maar eigenlijk vind ik het te laat. Deze raad had dat eerder moeten weten. Wij zouden niet uit een krantenartikel moeten vernemen dat we het risico lopen om voor een appel en een ei heel dure aandelen over te dragen. Dat risico is er kennelijk. Ik vraag me overigens af of de statuten niet prevaleren boven de aandeelhoudersovereenkomst, want normaal gesproken moet men zich wettelijk gezien aan de statuten houden. Die aandeelhoudersovereenkomst is bovendien uit een ver verleden. Maar dit terzijde. Dat is een risico. Als ik kijk waar we vandaag over moeten stemmen, ben ik in dat kader benieuwd hoe de wethouder dit ziet. Inderdaad, de heer Çete begon er ook al over, reëel gezien gaan we nu principieel van alles doen en rechtszaken starten; dit gaf de wethouder vorige week al aan. Met mijn voorliefde voor mijn andere vak kan ik dat enigszins begrijpen. Maar ik steun ook de heer Stöteler die zegt: principes kosten geld. Die zijn altijd heel duur.

We moeten in Almelo afwegen of we dit willen, met name omdat we al een heel arme stad zijn en geen Wassenaar. Ik vraag me af, als Forum voor Rechts vandaag voor dit raadsbesluit stemt, welk signaal ze dan afgeeft. Er staat letterlijk in "als zienswijze van de raad aan te geven dat de raad niet instemt met de inhoud van het nieuwe contract." Geeft Forum voor Rechts de wethouder en dit college dan een vrijbrief om vervolgens dat heel idiote contract dat we voor een appel en een ei de aandelen kunnen overdragen… Die zekerheid horen wij niet. Wat gaat de wethouder doen? We kunnen nog wel even mopperen en zeggen dat we het er niet mee eens zijn. Maar als we een beetje proeven wat andere gemeenten doen, zullen ze waarschijnlijk zeggen: fijn, we hebben dit in dank aangenomen en leggen het naast ons neer. Deze houding heeft Almelo ook R 2207081

23

vaak jegens andere gemeenten aangenomen. En dan, zes maanden verder? Voor de bodemprocedure is wellicht net een dagvaarding uitgebracht. Wat gaat het college dan doen? Is het dan ook een signaal van ons naar het college dat we dat contract niet hoeven te ondertekenen? Dat zou natuurlijk te zot voor woorden zijn met de risico's die daarin zitten. Dit als eerste, want feitelijk weten we dit allemaal heel kort. Het college heeft ons nog niet geïnformeerd over dit risico. Ik vraag me af: wist het college dit zelf, of heeft het dit voor ons achtergehouden? Met al die stoere praat van het college over de bezwaren, hebben wij dit uit de krant moeten vernemen. Hoe gaat het college hier straks mee om? In die zin ligt dit een beetje in lijn met de opmerking van de heer Stöteler: wat betekent dit feitelijk voor de risico's? Wat kunnen we over zes maanden verwachten? Wat gaat het college dan doen, als wij hiervoor stemmen? Het zou natuurlijk te zot voor woorden zijn dat we het risico gaan lopen miljoenen overboord te smijten. De VOORZITTER: Ik hoor heel veel vragen aan het college, maar dit onderwerp is al in een politiek oordeelsvormend beraad aan de orde geweest en volgens mij ook in een beeldvormend beraad. We moeten oppassen dat we niet aan het eind van het proces dat we daarvoor hebben ingericht, blijven steken in vragen en antwoorden.

Probeer ook beschouwend te zijn, roep ik de andere sprekers op, straks ook in de tweede termijn. De heer KAMPMAN (Lokaal Almelo Samen): Voorzitter! Dan komt hier een leuke beschouwing van de Lokaal Almelo Samen-fractie. Wij steunen in ieder geval de zienswijze zoals die vanavond wordt voorgesteld. Wij zetten grote vraagtekens bij het bestuurlijk handelen van de RvC, net zoals de ChristenUnie-fractie. Daarom zijn wij mede-indieners van de motie die vanavond is ingediend. De tarieven van Twence worden kunstmatig hooggehouden, zodat vervolgens aan gemeenten dividend kan worden uitgekeerd. Dus als je je al afvraagt of die tarieven inderdaad hoog zijn… Als je geen nul draait, maar miljoenen aan dividend kunt uitkeren aan gemeenten, betekent dat niets anders dan dat je te hoge tarieven hanteert. Dat kan niet anders. Daar komt bij dat de gemeente zich moet afvragen of ze nog onderdeel wil zijn van een bedrijf dat een groot deel van zijn afval importeert uit het buitenland om vervolgens in Nederland te verbranden. Ook de kosten voor een eventuele transformatie naar een nieuw energiebedrijf, of het bouwen van een nascheidingsinstallatie, zoals laatst werd genoemd in de Tubantia, zien wij niet zitten.

Waarom? Ten eerste, Twence wil de kosten van de bouw afwentelen op de inwoners van Twente en Twence is in het verleden opgericht om het afval te verwerken van Twentse gemeenten, maar houdt zich tegenwoordig met heel andere zaken bezig. De Lokaal Almelo Samen-fractie betwijfelt of Twence niet handelt in strijd met de statuten. De heer HÜMMELS (Leefbaar Almelo): Voorzitter! De woorden van de heer Kampman verwarren mij nogal. Hij zegt wel dat het bij Twence nu niet deugt en dat de uitkering van dividend betekent dat de tarieven veel te hoog liggen. Maar die gemeenten ontvangen dat dividend en kunnen dat verrekenen met de tarieven. Wat vindt de heer Kampman daarvan? Het dividend wordt nooit teruggegeven aan de burger, wat eigenlijk wel de bedoeling is. De heer KAMPMAN (Lokaal Almelo Samen): Daar kan ik heel duidelijk in zijn. Het verwerken en ophalen van afval dient kostendekkend te worden uitgevoerd. Het kan niet zo zijn dat Twence eerst hogere tarieven hanteert, vervolgens als dividend uitkeert aan de gemeente en de gemeente dat vervolgens weer moet uitkeren aan de inwoners. Dat slaat helemaal nergens op. De heer HÜMMELS (Leefbaar Almelo): Heeft de heer Kampman dan liever dat de tarieven naar beneden gaan en er daarna een naheffing wordt gevraagd? De heer KAMPMAN (Lokaal Almelo Samen): Dat heb ik niet gezegd. De tarieven horen kostendekkend te zijn.

Eigenlijk hoort Twence gewoon een nul te draaien en niet miljoenen winst te maken, zoals op dit moment gebeurt. Hetzelfde verhaal geldt voor de R 2207081

24

nascheidingsinstallatie dat deze week in de krant stond. Die willen ze doorberekenen aan de inwoners van Twente. Dat is natuurlijk mega vreemd. De heer TRIENEN (CDA): Voorzitter! We hebben tijdens het politiek beraad van vorige week al heel duidelijk aangegeven dat wij het voor honderd procent eens zijn met het voorgestelde raadsbesluit om als zienswijze van de raad aan te geven dat de raad van Almelo niet instemt met de inhoud van het nieuwe afleverings- en afvalverwerkingscontract en dat wij ook niet akkoord gaan met het vastgestelde tariefs- en dividendbeleid. De CDA-fractie vindt dat de tariefsverhoging proportioneel hoog is, het dividendbeleid niet in het belang van onze burgers is en het toezicht door de aandeelhouders onvoldoende wordt toegestaan. We hebben in het politiek beraad reeds aangegeven hoe krankzinnig het voorgestelde dividendbeleid is. Er is maar één winnaar: de minister van Financiën in Den Haag die eerst 25% vennootschapsbelasting gaat innen ten koste van de burgers van Almelo. Er mag alleen maar toezicht worden uitgeoefend op Twence Holding BV en niet op de publieke dochters Avi-Twente BV en Twence Bioconversie. De aandeelhouders hebben weinig invloed dan wel toezicht in de totstandkoming van de verwerkingstarieven.

De CDA-fractie kon haar ogen niet geloven toen ze las dat het college van B&W van Almelo raadsvragen van de VVD-fractie in deze raad, zoals verwoord in de brief van 14 december 2021, niet kon beantwoorden, omdat Twence heel eenvoudig aan aandeelhouder Almelo weigerde informatie te verstrekken. Vervolgens komt de mededeling dat, indien Almelo het nieuwe verwerkingscontract niet ondertekent, dit gedwongen verkoop van de aandelen tot gevolg zal hebben voor de prijs van € 1 per aandeel. Ik vervolg met nadere technische vragen, want deze informatie is ons toegezonden na het politiek beraad en gaat over de aanvullende informatie van de aandeelhoudersovereenkomst en de statutenwijziging van Twence Holding. Na het lezen van deze stukken hebben wij de volgende vragen. Wat waren de redenen voor de statutenwijziging van Twence Holding BV in april 2020? De volgende vraag heeft mevrouw Pol ook al aangehaald. We lazen in deze nieuwe statuten dat de prijs van de te verkopen aandelen door een aandeelhouder door drie onafhankelijke deskundigen, te benoemen door de voorzitter van het Genootschap van Registeraccountants, wordt vastgesteld.

Waarom wordt deze voorwaarde niet toegepast in de zaak van de gemeente Almelo? Vervolgens lezen we op pagina 5 van de aandeelhoudersovereenkomst onder punt f de volgende passage: "Voor het geval een van de gemeenten verplichtingen als opgenomen in de aandeelhoudersovereenkomst naar het oordeel van de Regio Twente – dit onderstreep ik nog even – niet of niet in voldoende mate is nagekomen, is die aandeelhouder op daartoe strekkend verzoek gehouden tot de hem bij deze acte verkregen aandelen zonder tegenprestatie terug over te dragen aan de Regio Twente." Is op deze passage het verhaal van die ene euro van toepassing? En de volgende vraag is dan: wie bepaalt "naar het oordeel van de Regio Twente"? Welk oordeel en welke voorwaarden worden meegenomen bij de beoordeling? Is hiertegen beroep aan te tekenen? Of is artikel 7 bij de bijzondere waarderingsregel meer van toepassing geweest op de toepasbare maatregel? Dat is mij niet duidelijk. Het zal u niet verbazen dat wij mede-indieners zijn van de motie Integriteitsonderzoek Twence BV die door de ChristenUnie-fractie namens meerdere fracties is ingediend. De heer ÇETE (Lijst Çete): Voorzitter! U hebt een opmerking gemaakt over geen vragen stellen, omdat we er al zo lang mee bezig zijn en we niet alles moeten herhalen. Dit geldt, denk ik, ook voor de CDA-fractie.

Hoe kan een politieke partij die nog zo veel vragen heeft voordat ze de antwoorden krijgt, ergens voor zijn? Dat snap ik niet, als de CDA-fractie zo veel vragen en nog zo veel onzekerheden heeft. De heer TRIENEN (CDA): Voorzitter! Een ding is heel duidelijk. We zijn ontevreden met de handelwijze van Twence Holding. Dat hebben we op meerdere momenten heel duidelijk in de raad aangegeven. We hebben ook in het politiek beraad heel duidelijk kenbaar gemaakt dat wij vinden dat het college de zienswijze moet aanpassen, zoals wij eerder hebben geconstateerd. Het kan niet zo zijn dat wij gewoonweg de voorwaarden accepteren van Twence Holding. We gaan er niet mee akkoord dat we zonder inzage in de tarievenstructuur nieuwe tarieven zouden R 2207081

25

vaststellen. De heer ÇETE (Lijst Çete): Voorzitter! Dat de heer Trienen Twence Holding van hier tot Tokyo van alles kwalijk neemt, heb ik begrepen. Meerdere collega's in de raad doen dat. Maar hij weet niet, en ik ook niet, wat de financiële consequentie is voor onze stad. Hoe kan hij, zonder te weten wat de financiële, rechtmatige consequenties zijn, zo hard blijven doorvechten tegen Twence? De heer TRIENEN (CDA): De heer Çete heeft kunnen begrijpen dat de besluitvorming in juni 2022 is. We hebben nog een halfjaar de tijd om dit nader te onderzoeken, om nadere informatie te vragen. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Ik sluit me aan bij wat de heer Çete zegt. De heer Trienen en ik, of de CDA-fractie en Forum voor Rechts, delen waarschijnlijk de mening dat het een en ander van wat hier gebeurt niet heel chic is. Maar er valt ook wat voor te zeggen dat de meerderheid van de aandeelhouders dit heeft besloten. Als jurist en accountant hebben we achter de schermen als collegiale vertegenwoordigers van deze stad en haar belangen kort overleg gevoerd. Maar ik wil de heer Çete gelijk geven dat we op dit moment tegen een enorm risico aanlopen.

Toen ik die statuten las, dacht ik in eerste instantie echt: waar hebben al die mensen het over? Wat is dit voor een idioot krantenartikel? Toen ben ik gaan doorvragen en toen… De VOORZITTER: Mevrouw Pol… Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Nee, nee, nee… De VOORZITTER: Maar mevrouw Pol, pardon. Zo moet u dat niet doen. Ik mag u best even interrumperen. U bent nu een heel wijdlopige interruptie aan het plaatsen. U moet nu even toe naar wat de heer Trienen heeft gezegd. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): De heer Trienen en ik zijn het met elkaar eens dat dit een enorm risico behelst, want hij is het met mij eens dat alleen al in die aandeelhoudersovereenkomst is ondertekend. Dat wordt niet ontkend door de gemeente Almelo, niet door de heer Langius. Ik kan op dit moment als jurist, en niemand eigenlijk… Geen enkele jurist, hoe extreem duur ook betaald, kan garanderen wat de rechter gaat oordelen. Die aandeelhoudersovereenkomst ligt er. Hoe zich dit verhoudt tot de statuten… De VOORZITTER: Mevrouw Pol, u moet nu echt een vraag stellen aan de heer Trienen. Dit is een heel betoog en eigenlijk uw tweede termijn. Als u geen vraag hebt, gaat de heer Trienen verder met zijn betoog. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Voorzitter! Ik vind wel dat u … nou ja oké. Hoe kan de CDA-fractie dat enorme risico… Laat ik het zo stellen.

Stelt de CDA-fractie als voorwaarde om voor te stemmen dat zij de garantie heeft dat het college hoe dan ook toezegt dat het dit contract uiteindelijk gaat ondertekenen? Dat is wat het behelst. De heer TRIENEN (CDA): Ik heb duidelijk aangegeven dat het contract pas in juni 2022 wordt getekend. Ik mag aannemen dat het college dan de raad informeert over de stand van zaken en welke risico's Almelo zou kunnen lopen indien niet getekend wordt. De handtekening staat er nog niet onder. De risico's lopen we pas als we een handtekening zouden zetten. De VOORZITTER: Dit tweegesprek beëindig ik nu. Dit gesprek kan alleen maar doorbroken worden met een antwoord van het college. Dat gaan we zo dadelijk horen. Mevrouw MUNNICH (VVD): Voorzitter! Twence moet verkocht worden voordat dit bedrijf de inwoners van Twente geld gaat kosten. Dat was de strekking van een motie die in 2015 op initiatief van de VVD-fractie door de Almelose gemeenteraad werd aangenomen. R 2207081

26

In 2019 bleek dat andere gemeenten de aandelen van Almelo niet wilden overnemen tegen een marktconform tarief, waardoor Almelo geen andere optie heeft gezien dan de aandelen aan te houden. Eigenlijk is dit vreemd, omdat we tegelijkertijd weten dat er in de markt interesse is om onze aandelen tegen een marktconforme prijs over te nemen. We worden feitelijk gegijzeld in een construct waarin we niet willen zitten en waarvan we in redelijkheid af willen. Inmiddels zijn we al een tijd zo ver als waarvoor we al in 2015 vreesden. De inwoners van Almelo betalen de rekening. De verhoging van de verwerkingstarieven gaat gepaard met een hogere winst voor Twence, waarbij van elke euro winst slechts 37 cent terugvloeit als dividend naar de gemeente Almelo. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Voorzitter! Mevrouw Munnich heeft het over gijzelen. De VVD is een ondernemerspartij. Die moet snappen dat aandeelhouders zoiets hebben als een blokkeringsregeling. Sterker nog, dat is bij BV's heel vaak een wettelijke regeling. De gijzeling staat als het ware bij voorbaat al in de statuten. Hoe kijkt ze daartegenaan? Mevrouw MUNNICH (VVD): Ik heb het tussenstukje niet goed gehoord. Wat staat er in de statuten? Mevrouw POL (Forum voor Rechts): De blokkeringsregeling. Dat is vrij standaard bij BV's, want dat zijn besloten vennootschappen die met elkaar zaken doen.

Daarom willen ze niet zomaar vreemde aandeelhouders aan tafel. Mevrouw Munnich zegt dat er een derde partij is. Maar de blokkeringsregeling is vaak een wettelijke regeling. Hoe kijkt de VVD-fractie daartegenaan? Ze heeft het enerzijds over een gijzeling, maar aan de andere kant is de blokkeringsregeling vrij gebruikelijk in het BV-recht. Mevrouw MUNNICH (VVD): We hadden verwacht dat we er met een marktconform tarief vanaf zouden kunnen en dat de andere aandeelhoudende gemeenten daaraan mee zouden werken. Dat is niet het geval. We voelen ons op die manier vastgezet. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Dat is vrij normaal in een BV. Mevrouw MUNNICH (VVD): Van een euro wordt de helft binnen de bedrijfsvoering gespendeerd aan taken waarvoor Twence niet is opgericht. En het zijn van een money machine voor andere taken en zaken is in het concern Twence inmiddels een consequent patroon. In de periode 2008 tot en met 2018 hoestte de Twentse inwoners op een oneigenlijke manier € 80 miljoen superdividend op. Oneigenlijk, omdat de afvalstoffenheffing kostendekkend hoort te zijn en hier dus sprake is van een verkapte belastinginning. Twence opereert in een internationale markt van afvalverwerkende industrie en is te klein om op termijn bedreigingen van het verdienmodel het hoofd te kunnen bieden.

We hebben te maken met de groei van de circulaire economie, waarin in afnemende mate afval verbrand wordt. Bovendien wordt veel buitenlands afval dat bij Twence verbrand wordt in toenemende mate in eigen land verwerkt. Het is daarom terecht dat de gemeente Almelo nog steeds haar aandelen marktconform wil verkopen, maar we krijgen herhaaldelijk geen openheid van zaken over de huidige waarde. Ook heeft Twence geweigerd informatie te geven, zodat het college de vragen van de VVDfractie over onder andere de prijsafspraken en de duurzaamheidsprestatie / de duurzaamheidsindicator niet op een adequate wijze heeft kunnen beantwoorden. Mevrouw GEERDINK (PvdA): Ik vraag me af waar mevrouw Munnich het over heeft. Volgens mij ligt er een zienswijze voor, maar zij heeft het nu over het verkopen van de aandelen. Waar reageert ze op dit moment op? Mevrouw MUNNICH (VVD): De verkoop van aandelen is voor ons nog steeds een heel belangrijk punt. Het gaat nu over het verlengen van het contract. Wij zeggen dat we dat niet willen, maar dat we gewoon van die aandelen af willen. Daarbij komt dat we gewoon geen R 2207081

27

informatie hebben. We krijgen die niet, ook niet op onze vragen. Op 14 en 15 december kwam naar aanleiding van onze vragen in het oordeelsvormend politiek beraad het antwoord dat onze vragen niet konden worden beantwoord omdat Twence geen informatie prijsgeeft. Daarom haken we hierop in. Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Voorzitter! Ik heb mevrouw Munnich gehoord. Ze wil kennelijk graag van die aandelen af. Inmiddels is op de valreep… Want de voorzitter had wel een heel grote waffel dat wij daarover al allerlei beraden hebben gehad, maar niet met de juiste informatie. De VOORZITTER: Mevrouw Pol, ik ga u onderbreken. Ik ga nu de norm stellen. Het gaat niet over u en mij, maar zo wordt er niet over de voorzitter van een vergadering van de raad van Almelo gesproken. Dit is niet het gesprek dat we met elkaar behoren te hebben. Het is een buitengewoon ingewikkelde materie, ingewikkelder gemaakt doordat raadsleden – ik spreek niemand te na – uit hun rol vallen en de politieke beraden verwarren met de raadsvergadering. Maar ik ga niet accepteren dat functionarissen van de gemeente, daar ben ik er vanavond een van, op deze manier te woord worden gestaan. Dat gaan we niet doen. U gaat nu interrumperen en maakt een punt naar mevrouw Munnich, en u gaat niet meer dit soort kwalificaties uiten, want dan hebt u op dit agendapunt het woord niet meer. Dat zeg ik u alvast.

Mevrouw POL (Forum voor Rechts): Dat zou dan voor de zoveelste keer zijn dat u mij het woord ontneemt, wanneer het u onwelgevallig is. Dat zijn we van u wel gewend. Maar goed, ik zal verder gaan. De VOORZITTER: Nee mevrouw Pol, ik ontneem u nu over dit agendapunt het woord, en dat doe ik overigens voor het eerst. U bent niet in staat noch bereid om zich te richten naar de aanwijzingen van de voorzitter. Ik ontneem u over dit agendapunt nu het woord. De heer ÇETE (Lijst Çete): Voorzitter! Ik ben blij dat mevrouw Munnich een motie uit 2015 aanhaalt. Ik ben niet zo vaak mede-indiener, maar ik denk dat ik toen zelfs mede-indiener was. Ik had de motie zeker gesteund, vooral om redenen die ik in mijn eerste termijn noemde. De VVD-fractie zegt altijd: geen geld, geen Zwitsers. Mevrouw Munnich doelt nog steeds op verkoop. Hoe kan ze nog steeds voor verkoop zijn, zonder garanties te hebben? Mevrouw Pol en andere collega's hebben er net aan gerefereerd. We kunnen niet aan derde partijen verkopen. En als we aan de zittende gemeenten moeten verkopen, gaan we ver onder de waarde verkopen. Hoe zit de VVD-fractie daarin? Wil ze onder de waarde verkopen? Wil ze koste wat kost verkopen? Mevrouw MUNNICH (VVD): Volgens mij heeft de CDA-fractie daar al duidelijk antwoord op gegeven. De besluitvorming is pas in juni 2022.

Wij gaan ervan uit dat de risico's dan wat helderder zijn en dat er duidelijkheid is over de stand van zaken. De heer ÇETE (Lijst Çete): Voorzitter! Ik wilde het bij de heer Trienen niet vragen en dit in de tweede termijn doen, maar nu doe ik dit wel richting mevrouw Munnich. Waarom dienen we nu een zienswijze in, terwijl we eigenlijk zeggen dat we het in juni wel zien? Welk nut ziet ze in de zienswijze die het college voorlegt? Mevrouw MUNNICH (VVD): Omdat we nu het conceptcontract hebben gezien. Daar komt bij dat als wij de aandelen willen verkopen, we dat echt marktconform willen doen en niet tegen een lagere waarde. Het moet niet gekker worden, dat een aandeelhouder onder het verbod op bedrijfsgevoelige informatie cruciale antwoorden op vragen wordt onthouden. Het concern Twence ondermijnt hiermee de democratische controle op de besteding van gemeenschapsgeld. Wat ons betreft, wordt ook dit voorbeeld in de komende rechtszaak ingebracht. Kan de wethouder dit toezeggen? Nu ligt een contract voor ons waarmee we voor onbepaalde tijd zullen vastzitten aan dit concern. Wij delen in de zojuist geschetste context de lijn dat we hier niet voor onbepaalde tijd R 2207081

28

aan vast willen zitten. Ook stemmen we niet in met de tarieven die bij wijze van spreken op de achterkant van een sigarendoosje tot stand zijn gekomen, nota bene door enkele wethouders uit de regio, waarvan de namen door Twence aanvankelijk geheim werden gehouden. Over transparantie gesproken. Een echt marktconform tarief bereik je volgens ons maar op één manier: door aan te besteden, zoals elke gemeente dat op verschillende andere terreinen volgens Europees recht moet doen. Het moge duidelijk zijn. De VVD-fractie twijfelt inmiddels aan de integriteit van Twence en aan de prominente rol van de directie hierin. We dienen dan ook de motie van onder andere de ChristenUnie-fractie mede in. Daarin wordt opgeroepen tot een onafhankelijk integriteitsonderzoek. En we steunen de zienswijze zoals verwoord in het raadsvoorstel. De VVD Almelo wil zo snel mogelijk van de aandelen af. We steunen het college in elke vervolgstap die dit ten doel heeft. De heer ÇETE (Lijst Çete): Voorzitter! Als we als oppositiepartijen de integriteit van het college aan de orde stellen, wordt men heel vaak heel boos. De VVD-fractie heeft twijfels bij de integriteit van de mensen van Twence. Kan ze dat onderbouwen, heeft ze daarvoor bewijs? Weet ze zwart op wit dat die mensen niet integer zijn? Mevrouw MUNNICH (VVD): Daarom willen we het onderzoeken.

Wij krijgen geen informatie, waardoor wij aan die integriteit beginnen te twijfelen. Dat is gebeurd bij de schriftelijke vragen. Wij krijgen op het merendeel van de vragen alleen te zien dat er staat dat het bedrijfsgevoelige informatie is. Daarna lezen we in het raadsvoorstel dat de informatie niet prijs wordt gegeven aan het college, terwijl een aandeelhouder vertrouwelijk informatie kan inzien. Mevrouw GEERDINK (PvdA): Ik blijf verbaast over de verkoop van aandelen waar mevrouw Munnich het over heeft, want daar gaat het nu niet over. Is mevrouw Munnich het met mij eens dat we eerst duidelijk moeten hebben hoe Twence op dit moment handelt en daarna pas kunnen zeggen of we de aandelen moeten verkopen? We moeten eerst inzicht hebben, voordat we daartoe overgaan. Nu is het een beetje alsof ze dit aan elkaar koppelt. Mevrouw MUNNICH (VVD): Wat ons betreft is de aandelenverkoop nog steeds de focus. Dit contract houdt ons vast en dat willen we niet. Mevrouw GEERDINK (PvdA): Stel dat Twence handelt volgens de statuten en er niets mis mee is. Dan is het contract rechtmatig. Wat dan? Mevrouw MUNNICH (VVD): Er wordt nu een rechtszaak aangespannen. Die moeten we allemaal afwachten. Volgens het proces hoeft pas in juni 2022 een handtekening te worden gezet. Er is dus nog genoeg tijd om dingen te onderzoeken. Dat wachten we rustig af.

Mevrouw GEERDINK (PvdA): Voorzitter! In mijn interruptie zei ik het al: dit voorstel gaat niet over de verkoop van aandelen, daar wil ik me ver van houden. De PvdA-fractie begrijpt de bezwaren die het college heeft en zal deze zienswijze steunen. Duidelijk is dat ook in de raad veel onduidelijk is, en het nodig is dat er eindelijk een duidelijk punt wordt gemaakt en de rechter zich hierover uitspreekt. Nu is het nog een wellesnietesspelletje en dat moet een keer afgelopen zijn, anders blijven we bezig. Wat dat betreft kunnen wij de zienswijze steunen, maar dit betekent niet automatisch dat wij over willen gaan tot de verkoop van aandelen. Dat wil ik graag gezegd hebben. De heer HÜMMELS (Leefbaar Almelo): De PvdA-fractie kan deze zienswijze steunen, terwijl er nog voldoende tijd is om alles uit te zoeken. Hoe rijmt ze dat? Waarom niet eerst alles uitzoeken en dan kijken wat je ermee moet? Mevrouw GEERDINK (PvdA): Dat uitzoeken is vooral een juridische zaak. Ik begrijp dat het nu niet duidelijk wordt, zoals ook mevrouw Munnich heeft aangegeven. Aan het juridisch geharrewar moet een eind komen. Ik denk dat het goed is dat we onderzoek doen. Stel dat R 2207081

29

Twence op een verkeerde manier handelt en de aanbestedingsregels niet volgens de Europese richtlijnen volgt, terwijl dat wel had gemoeten, wat zijn dan de consequenties voor de andere aandeelhouders? Stel dat dit niet in de haak is? Ik ben daar benieuwd naar. Mevrouw MUNNICH (VVD): Voorzitter! Naar mijn laatste informatie heeft de PvdA-fractie samen met de VVD-fractie in 2015 een motie ingediend. Dat was nog met de heer Stapel. Wat is er in haar visie veranderd en waarom? Mevrouw GEERDINK (PvdA): Ik heb niet gezegd dat wij de aandelen niet willen verkopen. Maar nu ligt de zienswijze voor en gaat het daar om. Nu we deze discussie aanhoren, zien we dat iedereen er wat van vindt, maar niemand precies weet waar de pijn zit. Ik vind dat daarin duidelijkheid moet komen, voordat we besluiten tot verkopen. De VOORZITTER: Meneer Çete, u bent zo ongelooflijk vaak met interrupties aan het woord. Daarmee doet u indirect uw collega's tekort. Ik geef u nu kort de gelegenheid. De heer ÇETE (Lijst Çete): Voorzitter! Ik vind iets van die opmerking, maar daar kom ik later op terug. Mevrouw Geerdink stelt dat ze meegaat met de zienswijze. Als ze dat doet, ontstaat er een wettelijke ongeregeldheid. We moeten dan tekenen, anders heeft dit consequenties. Is het niet handiger om de komende maanden af te wachten en dan pas een zienswijze in te dienen? Ik snap haar beweegredenen niet.

Ze overziet de consequenties niet, maar gaat mee met de zienswijze. Mevrouw GEERDINK (PvdA): Als ik die vraag terug mag leggen: overziet de heer Çete die consequenties wel? Ik zie ze niet. Daarom is duidelijkheid gewenst en kunnen we daarna verder. De VOORZITTER: Dat kan in tweede termijn. De heer BUITENWEG (GroenLinks): Is mevrouw Geerdink het met mij eens dat alles te maken heeft met de aandelen? Ze koppelt wat hier nu voorligt en de aandelen los van elkaar. Maar alles wat nu gebeurt aan rechtszaken en zienswijzen vloeit voort uit de motie die destijds mede door de PvdA-fractie is ingediend. Mevrouw GEERDINK (PvdA): Dat zou kunnen. Wat is de vraag? De heer BUITENWEG (GroenLinks): Of mevrouw Geerdink het met me eens is dat wat nu allemaal gebeurt en in gang is gezet, voortvloeit uit de motie uit 2015 die mede door de PvdAfractie is ingediend. Mevrouw GEERDINK (PvdA): Ik weet niet precies wat er in 2015 allemaal is gezegd. Ik weet dat we aandelen hebben. Op dit moment houdt Twence zich echter bezig met activiteiten waarvan je je kunt afvragen of ze bij Twence horen. Ik denk dat daar duidelijkheid over moet komen. De VOORZITTER: Dames en heren! De heer Langius zal namens het college het woord voeren.